wild-west

Tου Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Η λογοτεχνία πολύ συχνά αποτελεί πεδίο διασταύρωσης ποικίλων τομέων της ζωής και ποικίλων εκδοχών της πραγματικότητας. Μ' αυτή τη διαπίστωση μπορεί κανείς να δει το τελευταίο βιβλίο του Μοδινού ως την πλατεία όπου ενώνονται η Αμερική και ο έρωτας, η ιστορία και η οικολογία, η περιφερειακή Ελλάδα με την παγκοσμιοποίηση, το road movie με τη λογοτεχνία, η κάντρι μουσική με την Κούβα, ο ψυχρός πόλεμος με τις προσωπικές αναζητήσεις. 

Όλα αυτά αναμειγνύονται σε ένα μεγάλο αμάλγαμα ιστορικών και μυθοπλαστικών στοιχείων, τοποθετημένα στη δεκαετία του '60 αλλά και κατόπιν, στην Αμερική κατά βάση αλλά και στη Μήλο, όπου συναντήθηκαν ο έλληνας συγγραφέας και η αμερικανίδα εμπειρογνώμονας διεθνών οργανισμών Τερέζα ΜακΕλντόουνι. Ο τρόπος γραφής του έργου θα μπορούσε να ονομαστεί «αισθητική της συσσώρευσης», κυρίως επειδή οι δύο πρωταγωνιστές μοιάζουν με μαριονέττες σε ένα μεγάλο θέατρο, όπου οι ίδιοι υπάρχουν για να φανεί καλύτερα το κοινωνικό, ιστορικό και πολιτικό πλαίσιο της υπερδύναμης Αμερικής. Οι ΗΠΑ εκλαμβάνονται ως η αιχμή του δόρατος του σύγχρονου διεθνοποιημένου πολιτισμού και στον τρόπο με τον οποίο εξελίχθηκαν μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο βλέπει ο Μοδινός την πορεία ολόκληρου του κόσμου.

Αμάλγαμα ιστορικών και μυθοπλαστικών στοιχείων.

Καταρχάς, η τεχνολογική και οικιστική ανάπτυξη, από τα Βραχώδη Όρη έως τις ακτές του Ειρηνικού Ωκεανού, είναι αμφίβολο αν σεβάστηκε τη φύση και αν δρομολογήθηκε με όρους μακροπρόθεσμης αειφόρου ανάπτυξης. Το ίδιο απορρέει και από το ταξίδι της Τερέζα στο Μεξικό, όπου εικάζεται ότι ο προηγμένος οικολογικός πολιτισμός των Μάγιας μπορεί να καταστράφηκε από την υπερβολική εκμετάλλευση του φυσικού περιβάλλοντος. Παράλληλα, το μυθιστόρημα του Μοδινού καταστρώνει, όπως και πολλά άλλων συγγραφέων, μια γεωγραφία της παγκοσμιοποίησης, που στηρίζεται στο ταξίδι, στις συναντήσεις ανθρώπων διαφορετικών εθνοτήτων στα πιο απίθανα μέρη της γης, στον κοσμοπολιτισμό και στην ώσμωση τάσεων και πολιτισμών. Αυτή η τάση μετατρέπεται ενίοτε σε πολιτισμικό και οικονομικό ιμπεριαλισμό, όπως στην περίπτωση των Λακαντόν, φυλής του Μεξικού που αλλοιώθηκε από την εισβολή των ευρωπαϊκών αξιών. 

Αυτή η παγκοσμιοποίηση ενίοτε γίνεται ένας αχταρμάς, όπως στην περίπτωση της κόρης της Τερέζα (σελ. 314): «Η Τζούλι γεννήθηκε στη Γιουντέ του Καμερούν κι έχει ήδη ζήσει στη Ρώμη, τη Βόννη και τη Γενεύη. Παντού από λίγο. Περνάει τις διακοπές εναλλάξ στην Κορνουάλη και τη Βρετάνη, έχει κάνει Χριστούγεννα στις Κομόρες και το Λομπόκ και μιλάει άσχημα τέσσερις γλώσσες. Τα αγγλικά της έχουν βιετναμέζικη προφορά για να μου θυμίζουν ίσως τα απροσδόκητα μονοπάτια που παίρνει η εκδίκηση της Ιστορίας». Και πιο κάτω (σελ. 318) συγκρίνεται η ισοπέδωση των μικρών γλωσσών με την εξαφάνιση της βιοποικιλότητας, φαινόμενα που και τα δύο προσδίδουν μονοδιάστατο χαρακτήρα στον πλανήτη.

Μια πανοραμική μυθιστορηματική κάμερα

Το κείμενο ακολουθεί αυτόν τον λαβύρινθο συσσωρεύοντας άπειρες ποσότητες πραγματολογικού υλικού, το οποίο κάνει τον αναγνώστη να αμφιβάλλει για την ευόδωση του εγχειρήματος.

Η εναλλαγή κεφαλαίων, ενός με την αφήγηση της ζωής της Τερέζα στις ΗΠΑ, στο Μεξικό και αλλού και ενός με τη συνάντηση της Τερέζα με τον αφηγητή, γεγονός που αποτέλεσε την αφορμή για την ενασχόληση με το γράψιμο, σφυροκοπεί τον συγγραφικό στόχο από δύο πλευρές. Από τη μία, τονίζεται η πανοραμική θέαση της οικουμένης όχι τόσο από την οπτική γωνία μιας γυναίκας, συμβάν που είναι απλώς η αφορμή, όσο από τη διεθνιστική αντίληψη ότι η πραγματικότητα γύρω μας είναι ένα πολύχρωμο παζλ, που συστήνεται από τη συσσώρευση στιγμών, ονομάτων, τόπων, ιστορικών γεγονότων, διακειμενικών τσιτάτων, μουσικών κ.ο.κ. Από την άλλη, τίθεται ο προβληματισμός για το πώς όλο αυτό το πολύχρωμο υφαντό μπορεί να γίνει το έναυσμα για να συντεθεί στο χαρτί το μυθιστόρημα του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα, δεύτερου μισού που καθόρισε την παγκοσμιοποιημένη κλίμακα την οποία ζούμε σήμερα. Ο συγγραφέας αντιλαμβάνεται το άνοιγμα του φωτογραφικού φακού και δουλεύει, αποκαλύπτοντας συνάμα και τον τρόπο δουλειάς του στον αναγνώστη, το χαώδες αυτό υλικό, ώστε να το συλλάβει με τη μυθιστορηματική του κάμερα.

Έτσι, ο διεθνισμός συναντά την οικολογία και τα δικαιώματα των ντόπιων πολιτισμών σε ένα μυθιστόρημα που θυμίζει Μπολάνιο και Ντελίλο, που ομνύει στην παγκοσμιοποίηση και ειδικά στην ανάγκη της λογοτεχνίας να βουτήξει το ψωμί της σ' αυτήν («Είναι ζήτημα γεωγραφίας [...]. Ζούμε σ' ένα οικουμενικό τοπίο και είμαι της γνώμης ότι το μόνο που μπορεί να κάνει ένας υποτελής πολιτισμός είναι να αδράξει την περιρρέουσα οικουμενικότητα», συμβουλεύει ο Ντελίλο τον αφηγητή-συγγραφέα), που απλώνεται τοπικά και χρονικά στην προσπάθειά του να χωρέσει όλον τον κόσμο, την ιστορία και τη φύση, τις ηπείρους και τον πολιτισμό τους, τους εργάτες και τους συγγραφείς, σε ένα μεγάλο μίξερ.

Το μυθιστόρημα του Μοδινού δεν είναι ερωτικό, όπως υποτιτλίζεται κι όπως οδηγεί η έκβασή του, αλλά πολιτικό. Η πολιτική δεν αφορά πλέον στους πολιτικούς, αλλά στις διεθνείς οργανώσεις και οργανισμούς, στις αναπτυξιακές πολιτικές και στην πορεία του ατόμου μέσα στον λαβύρινθο της παγκοσμιοποίησης. Το κείμενο ακολουθεί αυτόν τον λαβύρινθο συσσωρεύοντας άπειρες ποσότητες πραγματολογικού υλικού, το οποίο κάνει τον αναγνώστη να αμφιβάλλει για την ευόδωση του εγχειρήματος, αφού αυτό το αμάλγαμα φαίνεται ενίοτε ανομοιογενές, ξεχειλωμένο και ρευστό. Σαν να χάνει τον στόχο, κινούμενο με τη διεθνιστική λογική του συγκρητισμού και της ετερογένειας.

ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ 

modinos-exofΆγρια Δύση
Μιχάλης Μοδινός
Καστανιώτης 2013
Σελ. 448, τιμή €19,17

politeia-link

 

 

 

 

 

 

 

 ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΜΙΧΑΛΗ ΜΟΔΙΝΟΥ

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Κιθαιρώνας» του Νίκου Α. Μάντη (κριτική) – Στη μαγική ενδοχώρα των Βακχών

«Κιθαιρώνας» του Νίκου Α. Μάντη (κριτική) – Στη μαγική ενδοχώρα των Βακχών

Για το μυθιστόρημα του Νίκου Α. Μάντη «Κιθαιρώνας» (εκδ. Καστανιώτη). Στην κεντρική εικόνα, ένας άντρας και μια γυναίκα κοιτάζουν τον διάσημο πίνακα του William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Youth of Bacchus. Νέο βλέμμα, σε ένα αρχέγονο θέμα. 

Γράφει ο Διονύση...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

Για τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» (εκδ. Κίχλη). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Στάλκερ» του Αντρέι Ταρκόφσκι. 

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Μπορεί τα διηγήματα του Μιχάλη Μα...

«Μπέμπης» του Θωμά Κοροβίνη (κριτική)

«Μπέμπης» του Θωμά Κοροβίνη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Θωμά Κοροβίνη «Μπέμπης» (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: Ο Δημήτρης Στεργίου ή «Μπέμπης».

Γράφει ο Νίκος Χρυσός

«Κάθε κομμάτι που παίζουμε αφηγείται κι από μια ιστορία, ένα περιστατικό, μια χαρά, ένα ντέρτι, μια πεθυμιά, ένα όν...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Φεστιβάλ Ιαπωνικού Κινηματογράφου 2023 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης: «Σύγχρονες ιαπωνικές ταινίες»

Φεστιβάλ Ιαπωνικού Κινηματογράφου 2023 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης: «Σύγχρονες ιαπωνικές ταινίες»

Η Πρεσβεία της Ιαπωνίας σε συνεργασία με το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης και το Japan Foundation και με την ευγενική υποστήριξη της εταιρίας JT International Hellas, διοργανώνει το Φεστιβάλ Ιαπωνικού Κινηματογράφου 2023 από τις 16 έως τις 19 Φεβρουαρίου 2023 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης. Κεντρική εικόνα, πλάνο από τ...

Πέθανε ο ηθοποιός και συγγραφέας Μάκης Πανώριος

Πέθανε ο ηθοποιός και συγγραφέας Μάκης Πανώριος

Θλίψη στον καλλιτεχνικό κόσμο, καθώς έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 88 ετών ο λογοτέχνης, εικαστικός και ηθοποιός, Μάκης Πανώριος.

Επιμέλεια: Book Press

Τη δυσάρεστη είδηση έκανε γνωστή o Σπύρος Μπιμπίλας, ο πρόεδρος του Σ...

«Χώρος ιδιωτικός»: Μια έκθεση αφιερωμένη στον Γιάννη Μόραλη και στις απαρχές της καλλιτεχνικής πορείας του

«Χώρος ιδιωτικός»: Μια έκθεση αφιερωμένη στον Γιάννη Μόραλη και στις απαρχές της καλλιτεχνικής πορείας του

Με τίτλο «Χώρος ιδιωτικός» παρουσιάστηκε έως τις 08/01 στο Μουσείο Μπενάκη μεγάλη αφιερωματική έκθεση στη ζωή και το έργο του μεγάλου δασκάλου της ελληνικής ζωγραφικής, Γιάννη Μόραλη. Η έκθεση θα παρουσιαστεί και σε άλλες πόλεις, με πιθανότερο επόμενο σταθμό την Πάτρα.  Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία της Καίτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Στίβεν Κινγκ [Stephen King] «Το πράσινο μίλι» (μτφρ. Πητ Κωνσταντέας), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 9 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπήρχε καθόλου ζέστη, κα...

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] «Ρολόι χωρίς δείκτες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο θάνατος εί...

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ