alt

Για τη συλλογή διηγημάτων της Ιωάννας Κρητικού Ο μπαμπάς φάλαινα (εκδ. Κοροντζή).

Του Παναγιώτη Γούτα

Η Ιωάννα Κρητικού γεννήθηκε στην Αθήνα, όπου και ζει, είναι παιδαγωγός και έχει εργαστεί σε δημόσια και ιδιωτικά νηπιαγωγεία, καθώς και στον χώρο της ψυχικής υγείας. Το βιβλίο διηγημάτων της Ο μπαμπάς φάλαινα είναι η πρώτη συγγραφική της απόπειρα, τυπωμένη τον Απρίλιο του 2014 από τις εκδόσεις Κοροντζή.

Η έκδοση είναι εξαιρετικά καλαίσθητη, τα κείμενα και το εξώφυλλο είναι διακοσμημένα από ζωγραφιές του Τζουζέπ Αντόνι Τάσιες Πενέλια (συγγραφέας, δημοσιογράφος και εικονογράφος βιβλίων) που δένουν αρμονικά με το περιεχόμενο των κειμένων. Προς τιμή του εκδοτικού οίκου, η αναφορά «Διηγήματα» στο εξώφυλλο, κάτι που, τα τελευταία χρόνια, αποφεύγεται συστηματικά ακόμα κι από μεγάλους εκδοτικούς οίκους, καθότι αυτή η μορφή λόγου (που είναι εξαιρετικά δύσκολη και απαιτητική) θεωρείται αντιεμπορική, οπότε αποσιωπάται εντελώς ή εμφανίζεται απλώς στη μέσα σελίδα, παραπλανητικά φυσικά και ως απόπειρα ξεγελάσματος του αναγνώστη για το τι είδους λογοτεχνία επέλεξε για να διαβάσει.

Η Κρητικού δείχνει πως διαθέτει σωστή αίσθηση οικονομίας του λόγου, συγγραφικό μέτρο, πυκνότητα γραφής, στρωτό γράψιμο, αφηγηματικό νεύρο και μια ώριμη αίσθηση στην επιλογή των θεμάτων της.

Η Κρητικού, παρότι νέα ηλικιακά και πρωτοεμφανιζόμενη στα γράμματα, έχει σημαντικές αρετές στη γραφή της. Σε όλα της τα διηγήματα, εννέα τον αριθμό, δείχνει πως διαθέτει σωστή αίσθηση οικονομίας του λόγου, συγγραφικό μέτρο, πυκνότητα γραφής, στρωτό γράψιμο, αφηγηματικό νεύρο και μια ώριμη αίσθηση στην επιλογή των θεμάτων της – σχεδόν όλα αναφέρονται σε ανθρώπινες σχέσεις, βαθύτερα συναισθήματα που παλεύουν να βγουν στην επιφάνεια, ο έρωτας, η μοναξιά, ο αποχωρισμός, η απώλεια. Η ιδέα, η έννοια, η αίσθηση της απώλειας, πιστεύω πως υπερισχύει και υπερκαλύπτει αρκετές από τις ιστορίες της, και σε συνδυασμό με τον τρόπο γραφής της, την κάνουν να ξεχωρίζει –ή τουλάχιστον να κρατά αρκετές αποστάσεις– από το γλυκερό, το ανέξοδο, το εύπεπτο, το γλυκανάλατο της λεγόμενης «γυναικείας γραφής», ένα συγγραφικό μικρόβιο των καιρών μας που κολλάει πολλές πρωτοεμφανιζόμενες, και όχι μόνο, γυναίκες δημιουργούς, κάνοντας ένα μεγάλο μέρος της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας να νοσεί.

Στο «Ημερολόγιο του τέλους» ο αναγνώστης διακρίνει τον σπαραγμό της κόρης που χάνει την όμορφη, αριστοκράτισσα, κοκέτα 45χρονη μητέρα της, από καρκίνο στο στομάχι, στο πνιγηρό δωμάτιο μιας κλινικής. Η κόρη, στο τέλος, παρά τον πόνο της θα ορθοποδήσει, συνεχίζοντας τη δική της ζωή, όπως φυσικά θα το ήθελε να το κάνει και η μητέρα της, όταν βρισκόταν εν ζωή. Το αδιευκρίνιστο της αιτίας ενός προσκυνήματος στην Παναγία της Τήνου ενός άντρα, αποτελεί τη γενεσιουργό αιτία του διηγήματος «Το τελευταίο προσκύνημα». Στο «Ανώνυμο», διπλοπροσωπία ή ταυτοπροσωπία στον ηθικό αυτουργό αλλά και στον θύτη ενός εγκλήματος. Ο Εκείνος και ο Αυτός. Ο συγγραφέας και ένας άλλος. Μια αγαστή συνεργασία για να επιτευχθεί ένα τέλειο έγκλημα. Όμως, (σελ. 31): «Ο συγγραφέας τον παρατηρούσε. Ήξερε καλά ότι Εκείνος και Αυτός ήταν το ίδιο πρόσωπο. Όσο και να τον ξόρκιζε από επάνω του ήταν εκεί. Τον στοίχειωνε, τον τριγυρνούσε».

Στο «Ο μπαμπάς φάλαινα» σκιαγραφείται με νεύρο, τέχνη και μεταφορική, σχεδόν ποιητική διάθεση, το πορτρέτο ενός άντρα που μετά το διαζύγιό του έπεσε σε κατάθλιψη, καταβροχθίζοντας, όπως μια φάλαινα, μνήμες, συναισθήματα, παρελθόν.

Στο «Ο μπαμπάς φάλαινα», ίσως το πιο ενδιαφέρον διήγημα του βιβλίου που έδωσε τον τίτλο και στη συλλογή, σκιαγραφείται με νεύρο, τέχνη και μεταφορική, σχεδόν ποιητική διάθεση, το πορτρέτο ενός νεκρού πλέον πατέρα, ενός άντρα που μετά το διαζύγιό του έπεσε σε κατάθλιψη, καταβροχθίζοντας, όπως μια φάλαινα, μνήμες, συναισθήματα, παρελθόν. Πάλι σπαραγμός στη σελ. 40, με τις φράσεις: «Οι φάλαινες ζούνε περισσότερο από 100 χρόνια. Δεν μπορεί να φύγει ακόμα… είναι μόνο 61 χρονών». Σκληρό, πυκνό κι αληθινό το «Μ’ αγαπάς;», ενώ στο «Ανδρέας Γκ.», έχουμε με αδρή γραφή, σκηνοθετική υποβλητικότητα και λεπτεπίλεπτες περιγραφές μια ψυχοθεραπευτική σαρανταπεντάλεπτη συνάντηση, μια συνεδρία δηλαδή, μιας ευάλωτης γυναίκας με τον ψυχαναλυτή της. Στο τέλος, η γυναίκα, μη συγκρατώντας τον θυμό της, εκρήγνυται εναντίον του γιατρού της, κάτι που ο τελευταίος το βρίσκει απολύτως φυσιολογικό. Η αβάσταχτη, η αφόρητη μοναξιά κάνει μια γυναίκα (διήγημα «Μαρία») να κάνει παράλογες σκέψεις, φανταζόμενη ότι η ύλη που εισέρχεται στο σώμα της δια της τροφής, γίνεται λίπος που την κατακλύζει ολόκληρη. «Η μοναξιά με ξεσκίζει. Δεν ξέρω τι μορφή έχει η πουτάνα, ξέρω όμως ότι πάει με πολλούς» (σελ. 54). Απώλεια, μοναξιά, παραλογισμός, στιγμές που διαθλώνται στον χρόνο, στιγμές δυνατότερες από τους ανθρώπους που τους συνθλίβουν στο διήγημα «Στιγμή vs Στιγμή». Αντιγράφω δυο αράδες από το τέλος (σκέψεις της ηρωίδας, σελ. 62): «Τον πόνο τον αντέχω, μου είναι οικείος. Στιγμές ευτυχίας όμως δεν τις αντέχω. Είναι ένεση μορφίνης σε ετοιμοθάνατο». Το βιβλίο κλείνει με το διήγημα «Απο(χωρισμός)». Το κουβάλημα ενός πτώματος και το θάψιμό του από τον ήρωα της ιστορίας, σφραγίζοντας τον τάφο του, όχι με χώμα, αλλά με την πιο μεγάλη πέτρα που βρίσκει. Άχρηστος νεκρός, πτώμα, σαπίλα, θάνατος. Άραγε ο νοσηρός μας κόσμος, η ζωή μας, οι ανασφάλειές μας, οι παθογένειες της κοινωνίας μας που ανακυκλώνονται;

Μου άρεσε σε γενικές γραμμές η πρώτη συγγραφική προσπάθεια της Ιωάννας Κρητικού και ρούφηξα με ενδιαφέρον τις σύντομες ιστορίες της. Βρήκα σ’ αυτές αλήθεια και έξυπνη, δουλεμένη γραφή. Το εισαγωγικό σημείωμα της Άλκης Ζέης κολακευτικό, τιμητικό και εύστοχο για τη νέα πεζογράφο μας. Βρίσκω ιδιαίτερα θετικό και το ότι ξεκινά την περιπέτεια της γραφής με σύντομες ιστορίες και όχι με ογκώδες μυθιστόρημα. Ο Φερνάντο Πεσσόα είπε κάποτε πως τα κείμενα που θα μείνουν στο μέλλον και θα αντέξουν στον χρόνο, θα είναι τα μικρής έκτασης κείμενα, οι μικρές ιστορίες. Δεν μπορώ να γνωρίζω τη διάρκεια των διηγημάτων της Ιωάννας Κρητικού στον χρόνο, νομίζω όμως πως, με αυτό της το βιβλίο, έβαλε ένα στέρεο λιθαράκι για μια ενδιαφέρουσα, εκ μέρους της, συγγραφική συνέχεια, για ωριμότερα, ουσιαστικότερα και πιο δουλεμένα, μελλοντικά, βιβλία της.

*Ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΓΟΥΤΑΣ είναι συγγραφέας και εκπαιδευτικός στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. 

altΟ μπαμπάς φάλαινα
Ιωάννα Κρητικού
Εκδ. Κοροτζή 2014
Σελ. 72, τιμή εκδότη € 9,59

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Κιθαιρώνας» του Νίκου Α. Μάντη (κριτική) – Στη μαγική ενδοχώρα των Βακχών

«Κιθαιρώνας» του Νίκου Α. Μάντη (κριτική) – Στη μαγική ενδοχώρα των Βακχών

Για το μυθιστόρημα του Νίκου Α. Μάντη «Κιθαιρώνας» (εκδ. Καστανιώτη). Στην κεντρική εικόνα, ένας άντρας και μια γυναίκα κοιτάζουν τον διάσημο πίνακα του William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Youth of Bacchus. Νέο βλέμμα, σε ένα αρχέγονο θέμα. 

Γράφει ο Διονύση...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

Για τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» (εκδ. Κίχλη). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Στάλκερ» του Αντρέι Ταρκόφσκι. 

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Μπορεί τα διηγήματα του Μιχάλη Μα...

«Μπέμπης» του Θωμά Κοροβίνη (κριτική)

«Μπέμπης» του Θωμά Κοροβίνη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Θωμά Κοροβίνη «Μπέμπης» (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: Ο Δημήτρης Στεργίου ή «Μπέμπης».

Γράφει ο Νίκος Χρυσός

«Κάθε κομμάτι που παίζουμε αφηγείται κι από μια ιστορία, ένα περιστατικό, μια χαρά, ένα ντέρτι, μια πεθυμιά, ένα όν...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Στίβεν Κινγκ [Stephen King] «Το πράσινο μίλι» (μτφρ. Πητ Κωνσταντέας), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 9 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπήρχε καθόλου ζέστη, κα...

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] «Ρολόι χωρίς δείκτες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο θάνατος εί...

Ένας χρόνος χωρίς τη Μαριανίνα Κριεζή + ένα σπάνιο διήγημά της

Ένας χρόνος χωρίς τη Μαριανίνα Κριεζή + ένα σπάνιο διήγημά της

Με αφορμή τη συμπλήρωση σήμερα, 6 Φεβρουαρίου, ενός χρόνου χωρίς τη Μαριανίνα Κριεζή κοντά μας, αναδημοσιεύουμε ένα σπάνιο διήγημά της του 1971 – ίσως το μοναδικό που έχει γράψει.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Η ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Στίβεν Κινγκ [Stephen King] «Το πράσινο μίλι» (μτφρ. Πητ Κωνσταντέας), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 9 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπήρχε καθόλου ζέστη, κα...

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] «Ρολόι χωρίς δείκτες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο θάνατος εί...

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ