wasting-time-390

Για τη συλλογή κειμένων μικρής φόρμας Λευκός Χρόνος του Νίκου Μπελάνε.

Της Niemands Rose

Τα δεδομένα. Τίτλος: Λευκός Χρόνος. Εκδόσεις: Οκτώ. Πρώτη έκδοση: Μάης του ’14. Βιβλίο τσέπης, 110 σελίδων και 129 κειμένων. Το βιογραφικό του συγγραφέα λακωνικό και χωρίς φωτογραφία: «Ο Νίκος Μπελάνε γεννήθηκε το 1974. Κατοικεί στη Θεσσαλονίκη». Ούτε καν μια αναφορά στο προηγούμενο βιβλίο του, Το χαμόγελο της πολαρόιντ (εκδόσεις Απόπειρα), τη συλλογή διηγημάτων, που αποτελεί και το ντεμπούτο του στη συγγραφή. Όμως ακόμα κι αυτό, το λιτό, στα όρια του ελλειμματικού, βιογραφικό σημείωμα, συνιστά μια πρώτη δήλωση του συγγραφέα και προοικονομεί το ύφος που διατρέχει το βιβλίο.

Ο Λευκός Χρόνος είναι μια συλλογή κειμένων μικρής φόρμας που ταλαντεύεται αργά και αθόρυβα ανάμεσα στην πεζογραφία και την ποίηση. Είναι ένα άλλο είδος που ίσως να μην χρειάζεται να το ονομάσουμε, να μην πρέπει να το περιχαρακώσουμε σε έναν όρο, γιατί είναι τόσο λεπτής υφής, τόσο αιθέρια η καταγραφή που προσφέρει, ώστε θα ασφυκτιά μέσα στο Όνομα. Υπάρχει ένα διακριτικό αλλά συγχρόνως σθεναρό στοιχείο στο βιβλίο, που το εξαίρει. Ο Λευκός Χρόνος δεν μιλάει για τον άλλο, μιλάει πάντα σε πρώτο πρόσωπο, ακόμα και στη χρήση του δεύτερου και τρίτου προσώπου. Και κυρίως μιλάει στον ενικό. Με αυτή την έννοια, το συγκεκριμένο βιβλίο αποτελεί αποτύπωση του προσωπικού βιώματος. Ο ίδιος ο Μπελάνε συστήνεται περίπου στο μέσο του βιβλίου: «Ναι, [γράφω] απλώς, χωρίς να με ενδιαφέρει καμιά φόρμα, κανένα λογοτεχνικό κόσμημα ή σκέρτσο ή στολίδι» (σελ. 59).

Δεν είναι ακόμη μία μυθιστορία της κρίσης, της παρούσας ιστορικής συγκυρίας. Θυμίζει υπόρρητα πως υπήρχε κρίση πριν την κρίση

Τι δεν είναι ο Λευκός Χρόνος. Δεν είναι ακόμη μια μυθιστορία της κρίσης, της παρούσας ιστορικής συγκυρίας. Θυμίζει υπόρρητα πως υπήρχε κρίση πριν την κρίση. Και αυτή αντανακλάται στην ροκ εποποιία που συντάσσει ο Νίκος Μπελάνε. Θα μπορούσε η ίδια συλλογή να έχει εκδοθεί στη δεκαετία του ’90 και να μη φαίνεται παράταιρη. Και αυτό το στοιχείο συμβάλλει στη διαχρονικότητα του βιβλίου. Δεν είναι απαθής, δεν είναι απολιτίκ, κατανοεί, νοιάζεται, επηρεάζεται, συντονίζεται. Μόνο που δεν εκμεταλλεύεται το αίτημα της στράτευσης που επικρέμεται σήμερα πάνω από τα κεφάλια μας για να παράξει την τέχνη του.

Ο συγγραφέας, αν αναζητήσει κανένας τις συνεντεύξεις του και τον ίδιο μέσα από το γράψιμό του, είναι εργάτης, προλετάριος, πώς-το-λένε. Μπάρμαν είναι ο άνθρωπος. Μόνο που αυτή την ιδιότητα, ενώ έχει εμποτίσει για τα καλά τα γραπτά του, την πρόσληψη της πραγματικότητας, δεν τη διατρανώνει. Ο Μπελάνε δεν υποδύεται, δεν πολιτικολογεί, δεν ηθικολογεί, δεν καταγγέλει, δεν σαρκάζει, δεν καταφεύγει σε λογοπαίγνια προς άγραν εντυπώσεων, δεν βερμπαλίζει, δεν επαίρεται, δεν προσποιείται, δεν αγωνιά να πείσει. 

Οι αρνήσεις αυτές σχηματίζουν ένα κέλυφος που προστατεύει την αφήγηση μέσα στον χρόνο, απαιτούν με τρόπο υπόγειο ο κεντρικός ήρωας να είναι άνθρωπος δίχως όνομα, χωρίς ιδιότητες, αλλά να παραμένει στο επίκεντρο του δικού του δρώμενου, με τον χρόνο ιδωμένο με ασπρόμαυρο φακό. Θυμίζει περισσότερο σινεμά παρά λογοτεχνία. Αφήγηση σε ντοκιμαντέρ του άντεργκραουντ, σεκάνς από Βιμ Βέντερς και Τζιμ Τζάρμους. Όχι χωρίς επίγνωση: «Θα γράψω ασφυκτικά και εγωκεντρικά. Κλειστοφοβικά όπως ξέρω μόνο εγώ. Όπως υποψιάζομαι ότι ξέρω» (σελ. 38). Ο ήρωας του βιβλίου είναι καπνός. Καταβυθίζεται στον εαυτό του, τρυπώνει σε ξένα δωμάτια, περιστρέφεται γύρω από τα κεφάλια των άλλων, που συνήθως είναι θαμώνες σε μπαρ, αγκαλιάζει τις γυναίκες σαν κάτι εύθραυστο και πολύτιμο – και κυρίως ισότιμα.

alt
   Ο Νίκος Μπελάνε

Ο Λευκός Χρόνος έχει σε διάφορα σημεία μια εκλεκτική συγγένεια και με μπήτνικ. Να, κάπου εδώ φέρνει στον νου τον ξάδερφο Κέρουακ: «Το σπίτι μυρίζει νοτισμένο χώμα. Στην κρεβατοκάμαρα των γονιών βρέχει θυμό. Το λάδι καίει την πλάτη μου πέφτοντας από το ιλιγγιώδες ύψος του φωταγωγού» (σελ. 66). Και σε πολλά σημεία Μπουκόφσκι. «Ανέκαθεν ήμουν με τους ανθρώπους του οίνου. Σε σχέση με τους ανθρώπους του πνεύματος δεν με πρόδωσαν παρά ελάχιστες φορές. Ίσως κάποτε μπήκε ανάμεσά μας ο θάνατος. Αυτό μόνο. Αστεία πράγματα, δηλαδή» (σελ. 98). Κι όπως ο θείος Τσαρλς, ο Νίκος Μπελάνε βγάζει τη γλώσσα στον χώρο του βιβλίου, δεν το «κυνηγάει», δεν κάνει βιβλιοπαρουσιάσεις, δεν τον βρίσκεις σε... λογοτεχνικές συντροφιές. Είναι να απορείς πώς βρίσκει εκδότη. 

Ο Λευκός Χρόνος είναι ένα ατμοσφαιρικό αφήγημα διάσπαρτων εικόνων, αποσπάσματα μιας μυθοποιίας που κατακερματίζεται μέσα στην αισθητική μιας εκκωφαντικής, άγριας και ασύδοτης εποχής

Και επειδή αυτή είναι η πρώτη μου βιβλιοκριτική, θα πρέπει να εξηγηθώ: Ακόμα και τα βιβλία που λάτρεψα δε με τύφλωσαν τόσο ώστε να μη μπορώ να διακρίνω τα μειονεκτήματά τους. Λοιπόν, σε κάποια σημεία με ξένισε το μετεφηβικό ξέσπασμα, το ανεπεξέργαστο της αφήγησης, ο υπερβολικός λυρισμός και εκείνη η εμμονή στο τρίπτυχο της ροκιάς: καφές, τσιγάρο, αλκοόλ. Όμως τα συγκεκριμένα μειονεκτήματα της αφήγησης είναι και αναπόσπαστα στοιχεία της. It’s take it or leave it.

Ο Λευκός Χρόνος είναι ένα ατμοσφαιρικό αφήγημα διάσπαρτων εικόνων, αποσπάσματα μιας μυθοποιίας που κατακερματίζεται μέσα στην αισθητική μιας εκκωφαντικής, άγριας και ασύδοτης εποχής. Ένα βιβλίο που χωρίς να μένει αμέτοχο στο κοινωνικό και πολιτικό δρώμενο, κινείται αντίθετα από την τρέχουσα αισθητική και ρητορεία. Στέκεται στον αντίποδα του κραυγαλέου. Έχει το δικό του ξεχωριστό ύφος, αποπνέει το δικό του ήθος: ήρεμα, γαλήνια, αισθαντικά, ουσιαστικά. Είναι ένα μικρό βιβλίο των αισθήσεων και παραισθήσεων. Είναι όμορφα ολιγόλεκτα που διαβάζονται στάλα-στάλα, που χωρίς να το απαιτούν, καταφέρνουν να βάλουν μια άνω τελεία στον χρόνο, για να τα αγγίξεις, και ολοκληρώνοντας τη συλλογή των αφηγήσεων μικρού μήκους, το θαύμα έχει συμβεί: έχουν χαρισθεί απλόχερα στον χρόνο και το χώρο τα ψήγματα μιας σπάνιας και αυθεντικής ροκ μυθοποιίας. 

NIEMANDS ROSE

altΛευκός Χρόνος
Νίκος Μπελάνε
Οκτώ 2014
Σελ. 112, τιμή € 6,00

alt

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΠΕΛΑΝΕ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Αυτός που έτρωγε όλο το γλυκό του» του Τηλέμαχου Τσαρδάκα (κριτική) – ανατρέχοντας σε κοινές παραστάσεις του ελληνικού συλλογικού ασυνείδητου

«Αυτός που έτρωγε όλο το γλυκό του» του Τηλέμαχου Τσαρδάκα (κριτική) – ανατρέχοντας σε κοινές παραστάσεις του ελληνικού συλλογικού ασυνείδητου

Για τη συλλλογή διηγημάτων του Τηλέμαχου Τσαρδάκα «Αυτός που έτρωγε όλο το γλυκό του» (εκδ. Σοκόλη).

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

H συλλογή διηγημάτων του Τηλέμαχου Τσαρδάκα ...

«Η μνήμη του πάγου» της Ιωάννας Μπουραζοπούλου – Η βαλκανική ιστορία και γεωγραφία με νέο βλέμμα

«Η μνήμη του πάγου» της Ιωάννας Μπουραζοπούλου – Η βαλκανική ιστορία και γεωγραφία με νέο βλέμμα

Για το μυθιστόρημα της Ιωάννας Μπουραζοπούλου «Η μνήμη του πάγου» (εκδ. Καστανιώτη).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τώρα που ολοκληρώθηκε ευδοκίμως η τριλογία «Ο Δράκος της Πρέσπας» της Ιωάννας Μπουραζοπούλου, μπορούμε να θέσουμε γενικότερα...

«Τέλεση» του Φώτη Δούσου (κριτική) – Μεταξύ προσώπου και προσωπείου

«Τέλεση» του Φώτη Δούσου (κριτική) – Μεταξύ προσώπου και προσωπείου

Για το μυθιστόρημα του Φώτη Δούσου «Τέλεση» (εκδ. Νήσος).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Το πρώτο βιβλίο του Φώτη Δούσου ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Η Τσεχία στην πρωτοπορία της Ευρώπης: Καθιερώνει μηδενικό ΦΠΑ στα βιβλία

Η Τσεχία στην πρωτοπορία της Ευρώπης: Καθιερώνει μηδενικό ΦΠΑ στα βιβλία

Μετά το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία, την Ιρλανδία, την Ουκρανία και τη Γεωργία, η Τσεχία είναι η επόμενη χώρα της Ευρώπης που θεσπίζει μηδενικό ΦΠΑ στα βιβλία. Όλο και περισσότερες χώρες αντιλαμβάνονται τη σημασία που έχει ο κλάδος του βιβλίου στην ανάπτυξη και στην πολιτισμική πολυμορφία. «Είμαστε επιτέλους στην ...

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

Τα βραβεία του «Χάρτη» 2023 - Ο μακρύς κατάλογος

Τα βραβεία του «Χάρτη» 2023 - Ο μακρύς κατάλογος

Το διαδικτυακό περιοδικό Λόγου και Τέχνης Χάρτης (www.hartismag.gr) συνεχίζει για τρίτη χρονιά την απονομή ετήσιων βραβείων, με σκοπό την ανάδειξη των σημαντικότερων βιβλίων που κυκλοφόρησαν το περασμένο έτος. Η διάκριση αυτή προέρχεται από μια ευρεία ομάδα τακτικών συνεργατών του περιοδικού που, χωρίς δεσμεύσεις ή ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του βραβευμένου Βέλγου δοκιμιογράφου και καθηγητή Νομικής Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter] «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Το Μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Τρέλα», «Αντίληψη», «Αισθητική», «Πληροφορία», «Χιούμορ»: Πέντε βιβλία της άκρως επιτυχημένης σειράς του Oxford University Press κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οξύ και μας βοηθούν να κατανοήσουμε βασικές πτυχές της ανθρώπινης νόησης και συμπεριφοράς. Η επιμέλεια της σειράς είναι του Θάνου Καραγιαννό...

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ