alt

Η νέα συλλογή διηγημάτων του Ανδρέα Μήτσου, πολυεπίπεδη τοιχογραφία που αποτυπώνει ποικίλες ανθρώπινες σχέσεις.

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Το κειμενικό σύμπαν του Ανδρέα Μήτσου συνεχίζει να διευρύνεται με γεγονότα που παραβιάζουν την αντικειμενική πραγματικότητα, την κοινώς αποδεκτή λογική, την φυσική κατάσταση των πραγμάτων.

Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η εκδήλωση της ανθρώπινης δυναμικής ως παραβίαση των συμβατικών ορίων, δηλαδή στην ουσία ως ύβρις που συνεπάγεται την τιμωρία για την αποκατάσταση του παραβιασθέντος κανόνα ατομικών και κοινωνικών αρχών, ενώ καιροφυλακτεί η ανατρεπτική δέσμευση της παντοδύναμης μοίρας.

Μοτίβα και αρχέτυπα

Τα δεδομένα αυτά σε ποικίλες αφηγηματικές εκδοχές εντοπίζονται σε προγενέστερα βιβλία του συγγραφέα, π.χ.: Σφήκες (2001), Ιστορίες συμπτωματικού ρεαλισμού (2005), Η ελεημοσύνη των γυναικών (2009), και κυρίως στα: Ο αγαπημένος των μελισσών (2010) και Ο κίτρινος στρατιώτης (2012). Ιδιαιτέρως στα δύο αυτά βιβλία, σημαντικά για τον προσδιορισμό του πρωτότυπου χαρακτήρα της δημιουργικής γραφής του Ανδρέα Μήτσου, εντοπίζονται ευρηματικά στοιχεία που αποκαλύπτουν τη δομή του κειμενικού σύμπαντος του συγγραφέα, όπως είναι η τάση του ανθρώπου να πετάξει και οι μεταμορφώσεις του ως δήλωση της υπέρβασης των συμβατικών ορίων, η ανάδυση καταποντισμένων τόπων ως δήλωση της ανάδυσης/αναβίωσης του υποκειμενικού παρελθόντος, το μη συνηθισμένο άτομο ως παραστατική απόδοση της παραβίασης του κοινού (κοινωνικού, αισθητικού) μέτρου με τη συνακόλουθη αποκοπή από το περιβάλλον, ενώ οι μέλισσες ως τεκμήριο της αθωότητας, της ευγλωττίας και της καλώς οργανωμένης κοινωνίας αναδεικνύονται σε φορείς υπεράσπισης του παραβιασμένου δικαίου και σε διαύλους μετάδοσης του μηνύματος για την αποκατάσταση της διασαλευθείσας τάξης.

Ως κατευθείαν απόγονοι των μελισσών σε ομόλογο κλίμα φαίνεται να λειτουργούν, στο νέο βιβλίο του Ανδρέα Μήτσου με τον τίτλο Η εξαίσια γυναίκα και τα ψάρια, ποικίλα όντα του πολύμορφου φυσικού περιβάλλοντος, όπως διασταυρώνονται με τον (εσωτερικό) άνθρωπο κατά παραβίαση της κοινής λογικής και προεξοφλούν ή δρομολογούν την ανθρώπινη συμπεριφορά.

Μαγεία ζώων και φυτών

Ο Ανδρέας Μήτσου έχει οργανώσει με ευρηματικό τρόπο μια πολυεπίπεδη τοιχογραφία που αποτυπώνει ποικίλες ανθρώπινες σχέσεις, επάνω σε φόντο που συνθέτουν πόλεις και χωριά, θαλασσινά τοπία και ορεινές περιοχές

Τη θεματική ανάπτυξη των είκοσι διηγημάτων του βιβλίου προσδιορίζουν ζώα, όπως: πρόβατα που δηλώνουν τη δέσμευση της μοίρας (το διήγημα «Πρόβατα επί σφαγή»), μια χελώνα και ένα σκυλί ως θύματα της αδυναμίας του ανθρώπου να διαχειρισθεί τις προσωπικές του απώλειες («Μια χελώνα τον Δεκαπενταύγουστο», «Φτηνό τίμημα»), ένα ελάφι και ένας ιδεατός λύκος ως δίαυλοι για την ανάκληση της μυθολογίας του προσωπικού παρελθόντος («Εικασίες για τα άγρια ζώα», «Ο δίχρωμος λύκος»), μια γαλανομάτα γίδα που δεσμεύει τον εσωτερικό και τον κοινωνικό άνθρωπο («Το πιο βολικό ψέμα»), επίσης: η κότα ως πρόδρομος θανάτου (το διήγημα «Κληρονομικά συμπτώματα»), επίσης: το έντομο σερσέγκι ως φορέας της μοίρας που παραμονεύει και δεν αφήνει κανέναν να ξεφύγει («Το σερσέγκι»), επίσης: η μυρωδιά ψαριού που συνδέεται με την ανεκπλήρωτη τελικά επιθυμία για ερωτική απιστία (το διήγημα «Η εξαίσια γυναίκα και τα ψάρια»), ακόμα: ο κισσός για την αποτύπωση ανθρώπινων σχέσεων (το διήγημα «Άντρες ευάλωτοι το Πάσχα»), τριαντάφυλλα για την απόδοση της σχέσης έρωτα και τιμωρίας («Ο μπουκαδόρος και οι άπιστες γυναίκες», «Ο Αιγύπτιος»), φοίνικες για την απόδοση του έρωτα ως απειλή για το εξωτερικό περιβάλλον («Οι έρωτες των άλλων»).

Ο Ανδρέας Μήτσου έχει οργανώσει με ευρηματικό τρόπο μια πολυεπίπεδη τοιχογραφία που αποτυπώνει ποικίλες ανθρώπινες σχέσεις, επάνω σε φόντο που συνθέτουν πόλεις και χωριά, θαλασσινά τοπία και ορεινές περιοχές.

Επιθυμίες στα όρια

Στο πλαίσιο αυτό ο συγγραφέας πραγματεύεται το μείζον ζήτημα που αντιπροσωπεύουν οι ανθρώπινες επιθυμίες σε ένα ευρύτατο φάσμα και σε συνδυασμό με τη σχέση ανάμεσα στο όνειρο και στην αντικειμενική πραγματικότητα, ανάμεσα στη ζωή και στον θάνατο, ανάμεσα στον αντικειμενικό και στον προσωπικό χρόνο, ανάμεσα στο παρόν που βαραίνει και στο παρελθόν ως τον μόνο υπαρκτό τόπο καταφυγής. Κυρίως πρόκειται για την αναχαίτιση των επιθυμιών, για την αδυναμία ικανοποίησης των επιθυμιών ακόμα και αν υπάρχουν οι πλέον ενδεδειγμένες προϋποθέσεις, όπως αναπτύσσεται παραστατικά στο διήγημα «Η εξαίσια γυναίκα και τα ψάρια», ο τίτλος του οποίου έχει αναβαθμισθεί σε τίτλο του βιβλίου ως συνόλου, και με τον τρόπο αυτόν φαίνεται να επισημαίνεται το κοινό επίκεντρο ενδιαφέροντος κατά τη θεματική ανάπτυξη των διηγημάτων.

Iδιαίτερη θέση κατέχει το μη συνηθισμένο άτομο, όπως κωδικοποιείται με την ασχήμια της όψης και με την εσωτερική ανάγκη για υπέρβαση των ανθρώπινων ορίων ως προϊόν της ανθρώπινης βούλησης

Στην αξιοποίηση αυτών των δεδομένων ιδιαίτερη θέση κατέχει το μη συνηθισμένο άτομο, όπως κωδικοποιείται με την ασχήμια της όψης (το διήγημα «Το τέρας») και με την εσωτερική ανάγκη για υπέρβαση των ανθρώπινων ορίων (όπου εμπλέκεται και το στοιχείο των μεταμορφώσεων) ως προϊόν της ανθρώπινης βούλησης («Το πουλί», «Το θαύμα του έρωτα», «Οι ατμοί του κορμιού»), ή ως αποτέλεσμα παρέμβασης εξωτερικών παραγόντων («Κωνσταντίνος ο τετραδάκτυλος», «Ο “Λαμπράκης” κι εγώ»).

Εδώ εντάσσεται και η παραστατική αποτύπωση της παραβίασης της κοινής λογικής κατά την ανάπτυξη της ανθρώπινης συμπεριφοράς (π.χ. τα διηγήματα «Το πουλί», «Οι ατμοί του κορμιού»), με κορύφωση τη λειτουργικότητα της ανθρώπινης φωνής ως παραμυθητικό υποκατάστατο της χαμένης ανθρώπινης παρουσίας (το εμβληματικό διήγημα «Η φωνή της»).

Αυτό το υλικό διεκπεραιώνει αφηγηματικός λόγος άμεσος, απροσδόκητος, πλήρης συναισθήματος αλλά και σκληρότητας, παραστατικός, με χαρακτήρα προφορικότητας, με τη συχνή παρέμβαση της αφοριστικής διατύπωσης (π.χ.: «Ό,τι με τρώει, είναι εκείνο που δεν καταλαβαίνω», «Αφού δεν μπορούμε να τα δεχόμαστε όλα τα ατυχήματά μας αδιαμαρτύρητα, οφείλουμε … να τα αναμοχλεύουμε, για να … μην αφήνουμε να μας καταλύει η λύπη»), με στοιχεία αυτοδιακειμενικότητας (παραπομπή στο βιβλίο Η ελεημοσύνη των γυναικών) και αυτοαναφορικότητας της γραφής (π. χ. τα διηγήματα «Εικασίες για τα άγρια ζώα», «Ο Αιγύπτιος»), με το έντονο έως δραματικό περιεχόμενο των γραμματικών εικόνων όπου εμπλέκονται και σύνθετες προσωπογραφίες.

Για άλλη μια φορά, ο Ανδρέας Μήτσου προσφέρει ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον δείγμα αφηγηματικής τέχνης, το οποίο αντιστοιχεί (πράγμα σημαντικότερο) σε μια ενδιαφέρουσα επιχειρηματολογία για τη διαρκή όσο και έντονη διελκυστίνδα ανάμεσα στο υποκειμενικό και στο αντικειμενικό, όπου πάντως υφέρπει η υπόνοια ότι τελικά το μόνο που υπάρχει είναι η υποκειμενική πραγματικότητα. Με τον τρόπο αυτόν, το βιβλίο αφήνει ανοιχτούς ποικίλους διαύλους δημιουργικής ανάγνωσης.

ΑΛΚΗΣΤΙΣ ΣΟΥΛΟΓΙΑΝΝΗ

altΗ εξαίσια γυναίκα και τα ψάρια
Ανδρέας Μήτσου
Καστανιώτης 2014
Σελ. 160, τιμή € 10,65

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΜΗΤΣΟΥ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

Σασμός, του Σπύρου Πετρουλάκη - Το βιβλίο πίσω από την σειρά

Σασμός, του Σπύρου Πετρουλάκη - Το βιβλίο πίσω από την σειρά

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Πετρουλάκη «Σασμός», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας.

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Εξαιρετικά παραγωγικός, ο Σπύρος Πετρουλάκης είναι συγγραφέας πολλών μπεστ-σέλερ μυθιστορημάτων, αλλά ο «Σασμός» (Μίνωας 2019), χάρη πλέο...

Πολιτισμικά σενάρια στα μυθιστορήματα της Σώτης Τριανταφύλλου (κριτική)

Πολιτισμικά σενάρια στα μυθιστορήματα της Σώτης Τριανταφύλλου (κριτική)

Μια επισκόπηση του συγγραφικού έργου της Σώτης Τριανταφύλλου με αφορμή το τελευταίο της μυθιστόρημα «Σικελικό ειδύλλιο» (εκδ. Πατάκη).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Ονομάζω «πολιτισμικό σενάριο» την προσπάθεια του συγγραφέα να εντάξει τη μυθοπλασία του σε...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974, το νέο βιβλίο του Αλέξη Παπαχελά

Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974, το νέο βιβλίο του Αλέξη Παπαχελά

Είκοσι πέντε χρόνια έρευνας χρειάστηκε ο δημοσιογράφος και διευθυντής της εφημερίδας «Η Καθημερινή» Αλέξης Παπαχελάς για να καταλήξει στο αδημοσίευτο και σπάνιο υλικό που περιλαμβάνεται στο βιβλίο του «Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974», το οποίο αφορά την επταετία που καθόρισε την ιστορική πορεία της χώρας μας και ανα...

Πέντε παραστάσεις που ξεχώρισαν

Πέντε παραστάσεις που ξεχώρισαν

Τάσεις, στάσεις και το γυμνό μετέωρο σώμα του χορευτή. Πέντε παραστάσεις που ξεχώρισαν.

Του Νίκου Ξένιου

Η σύγχρονη περφόρμανς αρνείται τον παραδοσιακό δυϊσμό σώματος και μυαλού και αναζητά τη συνείδηση που εδράζει στο γυμνό σώμα. Η εκτός πλαισίου χρήσ...

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Μπλε ήλιος, του Διονύση Μαρίνου (προδημοσίευση)

Μπλε ήλιος, του Διονύση Μαρίνου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Διονύση Μαρίνου «Μπλε ήλιος», το οποίο κυκλοφορεί στις 14 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[Μαριάννα]

Μία φλοίδα φως, σαν κάτι ζωντανό που ανασα...

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ