francis-bacon-study-for-a-portrait-1952-390-2

Για τη συλλογή διηγημάτων του Δημοσθένη Παπαμάρκου, Γκιακ (εκδ. Αντίποδες).

Του Κώστα Αγοραστού

Εννέα διηγήματα-σπουδές για την εκδίκηση, την τιμή, την ανδρική φιλία, τον πόλεμο, τα εγκλήματα και το βάρος της εξομολόγησης αυτών. Γκιακ, στην αρβανίτικη διάλεκτο, είναι το αίμα και κατ’ επέκτασιν ο δεσμός συγγένειας που προκύπτει από κοινή καταγωγή. Γκιακ, επίσης, είναι ο φόνος που γίνεται για λόγους εκδίκησης του αίματος (βεντέτα) ή αντεκδίκησης.

Οι ήρωες των διηγημάτων του Δημοσθένη Παπαμάρκου είναι στρατιώτες που πολέμησαν στη μικρασιατική εκστρατεία και ήρθαν αντιμέτωποι με τα πιο βίαια ένστικτά τους. Άνθρωποι της δουλειάς, του μόχθου, νιόπαντροι ή ακόμη και αμούστακοι, επιστρατεύθηκαν και ήρθαν σε επαφή με τον ελληνισμό της Μικράς Ασίας σε μια περίοδο που τα πάντα κατέρρεαν. Τα ελληνικά τάγματα υπερασπίζονταν τους Έλληνες της Σμύρνης και της γύρω περιοχής και προέβαιναν σε θηριωδίες. Αυτές και τα τραύματα που τους προκάλεσαν, εξιστορούν οι ήρωες των διηγημάτων αυτών.

Σε τόνο εξομολογητικό, χαμηλόφωνο ξεκινώντας σχεδόν πάντα με μια ερώτηση (Ποια; Αυτή που ‘βαλε τα τσιγάρα στην τσέπη του μακαρίτη;) όλοι οι ήρωες επιθυμούν να βγάλουν από επάνω τους το βάρος του αίματος.

Σε τόνο εξομολογητικό, χαμηλόφωνο ξεκινώντας σχεδόν πάντα με μια ερώτηση (Ποιο; Τούτο δω στο χέρι; Όχι, δεν είναι μαρτάκι. ή Ποια; Αυτή που ‘βαλε τα τσιγάρα στην τσέπη του μακαρίτη; ή Αφού σ’ τα ‘χω ματαειπεί, τι θες και με ντραλάς πάλι τώρα; ή τέλος Εγώ; Το πενηνταένα. Με το που τέλειωσα δηλαδή από φαντάρος αμέσως έφκα.) όλοι οι ήρωες επιθυμούν να βγάλουν από επάνω τους το βάρος του αίματος, της εκδίκησης. Μυστικά που έχουν ξεχαστεί, ιστορίες θαμμένες στην μνήμη και στα αυλακωμένα χέρια αντρών που τους βασανίζουν μνήμες και τύψεις.

Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση που συναντούμε σε όλα τα διηγήματα εντείνει τη συγκινησιακή φόρτιση. Συγκίνηση όμως δοσμένη με τραχιές, αυστηρές, λιτές, αντρικές φράσεις. Ο κόσμος των ιστοριών του Παπαμάρκου αποτελείται αποκλειστικά από άντρες. Το μοτίβο που ακολουθείται είναι η μεταστροφή τους από αθώους χωρικούς σε βάρβαρους πολεμιστές, από αθώα πρόβατα σε ασυγκράτητους λύκους, σε ανθρώπους που πλέον δεν χωρούν σε καμιά κοινωνία αν δεν κάνουν συμβιβασμούς, αν δεν κρύψουν πράγματα, αν δεν αποσιωπήσουν τα εγκλήματα που διέπραξαν στον πόλεμο.

Με την επιστροφή τους κάποιοι μένουν στο χωριό, κάποιοι αποφασίζουν να ξενιτευτούν, να κάνουν μια νέα αρχή. Σε ένα από τα ωραιότερα διηγήματα της συλλογής, το Νόκερ, ο πρωταγωνιστής πηγαίνει στο Σικάγο να συναντήσει έναν συγχωριανό του που βρίσκεται εκεί από χρόνια, ελπίζοντας ότι θα τον βοηθήσει να βρει δουλειά και να εγκατασταθεί στην Αμερική. Αυτό που συναντά τελικά είναι έναν “σπασμένο” άνθρωπο, κυνικό και ολιγομίλητο, ο οποίος έζησε όλα αυτά τα χρόνια βγάζονταν τα προς το ζην, δουλεύοντας σε μια βιομηχανία κρέατος, ακινητοποιώντας τα προς σφαγή μοσχάρια, χτυπώντας τα με μια βαρειά. Ό,τι ακριβώς έκανε και στον πόλεμο, εκτελώντας εν ψυχρώ ό,τι έβρισκε εμπρός του (και για το οποίο τον κατέκριναν στο χωριό του, όταν αφελώς το ομολόγησε), στην Αμερική το έκανε επάγγελμα. Η μυρωδιά του αίματος δεν τον εγκατέλειψε ποτέ.

Η δυναμική των ιστοριών του Παπαμάρκου αντλείται σε μεγάλο βαθμό από την θαυμάσια γλώσσα με την οποία έχει προικίσει τα διηγήματά του.

Η δυναμική των ιστοριών του Παπαμάρκου αντλείται σε μεγάλο βαθμό από τη θαυμάσια γλώσσα με την οποία έχει προικίσει τα διηγήματά του. Στιβαρή και τραχιά, με ιδιοτυπία στον ρυθμό και εντυπωσιακό πλούτο, τον οποίο αρδεύει από την αρβανίτικη προφορική παράδοση. Άμεση και συνεπής γειώνει τους ήρωες των ιστοριών του και τους δίνει υπόσταση και βάθος.

Η συλλογή του Παπαμάρκου χαρακτηρίζεται από αξιοζήλευτη ομοιογένεια υλικού και εις βάθος ιστορική μελέτη της περιόδου. Αυτό όμως που την καθιστά ένα σπουδαίο βιβλίο είναι οι τυπολογίες των χαρακτήρων που προκύπτουν μέσα από την προσεκτική δουλειά στη γλώσσα και την αποτύπωση της διακύμανσης των αισθημάτων των ηρώων.

Να σημειώσουμε ότι αυτό είναι το πρώτο βιβλίο ελληνικής πεζογραφίας με το οποίο συστήνονται οι νεότευκτες εκδόσεις Αντίποδες. Μια επιλογή που θέτει ψηλά τον πήχη για τη συνέχεια. 

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.

altΓκιακ
Δημοσθένης Παπαμάρκος
Αντίποδες 2014
Σελ. 128, τιμή € 9,20

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΘΕΝΗ ΠΑΠΑΜΑΡΚΟΥ

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

Στο μυθιστόρημα της Λίλας Κονομάρα «Ο μπόγος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, πρωταγωνιστεί η ίδια η Ιστορία, με τα πολλαπλά της πρόσωπα και προσωπεία. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Υπάρχει ένας πίνακας του Paul K...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

Για το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» (εκδ. Εστία). Φωτογραφία © Pablò / Unsplash.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Αυτό το πρώτο μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου μιλά για την Ιστορία μέσω των προσωπικών ιστ...

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

Για τη νουβέλα «Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (εκδ. Ενύπνιο), αλλά και για άλλα βιβλία με θέμα το σύνδρομο Άσπεργκερ.

Του Κώστα Προμπονά

Μια νουβέλα για ένα όχι σπάνιο σύνδρομο: Κοιτάζοντας προς το μέλλον.

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γιον Φόσε: «Θαυμάζω τον Ίψεν γιατί ήξερε να μισεί»

Γιον Φόσε: «Θαυμάζω τον Ίψεν γιατί ήξερε να μισεί»

Σε συνέντευξή του στο Revistascena, ο Νορβηγός δραματουργός Jon Fosse μίλησε για την πολυετή πορεία του στον χώρο του θεάτρου. Τα πρώτα δύο μέρη της γνωστής επταλογίας του «Το άλλο όνομα» κυκλοφόρησαν πρόσφατα από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Σωτήρη Σουλιώτη.

Επιμέλεια: ...

Το μίσος για την ελληνική λογοτεχνία

Το μίσος για την ελληνική λογοτεχνία

Σκέψεις του γνωστού συγγραφέα σχετικά με την ανυποληψία της νεοελληνικής πεζογραφίας στο ελληνικό κοινό. Στην κεντρική εικόνα, τμήμα από το έργο «Portrait of George Dyer in a Mirror» (1968), του Φράνσις Μπέικον.

Του Αλέξη Πανσέληνου

Έγινε πρόσφατα μεγά...

Διαβάζοντας με τον Παναγιώτη Εξαρχέα

Διαβάζοντας με τον Παναγιώτη Εξαρχέα

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν τον δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, σκηνοθέτης Παναγιώτης Εξαρχέας απαντά σε 20 κλασικές ή απρόσμενες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ