anapalaiosi-680

Για τη νουβέλα Η αναπαλαίωση του Φαίδωνα Ταμβακάκη (εκδ. Εστία)

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Η νουβέλα ως είδος, παρόλο που δεν φαίνεται να έχει χαραγμένα σαφώς τα όριά της σε σχέση με το διήγημα και το μυθιστόρημα, προσφέρει τη δυνατότητα στον συγγραφέα να δώσει την ατμόσφαιρα, η οποία χρειάζεται συνήθως έκταση, χωρίς να επιμείνει σε αυτονόητες λεπτομέρειες και εκτενέστερες περιγραφές. Ενώ δεν παρουσιάζει ένα ευρύ όραμα του κόσμου, δεν υστερεί σε αυτοτέλεια, ολότητα και ατμοσφαιρική πληρότητα. Έτσι, είδαμε τον τελευταίο καιρό να την προτιμούν τόσο οι νέοι πεζογράφοι όσο και οι πιο δοκιμασμένοι λογοτέχνες, από τον Γ. Μητά ώς τον Μ. Μακρόπουλο κι από τον Άκ. Παπαντώνη έως τον Φ. Ταμβακάκη, για να παραθέσω μερικά πρόσφατα παραδείγματα.

Αξιοποιεί τη λειτουργικότητα του είδους, για να περιλάβει στις 77 σελίδες του έργου του κλίμα νοσταλγίας, ταξίδι, υπαρξιακά ερωτήματα και γενναίες αποφάσεις που δεν παίρνονται πάντα αυτόματα.

Ο τελευταίος αξιοποιεί τη λειτουργικότητα του είδους, για να περιλάβει στις 77 σελίδες του έργου του κλίμα νοσταλγίας, ταξίδι, υπαρξιακά ερωτήματα και γενναίες αποφάσεις που δεν παίρνονται πάντα αυτόματα. Μιλάει για τον Κωνσταντίνο, ο οποίος, χάρη στην αγάπη του για τα πλοία, αγοράζει ένα παλιό ιστιοφόρο και έχει κατά νου ένα υπερωκεάνιο ταξίδι, αλλά η αναγκαστική συντήρηση του πλοίου τον αποκλείει στη Σύρο. Εκεί ξανασυναντά την παλιά του αγάπη Πηνελόπη και εκών άκων (μάλλον εκών) αποπειράται να αποκαταστήσει τη σχέση του μαζί της, ξαναρχίζοντας τη ρότα της ζωής του.

Θα ξεκινήσω από την ήρωα-αφηγητή, γιατί πάνω στην ψυχοσύνθεσή του χτίζεται όλο το κείμενο, χωρίς να μας χρειάζονται στοιχεία για το παρελθόν του και τη μέχρι εδώ πορεία του. Πρόκειται για έναν άνθρωπο, από σπόντα καραβοκύρη, μάλλον συντηρητικό, με δημιουργικές εμμονές που τον κρατούν σε ένα (εξιδανικευμένο) παρελθόν, όπως το μεσοπολεμικό σκαρί, ο τηλεφωνικός κατάλογος στην εποχή του διαδικτύου και η επάνοδος στην πρώτη αγάπη μέσα σε ένα ναυτικό σκηνικό, όπου τα λιμάνια και οι γυναίκες ποτέ δεν λείπουν. Μάλλον λοιπόν έχουμε έναν ιδεαλιστή, που αναζητεί το ταξίδι, ως πηγή εμπειριών και όχι με τα ιδιοτελή κίνητρα άλλων φημισμένων ποντοπόρων, και τη γυναίκα με τα υποσυνείδητα ένστικτα που δεν μπαίνουν στη βάσανο της λογικής.

Είναι εν τέλει ο ήρωας ένας κλασικός Οδυσσέας που επιθυμεί το γνώριμο έδαφος της Ιθάκης ή ένας καζαντζακικός ταξιδευτής που αναζητά μονίμως την περιπλάνηση;

Καθώς βρίσκεται ακούσια στη Σύρο, ξανασυνδέεται με την Πηνελόπη, η οποία αντικατοπτρίζει τον στεριανό, στέρεο βίο, σε αντίθεση με έναν άλλο έρωτά του, την Τίνα, που αντιπροσώπευε τη θάλασσα και τη φυσικότητα της. Κι εκεί αρχίζει να ξεδιπλώνεται το δίλημμα για τον (επανα)καθορισμό της ζωής ανάμεσα στο ταξίδι και την άστατη φύση τού ανθρώπου από τη μία, και το απάγκιο στην ξηρά με όλες τις δεσμεύσεις της από την άλλη. Η επιδιωκόμενη σύνδεση με την Πηνελόπη δείχνει ως επιλογή το σταθερό έδαφος της στεριάς, αλλά χωρίς κανείς να ξέρει αν πρόκειται για άρνηση της περιήγησης ή αφετηρία για επανεκκίνηση. Είναι εν τέλει ο ήρωας ένας κλασικός Οδυσσέας που επιθυμεί το γνώριμο έδαφος της Ιθάκης ή ένας καζαντζακικός ταξιδευτής που αναζητά μονίμως την περιπλάνηση;

Τελικά, η απόφαση για μια αναπαλαίωση (του μικρού καϊκιού «Ανδρέας Ζέππος» αντί του μεγάλου ιστιοφόρου και της σχέσης του με την Πηνελόπη) λαμβάνεται, αλλά σπάνια η ζωή δικαιώνει τις επιλογές μας, ειδικά αν αυτές είναι όψιμες και καθυστερημένες. Η ρότα για πίσω δύσκολα χαράσσεται και γι' αυτό η ματαίωση έρχεται ακάλεστη να συνοδεύσει την ύπαρξή μας «σαν σκιά μεγάλου ρολογιού». Ο Φ. Ταμβακάκης συνδέει τη θάλασσα και τη γυναίκα, υποδεικνύοντας ότι η επιστροφή στην Ιθάκη δεν σημαίνει κατ' ανάγκην μια πετυχημένη αναπαλαίωση. Ανάμεσα στον Οδυσσέα του Όμηρου και του Καζαντζάκη, αυτός του Καβάφη είναι μάλλον το θαλασσινό πρότυπο που καθορίζει τη νεοελληνική μοίρα μας.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι Διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.

tambakakis-exofΗ αναπαλαίωση
Φαίδων Ταμβακάκης
Εστία 2015
Σελ. 80, τιμή εκδότη € 10,95
 
politeia-link
 
 
 
 
 
 

 ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΦΑΙΔΩΝΑ ΤΑΜΒΑΚΑΚΗ

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«De Mysteriis» του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (κριτική) – black metal μυστήρια στην ελληνική επαρχία

«De Mysteriis» του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (κριτική) – black metal μυστήρια στην ελληνική επαρχία

Για τη συλλογή διηγημάτων του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη «De Mysteriis» (εκδ. Αντίποδες), εμπνευσμένη από τους στίχους της black metal μουσικής των Mayhem.

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Pagan fears / The past is alive /&nbs...

«Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (κριτική) –  Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη

«Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (κριτική) – Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη

Για το βιβλίο του Βαγγέλη Ραπτόπουλου «Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο. Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη» (εκδ. Κέδρος).

Γράφει η Γεωργία Κακούρου–Χρόνη

Αναλογίζομαι πολλές φορές τον διάλογό μου με φίλο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

Για την multi παράσταση «Respublika» του Λούκας Τβαρκόβσκι [Lukasz Twarkowski], σε παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, η οποία παρουσιάστηκε στο Terra Vibe Park στη Μαλακάσα. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Πολωνός σκηνοθέτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ