michelangelos-creation-of-adam-close-up-360

Για το μυθιστόρημα της Αμάντας Μιχαλοπούλου Η γυναίκα του Θεού (εκδ. Καστανιώτη).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Πώς μπορεί κανείς να προσεγγίσει τον Θεό χωρίς να μιλήσει ανθρωπομορφικά και ταυτόχρονα να διερευνήσει την «απρόσιτη δόξα» Του; Το ερώτημα μπορεί σήμερα να τεθεί και με φιλοσοφικούς, υπαρξιακούς όρους, χωρίς να παύει να στηρίζεται στις βιβλικές αναφορές. Σ’ αυτό το πλαίσιο, ο πυρήνας της σκέψης ενός σύγχρονου λογοτέχνη που θεολογεί δύσκολα θα είναι «ορθόδοξος», αλλά πιθανότατα θα κινείται στα όρια της φιλοσοφίας και της αμηχανίας.

Κάπως έτσι κι η Αμάντα Μιχαλοπούλου βάζει την ηρωίδα της να πλησιάζει τον Θεό, καθώς Αυτός την επέλεξε να τον παντρευτεί. Ο γάμος τους βέβαια αποτελεί μια πνευματική συντροφικότητα, που μεταφέρει την αφηγήτρια στο άχρονο, ύπερθεν της γης και της πραγματικότητάς της, μέσα στο θεϊκό πνεύμα της απέραντης φύσης Του. Αυτή η στάσιμη ατελευτησία, αυτή η μετέωρη τελμάτωση ισοδυναμεί εντέλει με Κόλαση, αφού ακινητοποιεί τα πάντα και δημιουργεί μια άξενη για τον άνθρωπο μακαριότητα.

Έτσι ξεκινάει το μυθιστόρημα, καθώς η ηρωίδα, ορφανή από γονείς, βρίσκεται στην αγκαλιά του Θεού και αναζητεί τον άνθρωπο για να τη γλιτώσει από τη μοναξιά της. Η πίστη στον άνθρωπο είναι ένα θαύμα στο οποίο η ίδια επιχειρεί να πιστέψει, αφού η άυλη και άσαρκη σχέση της με τον Θεό είναι συχνά ατελέσφορη. Μόνη διέξοδος είναι η γραφή, καθώς αποτελεί τον τρόπο να σπάσει την ακινησία του χρόνου: το να γράφει σημαίνει ότι κινεί τον κόσμο. Αλλιώς μένει παγωμένη σε μια αιώνια λιμνάζουσα κατάσταση, έστω κι αν αυτή προέρχεται από την παραδείσια αίσθηση της πληρότητας. Κόλαση είναι η αδιέξοδος μέσα στη δοσμένη ευτυχία.

Απέραντος και μόνος

Είναι έξω από τον Χρόνο, έξω από τον Χώρο αλλά και έξω από τον ανθρώπινο προκαθορισμό

Τελικά τι μπορούμε να μάθουμε για την ουσία του Θεού από τη γυναίκα Του; Το βασικό του χαρακτηριστικό είναι ότι είναι Άχρονος, καθώς η αιωνιότητα είναι γι’ Αυτόν απόλυτη φυσικότητα, ενώ «απεχθάνεται την έννοια του Σκοπού», δηλαδή δεν συσχετίζει αιτιωδώς και επομένως με ανθρώπινο τρόπο τα συμβάντα μεταξύ τους. Είναι έξω από τον Χρόνο, έξω από τον Χώρο αλλά και έξω από τον ανθρώπινο προκαθορισμό. Ακριβώς επειδή είναι Απόλυτος, είναι μαζί και πολύπλευρος, δηλαδή αντιφατικός, συνάμα Χ και –Χ, δυνατός και ανυπεράσπιστος, γελαστός και μελαγχολικός… Είναι απέραντος και μαζί μόνος, είναι φυσικά ο Ένας αλλά ταυτόχρονα έχει την ανάγκη του ανθρώπου.

alt
   Η Αμάντα Μιχαλοπούλου

Το κείμενο όμως μοιάζει να θέλει να εστιάσει αλλού, αφού συνεχίζεται με δαντικό τρόπο στο Καθαρτήριο, δηλαδή στη Γη, όπου οι δοκιμασίες παραλληλίζονται με την κάθαρση ψυχών και σωμάτων, προτού καταλήξουν στον Παράδεισο. Στη γήινη περιπλάνηση του ζεύγους η αφηγήτρια επιχειρεί να επαναφέρει τη λογοτεχνία στο προσκήνιο, η οποία είχε εξοριστεί από τη σκέψη του Θεού σε έναν πλατωνικής φύσης παραγκωνισμό. «Καθαρτήριο» σημαίνει ότι ο Θεός και η γυναίκα του γνωρίζουν τη ζωή μέσα από τη φαντασία των βιβλίων, πράγμα που είναι απείρως πιο δημιουργικό και πλούσιο σε εμπειρίες από την ίδια τη ζωή. Η απεραντοσύνη του θείου γεμίζει με τη δημιουργική δύναμη του ανθρώπινου μυαλού. Ο άνθρωπος, ως συγγραφέας, είναι ένας μικρός θεός, που γράφοντας διδάσκει ακόμα και τον ίδιο τον Δημιουργό.

Η Αμάντα Μιχαλοπούλου θέλησε να ισορροπήσει ανάμεσα στην άχρονη φύση του Θεού και στη δημιουργική δύναμη του ανθρώπου

Δεν ξέρω αν αυτή η μετατόπιση του βάρους πείθει ή τονίζει το χάσμα μεταξύ του πρώτου μέρους και των επόμενων δύο. Το δεύτερο μέρος έχει ήδη χάσει την αλληγορική του μαγεία και έχει ξεπέσει στην αφήγηση της καθημερινής ζωής ενός ζευγαριού. Έτσι όμως η συγγραφέας αφαιρεί την υπαρξιακή αγωνία του ανθρώπου που αναζητεί τον Θεό και τον εαυτό του και μειώνει τη δυναμική της εξωλογικής πραγματικότητας, με αποτέλεσμα να εξασθενεί και η αναγνωστική εγρήγορση. Και στο τρίτο μέρος η δράση ακινητοποιείται σχεδόν εντελώς και θεριεύει η στατικότητα του επιστολικού λόγου, ο οποίος περιφέρεται σε σκέψεις και εξομολογήσεις, σε προσπάθειες να συλληφθεί η αλήθεια της κοσμογονίας και σε σχόλια για όσα μαθαίνει η γυναίκα του Θεού από Αυτόν.

Πιστεύω ότι η Αμάντα Μιχαλοπούλου θέλησε να ισορροπήσει ανάμεσα στην άχρονη φύση του Θεού και στη δημιουργική δύναμη του ανθρώπου, αλλά η μετάβαση από το μεν στο δε δεν έγινε με απόλυτη ομαλότητα. Αυτό βέβαια δεν ακυρώνει την ευφυή έμπνευση της πεζογράφου, τη θεολογική αναζήτηση, την αυτοαναφορική διάσταση και την προσπάθεια να αντιπαραβάλλει τη θεϊκή δημιουργία με την ανθρώπινη γραφή.

ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ

altΗ γυναίκα του Θεού
Αμάντα Μιχαλοπούλου
Καστανιώτης 2014
Σελ. 240, τιμή € 12,78

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΑΜΑΝΤΑΣ ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΥ

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ίνκουμπους» του Βαγγέλη Γιαννίση – Θρίλερ για γερά στομάχια

«Ίνκουμπους» του Βαγγέλη Γιαννίση – Θρίλερ για γερά στομάχια

Για το αστυνομικό μυθιστόρημα «Ίνκουμπους», του Βαγγέλη Γιαννίση (εκδ. Διόπτρα).

Της Κατερίνα Σιδέρη

Το Ίνκουμπους του Βαγγέλη Γιαννίση αποτελεί τη συνέχεια μιας σειράς βιβλίων μυστηρίου και θρίλερ του συγγραφέα, με κεντρικό ήρωά τους τον επιθεωρητή Άντερς. Τούτη τη φορά ...

«Νέα Σελήνη – Ημέρα πρώτη» του Θανάση Βαλτινού (κριτική)

«Νέα Σελήνη – Ημέρα πρώτη» του Θανάση Βαλτινού (κριτική)

Παράλληλη ανάγνωση της νέας νουβέλας του Θανάση Βαλτινού «Νέα Σελήνη – Ημέρα πρώτη» (εκδ. Εστία), με τον τόμο που συγκεντρώνει συνεντεύξεις του των τελευταίων πενήντα χρόνων «Όπως ο έρωτας – Επιλογή συνεντεύξεων 1972-2018» (εκδ. Εστία) σε επιμέλεια του Κωστή Δανόπουλου.

Του Ηλία Κ...

«Το τηλεφώνημα που δεν έγινε» του Απόστολου Δοξιάδη (κριτική)

«Το τηλεφώνημα που δεν έγινε» του Απόστολου Δοξιάδη (κριτική)

Για το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Απόστολου Δοξιάδη «Το τηλεφώνημα που δεν έγινε» (εκδ. Ίκαρος). 

Του Θόδωρου Σούμα

Tο τηλεφώνημα που δεν έγινε του Απόστολου Δοξιάδη είναι ένα σύνθετο, περίπλοκο λογοτεχνικό αφήγημα. Μια αυτοαναλυτική...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία στην Ουκρανία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία στην Ουκρανία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Μια σπάνια ευκαιρία δόθηκε στο πλαίσιο του 1ου Φεστιβάλ Βιβλίου που διεξάγεται στα Χανιά. Ο Ουκρανός συγγραφέας Αντρέι Κούρκoφ, συνομίλησε με τον συγγραφέα Σταύρο Ζουμπουλάκη. Ο διάλογος που ανέπτυξαν ήταν ουσιαστικός κι αποκαλυπτικός για το τι σημαίνει εθνική ταυτότητα για έναν ρωσόφωνο Ουκρανό και πώς εξηγεί τον δ...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Η τρίτη μέρα του Φεστιβάλ Βιβλίου εδώ στα Χανιά, η χθεσινή βραδιά δηλαδή, αποτέλεσε από μια άποψη και την κορύφωσή του, με τον Σταύρο Ζουμπουλάκη να συζητάει σε βάθος με τον Ουκρανό συγγραφέα Αντρέι Κούρκοφ (βλ. κεντρική φωτογραφία).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...
Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Σε αυτή τη στήλη αναρτώνται αδημοσίευτα ποιήματα σύγχρονων Ελλήνων ποιητών. Σήμερα, ο Γεράσιμος Βουτσινάς.

Επιμέλεια στήλης: Γιώργος Αλισάνογλου

Κενό μνήμης
            &n...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ