francis-bacon-study-for-a-portrait-1952-390-2

Για τη συλλογή διηγημάτων του Δημοσθένη Παπαμάρκου, Γκιακ (εκδ. Αντίποδες).

Του Κώστα Αγοραστού

Εννέα διηγήματα-σπουδές για την εκδίκηση, την τιμή, την ανδρική φιλία, τον πόλεμο, τα εγκλήματα και το βάρος της εξομολόγησης αυτών. Γκιακ, στην αρβανίτικη διάλεκτο, είναι το αίμα και κατ’ επέκτασιν ο δεσμός συγγένειας που προκύπτει από κοινή καταγωγή. Γκιακ, επίσης, είναι ο φόνος που γίνεται για λόγους εκδίκησης του αίματος (βεντέτα) ή αντεκδίκησης.

Οι ήρωες των διηγημάτων του Δημοσθένη Παπαμάρκου είναι στρατιώτες που πολέμησαν στη μικρασιατική εκστρατεία και ήρθαν αντιμέτωποι με τα πιο βίαια ένστικτά τους. Άνθρωποι της δουλειάς, του μόχθου, νιόπαντροι ή ακόμη και αμούστακοι, επιστρατεύθηκαν και ήρθαν σε επαφή με τον ελληνισμό της Μικράς Ασίας σε μια περίοδο που τα πάντα κατέρρεαν. Τα ελληνικά τάγματα υπερασπίζονταν τους Έλληνες της Σμύρνης και της γύρω περιοχής και προέβαιναν σε θηριωδίες. Αυτές και τα τραύματα που τους προκάλεσαν, εξιστορούν οι ήρωες των διηγημάτων αυτών.

Σε τόνο εξομολογητικό, χαμηλόφωνο ξεκινώντας σχεδόν πάντα με μια ερώτηση (Ποια; Αυτή που ‘βαλε τα τσιγάρα στην τσέπη του μακαρίτη;) όλοι οι ήρωες επιθυμούν να βγάλουν από επάνω τους το βάρος του αίματος.

Σε τόνο εξομολογητικό, χαμηλόφωνο ξεκινώντας σχεδόν πάντα με μια ερώτηση (Ποιο; Τούτο δω στο χέρι; Όχι, δεν είναι μαρτάκι. ή Ποια; Αυτή που ‘βαλε τα τσιγάρα στην τσέπη του μακαρίτη; ή Αφού σ’ τα ‘χω ματαειπεί, τι θες και με ντραλάς πάλι τώρα; ή τέλος Εγώ; Το πενηνταένα. Με το που τέλειωσα δηλαδή από φαντάρος αμέσως έφκα.) όλοι οι ήρωες επιθυμούν να βγάλουν από επάνω τους το βάρος του αίματος, της εκδίκησης. Μυστικά που έχουν ξεχαστεί, ιστορίες θαμμένες στην μνήμη και στα αυλακωμένα χέρια αντρών που τους βασανίζουν μνήμες και τύψεις.

Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση που συναντούμε σε όλα τα διηγήματα εντείνει τη συγκινησιακή φόρτιση. Συγκίνηση όμως δοσμένη με τραχιές, αυστηρές, λιτές, αντρικές φράσεις. Ο κόσμος των ιστοριών του Παπαμάρκου αποτελείται αποκλειστικά από άντρες. Το μοτίβο που ακολουθείται είναι η μεταστροφή τους από αθώους χωρικούς σε βάρβαρους πολεμιστές, από αθώα πρόβατα σε ασυγκράτητους λύκους, σε ανθρώπους που πλέον δεν χωρούν σε καμιά κοινωνία αν δεν κάνουν συμβιβασμούς, αν δεν κρύψουν πράγματα, αν δεν αποσιωπήσουν τα εγκλήματα που διέπραξαν στον πόλεμο.

Με την επιστροφή τους κάποιοι μένουν στο χωριό, κάποιοι αποφασίζουν να ξενιτευτούν, να κάνουν μια νέα αρχή. Σε ένα από τα ωραιότερα διηγήματα της συλλογής, το Νόκερ, ο πρωταγωνιστής πηγαίνει στο Σικάγο να συναντήσει έναν συγχωριανό του που βρίσκεται εκεί από χρόνια, ελπίζοντας ότι θα τον βοηθήσει να βρει δουλειά και να εγκατασταθεί στην Αμερική. Αυτό που συναντά τελικά είναι έναν “σπασμένο” άνθρωπο, κυνικό και ολιγομίλητο, ο οποίος έζησε όλα αυτά τα χρόνια βγάζονταν τα προς το ζην, δουλεύοντας σε μια βιομηχανία κρέατος, ακινητοποιώντας τα προς σφαγή μοσχάρια, χτυπώντας τα με μια βαρειά. Ό,τι ακριβώς έκανε και στον πόλεμο, εκτελώντας εν ψυχρώ ό,τι έβρισκε εμπρός του (και για το οποίο τον κατέκριναν στο χωριό του, όταν αφελώς το ομολόγησε), στην Αμερική το έκανε επάγγελμα. Η μυρωδιά του αίματος δεν τον εγκατέλειψε ποτέ.

Η δυναμική των ιστοριών του Παπαμάρκου αντλείται σε μεγάλο βαθμό από την θαυμάσια γλώσσα με την οποία έχει προικίσει τα διηγήματά του.

Η δυναμική των ιστοριών του Παπαμάρκου αντλείται σε μεγάλο βαθμό από τη θαυμάσια γλώσσα με την οποία έχει προικίσει τα διηγήματά του. Στιβαρή και τραχιά, με ιδιοτυπία στον ρυθμό και εντυπωσιακό πλούτο, τον οποίο αρδεύει από την αρβανίτικη προφορική παράδοση. Άμεση και συνεπής γειώνει τους ήρωες των ιστοριών του και τους δίνει υπόσταση και βάθος.

Η συλλογή του Παπαμάρκου χαρακτηρίζεται από αξιοζήλευτη ομοιογένεια υλικού και εις βάθος ιστορική μελέτη της περιόδου. Αυτό όμως που την καθιστά ένα σπουδαίο βιβλίο είναι οι τυπολογίες των χαρακτήρων που προκύπτουν μέσα από την προσεκτική δουλειά στη γλώσσα και την αποτύπωση της διακύμανσης των αισθημάτων των ηρώων.

Να σημειώσουμε ότι αυτό είναι το πρώτο βιβλίο ελληνικής πεζογραφίας με το οποίο συστήνονται οι νεότευκτες εκδόσεις Αντίποδες. Μια επιλογή που θέτει ψηλά τον πήχη για τη συνέχεια. 

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.

altΓκιακ
Δημοσθένης Παπαμάρκος
Αντίποδες 2014
Σελ. 128, τιμή € 9,20

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΘΕΝΗ ΠΑΠΑΜΑΡΚΟΥ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τρότζαν» του Θανάση Χειμωνά (κριτική) – Αντιμεσσιανισμός σε ένα «τέλειο» μέλλον!

«Τρότζαν» του Θανάση Χειμωνά (κριτική) – Αντιμεσσιανισμός σε ένα «τέλειο» μέλλον!

Για το μυθιστόρημα του Θανάση Χειμωνά «Τρότζαν» (εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Ο Θανάσης Χειμωνάς με τη βοήθεια της Α.Ι. το 2073.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τα τελευταία χρόνια αυξάνονται τα κείμενα επιστημονικής φαντασίας που φαντάζονται ένα μέ...

«Διακοπές στην Αβησσυνία» της Ελίζας Παναγιωτάτου (κριτική) – Ταξίδι στο βάθος του εαυτού και του οικογενειακού παρελθόντος

«Διακοπές στην Αβησσυνία» της Ελίζας Παναγιωτάτου (κριτική) – Ταξίδι στο βάθος του εαυτού και του οικογενειακού παρελθόντος

Για το μυθιστόρημα της Ελίζας Παναγιωτάτου «Διακοπές στην Αβησσυνία» (εκδ. Αντίποδες). Κεντρική εικόνα: © Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Βρίσκονται εκεί έξω. Περπατούν στους ίδιους δρόμους μ’ εμάς, αναζητώντας ωσ...

«Σα μαγεμένο το μυαλό μου» του Θανάση Σκρουμπέλου (κριτική) – Τα παλιόπαιδα τ’ ατίθασα

«Σα μαγεμένο το μυαλό μου» του Θανάση Σκρουμπέλου (κριτική) – Τα παλιόπαιδα τ’ ατίθασα

Για το βιβλίο του Θανάση Σκρουμπέλου «Σα μαγεμένο το μυαλό μου – Ιστορίες και εικόνες, ταξίμια της λαϊκής ψυχής» (εκδ. Τόπος). Κεντρική εικόνα: Ο Βασίλης Αυλωνίτης από την ταινία «Ο θησαυρός του μακαρίτη» (1959) σε σενάριο και σκηνοθεσία του Νίκου Τσιφόρου.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Nick Cave στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, μαζί με τον Colin Greenwood των Radiohead

Ο Nick Cave στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, μαζί με τον Colin Greenwood των Radiohead

1, 2 και 3 Ιουνίου ο Nick Cave θα βρεθεί στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, μαζί με τον Colin Greenwood των Radiohead.

Επιμέλεια: Book Press

Η Στέγη ανοίγει για πρώτη φορά την αγκαλιά της στον αξεπέραστο Nick Cave, ο οποίος επιστρέφει...

«Rabbit Hole» του Ντέιβιντ Λίντσεϊ-Αμπέρ, στο θέατρο «Ελ Ερ» (κριτική) – Μια πολύ δυνατή παράσταση για τις ψυχικές «κουνελότρυπες»

«Rabbit Hole» του Ντέιβιντ Λίντσεϊ-Αμπέρ, στο θέατρο «Ελ Ερ» (κριτική) – Μια πολύ δυνατή παράσταση για τις ψυχικές «κουνελότρυπες»

Για την παράσταση «Rabbit Hole» του Ντέιβιντ Λίντσεϊ-Αμπέρ σε σκηνοθεσία Βαγγέλη Λυμπερόπουλου που ανέβηκε στο θέατρο Ελ Ερ. Κεντρική εικόνα: © Σπύρος Περδίου. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Το «Rabbit Hole» του Ντέιβιντ ...

16ο Φεστιβάλ ΛΕΑ: από τον Μάρτιο ως το τέλος του έτους σε Αθήνα, Χαλκίδα, Λευκάδα, Χανιά

16ο Φεστιβάλ ΛΕΑ: από τον Μάρτιο ως το τέλος του έτους σε Αθήνα, Χαλκίδα, Λευκάδα, Χανιά

Υπό την αιγίδα της Α.Ε. της Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου, θα πραγματοποιηθεί η 16η έκδοση του Φεστιβάλ ΛΕΑ (Λογοτεχνία εν Αθήναις), στο πλαίσιο του οποίου θα υλοποιηθούν διάφορα πρότζεκτ από τον Μάρτιο ως το τέλος του έτους, λειτουργώντας έτσι ως Πολιτιστική και Λογοτεχνική Γέφυρα μετ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα του Πολυχρόνη Κουτσάκη «Κάτι σαν αγάπη – Μια υπόθεση για τον Γιώργο Δάντη», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ιφιγένει...

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Κωνσταντίνου Γεωργάτου «Επίνοια – Φιλοσοφικοί στοχασμοί», η οποία κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Αν Έχεις

Αν έχεις υγεία, ζεις σε ε...

«Πίσω από τις κλειστές πόρτες» της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη (προδημοσίευση)

«Πίσω από τις κλειστές πόρτες» της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη «Πίσω από τις κλειστές πόρτες – Αστέρες, ηγέτες, γαλαζοαίματοι και καθημερινοί άνθρωποι», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Απριλίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δύο ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...
Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Και τα πέντε έχουν χαρακτηριστεί αριστουργήματα τόσο στην εποχή τους και στις συνθήκες που γράφτηκαν όσο και με σημερινά κριτήρια. Θα βρίσκονται στα ράφια των βιβλιοπωλείων τις επόμενες μέρες.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Marquis De Sade «Οι Εκα...

Τρία μυθιστορήματα με άρωμα εποχής και μυστηρίου από τα Ελληνικά Γράμματα

Τρία μυθιστορήματα με άρωμα εποχής και μυστηρίου από τα Ελληνικά Γράμματα

Για τα μυθιστορήματα «Strangers in the Night» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά) της Χέδερ Γουέμπ [Heather Webb], «Τα Μυστήρια της Μις Μόρτον Μόρτον» (μτφρ. Χρήστος Μπαρουξής) της Κάθριν Λόιντ [Catherine Lloyd] και «Κωδικός Coco» (μτφρ. Γιάννης Σπανδωνής) της Τζιόια Ντιλιμπέρτο [Gioia Diliberto]. Τρία μυθιστορήματα που μας μεταφ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ