kichilov-mitas390

Για τη νουβέλα του Γιώργου Μητά Το σπίτι (εκδ. Κίχλη).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Ο Γιώργος Μητάς επανεμφανίζεται με τον αέρα του πρώτου του βιβλίου, της συλλογής διηγημάτων Ιστορίες του Χαλ (Κίχλη, 2011), που έγινε δεκτό με επαινετικά σχόλια εκ μέρους της κριτικής. Μάλιστα το 2012 βραβεύτηκε ως ο καλύτερος πρωτοεμφανιζόμενος συγγραφέας από το περιοδικό «Διαβάζω». Το τωρινό έργο του, νουβέλα αυτή τη φορά, παίρνει τη σκυτάλη από το τελευταίο διήγημα της προαναφερθείσας συλλογής, αφού κι αυτό στηρίζεται στη μυστηριώδη ατμόσφαιρα ενός παράξενου σπιτιού και τους ακόμα πιο παράξενους ενοίκους του. Κι αυτή η ατμόσφαιρα αποβαίνει μυστηριακή, αν δούμε στην αφηγημένη ιστορία το αλληγορικό βάθος που ξεδιπλώνεται σταδιακά ώς τον αναγνώστη.

Ιδανικές συνθήκες εγκλεισμού

Ο Νίκος Βελισσάρης είναι ένας νέος συγγραφέας που φτάνει στο υδραίικο αρχοντόσπιτο του πλούσιου Κάλφογλου, για να διεκδικήσει μια υποτροφία γραφής. Εκεί, παρόλο που όλα φαίνονται ιδανικά, τόσο η φιλοξενία όσο και οι συνθήκες, μια αινιγματική αχλύς πλανάται πάνω από τα δωμάτια. Δεν είναι μόνο ο γηραιός, καθηλωμένος στο καροτσάκι του, οικοδεσπότης, ούτε ο προθυμότατος, λίγο υβριδικός (χειρώνακτας και βιβλιόφιλος) και ανεξιχνίαστος Συμεών, που είναι μπάτλερ, μάγειρας, υπηρέτης και λοιπά άλλα μέσα στο σπίτι. Είναι το δυνάμει απειλητικό κλίμα μιας εβδομάδας η οποία περνάει ανάμεσα σε βόλτες στο νησί, συναντήσεις τυχαίες ή επιδιωκόμενες με τους οικοδεσπότες και πολλή δουλειά στον υπολογιστή, ώστε η ιστορία να είναι έτοιμη το βράδυ του Σαββάτου, όταν και θα κριθεί.

Αυτοαναφορικό έργο με δόσεις αστυνομικής ίντριγκας και ενίοτε γοτθικές πινελιές, χωρίς να λείπουν στοιχεία του φανταστικού.

Το θέμα της νουβέλας στρέφεται γύρω από τον τρόπο με τον οποίο γεννάται το έργο τέχνης. Ο ίδιος ο Κάλφογλου, κατά τα πρότυπα του Στέφαν Τσβάιχ, αναζητεί χειρόγραφα και ιδιόχειρα σημειώματα ανά την υφήλιο, προκειμένου να οσμιστεί τη διαδικασία γένεσης ενός καλλιτεχνήματος και τον πυρετό του λογοτέχνη όταν το εγκυμονεί. Ακόμα περισσότερο, καλεί –με δόλωμα την υποτροφία– νέους συγγραφείς, ώστε την εβδομάδα που θα μείνουν στο σπίτι του να συμπορευτεί με τον τοκετό τους και να θερμανθεί από τη φλόγα της δημιουργίας. Το ταξίδι προς την Ιθάκη είναι ίσως πιο σημαντικό από το ίδιο το έργο και την επιτυχία της ακροαματικής ανάγνωσης. Δεν ξέρει όμως κανείς αν ο δρόμος για κει είναι το ίδιο στρωμένος με ροδοπέταλα και για τον ίδιο τον συγγραφέα…

Το σπίτι είναι μια συνεχής αλληγορία, μια αφήγηση που παραπέμπει αδιάλειπτα στις εμπειρίες του λογοτέχνη, όταν αυτός επεξεργάζεται τα κείμενά του. Γι’ αυτό είναι διάστικτο με διακειμενικές αναφορές, ένα πλέγμα παραπομπών που δεν είναι απλώς φιλαναγνωστικό τερτίπι, αλλά μια διαρκής υπενθύμιση των οφειλών συγγραφέα και αναγνώστη, Βελισσάρη και Κάλφογλου, στους μεγάλους λογοτέχνες. Η νουβέλα είναι ακόμα περισσότερο ένα αυτοαναφορικό έργο με δόσεις αστυνομικής ίντριγκας και ενίοτε γοτθικές πινελιές, χωρίς να λείπουν στοιχεία του φανταστικού.

Η Ιθάκη μπορεί και να είναι εξίσου εφιαλτική με την πορεία προς αυτήν, αλλά το ταξίδι δεν παύει να παραμένει μια συνταρακτική εμπειρία.

Η ανάγκη απομόνωσης, η κινητήρια έμπνευση, το πάθος της εργασίας, αλλά και οι παραδοξότητες του περιβάλλοντος, η ένταση της καταιγίδας, το αίνιγμα και η αγωνία, οι εφιάλτες που ποτέ δεν καταλαγιάζουν, η πυρέσσουσα πάλη, το σκοτεινό και άπατο υπόγειο του υποσυνείδητου, τα μικρά ανθρωπάκια που στοιχειώνουν τη σκέψη του και άλλα παρόμοια είναι για τον δημιουργό οι Λαιστρυγόνες και οι Κύκλωπες του ταξιδιού αλλά και τα ηδονικά μυρωδικά στον πλου της συγγραφής. Κι ακόμα χειρότερα, αν οι τελευταίες σελίδες κορυφώνονται με τον ήχο ενός πυροβολισμού και συνάμα εκτίθενται στον αναγνώστη με την αοριστία του ανοικτού τέλους γύρω από την αξία του γεννώμενου έργου, τότε ο Γολγοθάς της γραφής μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνος. Η Ιθάκη μπορεί και να είναι εξίσου εφιαλτική με την πορεία προς αυτήν, αλλά το ταξίδι δεν παύει να παραμένει –ακόμα και μετά το τέλος του– μια συνταρακτική εμπειρία.

Μου φαίνεται ότι το ζεστό ύφος του Γιώργου Μητά, που συναντήσαμε στις παγωνιές της Αγγλίας, εδώ λείπει, χωρίς να χάνεται ωστόσο η απαλή επιδερμίδα των λέξεών του. Τα στοιχεία όμως εκείνα που έκαναν το ελληνικό μάτι να αναμορφώνει το βρετανικό περιβάλλον στις Ιστορίες του Χαλ εδώ δεν κατάφεραν –κι αυτό φαίνεται εξ αρχής– να δώσουν τη δική τους σφραγίδα στην Ύδρα και στο (α)φιλόξενο σπίτι του Κάλφογλου. Κι αν συνυπολογίσει κανείς μερικές αφηγηματικές αβαρίες, όπως την ευκολία με την οποία εμπνέεται ο νεαρός Βελισσάρης, ή την αδυναμία να δοθεί πιο εκτενώς και δη πιο εύγλωττα η βιβλιομανής και θριλερική ψυχική άβυσσος των δύο οικοδεσποτών, διαπιστώνει ότι Το σπίτι θα μπορούσε να είναι καλύτερο. 

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι Διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.

altΤο σπίτι
Γιώργος Μητάς
Κίχλη 2014
Σελ. 144, τιμή € 13,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΜΗΤΑ

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Έλενας Χουζούρη «Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού – Μια παλιά ιστορία» (εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα, αστυνομικοί μεταφέρουν νεκρό τον Μιχάλη Πρέκα, στην Καλογρέζα, την 1η Οκτωβρίου του 1987. 

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...
Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

Σασμός, του Σπύρου Πετρουλάκη - Το βιβλίο πίσω από την σειρά

Σασμός, του Σπύρου Πετρουλάκη - Το βιβλίο πίσω από την σειρά

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Πετρουλάκη «Σασμός», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας.

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Εξαιρετικά παραγωγικός, ο Σπύρος Πετρουλάκης είναι συγγραφέας πολλών μπεστ-σέλερ μυθιστορημάτων, αλλά ο «Σασμός» (Μίνωας 2019), χάρη πλέο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή που συνέγραψε ο Γιάννης Στίγκας με τον Νικόλα Ευαντινό, «Κωμωδία» (εκδ. Άγρα).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Ο Γιάννης Στίγκας και ο Νικόλας Ευαντινός μας παραδίδουν σήμερα μια νέα ποιητική Κωμωδία ...

Τι θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Καστανιώτη

Τι θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Καστανιώτη

Το νέο εκδοτικό πρόγραμμα των εκδόσεων Καστανιώτη για την περίοδο Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου ανακοινώθηκε πρόσφατα. Με σημαντικά έργα Ελλήνων και ξένων συγγραφέων, νέες αναγνωστικές προτάσεις που συνδυάζουν την πολυφωνία με την ποιοτική γραφή, δοκίμια και μελέτες που αναδεικνύουν τους προβληματισμούς της εποχής, βιβλία γι...

Διαβάζοντας με τον Στέλιο Τυριακίδη

Διαβάζοντας με τον Στέλιο Τυριακίδη

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Ο ηθοποιός Στέλιος Τυριακίδης απαντά σε 18 κλασικές ή αναπάντεχες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Τα χρόνια, της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Τα χρόνια, της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Τα χρόνια» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, επίμετρο: Νίκος Μπακουνάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 14 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σε τούτη την ασπρόμαυρη φωτογραφ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ