vlemma390

Το μυθιστόρημα φαντασίας της Ιωάννας Μπουραζοπούλου Η κοιλάδα της λάσπης (εκδ. Καστανιώτη) διαδραματίζεται στις Πρέσπες. 

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Το να χτίσεις έναν κόσμο περίπου εκ του μηδενός χρειάζεται δεξιότητα, φαντασία, επινοητικότητα, ακρίβεια διαβήτη και επιμονή στις εικονοπλαστικές λεπτομέρειες. Κι αυτόν τον συνολικό πίνακα μπορεί να τον έχεις προσχεδιάσει με σαφείς προσανατολισμούς, αλλά το σημαντικό είναι να τον δείξεις ψηφίδα ψηφίδα, να ξεκινήσεις από μια γωνία και να προσθέτεις κομματάκι κομματάκι, μέχρι να αρχίσει να διαφαίνεται το ευρύτερο σχέδιο. Ο κόσμος πλάθεται μέσα στη λογοτεχνία σαν να μην υπήρχε χθες, σαν μια εδεμική δημιουργία που ορθώνεται σταδιακά μπροστά στα μάτια του αναγνώστη. 

Τα μυθιστορήματα της Ιωάννας Μπουραζοπούλου έχουν τη γοητεία του καινούργιου, διαθέτουν τη φαντασία των έργων επιστημονικής φαντασίας, προσφέρουν τη σαγήνη του απρόβλεπτου αλλά και το βάθος της αλληγορίας. Γι' αυτό διαβάζονται με το αυξημένο ενδιαφέρον των μπεστ σέλερ, αλλά διαφέρουν από αυτά όχι μόνο για τη λογοτεχνική δεινότητα της συγγραφέως αλλά και για τις προεκτάσεις κυρίως στο ρευστό πεδίο της παγκοσμιοποίησης και της εξουσίας, που -συνεχώς και πρωτεϊκά- μας απασχολεί σε πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο.

Η πεζογράφος στήνει ένα δρακολογικό σενάριο, τοποθετημένο στην Πρέσπα, μια λασπολίμνη που ενώνει (και χωρίζει) τις τρεις όμορες χώρες. 

Έτσι κι εδώ, η πεζογράφος στήνει ένα δρακολογικό σενάριο, τοποθετημένο στην Πρέσπα, μια λασπολίμνη που ενώνει (και χωρίζει) τις τρεις όμορες χώρες. Εκεί μελετάνε τον πολυθρύλητο δράκο δρακολόγοι του ανατολικού, του δυτικού και του νότιου τομέα, στον τελευταίο από τους οποίους ανήκουν ο ναρκόληπτος λυγκέας, που μπορεί και επικοινωνεί με τον δράκο, ο ερμηνευτής του λαοκόων και ο ρωμαλέος ιππότης λέανδρος, όπως και η μοναδική γυναίκα, η λιράνα, η οποία μάλιστα είναι Έφορος, με άλλα λόγια ύψιστη αξιωματούχος της κεντρικής βαλκανικής εξουσίας. Κέντρο λοιπόν της ιστορίας είναι φυσικά ο δράκος (ένα κέντρο διαφυγόν, αινιγματικό, σκόπιμα αόριστο, απειλητικό όσο και απροσδιόριστο, μάλλον ανύπαρκτο ή έστω βολικά υπάρχον) αλλά και μαζί ο διγενής γιος του, ο μονόχειρας ζωγράφος Εμμανουήλ, που προέκυψε δήθεν από τη βίαιη ένωση του αιώνιου Κατοίκου της λίμνης με μια γυναίκα.

Το έργο της Ι. Μπουραζοπούλου δεν γεννήθηκε εντέλει από το μηδέν, όπως επιφανειακά υποδεικνύει η αυτοτέλειά του· ανάγεται σε ένα βυζαντινό σκηνικό, κατάγεται από αποκρυφιστικές και ψευδο-θεολογικές δοξασίες, αποτελεί ένα διακείμενο μυθολογικών και βιβλικών αναφορών, αντλεί μοτίβα από την αρχαιοελληνική μυθολογία και την αλχημεία· η συγγραφέας στην ουσία βαλκανοποιεί το γοτθικό στοιχείο, φέρνει στην ελληνική πραγματικότητα την ατμόσφαιρα της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης, δημιουργεί δηλαδή ένα εγχώριο Λοχ Νες και το ντύνει με ντόπια υλικά και θρύλους.

Ευφάνταστος αντικατοπτρισμός της σημερινής πραγματικότητας

Αν διαβάσει κανείς το μυθιστόρημα ως προϊόν μιας μεταμοντέρνας φαντασίας, θα σταθεί απλώς στην αφηγηματική ευχέρεια που στήνει νέους κόσμους και συνδέει πρόσωπα και καταστάσεις σε έναν ατέρμονο λαβύρινθο, ο οποίος θα μπορούσε να επεκτείνεται ες αεί. Αν όμως αναζητήσει, όπως στα προηγούμενα έργα της πεζογράφου, αλληγορίες και συμβολισμούς, αν διακρίνει το πολιτικό πίσω από το φανταστικό, τότε θα καταξιώσει το κείμενο ως έναν ευφάνταστο αντικατοπτρισμό της σημερινής πραγματικότητας.

Η ύπαρξη του δράκου είναι ένα προκάλυμμα, ένας ακόμα θρύλος, σχεδιασμένος όμως και κατασκευασμένος εκ μέρους όσων έχουν συμφέρον από την ύπαρξη ενός τέτοιου αρχέτυπου τέρατος. 

Τελικά, η ύπαρξη του δράκου είναι ένα προκάλυμμα, ένας ακόμα θρύλος, σχεδιασμένος όμως και κατασκευασμένος εκ μέρους όσων έχουν συμφέρον από την ύπαρξη ενός τέτοιου αρχέτυπου τέρατος. Η πολιτική πραγματικότητα, που κατευθύνεται από τον Ύπατο Αρμοστή των Βαλκανίων Έκτορα Μόζερ και οργανώνεται βάσει της τακτικής του να προωθεί τον μύθο του δράκου, ώστε να αποτελέσει οικονομικό πόλο και θέλγητρο των αγορών, είναι ίσως το κλειδί, για να δει κανείς πώς στήνονται και πώς χειραγωγούνται ιδεολογίες, οι οποίες σκοπό έχουν την εκμετάλλευση λαϊκών πίστεων και διαχεόμενων θρύλων. Οι πολλαπλές, εναλλασσόμενες οπτικές γωνίες, το διαφυγόν κέντρο ενός αόρατου δράκου, το ρευστό σαν τη λάσπη τοπίο του μυθιστορήματος αντικατοπτρίζει τη θολή πολιτική πραγματικότητα, όχι μόνο της Ελλάδας αλλά της παγκοσμιοποιημένης εξουσίας, που δρα στο προσκήνιο και στο παρασκήνιο, κινδυνολογεί, κινεί νήματα αλλά αντιμετώπιζει και αντιδράσεις και κάποια στιγμή θα συναντήσει την οργισμένη αντίδραση της βάσης.

Το κείμενο εντέλει μένει ανοικτό, σαν ημιτελής φούγκα, καθώς –φαντάζομαι– θα συνεχιστεί στα επόμενα έργα της τριλογίας. Αυτό όμως, πέρα από τα ερωτήματα που αφήνει να αιωρούνται αναπάντητα, δεν επιτρέπει στο αλληγορικό πλαίσιο να λειτουργήσει ολοκληρωμένα κι έτσι ο αναγνώστης δεν μπορεί να προχωρήσει πέρα από το φαντασμαγορικό σκηνικό και τις πρώτες εικασίες.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι Διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.

 

drakos-prespas-photo-260Ο Δράκος της Πρέσπας Ι
Η κοιλάδα της λάσπης
Ιωάννα Μπουραζοπούλου
Καστανιώτη 2014
Σελ. 592, τιμή € 19,17

politeia-link

 

 

 

 

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΙΩΑΝΝΑΣ ΜΠΟΥΡΑΖΟΠΟΥΛΟΥ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Κακατσάκη «Απολαύσεις της Καπούης» (εκδ. Καλειδοσκόπιο).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Αν η πλοκή του μυθιστορήματος χαρακτηρίζεται από στιβαρότητα και λελογισμένη πολυπλοκότητα, αν η γλώσσα του ρέει ομαλά και συστήνει ...

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

Για το βιβλίο της Λίνα Βαλετοπούλου «Κλουαζονέ» (εκδ.Βακχικόν). Κεντρική εικόνα: από την ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Το τελευταίο σημείωμα». 

Γράφει η Κατερίνα Ι. Παπαδημητρίου

Η Λίνα Βαλετοπούλου, μετά την τελευ...

«Κακό ανήλιο», του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (κριτική) – Δώδεκα ιστορίες υπερφυσικού και λαογραφικού τρόμου

«Κακό ανήλιο», του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (κριτική) – Δώδεκα ιστορίες υπερφυσικού και λαογραφικού τρόμου

Για τη συλλογή διηγημάτων του Κωνσταντίνου Δομηνίκ «Κακό ανήλιο» (εκδ. Ίκαρος). Κεντρική εικόνα από τη Μόρνα, το εγκαταλελειμμένο από το 1967 χωριό στους πρόποδες του Ολύμπου.

Γράφει ο Κώστας Δρουγαλάς

Το ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση βιβλίου στην Αθήνα: «Δικά μας παιδιά», της Σοφίας Νικολαΐδου

Παρουσίαση βιβλίου στην Αθήνα: «Δικά μας παιδιά», της Σοφίας Νικολαΐδου

Την Πέμπτη 23 Μαΐου, στις 8:30 μμ η Αλυσίδα Πολιτισμού IANOS και οι εκδόσεις Μεταίχμιο, διοργανώνουν παρουσίαση του νέου μυθιστορήματος της Σοφίας Νικολαΐδου με τίτλο «Δικά μας παιδιά».

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι:

  • Κώστας Β. Κατσουλάρη...
Σοφία Νικολαΐδου: «Έκανα ένα βήμα πίσω και προσπάθησα να αφουγκραστώ τα νέα παιδιά»

Σοφία Νικολαΐδου: «Έκανα ένα βήμα πίσω και προσπάθησα να αφουγκραστώ τα νέα παιδιά»

Με αφορμή το νέο της μυθιστόρημα «Δικά μας παιδιά» (εκδ. Μεταίχμιο) συναντήσαμε τη συγγραφέα Σοφία Νικολαΐδου στη Θεσσαλονίκη, στο περιθώριο της 20ής Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου και συζητήσαμε για τους κώδικες των νέων, τον ΛΕΞ και τα κλειστά δωμάτια.

Συνέντευξη στον Διονύση...

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

O Βρετανο-Γκανέζος συγγραφέας Caleb Azumah Nelson κέρδισε για δεύτερη συνεχόμενη φορά το Dylan Thomas Prize που είναι αφιερωμένο από το Πανεπιοστήμιο του Swansea στον Ντύλαν Τόμας. Credit: Caleb Azumah Nelson/Instagram

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

Απόσπασμα από το λογοτεχνικό έργο του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη «Επικράτειες» που κυκλοφορεί στις 23 Μαΐου από τις εκδόσεις Περικείμενο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[Κάθε μεμονωμένη επικράτεια]

Εγώ σωπ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

Επτά βιβλία πολιτικής παρέμβασης: Νέα κινήματα, πράσινη επανάσταση, χειραφέτηση, δημοκρατία και παγκόσμια διακυβέρνηση, ορισμένες λέξεις-κλειδιά

Επτά βιβλία πολιτικής παρέμβασης: Νέα κινήματα, πράσινη επανάσταση, χειραφέτηση, δημοκρατία και παγκόσμια διακυβέρνηση, ορισμένες λέξεις-κλειδιά

Τι συμβαίνει πραγματικά στη χώρα μας και τι στο διεθνές περιβάλλον; Πώς θα είναι οι δημοκρατίες σε λίγες δεκατίες; Υπάρχει ένας νέος ακτιβισμός που μπορεί να αναχαιτίσει τον καπιταλισμό; Επιλέγουμε επτά βιβλία που θέτουν τα πολιτικά ζητήματα των καιρών μας επί τάπητος. Kεντρική εικόνα: © Unspalsh. 

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ