anapalaiosi-680

Για τη νουβέλα Η αναπαλαίωση του Φαίδωνα Ταμβακάκη (εκδ. Εστία)

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Η νουβέλα ως είδος, παρόλο που δεν φαίνεται να έχει χαραγμένα σαφώς τα όριά της σε σχέση με το διήγημα και το μυθιστόρημα, προσφέρει τη δυνατότητα στον συγγραφέα να δώσει την ατμόσφαιρα, η οποία χρειάζεται συνήθως έκταση, χωρίς να επιμείνει σε αυτονόητες λεπτομέρειες και εκτενέστερες περιγραφές. Ενώ δεν παρουσιάζει ένα ευρύ όραμα του κόσμου, δεν υστερεί σε αυτοτέλεια, ολότητα και ατμοσφαιρική πληρότητα. Έτσι, είδαμε τον τελευταίο καιρό να την προτιμούν τόσο οι νέοι πεζογράφοι όσο και οι πιο δοκιμασμένοι λογοτέχνες, από τον Γ. Μητά ώς τον Μ. Μακρόπουλο κι από τον Άκ. Παπαντώνη έως τον Φ. Ταμβακάκη, για να παραθέσω μερικά πρόσφατα παραδείγματα.

Αξιοποιεί τη λειτουργικότητα του είδους, για να περιλάβει στις 77 σελίδες του έργου του κλίμα νοσταλγίας, ταξίδι, υπαρξιακά ερωτήματα και γενναίες αποφάσεις που δεν παίρνονται πάντα αυτόματα.

Ο τελευταίος αξιοποιεί τη λειτουργικότητα του είδους, για να περιλάβει στις 77 σελίδες του έργου του κλίμα νοσταλγίας, ταξίδι, υπαρξιακά ερωτήματα και γενναίες αποφάσεις που δεν παίρνονται πάντα αυτόματα. Μιλάει για τον Κωνσταντίνο, ο οποίος, χάρη στην αγάπη του για τα πλοία, αγοράζει ένα παλιό ιστιοφόρο και έχει κατά νου ένα υπερωκεάνιο ταξίδι, αλλά η αναγκαστική συντήρηση του πλοίου τον αποκλείει στη Σύρο. Εκεί ξανασυναντά την παλιά του αγάπη Πηνελόπη και εκών άκων (μάλλον εκών) αποπειράται να αποκαταστήσει τη σχέση του μαζί της, ξαναρχίζοντας τη ρότα της ζωής του.

Θα ξεκινήσω από την ήρωα-αφηγητή, γιατί πάνω στην ψυχοσύνθεσή του χτίζεται όλο το κείμενο, χωρίς να μας χρειάζονται στοιχεία για το παρελθόν του και τη μέχρι εδώ πορεία του. Πρόκειται για έναν άνθρωπο, από σπόντα καραβοκύρη, μάλλον συντηρητικό, με δημιουργικές εμμονές που τον κρατούν σε ένα (εξιδανικευμένο) παρελθόν, όπως το μεσοπολεμικό σκαρί, ο τηλεφωνικός κατάλογος στην εποχή του διαδικτύου και η επάνοδος στην πρώτη αγάπη μέσα σε ένα ναυτικό σκηνικό, όπου τα λιμάνια και οι γυναίκες ποτέ δεν λείπουν. Μάλλον λοιπόν έχουμε έναν ιδεαλιστή, που αναζητεί το ταξίδι, ως πηγή εμπειριών και όχι με τα ιδιοτελή κίνητρα άλλων φημισμένων ποντοπόρων, και τη γυναίκα με τα υποσυνείδητα ένστικτα που δεν μπαίνουν στη βάσανο της λογικής.

Είναι εν τέλει ο ήρωας ένας κλασικός Οδυσσέας που επιθυμεί το γνώριμο έδαφος της Ιθάκης ή ένας καζαντζακικός ταξιδευτής που αναζητά μονίμως την περιπλάνηση;

Καθώς βρίσκεται ακούσια στη Σύρο, ξανασυνδέεται με την Πηνελόπη, η οποία αντικατοπτρίζει τον στεριανό, στέρεο βίο, σε αντίθεση με έναν άλλο έρωτά του, την Τίνα, που αντιπροσώπευε τη θάλασσα και τη φυσικότητα της. Κι εκεί αρχίζει να ξεδιπλώνεται το δίλημμα για τον (επανα)καθορισμό της ζωής ανάμεσα στο ταξίδι και την άστατη φύση τού ανθρώπου από τη μία, και το απάγκιο στην ξηρά με όλες τις δεσμεύσεις της από την άλλη. Η επιδιωκόμενη σύνδεση με την Πηνελόπη δείχνει ως επιλογή το σταθερό έδαφος της στεριάς, αλλά χωρίς κανείς να ξέρει αν πρόκειται για άρνηση της περιήγησης ή αφετηρία για επανεκκίνηση. Είναι εν τέλει ο ήρωας ένας κλασικός Οδυσσέας που επιθυμεί το γνώριμο έδαφος της Ιθάκης ή ένας καζαντζακικός ταξιδευτής που αναζητά μονίμως την περιπλάνηση;

Τελικά, η απόφαση για μια αναπαλαίωση (του μικρού καϊκιού «Ανδρέας Ζέππος» αντί του μεγάλου ιστιοφόρου και της σχέσης του με την Πηνελόπη) λαμβάνεται, αλλά σπάνια η ζωή δικαιώνει τις επιλογές μας, ειδικά αν αυτές είναι όψιμες και καθυστερημένες. Η ρότα για πίσω δύσκολα χαράσσεται και γι' αυτό η ματαίωση έρχεται ακάλεστη να συνοδεύσει την ύπαρξή μας «σαν σκιά μεγάλου ρολογιού». Ο Φ. Ταμβακάκης συνδέει τη θάλασσα και τη γυναίκα, υποδεικνύοντας ότι η επιστροφή στην Ιθάκη δεν σημαίνει κατ' ανάγκην μια πετυχημένη αναπαλαίωση. Ανάμεσα στον Οδυσσέα του Όμηρου και του Καζαντζάκη, αυτός του Καβάφη είναι μάλλον το θαλασσινό πρότυπο που καθορίζει τη νεοελληνική μοίρα μας.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι Διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.

tambakakis-exofΗ αναπαλαίωση
Φαίδων Ταμβακάκης
Εστία 2015
Σελ. 80, τιμή εκδότη € 10,95
 
politeia-link
 
 
 
 
 
 

 ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΦΑΙΔΩΝΑ ΤΑΜΒΑΚΑΚΗ

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Όσο περιμένεις να συμβεί», του Γιάννη Τσίρμπα (κριτική)

«Όσο περιμένεις να συμβεί», του Γιάννη Τσίρμπα (κριτική)

Για το βιβλίο του Γιάννη Τσίρμπα με τίτλο «Όσο περιμένεις να συμβεί» (εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Ο Γιάννης Τσίρμπας πρωτοε...

«Ας φύγουμε λοιπόν» του Αλέξανδρου Διαμαντή (κριτική)

«Ας φύγουμε λοιπόν» του Αλέξανδρου Διαμαντή (κριτική)

Για τη νουβέλα του Αλέξανδρου Διαμαντή «Ας φύγουμε λοιπόν», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, και «καταλήγει να εκφράζει τον θρήνο μιας γενιάς, η οποία ενηλικιώθηκε απότομα και εξίσου απότομα προσγειώθηκε». Κεντρική εικόνα: Οι Jeanne Moreau, Oskar Werner, Henri Serre στην ταινία του François Truf...

«Πλατωνικοί διάλογοι, ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι» του Χάρη Βλαβιανού (κριτική)

«Πλατωνικοί διάλογοι, ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι» του Χάρη Βλαβιανού (κριτική)

Για το βιβλίο του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι, Ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι» (εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα: Men with Boxes on Head, Brunswick, GA, 2001 © Rodney Smith (1947- 2016)

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Άντρες και γυ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση που δέχθηκε ενώ ετοιμαζόταν να δώσει μια διάλεξη στη Νέα Υόρκη, ο συγγραφέας των «Σατανικών Στίχων» βγάζει νέο βιβλίο. Το μυθιστόρημα «Victory City» του Σαλμάν Ρούσντι έχει ηρωίδα μια νεαρή ποιήτρια που ζει τον 14ο αιώνα στη νότια Ινδία. Τα βιβλία του Ρούσντι κυκλοφορούν σ...

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Τη φετινή χρονιά, ανάμεσα στους υποψηφίους για το Όσκαρ Καλύτερου Διασκευασμένου Σεναρίου βρίσκεται και ο νομπελίστας Kazuo Ishiguro, για το σενάριο της ταινίας «Αισθάνομαι ζωντανός», μια διασκευή του «Ikiru» του Akira Kurosawa. Ο συγγραφέας μίλησε για την υποψηφιότητά του σε πρόσφατη συνέντευξή του στο The Wrap. Τα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ