anestios390

Για το μυθιστόρημα της Αλεξάνδρας Δεληγιώργη Ανέστιος (εκδ. Άγρα).

Του Γιώργου Βέη

Τα πέντε ημερολόγια που μπόρεσε να κρατήσει ο Ηλίας Κυριακούλης, περιφερόμενος κυριολεκτικά στους πέντε δρόμους, συνειδητά άστεγος, συνιστούν πέντε διακριτές προσπάθειες να μείνει αθάνατος δια των λέξεων και μόνον. Μέλημά του, εμφανές και βασανιστικά επίμονο, είναι πρωτίστως το κείμενο κι όχι τόσο το φαγητό. Φροντίδα του η αποτύπωση του Γράμματος και όχι η κατάκτηση, η βρώση του Άρτου. Καθίσταται λιτοδίαιτος ως εκ των πραγμάτων, σε μια περίοδο ακραίων οικονομικών δυσκολιών, αλλά δεν τσιγκουνεύεται συλλαβές, παραγράφους, ενδοσκοπήσεις επί ενδοσκοπήσεων.

Η διαρκής εξομολόγηση αποδομεί κατεξοχήν τις ανθρώπινες σχέσεις, τις αβελτηρίες των κοινωνικών συστημάτων και την εξόφθαλμη αποτυχία των μελών της κοινωνικής κυψέλης να συμφιλιωθούν με την ιδέα του αγαθού. Ασφαλώς γράφει για να μην τρελαθεί. Στο βαθμό μάλιστα που «τα ημερολόγια είναι ένας τρόπος να μη χυθεί τόσο αίμα», γράφει για να μην διαπράξει, μεταξύ άλλων, κατά συρροήν εγκλήματα του κοινού ποινικού δικαίου. Στα ηρακλείτεια άκεα προστίθεται προφανώς το λυσιτελές φάρμακο-γραφή. Ως ηλεκτρολόγος μηχανικός, ως πανεπιστημιακός φορέας, ως επιχειρηματίας, ο Ηλίας Κ. έχει αποτύχει παταγωδώς. Ως σύζυγος και ως πατέρας μοιραίως αστόχησε. Η τελεσίδικη ήττα του δεν προκαλεί όμως κατάρρευση, αλλά Κείμενο. Σελίδες επί σελίδων αίρεται το πνεύμα του πονηρού. Ίσως να είναι ο μόνος ανέστιος στον πλανήτη μας ο οποίος γράφει το λεπτομερές ημερολόγιο του παρατεταμένου, του θλιβερού μαρτυρίου του. Τη στιγμή της βιολογικής του εξόντωσης δεν σκέφτεται όμως μπουκιές αλλά ουσιαστικά κι επίθετα. Σκέφτεται κάθαρση και γράφει κάθαρση. Τι ηθική αγωνιστή!

Φιλοσοφεί, αλλά δεν δογματίζει

Καταγράφει χωρίς να πανικοβάλλεται. Καταγγέλλει χωρίς να χάνει την παροιμιώδη ψυχραιμία του. Φιλοσοφεί, αλλά δεν δογματίζει.

Τα μείζονα ερωτηματικά του βίου, το μυστήριο του έρωτα, το περιλάλητο αίνιγμα του θανάτου και της ενδεχομένης διάρκειας της ψυχής μετά απ΄ αυτόν τον απασχολούν μάλλον νηφάλια. Καταγράφει χωρίς να πανικοβάλλεται. Καταγγέλλει χωρίς να χάνει την παροιμιώδη ψυχραιμία του. Φιλοσοφεί, αλλά δεν δογματίζει, όπως η πλειονότητα. Θα μπορούσε να δρέψει δάφνες δοκιμιογράφου ολκής, αλλά εκείνος αρκείται σε μια ταπεινή αναφορά σε ανώνυμους, τυχαίους, ίσως ομοιοπαθείς αναγνώστες. Φέρ΄ ειπείν η εξής ενδεικτική αποστροφή δείχνει καθαρά τις ομολογούμενες ποιότητες της σκέψης του: «εύλογα . . . αναρωτιούνται πώς έγινε, διάολε, και το μέλλον αντί να είναι η φυσική προέκταση του παρόντος, όπως όλοι προθυμότατα πίστεψαν, ήταν εν τέλει αντικατοπτρισμός του χθες, η αντίπερα όχθη που το καθρέφτιζε». Δεν κρύβει εν ολίγοις τη στωική του προαίρεση, ούτε την κυνική του προοπτική. Αντί βέβαια να κυλάει το πιθάρι του από τον ένα τοίχο στον άλλο, χλευάζοντας ως άλλος Διογένης τα έθιμα και τα λογής φαντάσματα της Αγοράς του κόσμου, ο Ηλίας Κ. (το Κ. ανακαλεί, εννοείται, εμμέσως πλην σαφώς το Κ. του ονόματος του θύματος της καφκικής Δίκης) κυλάει από κεφάλαιο σε κεφάλαιο συλλαβές στο χαρτί. Όχι όμως για να χλευάσει και τον εαυτόν, αλλά για να χτίσει Εαυτόν sub specie aeternitatis. Ακριβώς. Η προσήλωση άλλωστε στις ρίζες του εγώ, στις καταβολές ενός συμπαντικού Εγώ, είναι δεδηλωμένη. Γράφει, ενεργεί, πάσχει και σκέφτεται σαν να ήταν ο κριτής όλων. Ο εν τέλει Υπεράνθρωπος ή έστω μια δόκιμη παραλλαγή αυτού ενώπιόν μας.

alt
  Η Αλεξάνδρα Δεληγιώργη
 

Μαθαίνουμε από την αρχή κιόλας ότι άφησε πίσω του, σχεδόν ανενδοίαστα, τόσο την οικογένειά του, όσο και το επάγγελμά του. Επείγεται τώρα ν΄ ακυρώσει το ίδιο το σαρκίο. Φτάνοντας στα όρια της βουδιστικής απάθειας, δηλώνει ημίθεος, άρχων των ιδεών του. Η τροφή δεν σημαίνει κάτι γι’ αυτόν, όσο το ζείδωρο ρήμα που καταδέχεται, άνωθεν/ έξωθεν, να κατατεθεί, να εγκιβωτισθεί στη δείνα φράση του. Η γλώσσα, φρονεί εν ολίγοις, μπορεί να αποτελέσει τη βάση για να δοθεί μια φαινομενική σταθερότητα στον κόσμο. Δεν τον απασχολεί καθόλου, αν ο Μπαχτίν εν προκειμένω θα διαφωνούσε. Ίσως να είχε διαβάσει κάποτε, σε ευτυχέστερες ώρες, στο πρωτότυπο μάλιστα το έργο του Michael Holquist Dialogism Bakhtin and his World και να διαλογίζεται τώρα, τηρώντας μαθηματικά την ημερολογιακή τάξη. Κανείς δεν ξέρει.

«Το κρύο, όμως, τη νύχτα, με αγριεύει. Για να αντέξω την παγωνιά, ονειρεύομαι πως είμαι αγρίμι στα δάση και στα βουνά. Γρυλίζω, βρυχώμαι, αρνούμαι να το δεχθώ, σαν να ΄ναι μια άδικη καταδίκη. Με το ξημέρωμα, την αποδέχομαι».

Παραθέτω το εξής χαρακτηριστικό απόσπασμα για τις ανάγκες της εποπτικής στιγμής: «Μόνο τις σκέψεις μου, εν τέλει, δεν λέω να αποχωριστώ. Όλο και κάποιος θα βρεθεί να θελήσει να κουβεντιάσουμε, αν τολμήσει να με κοιτάξει κατάματα. Και μόνο η ιδέα πως δεν είναι απίθανο να συμβεί με ημερεύει. Το κρύο, όμως, τη νύχτα, με αγριεύει. Για να αντέξω την παγωνιά, ονειρεύομαι πως είμαι αγρίμι στα δάση και στα βουνά. Γρυλίζω, βρυχώμαι, αρνούμαι να το δεχθώ, σαν να ΄ναι μια άδικη καταδίκη. Με το ξημέρωμα, την αποδέχομαι. Από αδιαφορία για το σαρκίο μου· γιατί οι δίκαιες τιμωρίες εκλείπουν, όπως συμβαίνει σ’ όλες τις εποχές, ιδίως στις σκοτεινές. Σημασία έχει να μπορεί κανείς να συνεχίσει να τις φαντάζεται...».

Ιώβ, ο πατήρ των ανεστίων

Στους φιλολογικούς του προγόνους κατατάσσεται βεβαίως ο πατήρ όλων των ανεστίων, δηλαδή ο Ιώβ. Όπως εκείνος, έτσι κι ο Ηλίας Κ. αποδέχεται κατά βάση το Κακό ως οιονεί έλεος. Το παράδοξον διαγράφεται ασφαλώς ανεκκλήτως δια του θανάτου. Πρόλαβε όμως να χτίσει βιβλίο. Η δικαίωση οδηγεί σε μιαν οραματική ηδονή. Στους απώτερους επίσης συγγενείς της περσόνας αυτής, την οποία δώρισε στη λογοτεχνική μας σκηνή η πολλαχώς χαρισματική Αλεξάνδρα Δεληγιώργη, κατατάσσεται ο απρόβλεπτος, ο δήθεν γελοίος, ο ιδιαίτερα ευρηματικός εκείνος Ακάκιος Ακάκιεβιτς, ο οποίος στοιχειώνει το Ημερολόγιο ενός τρελού του Νικολάι Βασίλιεβιτς Γκόγκολ, αλλά και ο άλλος Νικολάι, ο στοχαστικός άστεγος, που συμπρωταγωνιστεί στο άρτια συγκερασμένο μυθιστόρημα της Ρουθ Ρέντελ, με τίτλο Keys to the Street, νομίζω αμετάφραστο προσώρας στη γλώσσα μας, που εκδόθηκε το 1996. Ποικίλες οι ομοιότητες και οι διαφορές τους. Θα μπορούσε ν΄ αναπτυχθεί μια μελέτη, ειδικών προδιαγραφών, για να διερμηνεύσει σε βάθος τα αίτια και τα αιτιατά των αναλόγων συμπεριφορών, έχοντας πάντα κατά νου τον ειδοποιό κοινό παρονομαστή. Ίσως σε μιαν άλλη ευκαιρία. 

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ είναι ποιητής. 

deligiorgiΑνέστιος
Ημερολόγια
Αλεξάνδρα Δεληγιώργη
Άγρα 2014
Σελ. 144, τιμή € 14,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΣ ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Δημητρίου «Ουρανός απ’ άλλους τόπους» (εκδ. Πατάκη). Οικογενειακή φωτογραφία: Άγνωστος δημιουργός  © Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας-Θράκης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Έχετε δει χειροποίητους σεμέδες...

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Έλενας Χουζούρη «Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού – Μια παλιά ιστορία» (εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα, αστυνομικοί μεταφέρουν νεκρό τον Μιχάλη Πρέκα, στην Καλογρέζα, την 1η Οκτωβρίου του 1987. 

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...
Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λάσα Μπουγάτζε: «Σου συγχωρούν το ψέμα, αλλά ποτέ την αλήθεια»

Λάσα Μπουγάτζε: «Σου συγχωρούν το ψέμα, αλλά ποτέ την αλήθεια»

Επιβιβαζόμαστε με τον Lasha Bugadze στο «Λογοτεχνία Εξπρές». Μια συζήτηση με τον γεωργιανό συγγραφέα με αφορμή την πρώτη έκδοση βιβλίου του στα ελληνικά.

Της Αγγελικής Δημοπούλου

Τι νομίζετε ότι μπορεί να συμβεί όταν Γερμανοί συγκεντρώνουν 100 αλλόγλωσ...

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Τον φετινό νομπελίστα λογοτεχνίας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα θα συστήσουν στους Έλληνες αναγνώστες οι εκδόσεις Ψυχογιός, ξεκινώντας με το τελευταίο του μυθιστόρημα, Afterlives.

Επιμέλεια: ...

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Γρηγόρης Καλαϊτζής με αφορμή το δίτομο βιβλίο του «fiction black - 3 Iστορίες».

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα; ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ