alt

Για το μυθιστόρημα της Τατιάνας Αβέρωφ Δέκα ζωές σε μία (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Ο Ευάγγελος Αβέρωφ (1910-1990), ασχέτως παράταξης και ιδεολογίας, ήταν ένας από τους προβεβλημένους πολιτικούς της μεταπολεμικής Ελλάδας. Μεγαλοαστικής καταγωγής από το Μέτσοβο, απόγονος του Ευεργέτη Γεώργιου Αβέρωφ, διετέλεσε νομάρχης, υπουργός και αρχηγός της Νέας Δημοκρατίας για το διάστημα 1981-1984. Η ζωή του είναι συνυφασμένη με την εθνική ιστορία του τόπου, αλλά η βιογραφία του, ειδικά όταν γράφεται από την κόρη του, αποσκοπεί στο να δείξει πιο πολύ τον άνθρωπο παρά τον πολιτικό, τον άνθρωπο πριν από τον πολιτικό, τον άνθρωπο πίσω από τον πολιτικό...

Αν δούμε το βιβλίο από την πλευρά της Ιστορίας, ίσως να το περάσουμε ελαφρά τη αναγνώσει, επειδή άλλες πηγές δίνουν τις ίδιες πληροφορίες, χωρίς η Τατιάνα Αβέρωφ να προσθέτει «κρυφές» λεπτομέρειες που δεν είναι γνωστές. Αν όμως δούμε το έργο ως μυθιστορηματική βιογραφία και τον Ευάγγελο (Λόλη) Αβέρωφ ως πρόσωπο μισό πραγματικό και μισό επινοημένο από τη βιογράφο του, τότε μπορούμε να προσέξουμε τη ματιά της προσέγγισής του, την αφηγηματικότητα της γραφής και εντέλει να δούμε το κεντρικό πρόσωπο ως πρωταγωνιστή στα επεισόδια της πένας. Γι’ αυτό άλλωστε η βιογραφία του ξεκινά και τελειώνει, πριν αυτός ξεκινήσει την πολιτική του σταδιοδρομία στην κεντρική σκηνή της Ελλάδας.

Στιγμές πραγματικές και στιμγές επινοημένες

Η ίδια η συγγραφέας δηλώνει ρητά ότι, ακριβώς επειδή την ενδιαφέρει ο άνθρωπος, πλαισίωσε τις πραγματικές στιγμές του με άλλες πλαστές, με πρόσωπα ανύπαρκτα, όπως τον πρώτο του έρωτα τη Φροσούλα. Αυτό είναι λογικό, όταν θέλεις να γράψεις λογοτεχνία και όχι απομνημονεύματα. Ακόμα περισσότερο, η μυθοπλασία υπηρετείται με την εναλλαγή τρίτου προσώπου και δεύτερου στη βιογράφηση του Αβέρωφ, έτσι ώστε τα γεγονότα και οι κινήσεις των προσώπων υποτάσσονται στην αφήγηση.

Η βιογράφος έχει μπροστά της τον βιογραφούμενό της και του μιλά απευθείας.

Το τρίτο πρόσωπο κατέχει θέση αντικειμενικού παρατηρητή, που εξιστορεί με τη δέουσα απόσταση, που προσπαθεί να είναι αντικειμενικό, που βγάζει τον αφηγητή απ’ έξω, έναν ουδέτερο ερευνητή που έψαξε έγγραφα και ρώτησε συγγενείς και φίλους. Το δεύτερο πρόσωπο δείχνει αμεσότητα, η βιογράφος έχει μπροστά της τον βιογραφούμενό της και του μιλά απευθείας. Κι αυτό το τέχνασμα ενέχει μέσα του το πρώτο πρόσωπο, το πρόσωπο της κόρης που μιλά στον πατέρα, αναζητώντας το βαθύτερο είναι του πρίν εμπλακεί ενεργά με την κεντρική πολιτική. Παράλληλα, εξηγεί ως αυτόπτης μάρτυρας τον χαρακτήρα του, αλλά και ως οικείο πρόσωπο έχει το θάρρος να μιλήσει με τρυφερότητα σε έναν δημόσιο άνδρα, που γι’ αυτήν ήταν η καθημερινή πατρική παρουσία.

Από τα Τρίκαλα στην Ελβετία

Η ιστορία ξεκινά από τους γονείς του και τα αδέλφια του στα Τρίκαλα και συνεχίζεται με αργό ρυθμό στους πρώτους του έρωτες και στην παραμονή του για δύο χρόνια σε σανατόριο στην Ελβετία. Με μια ευθύγραμμη αφήγηση -η οποία σταματά ενίοτε, για να δεθούν γεγονότα που θα γίνουν αργότερα όπως και για να προσθέσει η συγγραφέας μαρτυρίες δικές της από τα νεότερα χρόνια- η ζωή του Αβέρωφ συνεχίζεται με τις σπουδές και την πρώτη του θέση ως νομάρχη Κερκύρας, λίγο πριν οι Ιταλογερμανοί μπουν στην Ελλάδα. Τονίζεται ιδιαιτέρως η αντίστασή του εναντίον των βλαχικών διεκδικήσεων στην Ήπειρο και τη Θεσσαλία και ο εγκλεισμός του σε στρατόπεδο συγκέντρωσης στην Ιταλία… Η απελευθέρωσή του, η παράνομη πολιτική του δράση, ο γάμος του, η πορεία του μέσα σε μια εξελισσόμενη Ελλάδα.

Η ανάγνωση κυλά σαν αδιατάρακτο ποτάμι, που δεν παρασέρνει και τον αναγνώστη, αλλά του προσφέρει έναν ήρεμο πλου, χωρίς συνταρακτικές συγκινήσεις.

Προφανώς η ματιά της κόρης δεν μπορεί να είναι αντικειμενική· προφανώς πολλά σημεία παρουσιάζονται εξιδανικευμένα, εξωραϊσμένα, με ωραιοποιήσεις της μνήμης και της συγγένειας (όπως η άρνησή του πολιτικού, στην Ελλάδα που ξέρουμε, να κάνει ρουσφέτια). Αυτό όμως είναι μέχρι ενός σημείου αναμενόμενο και ανεκτό. Ίσως όμως το μοναδικό λάθος στη συνταγή έγκειται στο πόσο η σκέψη του Αβέρωφ συναντά τα ίδια τα γεγονότα, στο πόσο θα μπορούσε η Τατιάνα Αβέρωφ να δραματοποιήσει τη ζωή του με κορυφώσεις και διλήμματα, με εξάρσεις και σημεία-καμπές, στοιχεία δηλαδή μιας σαφώς πιο έντονης μυθοπλαστικής γραφής. Αντίθετα, η ανάγνωση κυλά σαν αδιατάρακτο ποτάμι, που δεν παρασέρνει και τον αναγνώστη, αλλά του προσφέρει έναν ήρεμο πλου, χωρίς συνταρακτικές συγκινήσεις.

Παρ’ όλα αυτά, το βιβλίο παρουσιάζει ενδιαφέρον ακριβώς επειδή ο λόγος της λογοτεχνίας διασταυρώνεται με αυτόν της βιογραφίας, ο λόγος της κόρης με αυτόν της δημόσιας εικόνας, ο λόγος της συγγραφέως με τον λόγο άλλων κειμένων (ιστορικών, διπλωματικών, δημοσιογραφικών κ.ά.) που έρχονται στον νου και φωτίζουν από άλλη σκοπιά τον Ευάγγελο Αβέρωφ.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι Διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.

altΔέκα ζωές σε μία
Τατιάνα Αβέρωφ
Μεταίχμιο 2014
Σελ. 520, τιμή € 18,80

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΤΑΤΙΑΝΑΣ ΑΒΕΡΩΦ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

Για τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» (εκδ. Κίχλη). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Στάλκερ» του Αντρέι Ταρκόφσκι. 

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Μπορεί τα διηγήματα του Μιχάλη Μα...

«Όσο περιμένεις να συμβεί», του Γιάννη Τσίρμπα (κριτική)

«Όσο περιμένεις να συμβεί», του Γιάννη Τσίρμπα (κριτική)

Για το βιβλίο του Γιάννη Τσίρμπα με τίτλο «Όσο περιμένεις να συμβεί» (εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Ο Γιάννης Τσίρμπας πρωτοε...

«Ας φύγουμε λοιπόν» του Αλέξανδρου Διαμαντή (κριτική)

«Ας φύγουμε λοιπόν» του Αλέξανδρου Διαμαντή (κριτική)

Για τη νουβέλα του Αλέξανδρου Διαμαντή «Ας φύγουμε λοιπόν», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, και «καταλήγει να εκφράζει τον θρήνο μιας γενιάς, η οποία ενηλικιώθηκε απότομα και εξίσου απότομα προσγειώθηκε». Κεντρική εικόνα: Οι Jeanne Moreau, Oskar Werner, Henri Serre στην ταινία του François Truf...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

Για τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» (εκδ. Κίχλη). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Στάλκερ» του Αντρέι Ταρκόφσκι. 

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Μπορεί τα διηγήματα του Μιχάλη Μα...

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση που δέχθηκε ενώ ετοιμαζόταν να δώσει μια διάλεξη στη Νέα Υόρκη, ο συγγραφέας των «Σατανικών Στίχων» βγάζει νέο βιβλίο. Το μυθιστόρημα «Victory City» του Σαλμάν Ρούσντι έχει ηρωίδα μια νεαρή ποιήτρια που ζει τον 14ο αιώνα στη νότια Ινδία. Τα βιβλία του Ρούσντι κυκλοφορούν σ...

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ