kichilov-mitas390

Για τη νουβέλα του Γιώργου Μητά Το σπίτι (εκδ. Κίχλη).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Ο Γιώργος Μητάς επανεμφανίζεται με τον αέρα του πρώτου του βιβλίου, της συλλογής διηγημάτων Ιστορίες του Χαλ (Κίχλη, 2011), που έγινε δεκτό με επαινετικά σχόλια εκ μέρους της κριτικής. Μάλιστα το 2012 βραβεύτηκε ως ο καλύτερος πρωτοεμφανιζόμενος συγγραφέας από το περιοδικό «Διαβάζω». Το τωρινό έργο του, νουβέλα αυτή τη φορά, παίρνει τη σκυτάλη από το τελευταίο διήγημα της προαναφερθείσας συλλογής, αφού κι αυτό στηρίζεται στη μυστηριώδη ατμόσφαιρα ενός παράξενου σπιτιού και τους ακόμα πιο παράξενους ενοίκους του. Κι αυτή η ατμόσφαιρα αποβαίνει μυστηριακή, αν δούμε στην αφηγημένη ιστορία το αλληγορικό βάθος που ξεδιπλώνεται σταδιακά ώς τον αναγνώστη.

Ιδανικές συνθήκες εγκλεισμού

Ο Νίκος Βελισσάρης είναι ένας νέος συγγραφέας που φτάνει στο υδραίικο αρχοντόσπιτο του πλούσιου Κάλφογλου, για να διεκδικήσει μια υποτροφία γραφής. Εκεί, παρόλο που όλα φαίνονται ιδανικά, τόσο η φιλοξενία όσο και οι συνθήκες, μια αινιγματική αχλύς πλανάται πάνω από τα δωμάτια. Δεν είναι μόνο ο γηραιός, καθηλωμένος στο καροτσάκι του, οικοδεσπότης, ούτε ο προθυμότατος, λίγο υβριδικός (χειρώνακτας και βιβλιόφιλος) και ανεξιχνίαστος Συμεών, που είναι μπάτλερ, μάγειρας, υπηρέτης και λοιπά άλλα μέσα στο σπίτι. Είναι το δυνάμει απειλητικό κλίμα μιας εβδομάδας η οποία περνάει ανάμεσα σε βόλτες στο νησί, συναντήσεις τυχαίες ή επιδιωκόμενες με τους οικοδεσπότες και πολλή δουλειά στον υπολογιστή, ώστε η ιστορία να είναι έτοιμη το βράδυ του Σαββάτου, όταν και θα κριθεί.

Αυτοαναφορικό έργο με δόσεις αστυνομικής ίντριγκας και ενίοτε γοτθικές πινελιές, χωρίς να λείπουν στοιχεία του φανταστικού.

Το θέμα της νουβέλας στρέφεται γύρω από τον τρόπο με τον οποίο γεννάται το έργο τέχνης. Ο ίδιος ο Κάλφογλου, κατά τα πρότυπα του Στέφαν Τσβάιχ, αναζητεί χειρόγραφα και ιδιόχειρα σημειώματα ανά την υφήλιο, προκειμένου να οσμιστεί τη διαδικασία γένεσης ενός καλλιτεχνήματος και τον πυρετό του λογοτέχνη όταν το εγκυμονεί. Ακόμα περισσότερο, καλεί –με δόλωμα την υποτροφία– νέους συγγραφείς, ώστε την εβδομάδα που θα μείνουν στο σπίτι του να συμπορευτεί με τον τοκετό τους και να θερμανθεί από τη φλόγα της δημιουργίας. Το ταξίδι προς την Ιθάκη είναι ίσως πιο σημαντικό από το ίδιο το έργο και την επιτυχία της ακροαματικής ανάγνωσης. Δεν ξέρει όμως κανείς αν ο δρόμος για κει είναι το ίδιο στρωμένος με ροδοπέταλα και για τον ίδιο τον συγγραφέα…

Το σπίτι είναι μια συνεχής αλληγορία, μια αφήγηση που παραπέμπει αδιάλειπτα στις εμπειρίες του λογοτέχνη, όταν αυτός επεξεργάζεται τα κείμενά του. Γι’ αυτό είναι διάστικτο με διακειμενικές αναφορές, ένα πλέγμα παραπομπών που δεν είναι απλώς φιλαναγνωστικό τερτίπι, αλλά μια διαρκής υπενθύμιση των οφειλών συγγραφέα και αναγνώστη, Βελισσάρη και Κάλφογλου, στους μεγάλους λογοτέχνες. Η νουβέλα είναι ακόμα περισσότερο ένα αυτοαναφορικό έργο με δόσεις αστυνομικής ίντριγκας και ενίοτε γοτθικές πινελιές, χωρίς να λείπουν στοιχεία του φανταστικού.

Η Ιθάκη μπορεί και να είναι εξίσου εφιαλτική με την πορεία προς αυτήν, αλλά το ταξίδι δεν παύει να παραμένει μια συνταρακτική εμπειρία.

Η ανάγκη απομόνωσης, η κινητήρια έμπνευση, το πάθος της εργασίας, αλλά και οι παραδοξότητες του περιβάλλοντος, η ένταση της καταιγίδας, το αίνιγμα και η αγωνία, οι εφιάλτες που ποτέ δεν καταλαγιάζουν, η πυρέσσουσα πάλη, το σκοτεινό και άπατο υπόγειο του υποσυνείδητου, τα μικρά ανθρωπάκια που στοιχειώνουν τη σκέψη του και άλλα παρόμοια είναι για τον δημιουργό οι Λαιστρυγόνες και οι Κύκλωπες του ταξιδιού αλλά και τα ηδονικά μυρωδικά στον πλου της συγγραφής. Κι ακόμα χειρότερα, αν οι τελευταίες σελίδες κορυφώνονται με τον ήχο ενός πυροβολισμού και συνάμα εκτίθενται στον αναγνώστη με την αοριστία του ανοικτού τέλους γύρω από την αξία του γεννώμενου έργου, τότε ο Γολγοθάς της γραφής μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνος. Η Ιθάκη μπορεί και να είναι εξίσου εφιαλτική με την πορεία προς αυτήν, αλλά το ταξίδι δεν παύει να παραμένει –ακόμα και μετά το τέλος του– μια συνταρακτική εμπειρία.

Μου φαίνεται ότι το ζεστό ύφος του Γιώργου Μητά, που συναντήσαμε στις παγωνιές της Αγγλίας, εδώ λείπει, χωρίς να χάνεται ωστόσο η απαλή επιδερμίδα των λέξεών του. Τα στοιχεία όμως εκείνα που έκαναν το ελληνικό μάτι να αναμορφώνει το βρετανικό περιβάλλον στις Ιστορίες του Χαλ εδώ δεν κατάφεραν –κι αυτό φαίνεται εξ αρχής– να δώσουν τη δική τους σφραγίδα στην Ύδρα και στο (α)φιλόξενο σπίτι του Κάλφογλου. Κι αν συνυπολογίσει κανείς μερικές αφηγηματικές αβαρίες, όπως την ευκολία με την οποία εμπνέεται ο νεαρός Βελισσάρης, ή την αδυναμία να δοθεί πιο εκτενώς και δη πιο εύγλωττα η βιβλιομανής και θριλερική ψυχική άβυσσος των δύο οικοδεσποτών, διαπιστώνει ότι Το σπίτι θα μπορούσε να είναι καλύτερο. 

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι Διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.

altΤο σπίτι
Γιώργος Μητάς
Κίχλη 2014
Σελ. 144, τιμή € 13,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΜΗΤΑ

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Άντρες χωρίς άντρες, του Νίκου Δαββέτα

Άντρες χωρίς άντρες, του Νίκου Δαββέτα

Για το μυθιστόρημα του Νίκου Δαββέτα «Άντρες χωρίς άντρες» (εκδ. Πατάκη), μια πολυφωνική σύνθεση για τους άρρητους δεσμούς ανάμεσα σε πατέρες και γιους. 

Του Μάνου Κοντολέων 

Ο Νίκος Δαββέτας συνηθίζει να χρησιμοποιεί ένα ιστορικό γεγονός ή μ...

Το λούνα παρκ στο ιερό βουνό, της Σώτης Τριανταφύλλου

Το λούνα παρκ στο ιερό βουνό, της Σώτης Τριανταφύλλου

Για το μυθιστόρημα της Σώτης Τριανταφύλλου «Το λούνα παρκ στο ιερό βουνό» (εκδ. Πατάκη).

Του Θόδωρου Σούμα

Το μυθιστόρημα Το λούνα παρκ στο ιερό βουνό (εκδ. Πατάκη) της Σώτης Τριανταφύλλου ζωγραφίζει την οικογένεια της πρωταγωνίστριας Ιρίνα. Ο...

Έξι περίπατοι, του Αλέξανδρου Ίσαρη

Έξι περίπατοι, του Αλέξανδρου Ίσαρη

Για τα αφηγήματα του Αλέξανδρου Ίσαρη «Έξι περίπατοι - Προσκέφαλο με φύλλα λεμονιάς» (εκδ. Κίχλη).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Πώς παράγεται η συγκίνηση; Πώς γεννιέται η νοσταλγία; Πώς μια βόλτα γίνεται πίνακας ζωγραφικής που ζωντανεύει τόπους και χτίζε...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ηλίας Γιαννακάκης: «Είμαι απολύτως καθορισμένος από τα βιβλία και τις ταινίες»

Ηλίας Γιαννακάκης: «Είμαι απολύτως καθορισμένος από τα βιβλία και τις ταινίες»

Ένα ντοκιμαντέρ για τη μεταφορά της Εθνικής Βιβλιοθήκης από το Βαλλιάνειο Μέγαρο της Πανεπιστημίου, στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, όταν συνεχίζει να προβάλλεται για δεύτερο Σαββατοκύριακο στον κινηματογράφο Δαναό, με τα εισιτήρια να είναι σχεδόν εξαντλημένα, αυτό αποτελεί είδηση και μια καλή αφορμή να...

Άντρες χωρίς άντρες, του Νίκου Δαββέτα

Άντρες χωρίς άντρες, του Νίκου Δαββέτα

Για το μυθιστόρημα του Νίκου Δαββέτα «Άντρες χωρίς άντρες» (εκδ. Πατάκη), μια πολυφωνική σύνθεση για τους άρρητους δεσμούς ανάμεσα σε πατέρες και γιους. 

Του Μάνου Κοντολέων 

Ο Νίκος Δαββέτας συνηθίζει να χρησιμοποιεί ένα ιστορικό γεγονός ή μ...

Σύμπνοια κοινού κι επιτροπής για το βραβείο Not the Booker prize για το 2020

Σύμπνοια κοινού κι επιτροπής για το βραβείο Not the Booker prize για το 2020

Το βραβείο Not the Booker prize, βραβείο των αναγνωστών της εφημερίδας The Guardian, κερδίζει για το 2020 ο Richard Owain Roberts με το βιβλίο Hello friend we missed you. Το μυθιστόρημα υποστηρίχτηκε εξίσου θερμά από την τριμελή επιτροπή της εφημερίδας.

Της Σοφίας Μεσσήνη

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Από την αρχή, του Θοδωρή Παπαϊωάννου (προδημοσίευση)

Από την αρχή, του Θοδωρή Παπαϊωάννου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πρώτο μυθιστόρημα για ενήλικες του Θοδωρή Παπαϊωάννου «Από την αρχή», που κυκλοφορεί στις 2 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Ίκαρος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Οι αταξίες συνοδεύονται από τιμωρίες». Έτσι μας έλεγαν πάντα ο...

Μητέρες, της Σάρα Νοττ (προδημοσίευση)

Μητέρες, της Σάρα Νοττ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Sarah Knott «Μητέρες – Μια αντισυμβατική ιστορία» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), που κυκλοφορεί στις 29 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΟ ΑΚΟΥΣΜΑ

...
Νο 13, του Βάλτερ Μπένγιαμιν (προδημοσίευση)

Νο 13, του Βάλτερ Μπένγιαμιν (προδημοσίευση)

Απόσπασμα μιας ενότητας και μέρος των επιλεγομένων από την ανθολογία του Walter Benjamin «Νο 13 – Εξήντα πέντε θέσεις για τα βιβλία και τις πόρνες, το γράψιμο, την κριτική, τους σνομπ και την επιτυχία», σε μετάφραση και επιλεγόμενα του Κώστα Κουτσουρέλη. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Έντγκαρ Άλαν Πόε σε 4+1 βιβλία

Έντγκαρ Άλαν Πόε σε 4+1 βιβλία

Περιήγηση στο επιδραστικό έργο του Edgar Allan Poe μέσα από πέντε σχετικά πρόσφατα βιβλία, τέσσερα με δικά του έργα και ένα με κείμενα εμπνευσμένα από την τόσο ιδιαίτερη λογοτεχνία του. 

Του Δημήτρη Αργασταρά

Κοιν...

Πέντε αστυνομικά μυθιστορήματα με ελληνική σφραγίδα

Πέντε αστυνομικά μυθιστορήματα με ελληνική σφραγίδα

Πέντε ελληνικά αστυνομικά μυθιστορήματα από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή που ξεχωρίζουν.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

 

...
Για τη Χρυσή Αυγή, την άκρα δεξιά, τον ελληνικό εθνικισμό: 20 βιβλία που έπρεπε να διαβάσουν

Για τη Χρυσή Αυγή, την άκρα δεξιά, τον ελληνικό εθνικισμό: 20 βιβλία που έπρεπε να διαβάσουν

Μια σχεδόν εξαντλητική περιήγηση στα βιβλία που αφορούν την ελληνική ακροδεξιά και τη Χρυσή Αυγή και κυκλοφόρησαν την τελευταία 10ετία στη χώρα μας. Ένα αξιανάγνωστο «σώμα» κειμένων που καλύπτει όλες τις όψεις του σύνθετου πολιτικού και κοινωνικού φαινομένου.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

05 Οκτωβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Για τη Χρυσή Αυγή, την άκρα δεξιά, τον ελληνικό εθνικισμό: 20 βιβλία που έπρεπε να διαβάσουν

Μια σχεδόν εξαντλητική περιήγηση στα βιβλία που αφορούν την ελληνική ακροδεξιά και τη Χρυσή Αυγή και κυκλοφόρησαν την τελευταία 10ετία στη χώρα μας. Ένα αξιανάγνωστο «σ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ