mamilial-390

Για τη νουβέλα Καρυότυπος του Άκη Παπαντώνη (εκδόσεις Κίχλη)

Του Γιώργου Π. Περαντωνάκη

Το παράδοξο μ' αυτό το βιβλίο είναι ότι δεν κινείται τίποτα κι όμως ο αναγνώστης δεν κουράζεται από την τόση στασιμότητα. Η ιστορία κάνει βήματα σημειωτόν ή, καλύτερα, χαράζει μια σπειροειδή τροχιά που δεν μετακινεί την υπόθεση παρά μόνο μερικά μέτρα· κι όμως, όποιος μπει στην τροχιά της περιμένει να κλείσει ο κύκλος και να βρεθεί στην αρχή της νουβέλας, όταν ο μοναχικός λύκος βρίσκει ακαριαίο θάνατο στα χιονισμένα δρομάκια της Οξφόρδης. 

Ο Ν. Οικονομόπουλος εργάζεται ως ερευνητής βιολόγος στην Οξφόρδη, όπου μελετά τη συμπεριφορά ποντικιών και τις σχέσεις που αναπτύσσουν (ή που δεν αναπτύσσουν) μεταξύ τους. Η ζωή του είναι μια άχρωμη, καθημερινή επανάληψη με μικρές παρενθέσεις νέων δεδομένων, μια μονήρης παρακολούθηση των πειραματόζωών του, μια λιμνασμένη μοναχικότητα. Απομακρυσμένος από τους ανθρώπους, κλεισμένος στη ρουτίνα του, καταγράφει σκέψεις στο μαγνητόφωνό του και στο facebook ή στέλνει μικρές αναφορές στον επόπτη του. Το εκκρεμές κινείται, μονότονα και άκρως αναμενόμενα, ανάμεσα στη βαλτωμένη ζωή του και στην ερευνητική του προσήλωση.

Απομακρυσμένος από τους ανθρώπους, κλεισμένος στη ρουτίνα του, καταγράφει σκέψεις στο μαγνητόφωνό του και στο facebook ή στέλνει μικρές αναφορές στον επόπτη του. 

Αυτό το δίπολο θέτει και το υπαρξιακό δίλημμα για το αν ο άνθρωπος γεννιέται ή γίνεται. Εν προκειμένω, οι τάσεις απομόνωσης και περιορισμένης κοινωνικότητας, η μοναχικότητα και η έλλειψη στοργής οφείλονται σε γονιδιακούς παράγοντες ή στον τρόπο με τον οποίο μεγάλωσε; Είναι η μάχη μεταξύ βιολόγων και ψυχολόγων, που σε διαφορετικά επίπεδα δίνουν μεγαλύτερη βάση είτε στην κληρονομικότητα και στα γενετικά χαρακτηριστικά ή στο περιβάλλον το οποίο καθόρισε -ειδικά στα πρώτα χρόνια της ζωής του- τον άνθρωπο. Έτσι, στην πρώτη περίπτωση το άτομο γεννιέται με την προδιάθεση να είσαι εσωστρεφές ή εξωστρεφές, κοινωνικό ή αντικοινωνικό, εκδηλωτικό ή κλεισμένο στον εαυτό του. Αντίθετα, στη δεύτερη περίπτωση η οικογενειακή στοργή ή η απουσία της παίζουν πιο καθοριστικό ρόλο στην κοινωνικοποίηση του παιδιού και στη μετέπειτα επαφή του με τους άλλους ανθρώπους.

Τα ορφανά του Τσαουσέσκου

Η καθημερινότητα του Ν. παρουσιάζει συμπτώματα μονήρους συμπεριφοράς, που πολλές φορές φαίνεται ανεξήγητη, διακρίνεται από μια τετριμμένη ατονία, χαρακτηρίζεται από μια αυτιστική αντικοινωνικότητα. Ξεκόβει γρήγορα από την Ελλάδα, καταφεύγει στην Αγγλία, όπου δεν συνάπτει παρά τυπικές και συναδελφικές σχέσεις, δεν βγαίνει με φίλους, δεν επικοινωνεί ουσιαστικά με τον περίγυρό του, ασχολείται με τη ρουτίνα του χωρίς να νιώθει την ανάγκη να εμπλακεί σε συναισθηματικά δεσίματα. Οι αναμνήσεις από το σπίτι του και οι σχέσεις του με την οικογένειά του, χωρίς να δείχνουν κάτι τραυματικό, φαίνονται άνευρες και ρηχές. Τα πειράματα που κάνει κείνται αντιστικτικά και σχολιάζουν έμμεσα τη δική του ζωή· τα ποντίκια του αναπτύσσουν διάφορες συμπεριφορές βάσει του τρόπου με τον οποίο λ.χ. αποχωρίστηκαν από τους γονείς τους. Τα συμπεράσματά του ωστόσο μιλάνε πιο πολύ για γονιδιακές προδιαθέσεις κι έτσι καταρχάς επιβεβαιώνεται ο καταλυτικός ρόλος της κληρονομικότητας.

papantonisΟ συγγραφέας πετάει τον αναγνώστη στη στάσιμη λιμνοθάλασσα του ήρωά του και τον αφήνει να περιπλανηθεί αρκετά. Κι εκεί μέσα τον ζυμώνει με την ιδέα ότι η βιολογία μπορεί πλέον να βρει τους γενετικούς παράγοντες που καθορίζουν ακόμα και ζητήματα κοινωνικότητας ή μοναχικότητας. Όμως, παρότι βιολόγος, ο συγγραφέας δείχνει πλαγίως τους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες που πιθανότατα έπαιξαν πιο καθοριστικό ρόλο. Έτσι, σηκώνει απρόσμενα έναν αντίθετο άνεμο, αφού στο τέλος αναφέρεται σε συνθήκες ορφάνιας, ταράζει τα νερά και απομακρύνει τη βάρκα από τους βιογενετικούς παράγοντες, που στην αρχή δέσποζαν.

Οι νύξεις του αφηγητή στη Ρουμανία και οι αναφορές στον Τσαουσέσκου παραπέμπουν στα παιδιά που μεγάλωσαν σε ορφανοτροφεία της χώρας, αμέτοχα της γονεϊκής αγάπης που έπρεπε να δεχτούν.

Οι νύξεις στη Ρουμανία και οι αναφορές στον Τσαουσέσκου παραπέμπουν στα παιδιά που μεγάλωσαν σε ορφανοτροφεία της χώρας, αμέτοχα της γονεϊκής αγάπης που έπρεπε να δεχτούν. Ο πρωταγωνιστής, παρόλο που δεν δίνει έτοιμες απαντήσεις, γέρνει -με το βάρος του «ρουμάνικου» παρελθόντος του- την πλάστιγγα προς το μέρος των κοινωνικών παραγόντων που επέδρασαν στην αντικοινωνικότητά του. Το πρώιμο περιβάλλον διαδραματίζει καθοριστικότερο ρόλο και μπορεί να εγκλωβίσει το άτομο σε μια εσωστρεφή συμπεριφορά, εξωτερικά καθόλα φυσιολογική, αλλά κατά βάθος τραυματική, πυορροούσα, καρκινική, που τον τρώει μέχρι θανάτου.

Ο Α. Παπαντώνης κατεβαίνει στη λογοτεχνική σκακιέρα με λιτά όπλα και με χασματική αφήγηση. Έτσι, καταφέρνει να αφήσει πολλά στην καλοπροαίρετη συμμετοχή του αναγνώστη, συνάμα όμως τον κατευθύνει με την κίνηση του εκκρεμούς πότε στη φύση και πότε στην κοινωνία, πότε στην ψυχολογία του Ν. και πότε στην εξωτερική συμπεριφορά του. Το παιχνίδι παίζεται με τον πιο αποτελεσματικό ρυθμό, αφού άλλοτε καταλαβαίνουμε νοητικά τον ήρωα κι άλλοτε συναισθανόμαστε τον έρημο ψυχισμό του. Η επιτυχία της ταλάντωσης είναι και η επιτυχία της νουβέλας.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι Διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.

karyotyposΚαρυότυπος
Άκης Παπαντώνης
Κίχλη 2014
Σελ. 120, τιμή: €12,00
 
politeia-link
 
 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

Στο μυθιστόρημα της Λίλας Κονομάρα «Ο μπόγος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, πρωταγωνιστεί η ίδια η Ιστορία, με τα πολλαπλά της πρόσωπα και προσωπεία. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Υπάρχει ένας πίνακας του Paul K...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

Για το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» (εκδ. Εστία). Φωτογραφία © Pablò / Unsplash.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Αυτό το πρώτο μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου μιλά για την Ιστορία μέσω των προσωπικών ιστ...

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

Για τη νουβέλα «Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (εκδ. Ενύπνιο), αλλά και για άλλα βιβλία με θέμα το σύνδρομο Άσπεργκερ.

Του Κώστα Προμπονά

Μια νουβέλα για ένα όχι σπάνιο σύνδρομο: Κοιτάζοντας προς το μέλλον.

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γιον Φόσε: «Θαυμάζω τον Ίψεν γιατί ήξερε να μισεί»

Γιον Φόσε: «Θαυμάζω τον Ίψεν γιατί ήξερε να μισεί»

Σε συνέντευξή του στο Revistascena, ο Νορβηγός δραματουργός Jon Fosse μίλησε για την πολυετή πορεία του στον χώρο του θεάτρου. Τα πρώτα δύο μέρη της γνωστής επταλογίας του «Το άλλο όνομα» κυκλοφόρησαν πρόσφατα από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Σωτήρη Σουλιώτη.

Επιμέλεια: ...

Το μίσος για την ελληνική λογοτεχνία

Το μίσος για την ελληνική λογοτεχνία

Σκέψεις του γνωστού συγγραφέα σχετικά με την ανυποληψία της νεοελληνικής πεζογραφίας στο ελληνικό κοινό. Στην κεντρική εικόνα, τμήμα από το έργο «Portrait of George Dyer in a Mirror» (1968), του Φράνσις Μπέικον.

Του Αλέξη Πανσέληνου

Έγινε πρόσφατα μεγά...

Διαβάζοντας με τον Παναγιώτη Εξαρχέα

Διαβάζοντας με τον Παναγιώτη Εξαρχέα

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν τον δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, σκηνοθέτης Παναγιώτης Εξαρχέας απαντά σε 20 κλασικές ή απρόσμενες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ