wasting-time-390

Για τη συλλογή κειμένων μικρής φόρμας Λευκός Χρόνος του Νίκου Μπελάνε.

Της Niemands Rose

Τα δεδομένα. Τίτλος: Λευκός Χρόνος. Εκδόσεις: Οκτώ. Πρώτη έκδοση: Μάης του ’14. Βιβλίο τσέπης, 110 σελίδων και 129 κειμένων. Το βιογραφικό του συγγραφέα λακωνικό και χωρίς φωτογραφία: «Ο Νίκος Μπελάνε γεννήθηκε το 1974. Κατοικεί στη Θεσσαλονίκη». Ούτε καν μια αναφορά στο προηγούμενο βιβλίο του, Το χαμόγελο της πολαρόιντ (εκδόσεις Απόπειρα), τη συλλογή διηγημάτων, που αποτελεί και το ντεμπούτο του στη συγγραφή. Όμως ακόμα κι αυτό, το λιτό, στα όρια του ελλειμματικού, βιογραφικό σημείωμα, συνιστά μια πρώτη δήλωση του συγγραφέα και προοικονομεί το ύφος που διατρέχει το βιβλίο.

Ο Λευκός Χρόνος είναι μια συλλογή κειμένων μικρής φόρμας που ταλαντεύεται αργά και αθόρυβα ανάμεσα στην πεζογραφία και την ποίηση. Είναι ένα άλλο είδος που ίσως να μην χρειάζεται να το ονομάσουμε, να μην πρέπει να το περιχαρακώσουμε σε έναν όρο, γιατί είναι τόσο λεπτής υφής, τόσο αιθέρια η καταγραφή που προσφέρει, ώστε θα ασφυκτιά μέσα στο Όνομα. Υπάρχει ένα διακριτικό αλλά συγχρόνως σθεναρό στοιχείο στο βιβλίο, που το εξαίρει. Ο Λευκός Χρόνος δεν μιλάει για τον άλλο, μιλάει πάντα σε πρώτο πρόσωπο, ακόμα και στη χρήση του δεύτερου και τρίτου προσώπου. Και κυρίως μιλάει στον ενικό. Με αυτή την έννοια, το συγκεκριμένο βιβλίο αποτελεί αποτύπωση του προσωπικού βιώματος. Ο ίδιος ο Μπελάνε συστήνεται περίπου στο μέσο του βιβλίου: «Ναι, [γράφω] απλώς, χωρίς να με ενδιαφέρει καμιά φόρμα, κανένα λογοτεχνικό κόσμημα ή σκέρτσο ή στολίδι» (σελ. 59).

Δεν είναι ακόμη μία μυθιστορία της κρίσης, της παρούσας ιστορικής συγκυρίας. Θυμίζει υπόρρητα πως υπήρχε κρίση πριν την κρίση

Τι δεν είναι ο Λευκός Χρόνος. Δεν είναι ακόμη μια μυθιστορία της κρίσης, της παρούσας ιστορικής συγκυρίας. Θυμίζει υπόρρητα πως υπήρχε κρίση πριν την κρίση. Και αυτή αντανακλάται στην ροκ εποποιία που συντάσσει ο Νίκος Μπελάνε. Θα μπορούσε η ίδια συλλογή να έχει εκδοθεί στη δεκαετία του ’90 και να μη φαίνεται παράταιρη. Και αυτό το στοιχείο συμβάλλει στη διαχρονικότητα του βιβλίου. Δεν είναι απαθής, δεν είναι απολιτίκ, κατανοεί, νοιάζεται, επηρεάζεται, συντονίζεται. Μόνο που δεν εκμεταλλεύεται το αίτημα της στράτευσης που επικρέμεται σήμερα πάνω από τα κεφάλια μας για να παράξει την τέχνη του.

Ο συγγραφέας, αν αναζητήσει κανένας τις συνεντεύξεις του και τον ίδιο μέσα από το γράψιμό του, είναι εργάτης, προλετάριος, πώς-το-λένε. Μπάρμαν είναι ο άνθρωπος. Μόνο που αυτή την ιδιότητα, ενώ έχει εμποτίσει για τα καλά τα γραπτά του, την πρόσληψη της πραγματικότητας, δεν τη διατρανώνει. Ο Μπελάνε δεν υποδύεται, δεν πολιτικολογεί, δεν ηθικολογεί, δεν καταγγέλει, δεν σαρκάζει, δεν καταφεύγει σε λογοπαίγνια προς άγραν εντυπώσεων, δεν βερμπαλίζει, δεν επαίρεται, δεν προσποιείται, δεν αγωνιά να πείσει. 

Οι αρνήσεις αυτές σχηματίζουν ένα κέλυφος που προστατεύει την αφήγηση μέσα στον χρόνο, απαιτούν με τρόπο υπόγειο ο κεντρικός ήρωας να είναι άνθρωπος δίχως όνομα, χωρίς ιδιότητες, αλλά να παραμένει στο επίκεντρο του δικού του δρώμενου, με τον χρόνο ιδωμένο με ασπρόμαυρο φακό. Θυμίζει περισσότερο σινεμά παρά λογοτεχνία. Αφήγηση σε ντοκιμαντέρ του άντεργκραουντ, σεκάνς από Βιμ Βέντερς και Τζιμ Τζάρμους. Όχι χωρίς επίγνωση: «Θα γράψω ασφυκτικά και εγωκεντρικά. Κλειστοφοβικά όπως ξέρω μόνο εγώ. Όπως υποψιάζομαι ότι ξέρω» (σελ. 38). Ο ήρωας του βιβλίου είναι καπνός. Καταβυθίζεται στον εαυτό του, τρυπώνει σε ξένα δωμάτια, περιστρέφεται γύρω από τα κεφάλια των άλλων, που συνήθως είναι θαμώνες σε μπαρ, αγκαλιάζει τις γυναίκες σαν κάτι εύθραυστο και πολύτιμο – και κυρίως ισότιμα.

alt
   Ο Νίκος Μπελάνε

Ο Λευκός Χρόνος έχει σε διάφορα σημεία μια εκλεκτική συγγένεια και με μπήτνικ. Να, κάπου εδώ φέρνει στον νου τον ξάδερφο Κέρουακ: «Το σπίτι μυρίζει νοτισμένο χώμα. Στην κρεβατοκάμαρα των γονιών βρέχει θυμό. Το λάδι καίει την πλάτη μου πέφτοντας από το ιλιγγιώδες ύψος του φωταγωγού» (σελ. 66). Και σε πολλά σημεία Μπουκόφσκι. «Ανέκαθεν ήμουν με τους ανθρώπους του οίνου. Σε σχέση με τους ανθρώπους του πνεύματος δεν με πρόδωσαν παρά ελάχιστες φορές. Ίσως κάποτε μπήκε ανάμεσά μας ο θάνατος. Αυτό μόνο. Αστεία πράγματα, δηλαδή» (σελ. 98). Κι όπως ο θείος Τσαρλς, ο Νίκος Μπελάνε βγάζει τη γλώσσα στον χώρο του βιβλίου, δεν το «κυνηγάει», δεν κάνει βιβλιοπαρουσιάσεις, δεν τον βρίσκεις σε... λογοτεχνικές συντροφιές. Είναι να απορείς πώς βρίσκει εκδότη. 

Ο Λευκός Χρόνος είναι ένα ατμοσφαιρικό αφήγημα διάσπαρτων εικόνων, αποσπάσματα μιας μυθοποιίας που κατακερματίζεται μέσα στην αισθητική μιας εκκωφαντικής, άγριας και ασύδοτης εποχής

Και επειδή αυτή είναι η πρώτη μου βιβλιοκριτική, θα πρέπει να εξηγηθώ: Ακόμα και τα βιβλία που λάτρεψα δε με τύφλωσαν τόσο ώστε να μη μπορώ να διακρίνω τα μειονεκτήματά τους. Λοιπόν, σε κάποια σημεία με ξένισε το μετεφηβικό ξέσπασμα, το ανεπεξέργαστο της αφήγησης, ο υπερβολικός λυρισμός και εκείνη η εμμονή στο τρίπτυχο της ροκιάς: καφές, τσιγάρο, αλκοόλ. Όμως τα συγκεκριμένα μειονεκτήματα της αφήγησης είναι και αναπόσπαστα στοιχεία της. It’s take it or leave it.

Ο Λευκός Χρόνος είναι ένα ατμοσφαιρικό αφήγημα διάσπαρτων εικόνων, αποσπάσματα μιας μυθοποιίας που κατακερματίζεται μέσα στην αισθητική μιας εκκωφαντικής, άγριας και ασύδοτης εποχής. Ένα βιβλίο που χωρίς να μένει αμέτοχο στο κοινωνικό και πολιτικό δρώμενο, κινείται αντίθετα από την τρέχουσα αισθητική και ρητορεία. Στέκεται στον αντίποδα του κραυγαλέου. Έχει το δικό του ξεχωριστό ύφος, αποπνέει το δικό του ήθος: ήρεμα, γαλήνια, αισθαντικά, ουσιαστικά. Είναι ένα μικρό βιβλίο των αισθήσεων και παραισθήσεων. Είναι όμορφα ολιγόλεκτα που διαβάζονται στάλα-στάλα, που χωρίς να το απαιτούν, καταφέρνουν να βάλουν μια άνω τελεία στον χρόνο, για να τα αγγίξεις, και ολοκληρώνοντας τη συλλογή των αφηγήσεων μικρού μήκους, το θαύμα έχει συμβεί: έχουν χαρισθεί απλόχερα στον χρόνο και το χώρο τα ψήγματα μιας σπάνιας και αυθεντικής ροκ μυθοποιίας. 

NIEMANDS ROSE

altΛευκός Χρόνος
Νίκος Μπελάνε
Οκτώ 2014
Σελ. 112, τιμή € 6,00

alt

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΠΕΛΑΝΕ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Όσο περιμένεις να συμβεί», του Γιάννη Τσίρμπα (κριτική)

«Όσο περιμένεις να συμβεί», του Γιάννη Τσίρμπα (κριτική)

Για το βιβλίο του Γιάννη Τσίρμπα με τίτλο «Όσο περιμένεις να συμβεί» (εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Ο Γιάννης Τσίρμπας πρωτοε...

«Ας φύγουμε λοιπόν» του Αλέξανδρου Διαμαντή (κριτική)

«Ας φύγουμε λοιπόν» του Αλέξανδρου Διαμαντή (κριτική)

Για τη νουβέλα του Αλέξανδρου Διαμαντή «Ας φύγουμε λοιπόν», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, και «καταλήγει να εκφράζει τον θρήνο μιας γενιάς, η οποία ενηλικιώθηκε απότομα και εξίσου απότομα προσγειώθηκε». Κεντρική εικόνα: Οι Jeanne Moreau, Oskar Werner, Henri Serre στην ταινία του François Truf...

«Πλατωνικοί διάλογοι, ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι» του Χάρη Βλαβιανού (κριτική)

«Πλατωνικοί διάλογοι, ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι» του Χάρη Βλαβιανού (κριτική)

Για το βιβλίο του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι, Ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι» (εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα: Men with Boxes on Head, Brunswick, GA, 2001 © Rodney Smith (1947- 2016)

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Άντρες και γυ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Τη φετινή χρονιά, ανάμεσα στους υποψηφίους για το Όσκαρ Καλύτερου Διασκευασμένου Σεναρίου βρίσκεται και ο νομπελίστας Kazuo Ishiguro, για το σενάριο της ταινίας «Αισθάνομαι ζωντανός», μια διασκευή του «Ikiru» του Akira Kurosawa. Ο συγγραφέας μίλησε για την υποψηφιότητά του σε πρόσφατη συνέντευξή του στο The Wrap. Τα...

Τιμητική διάκριση για την Άννα Πατάκη από το γαλλικό κράτος

Τιμητική διάκριση για την Άννα Πατάκη από το γαλλικό κράτος

Η εκδότρια Άννα Πατάκη τιμήθηκε από το γαλλικό κράτος με το παράσημο του Ιππότη των Γραμμάτων και των Τεχνών, για τη δράση της υπέρ της προώθησης των σύγχρονων Γάλλων συγγραφέων.

Επιμέλεια: Book Press

Τη Δευτέρα 23 Ιανουαρί...

Τρεις γάτες (διήγημα)

Τρεις γάτες (διήγημα)

Στα δύο της άρχισε να παχαίνει απότομα, έπαιρνε σχεδόν ένα κιλό τον μήνα· σαν αρνάκι που το τάιζαν για το Πάσχα. Δεν θυσιάστηκε βέβαια, αρρώστησε όμως. Τότε εκδηλώθηκε το αυτοάνοσο που την ταλαιπωρεί. Κεντρική εικόνα: Charles van den Eycken, The Jewel Box.

Της Αθηνάς Βογιατζόγλου ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ