alt

Για τη συλλογή διηγημάτων της Ιωάννας Κρητικού Ο μπαμπάς φάλαινα (εκδ. Κοροντζή).

Του Παναγιώτη Γούτα

Η Ιωάννα Κρητικού γεννήθηκε στην Αθήνα, όπου και ζει, είναι παιδαγωγός και έχει εργαστεί σε δημόσια και ιδιωτικά νηπιαγωγεία, καθώς και στον χώρο της ψυχικής υγείας. Το βιβλίο διηγημάτων της Ο μπαμπάς φάλαινα είναι η πρώτη συγγραφική της απόπειρα, τυπωμένη τον Απρίλιο του 2014 από τις εκδόσεις Κοροντζή.

Η έκδοση είναι εξαιρετικά καλαίσθητη, τα κείμενα και το εξώφυλλο είναι διακοσμημένα από ζωγραφιές του Τζουζέπ Αντόνι Τάσιες Πενέλια (συγγραφέας, δημοσιογράφος και εικονογράφος βιβλίων) που δένουν αρμονικά με το περιεχόμενο των κειμένων. Προς τιμή του εκδοτικού οίκου, η αναφορά «Διηγήματα» στο εξώφυλλο, κάτι που, τα τελευταία χρόνια, αποφεύγεται συστηματικά ακόμα κι από μεγάλους εκδοτικούς οίκους, καθότι αυτή η μορφή λόγου (που είναι εξαιρετικά δύσκολη και απαιτητική) θεωρείται αντιεμπορική, οπότε αποσιωπάται εντελώς ή εμφανίζεται απλώς στη μέσα σελίδα, παραπλανητικά φυσικά και ως απόπειρα ξεγελάσματος του αναγνώστη για το τι είδους λογοτεχνία επέλεξε για να διαβάσει.

Η Κρητικού δείχνει πως διαθέτει σωστή αίσθηση οικονομίας του λόγου, συγγραφικό μέτρο, πυκνότητα γραφής, στρωτό γράψιμο, αφηγηματικό νεύρο και μια ώριμη αίσθηση στην επιλογή των θεμάτων της.

Η Κρητικού, παρότι νέα ηλικιακά και πρωτοεμφανιζόμενη στα γράμματα, έχει σημαντικές αρετές στη γραφή της. Σε όλα της τα διηγήματα, εννέα τον αριθμό, δείχνει πως διαθέτει σωστή αίσθηση οικονομίας του λόγου, συγγραφικό μέτρο, πυκνότητα γραφής, στρωτό γράψιμο, αφηγηματικό νεύρο και μια ώριμη αίσθηση στην επιλογή των θεμάτων της – σχεδόν όλα αναφέρονται σε ανθρώπινες σχέσεις, βαθύτερα συναισθήματα που παλεύουν να βγουν στην επιφάνεια, ο έρωτας, η μοναξιά, ο αποχωρισμός, η απώλεια. Η ιδέα, η έννοια, η αίσθηση της απώλειας, πιστεύω πως υπερισχύει και υπερκαλύπτει αρκετές από τις ιστορίες της, και σε συνδυασμό με τον τρόπο γραφής της, την κάνουν να ξεχωρίζει –ή τουλάχιστον να κρατά αρκετές αποστάσεις– από το γλυκερό, το ανέξοδο, το εύπεπτο, το γλυκανάλατο της λεγόμενης «γυναικείας γραφής», ένα συγγραφικό μικρόβιο των καιρών μας που κολλάει πολλές πρωτοεμφανιζόμενες, και όχι μόνο, γυναίκες δημιουργούς, κάνοντας ένα μεγάλο μέρος της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας να νοσεί.

Στο «Ημερολόγιο του τέλους» ο αναγνώστης διακρίνει τον σπαραγμό της κόρης που χάνει την όμορφη, αριστοκράτισσα, κοκέτα 45χρονη μητέρα της, από καρκίνο στο στομάχι, στο πνιγηρό δωμάτιο μιας κλινικής. Η κόρη, στο τέλος, παρά τον πόνο της θα ορθοποδήσει, συνεχίζοντας τη δική της ζωή, όπως φυσικά θα το ήθελε να το κάνει και η μητέρα της, όταν βρισκόταν εν ζωή. Το αδιευκρίνιστο της αιτίας ενός προσκυνήματος στην Παναγία της Τήνου ενός άντρα, αποτελεί τη γενεσιουργό αιτία του διηγήματος «Το τελευταίο προσκύνημα». Στο «Ανώνυμο», διπλοπροσωπία ή ταυτοπροσωπία στον ηθικό αυτουργό αλλά και στον θύτη ενός εγκλήματος. Ο Εκείνος και ο Αυτός. Ο συγγραφέας και ένας άλλος. Μια αγαστή συνεργασία για να επιτευχθεί ένα τέλειο έγκλημα. Όμως, (σελ. 31): «Ο συγγραφέας τον παρατηρούσε. Ήξερε καλά ότι Εκείνος και Αυτός ήταν το ίδιο πρόσωπο. Όσο και να τον ξόρκιζε από επάνω του ήταν εκεί. Τον στοίχειωνε, τον τριγυρνούσε».

Στο «Ο μπαμπάς φάλαινα» σκιαγραφείται με νεύρο, τέχνη και μεταφορική, σχεδόν ποιητική διάθεση, το πορτρέτο ενός άντρα που μετά το διαζύγιό του έπεσε σε κατάθλιψη, καταβροχθίζοντας, όπως μια φάλαινα, μνήμες, συναισθήματα, παρελθόν.

Στο «Ο μπαμπάς φάλαινα», ίσως το πιο ενδιαφέρον διήγημα του βιβλίου που έδωσε τον τίτλο και στη συλλογή, σκιαγραφείται με νεύρο, τέχνη και μεταφορική, σχεδόν ποιητική διάθεση, το πορτρέτο ενός νεκρού πλέον πατέρα, ενός άντρα που μετά το διαζύγιό του έπεσε σε κατάθλιψη, καταβροχθίζοντας, όπως μια φάλαινα, μνήμες, συναισθήματα, παρελθόν. Πάλι σπαραγμός στη σελ. 40, με τις φράσεις: «Οι φάλαινες ζούνε περισσότερο από 100 χρόνια. Δεν μπορεί να φύγει ακόμα… είναι μόνο 61 χρονών». Σκληρό, πυκνό κι αληθινό το «Μ’ αγαπάς;», ενώ στο «Ανδρέας Γκ.», έχουμε με αδρή γραφή, σκηνοθετική υποβλητικότητα και λεπτεπίλεπτες περιγραφές μια ψυχοθεραπευτική σαρανταπεντάλεπτη συνάντηση, μια συνεδρία δηλαδή, μιας ευάλωτης γυναίκας με τον ψυχαναλυτή της. Στο τέλος, η γυναίκα, μη συγκρατώντας τον θυμό της, εκρήγνυται εναντίον του γιατρού της, κάτι που ο τελευταίος το βρίσκει απολύτως φυσιολογικό. Η αβάσταχτη, η αφόρητη μοναξιά κάνει μια γυναίκα (διήγημα «Μαρία») να κάνει παράλογες σκέψεις, φανταζόμενη ότι η ύλη που εισέρχεται στο σώμα της δια της τροφής, γίνεται λίπος που την κατακλύζει ολόκληρη. «Η μοναξιά με ξεσκίζει. Δεν ξέρω τι μορφή έχει η πουτάνα, ξέρω όμως ότι πάει με πολλούς» (σελ. 54). Απώλεια, μοναξιά, παραλογισμός, στιγμές που διαθλώνται στον χρόνο, στιγμές δυνατότερες από τους ανθρώπους που τους συνθλίβουν στο διήγημα «Στιγμή vs Στιγμή». Αντιγράφω δυο αράδες από το τέλος (σκέψεις της ηρωίδας, σελ. 62): «Τον πόνο τον αντέχω, μου είναι οικείος. Στιγμές ευτυχίας όμως δεν τις αντέχω. Είναι ένεση μορφίνης σε ετοιμοθάνατο». Το βιβλίο κλείνει με το διήγημα «Απο(χωρισμός)». Το κουβάλημα ενός πτώματος και το θάψιμό του από τον ήρωα της ιστορίας, σφραγίζοντας τον τάφο του, όχι με χώμα, αλλά με την πιο μεγάλη πέτρα που βρίσκει. Άχρηστος νεκρός, πτώμα, σαπίλα, θάνατος. Άραγε ο νοσηρός μας κόσμος, η ζωή μας, οι ανασφάλειές μας, οι παθογένειες της κοινωνίας μας που ανακυκλώνονται;

Μου άρεσε σε γενικές γραμμές η πρώτη συγγραφική προσπάθεια της Ιωάννας Κρητικού και ρούφηξα με ενδιαφέρον τις σύντομες ιστορίες της. Βρήκα σ’ αυτές αλήθεια και έξυπνη, δουλεμένη γραφή. Το εισαγωγικό σημείωμα της Άλκης Ζέης κολακευτικό, τιμητικό και εύστοχο για τη νέα πεζογράφο μας. Βρίσκω ιδιαίτερα θετικό και το ότι ξεκινά την περιπέτεια της γραφής με σύντομες ιστορίες και όχι με ογκώδες μυθιστόρημα. Ο Φερνάντο Πεσσόα είπε κάποτε πως τα κείμενα που θα μείνουν στο μέλλον και θα αντέξουν στον χρόνο, θα είναι τα μικρής έκτασης κείμενα, οι μικρές ιστορίες. Δεν μπορώ να γνωρίζω τη διάρκεια των διηγημάτων της Ιωάννας Κρητικού στον χρόνο, νομίζω όμως πως, με αυτό της το βιβλίο, έβαλε ένα στέρεο λιθαράκι για μια ενδιαφέρουσα, εκ μέρους της, συγγραφική συνέχεια, για ωριμότερα, ουσιαστικότερα και πιο δουλεμένα, μελλοντικά, βιβλία της.

*Ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΓΟΥΤΑΣ είναι συγγραφέας και εκπαιδευτικός στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. 

altΟ μπαμπάς φάλαινα
Ιωάννα Κρητικού
Εκδ. Κοροτζή 2014
Σελ. 72, τιμή εκδότη € 9,59

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το κόμμα του καλού θεού» του Τάκη Καμπύλη (κριτική) – Όταν στο παιχνίδι μπαίνουν οι μεγάλες δυνάμεις

«Το κόμμα του καλού θεού» του Τάκη Καμπύλη (κριτική) – Όταν στο παιχνίδι μπαίνουν οι μεγάλες δυνάμεις

Για το μυθιστόρημα του Τάκη Καμπύλη «Το κόμμα του καλού θεού» (εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: Φωτογραφία © Λουκάς Βασιλικός

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τον Απρίλιο του 2023 ο Τάκης Καμπύλης τελειώνει το τρίτο του μυθιστόρημα, πο...

«Μερκάντο» της Μαρίας Μαμαλίγκα (κριτική) – Mια ζωή εξαγορασμένη από τον θάνατο

«Μερκάντο» της Μαρίας Μαμαλίγκα (κριτική) – Mια ζωή εξαγορασμένη από τον θάνατο

Για το βιβλίο της Μαρίας Μαμαλίγκας «Μερκάντο» (εκδ. Εστία). Kεντρική εικόνα: λεπτομέρεια από το εξώφυλλο του βιβλίου.

Γράφει ο Μάνος Κοντολέων

Τη δική της πορεία έχει διανύσει η Μαρία Μαμαλίγκα στο χώρο της λογοτεχνία...

«Η πέτρα και το αυγό» του Κώστα Χατζηεμμανουήλ (κριτική) – Μια πινακοθήκη του ελληνισμού

«Η πέτρα και το αυγό» του Κώστα Χατζηεμμανουήλ (κριτική) – Μια πινακοθήκη του ελληνισμού

Για το βιβλίο του Κώστα Χατζηεμμανουήλ «Η πέτρα και το αυγό» (εκδ. Αρμός). Kεντρική εικόνα: Τσέτες του Τάγματος της Κυανής Σημαίας. 

Γράφει η Τασούλα Τσιλιμένη

Η πίστη μου στη δύναμη της φαντασίας είναι σε υπερθετικό β...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

«Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχόμαστε τις εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και τη διδασκαλία τουλάχιστον δύο ολόκληρων λογοτεχνικών έργων, από τη νέα σχολική χρονιά», σημειώνουν συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι, με αφορμή πρόσφατες εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ.

Επιμέλεια: Book Press...

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

Στο 47ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου και της σκέψης, o Κώστας Κατσουλάρης συνομιλεί με τη συγγραφέα και αρθογράφο Βίβιαν Στεργίου. Η συζήτηση θα μεταδοθεί, την Πέμπτη, 18 Ιουλίου, στις 7.00μμ.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ