mikra-agglia-wallpaper

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Η ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Μικρά Αγγλία», που θα αρχίσει να προβάλλεται τις προσεχείς μέρες στους κινηματογράφους, στηρίζεται στο ομώνυμο βιβλίο της Ιωάννας Καρυστιάνη, το οποίο κυκλοφόρησε το 1997 και βραβεύτηκε την επόμενη χρονιά με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος. Δεκαέξι χρόνια μετά, το έργο δοκιμάζει τη διαχρονικότητά του, καθώς επανεκδίδεται από τις εκδόσεις Καστανιώτη και μετουσιώνεται σε σενάριο για τη μεγάλη οθόνη.

Η «Μικρά Αγγλία» είναι η γεμάτη εφοπλιστές και ναύτες Άνδρος, που τους χειμώνες ειδικά αδειάζει από τον ανδρικό πληθυσμό και κατακλύζεται μόνο από γυναίκες, παιδιά και παροπλισμένα αρσενικά. Στα τέλη της δεκαετίας του '20 και τη δεκαετία του '30 το νησί γυναικοκρατείται, δονείται από τα σεξουαλικά αστεία για μπερμπάντηδες άνδρες και αραχνιασμένες γυναίκες, διοικείται με το δόγμα της παρουσίας – απουσίας: οι άνδρες άρχουν στο καράβι τους κι οι γυναίκες στη φαμίλια τους. Χαρακτηριστική περίπτωση η Μίνα Σαλταφέρου –της οποίας ο καπετάνιος άνδρας νιώθει καλύτερα στη θάλασσα παρά στο συζυγικό κρεβάτι– κυβερνά με στυφάδα και σιδηρά πυγμή το σπιτικό της, από τα οικονομικά που περνάνε από τα χέρια της για να αυγατίσουν με επενδύσεις έως την ανατροφή και το πάντρεμα των θυγατέρων της.

Έρωτας σε περιβάλλον ασφυξίας 

Οι άνδρες άρχουν στο καράβι τους κι οι γυναίκες στη φαμίλια τους...

Η πρωτότοκη Όρσα δίνεται σε γάμο με συνοικέσιο στον Νίκο Βατοκούζη, παρόλο που αγαπούσε από νιόβγαλτη έφηβη έναν συνομήλικό της, νυν καπετάνιο, τον Σπύρο Μαλταμπέ. Τα πράγματα στην Άνδρο τακτοποιούνται παστρικά και γρήγορα ερήμην των ενδιαφερομένων. Ώσπου γυρίζοντας από ένα ταξίδι η Όρσα βρίσκει τη μικρή της αδελφή Μόσχα να ετοιμάζεται για γάμο με τον Σπύρο. Κι από κει αρχίζει να υφαίνεται το άδηλο νήμα που συνδέει τους τρεις τους, τις δυο αδελφές και τον αιώνιο εραστή, τρεις κορυφές στο τρίγωνο της ερωτικής τραγωδίας και των ανθρώπινων απωθημένων.

Η ψυχολογία της Όρσας αναδίδει ασφυξία, όσο αισθάνεται στο ίδιο σπίτι (τα ζευγάρια μένουν πάνω κάτω) την παρουσία του Σπύρου να τρίζει το κρεβάτι της αδελφής της μέσα στη νύχτα. Κι αν αυτή ενισχυθεί από τη συχνή απουσία του άνδρα της, το απωθημένο από την αδικία της μάνας της, την κλειστή ατμόσφαιρα του νησιού, τις βουβές αναμνήσεις από τον Σπύρο, την ησυχία που επικρατεί πριν από την καταστροφή, το κλίμα του πολέμου που έρχεται να αναταράξει τις ισορροπίες κ.ά., τότε μπορούμε να καταλάβουμε πόσο σκληρά είναι τα πράγματα που δεν φαίνονται.

Ψυχολογικό δράμα με ναυτικές επιρροές 

karystiani-thalassaΗ Ιωάννα Καρυστιάνη συνέχισε έκτοτε τη μυθιστορηματική της ενασχόληση με τη θάλασσα και τους ναυτικούς, λιγότερο στις «Νύφες» (2004) και πολύ περισσότερο στο «Σουέλ» (2006). Χρησιμοποιεί την ιδιόλεκτο των ναυτικών, γεμάτη θαλασσινές εικόνες και εφοπλιστικούς όρους, γεμάτη λαϊκές θυμοσοφίες και ανδρειώτικα χωρατά, μια φρασεολογία που θυμίζει λίγο Μ. Καραγάτση και πολύ Ν. Καββαδία, μια πληθωρικότητα σε μικρά καθημερινά αντικείμενα, συνήθειες, λεπτομέρειες κ.ά. που θα την ξαναδούμε στα «Σακιά» (2010). Από τη «Μεγάλη χίμαιρα», μάλιστα, του Μ. Καραγάτση δανείζεται το περιβάλλον ενός ναυτονησιού και πιο συγκεκριμένα το μοτίβο της (ιψενικής) ερωτικής τριάδας, που διαταράσσει τραγικά τις οικογενειακές σχέσεις. Εκεί, δυο αδελφοί αγάπησαν την ίδια γυναίκα, τη γαλλίδα σύζυγο του ενός, εδώ, δυο αδελφές τον ίδιο άντρα, ο οποίος στα νιάτα του αγαπούσε τη μεγάλη και κατόπιν παντρεύτηκε τη μικρή.

Τα συμφέροντα δεν μπορούν να σκεπάσουν τις εσωτερικές διαδρομές της αγάπης.

Η «Μικρά Αγγλία» είναι ένα έργο βουβής ψυχολογίας. Τα πρόσωπα του μυθιστορήματος, αν και περνάνε χρόνια φαινομενικά ήσυχης ζωής, νιώθουν μέσα τους τα υπόγεια ρεύματα των αισθημάτων να τους λυγίζουν. Η Όρσα που δεν ξέχασε ποτέ τον Σπύρο, ο Σπύρος που αναγκάστηκε να παντρευτεί τη Μόσχα, ενώ αγαπούσε τη μεγαλύτερη αδελφή της, η Μόσχα που ανακάλυψε τον κρυφό δεσμό των δύο, ο Νίκος που αγαπούσε τη γυναίκα του αλλά μέσα του ένιωθε ότι αυτή δεν είναι ολόκορμα δοσμένη σ' αυτόν... «Το πεπρωμένον φυγείν αδύνατον», που ακούγεται συχνά πυκνά μέσα στο κείμενο, προσδιορίζει και τα δράματα που παίζονται στο μικρό σκηνικό ενός περίκλειστου νησιού. Τα συμφέροντα, που δεν μπορούν να θάψουν τα συναισθήματα, και οι καθωσπρέπει σχέσεις, που δεν μπορούν να σκεπάσουν τις εσωτερικές διαδρομές της αγάπης, είναι η εξωτερική όψη, κάτω από την οποία κινούνται μαγματώδη ποτάμια, τα οποία φλεγόμενα πυρπολούν όσους από τους ανθρώπους δεν μπορούν να τα τιθασεύσουν.

Η Ιωάννα Καρυστιάνη στήνει μια τραγωδία με όρους ψυχολογικούς.

ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ | gperand@yahoo.gr

 

karystiani mikra aggliaΜικρά Αγγλία
Ιωάννα Καρυστιάνη
Εκδόσεις Καστανιώτη, 1997 (1η έκδοση), 2013 (επανεκτύπωση)
Τιμή: € 15,98, σελ. 365

 politeia-link

 

 

 

 

 ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΑΡΥΣΤΙΑΝΗ 

  

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το κόμμα του καλού θεού» του Τάκη Καμπύλη (κριτική) – Όταν στο παιχνίδι μπαίνουν οι μεγάλες δυνάμεις

«Το κόμμα του καλού θεού» του Τάκη Καμπύλη (κριτική) – Όταν στο παιχνίδι μπαίνουν οι μεγάλες δυνάμεις

Για το μυθιστόρημα του Τάκη Καμπύλη «Το κόμμα του καλού θεού» (εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: Φωτογραφία © Λουκάς Βασιλικός

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τον Απρίλιο του 2023 ο Τάκης Καμπύλης τελειώνει το τρίτο του μυθιστόρημα, πο...

«Μερκάντο» της Μαρίας Μαμαλίγκα (κριτική) – Mια ζωή εξαγορασμένη από τον θάνατο

«Μερκάντο» της Μαρίας Μαμαλίγκα (κριτική) – Mια ζωή εξαγορασμένη από τον θάνατο

Για το βιβλίο της Μαρίας Μαμαλίγκας «Μερκάντο» (εκδ. Εστία). Kεντρική εικόνα: λεπτομέρεια από το εξώφυλλο του βιβλίου.

Γράφει ο Μάνος Κοντολέων

Τη δική της πορεία έχει διανύσει η Μαρία Μαμαλίγκα στο χώρο της λογοτεχνία...

«Η πέτρα και το αυγό» του Κώστα Χατζηεμμανουήλ (κριτική) – Μια πινακοθήκη του ελληνισμού

«Η πέτρα και το αυγό» του Κώστα Χατζηεμμανουήλ (κριτική) – Μια πινακοθήκη του ελληνισμού

Για το βιβλίο του Κώστα Χατζηεμμανουήλ «Η πέτρα και το αυγό» (εκδ. Αρμός). Kεντρική εικόνα: Τσέτες του Τάγματος της Κυανής Σημαίας. 

Γράφει η Τασούλα Τσιλιμένη

Η πίστη μου στη δύναμη της φαντασίας είναι σε υπερθετικό β...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

«Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχόμαστε τις εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και τη διδασκαλία τουλάχιστον δύο ολόκληρων λογοτεχνικών έργων, από τη νέα σχολική χρονιά», σημειώνουν συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι, με αφορμή πρόσφατες εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ.

Επιμέλεια: Book Press...

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

Στο 47ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου και της σκέψης, o Κώστας Κατσουλάρης συνομιλεί με τη συγγραφέα και αρθογράφο Βίβιαν Στεργίου. Η συζήτηση θα μεταδοθεί, την Πέμπτη, 18 Ιουλίου, στις 7.00μμ.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ