wild-west

Tου Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Η λογοτεχνία πολύ συχνά αποτελεί πεδίο διασταύρωσης ποικίλων τομέων της ζωής και ποικίλων εκδοχών της πραγματικότητας. Μ' αυτή τη διαπίστωση μπορεί κανείς να δει το τελευταίο βιβλίο του Μοδινού ως την πλατεία όπου ενώνονται η Αμερική και ο έρωτας, η ιστορία και η οικολογία, η περιφερειακή Ελλάδα με την παγκοσμιοποίηση, το road movie με τη λογοτεχνία, η κάντρι μουσική με την Κούβα, ο ψυχρός πόλεμος με τις προσωπικές αναζητήσεις. 

Όλα αυτά αναμειγνύονται σε ένα μεγάλο αμάλγαμα ιστορικών και μυθοπλαστικών στοιχείων, τοποθετημένα στη δεκαετία του '60 αλλά και κατόπιν, στην Αμερική κατά βάση αλλά και στη Μήλο, όπου συναντήθηκαν ο έλληνας συγγραφέας και η αμερικανίδα εμπειρογνώμονας διεθνών οργανισμών Τερέζα ΜακΕλντόουνι. Ο τρόπος γραφής του έργου θα μπορούσε να ονομαστεί «αισθητική της συσσώρευσης», κυρίως επειδή οι δύο πρωταγωνιστές μοιάζουν με μαριονέττες σε ένα μεγάλο θέατρο, όπου οι ίδιοι υπάρχουν για να φανεί καλύτερα το κοινωνικό, ιστορικό και πολιτικό πλαίσιο της υπερδύναμης Αμερικής. Οι ΗΠΑ εκλαμβάνονται ως η αιχμή του δόρατος του σύγχρονου διεθνοποιημένου πολιτισμού και στον τρόπο με τον οποίο εξελίχθηκαν μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο βλέπει ο Μοδινός την πορεία ολόκληρου του κόσμου.

Αμάλγαμα ιστορικών και μυθοπλαστικών στοιχείων.

Καταρχάς, η τεχνολογική και οικιστική ανάπτυξη, από τα Βραχώδη Όρη έως τις ακτές του Ειρηνικού Ωκεανού, είναι αμφίβολο αν σεβάστηκε τη φύση και αν δρομολογήθηκε με όρους μακροπρόθεσμης αειφόρου ανάπτυξης. Το ίδιο απορρέει και από το ταξίδι της Τερέζα στο Μεξικό, όπου εικάζεται ότι ο προηγμένος οικολογικός πολιτισμός των Μάγιας μπορεί να καταστράφηκε από την υπερβολική εκμετάλλευση του φυσικού περιβάλλοντος. Παράλληλα, το μυθιστόρημα του Μοδινού καταστρώνει, όπως και πολλά άλλων συγγραφέων, μια γεωγραφία της παγκοσμιοποίησης, που στηρίζεται στο ταξίδι, στις συναντήσεις ανθρώπων διαφορετικών εθνοτήτων στα πιο απίθανα μέρη της γης, στον κοσμοπολιτισμό και στην ώσμωση τάσεων και πολιτισμών. Αυτή η τάση μετατρέπεται ενίοτε σε πολιτισμικό και οικονομικό ιμπεριαλισμό, όπως στην περίπτωση των Λακαντόν, φυλής του Μεξικού που αλλοιώθηκε από την εισβολή των ευρωπαϊκών αξιών. 

Αυτή η παγκοσμιοποίηση ενίοτε γίνεται ένας αχταρμάς, όπως στην περίπτωση της κόρης της Τερέζα (σελ. 314): «Η Τζούλι γεννήθηκε στη Γιουντέ του Καμερούν κι έχει ήδη ζήσει στη Ρώμη, τη Βόννη και τη Γενεύη. Παντού από λίγο. Περνάει τις διακοπές εναλλάξ στην Κορνουάλη και τη Βρετάνη, έχει κάνει Χριστούγεννα στις Κομόρες και το Λομπόκ και μιλάει άσχημα τέσσερις γλώσσες. Τα αγγλικά της έχουν βιετναμέζικη προφορά για να μου θυμίζουν ίσως τα απροσδόκητα μονοπάτια που παίρνει η εκδίκηση της Ιστορίας». Και πιο κάτω (σελ. 318) συγκρίνεται η ισοπέδωση των μικρών γλωσσών με την εξαφάνιση της βιοποικιλότητας, φαινόμενα που και τα δύο προσδίδουν μονοδιάστατο χαρακτήρα στον πλανήτη.

Μια πανοραμική μυθιστορηματική κάμερα

Το κείμενο ακολουθεί αυτόν τον λαβύρινθο συσσωρεύοντας άπειρες ποσότητες πραγματολογικού υλικού, το οποίο κάνει τον αναγνώστη να αμφιβάλλει για την ευόδωση του εγχειρήματος.

Η εναλλαγή κεφαλαίων, ενός με την αφήγηση της ζωής της Τερέζα στις ΗΠΑ, στο Μεξικό και αλλού και ενός με τη συνάντηση της Τερέζα με τον αφηγητή, γεγονός που αποτέλεσε την αφορμή για την ενασχόληση με το γράψιμο, σφυροκοπεί τον συγγραφικό στόχο από δύο πλευρές. Από τη μία, τονίζεται η πανοραμική θέαση της οικουμένης όχι τόσο από την οπτική γωνία μιας γυναίκας, συμβάν που είναι απλώς η αφορμή, όσο από τη διεθνιστική αντίληψη ότι η πραγματικότητα γύρω μας είναι ένα πολύχρωμο παζλ, που συστήνεται από τη συσσώρευση στιγμών, ονομάτων, τόπων, ιστορικών γεγονότων, διακειμενικών τσιτάτων, μουσικών κ.ο.κ. Από την άλλη, τίθεται ο προβληματισμός για το πώς όλο αυτό το πολύχρωμο υφαντό μπορεί να γίνει το έναυσμα για να συντεθεί στο χαρτί το μυθιστόρημα του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα, δεύτερου μισού που καθόρισε την παγκοσμιοποιημένη κλίμακα την οποία ζούμε σήμερα. Ο συγγραφέας αντιλαμβάνεται το άνοιγμα του φωτογραφικού φακού και δουλεύει, αποκαλύπτοντας συνάμα και τον τρόπο δουλειάς του στον αναγνώστη, το χαώδες αυτό υλικό, ώστε να το συλλάβει με τη μυθιστορηματική του κάμερα.

Έτσι, ο διεθνισμός συναντά την οικολογία και τα δικαιώματα των ντόπιων πολιτισμών σε ένα μυθιστόρημα που θυμίζει Μπολάνιο και Ντελίλο, που ομνύει στην παγκοσμιοποίηση και ειδικά στην ανάγκη της λογοτεχνίας να βουτήξει το ψωμί της σ' αυτήν («Είναι ζήτημα γεωγραφίας [...]. Ζούμε σ' ένα οικουμενικό τοπίο και είμαι της γνώμης ότι το μόνο που μπορεί να κάνει ένας υποτελής πολιτισμός είναι να αδράξει την περιρρέουσα οικουμενικότητα», συμβουλεύει ο Ντελίλο τον αφηγητή-συγγραφέα), που απλώνεται τοπικά και χρονικά στην προσπάθειά του να χωρέσει όλον τον κόσμο, την ιστορία και τη φύση, τις ηπείρους και τον πολιτισμό τους, τους εργάτες και τους συγγραφείς, σε ένα μεγάλο μίξερ.

Το μυθιστόρημα του Μοδινού δεν είναι ερωτικό, όπως υποτιτλίζεται κι όπως οδηγεί η έκβασή του, αλλά πολιτικό. Η πολιτική δεν αφορά πλέον στους πολιτικούς, αλλά στις διεθνείς οργανώσεις και οργανισμούς, στις αναπτυξιακές πολιτικές και στην πορεία του ατόμου μέσα στον λαβύρινθο της παγκοσμιοποίησης. Το κείμενο ακολουθεί αυτόν τον λαβύρινθο συσσωρεύοντας άπειρες ποσότητες πραγματολογικού υλικού, το οποίο κάνει τον αναγνώστη να αμφιβάλλει για την ευόδωση του εγχειρήματος, αφού αυτό το αμάλγαμα φαίνεται ενίοτε ανομοιογενές, ξεχειλωμένο και ρευστό. Σαν να χάνει τον στόχο, κινούμενο με τη διεθνιστική λογική του συγκρητισμού και της ετερογένειας.

ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ 

modinos-exofΆγρια Δύση
Μιχάλης Μοδινός
Καστανιώτης 2013
Σελ. 448, τιμή €19,17

politeia-link

 

 

 

 

 

 

 

 ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΜΙΧΑΛΗ ΜΟΔΙΝΟΥ

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Οδός Μακεδονομάχων» της Αντωνίας Γουναροπούλου (κριτική)

«Οδός Μακεδονομάχων» της Αντωνίας Γουναροπούλου (κριτική)

Για τη συλλογή διηγημάτων της Αντωνίας Γουναροπούλου «Οδός Μακεδονομάχων» (εκδ. Petites Maisons). Κεντρική εικόνα: Πίνακας της © Christine Cousineau.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Η παιδική ηλικία είναι κατά τον Piaget η περίοδος κατά την οποία...

«Μικρή εγκυκλοπαίδεια του θανάτου» του Κυριάκου Χαρίτου (κριτική)

«Μικρή εγκυκλοπαίδεια του θανάτου» του Κυριάκου Χαρίτου (κριτική)

Για το βιβλίο του Κυριάκου Χαρίτου «Μικρή εγκυκλοπαίδεια του θανάτου» (εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: Ο Woody Allen από την ταινία του «Love and death» / «Ο ειρηνοποιός» (1975).

Του Διονύση Μαρίνου

Ο μέγας διαιρέτης. Ο ατελεύτητος του τέλους. Το...

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Στέλιου Μάινα «Να θυμηθώ να παραγγείλω» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Μάνου Κοντολέων

Γνωστός ηθοποιός ο Στέλιος Μάινας, πριν από δώδεκα χρόνια είχε κάνει μια πρώτη εμφάνιση και στο χώρο της πεζογραφίας με μια συλλογή διηγημάτων – ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997) –  Εκατό χρόνια από τη γέννησή του (2)

Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997) – Εκατό χρόνια από τη γέννησή του (2)

Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος συνεχίζει τον κύκλο εκδηλώσεων «Λόγος 10» που επιµελείται ο Πρόεδρος του Εφορευτικού Συµβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, κ. Σταύρος&nb...

«Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο»: Διαγωνισμός συγγραφής για παιδιά, εφήβους και νέους

«Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο»: Διαγωνισμός συγγραφής για παιδιά, εφήβους και νέους

Οι Εκδόσεις Καστανιώτη προκηρύσσουν για τρίτη χρονιά τον διαγωνισμό «Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο». Ένας διαγωνισμός που ξεκίνησε ως μια δημιουργική διέξοδος την περίοδο της πρώτης καραντίνας, αγαπήθηκε και συνεχίζεται με επιτυχία.

Επιμέλεια: Book Press

...
Ντέμπορα Λέβι: «Με τη συγγραφή ξαναβρήκα τη φωνή μου μετά τη σύλληψη του πατέρα μου»

Ντέμπορα Λέβι: «Με τη συγγραφή ξαναβρήκα τη φωνή μου μετά τη σύλληψη του πατέρα μου»

Τα βιβλία της Ντέμπορα Λέβι (Deborah Levy) έχουν αγαπηθεί από τους κριτικούς και το αναγνωστικό κοινό. Πρόσφατα κυκλοφόρησε στα ελληνικά το νέο της βιβλίο με τίτλο «Ο άνθρωπος που τα είδε όλα», από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Αργυρώς Μαντόγλου. Σε συνέντευξή της στον Γκάρντιαν, η Βρετανίδα μυθιστοριογράφος ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Γεωργίας Τάτση «Πίσω από τον ήχο του νερού», που θα κυκλοφορήσει στις 6 Ιουνίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μην ανησυχείς. Μην αισθάνεσαι θλίψη. Έλα, χαμογέλα. Για σένα δεν πέθαν...

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ