klironomoi

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Η Κύπρια φιλόλογος και συγγραφέας Χρυστάλλα Κουλέρμου (γεν. 1957) έδωσε ολοκληρωμένα δείγματα αφηγηματικής γραφής καταρχήν με δύο συλλογές διηγημάτων, Τα βήματα της Αλεξάντρας (1985) και Τα τακούνια που δεν κάνουν τάκα-τάκα (1987), όπου επικρατούν διαρκείς ανατροπές στο πλαίσιο ποικίλων διαπροσωπικών σχέσεων με τη συνακόλουθη υπονόμευση της κοινής λογικής, σε συνδυασμό με την ειρωνική και σαρκαστική αντιμετώπιση των πραγμάτων. Με αυτά τα δεδομένα, η Χρυστάλλα Κουλέρμου έχει ήδη ενταχθεί στην περιοχή της νεωτερικής κυπριακής πεζογραφίας, όπως επισημαίνει ο Αλέξης Ζήρας (περιοδικό Η λέξη, τεύχος 203-204, Ιανουάριος-Ιούνιος 2010), εκ των κριτικών βιβλίου που γνωρίζουν καλά (και) τη νεώτερη κυπριακή λογοτεχνική παραγωγή. 

Με το μυθιστόρημα Οι κληρονόμοι των ανέμων η Κουλέρμου παρουσιάζει μια περισσότερο σύνθετη θεματική δομή, όπου οι διαπροσωπικές σχέσεις διασταυρώνονται με την Ιστορία και με παραμέτρους αφενός τον διαρκή διάλογο ανάμεσα στη ζωή και στον θάνατο, και αφετέρου την αντιπαράθεση ανάμεσα στην ανθρώπινη μοίρα και στις αντικειμενικές συνθήκες και σκοπιμότητες.

Αστερισμός προσώπων και γεγονότων

Με αυτή την προϋπόθεση, οι δύο κεντρικοί χαρακτήρες του βιβλίου, οι συνομήλικες μαθήτριες του Γυμνασίου Θηλέων Αμμοχώστου και εξαδέλφες Άννα και Ευδοκία συμμετέχουν στη ροή του προσωπικού και του αντικειμενικού χρόνου, όπως αυτός ορίζεται ανάμεσα στο καλοκαίρι του 1973 και στην τουρκική εισβολή το καλοκαίρι του 1974, μέσα στα κτήρια και στους δρόμους της Αμμοχώστου, στην περιοχή Βαρώσι, και μέσα σε ένα πολύμορφο προσωπικό περιβάλλον. Τον χαρακτήρα αυτού του περιβάλλοντος προσδιορίζουν ιδιαιτέρως ο παππούς Κοσμάς και η γιαγιά Μαρίκα, η ψυχοκόρη Πηνελόπη, ο φιλόλογος, ποιητής και ζωγράφος θείος Δωρόθεος, ο επαναστάτης αγωνιστής εναντίον Άγγλων και Τούρκων θείος Χαράλαμπος ή Πάμπος, η ωραία θεία Ελένη, η μεγάλη θεία Ιουλιανή με τις μεταφυσικές ικανότητες.

Το τοπίο συμπληρώνουν ως ισχυροί εξωτερικοί παράγοντες η φιλόλογος Αικατερίνη η επονομαζομένη Μεγάλη, καθηγήτρια στο Γυμνάσιο Θηλέων Αμμοχώστου, με τις αναφορές της στους Ελεύθερους Πολιορκημένους του Διονυσίου Σολωμού, στον Κ. Π. Καβάφη ή στον Θουκυδίδη, ο Φιλήμων ή Φιλής, αρραβωνιαστικός της θείας Ελένης, και ο Σωτήρης Στυλιανού, θύμα δολοφονίας με πολιτικό μανδύα και με κίνητρο την προσωπική εκδίκηση.

Προς τιμήν της φιλολόγου Αικατερίνης παίρνει το όνομά του το ημερολόγιο της Ευδοκίας («Αγαπητή Αικατερίνη»). Τον Φιλή βαραίνει η σκιά της συνεργασίας του πατέρα του με τους Άγγλους, ενώ εκτελεστής του Σωτήρη Στυλιανού είναι ο θείος Πάμπος. Ως εκ τούτου, ο θάνατος του Πάμπου και του Φιλή κατά την τουρκική εισβολή αντιπροσωπεύει εκπλήρωση προσωπικού και ιστορικού χρέους.

Η τουρκική εισβολή που δεσμεύει στο εξής τη ζωή και τον θάνατο των χαρακτήρων του βιβλίου (και όχι μόνον), αποτελεί κορύφωση στην παράθεση στοιχείων κατά την αναδρομή στην ιστορία της Κύπρου, με ιδιαίτερη αναφορά στον Τεύκρο και στην αρχαία Σαλαμίνα, στους Φράγκους, στους Ενετούς, στην ΕΟΚΑ και στις αγχόνες των Άγγλων, καθώς και στην ΕΟΚΑ Β' με τη συνακόλουθη αντιπαράθεση Γεωργίου Γρίβα και αρχιεπισκόπου Μακαρίου.

Καλειδοσκοπική αφήγηση

Στο βιβλίο αποτυπώνεται πρισματική, καλειδοσκοπική αφήγηση σύμφωνα με την οπτική των χαρακτήρων της Χ. Κουλέρμου σε συνδυασμό με ημερολογιακές καταγραφές (αποσπάσματα από το ημερολόγιο της Ευδοκίας), σε γλώσσα κοινή ελληνική συμπληρωμένη κατά περίπτωση με ορισμένα διαλεκτικά (κυπριακά) στοιχεία.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η οργάνωση της δομής του βιβλίου σε συγκεκριμένες ενότητες: Η έκταση του κειμενικού κόσμου ορίζεται από τον πρόλογο και τον επίλογο. Ο πρόλογος ακολουθείται από την πάροδο, ενώ του επιλόγου προτάσσεται η έξοδος. Τον κυρίως κορμό της αφήγησης αποτελούν τα τρία επεισόδια με τους ιδιαίτερους τίτλους: «Οι φυλακισμένες γοργόνες», «Το ζεϊμπέκικο του Χαράλαμπου» και «Ο θρήνος των αγγέλων». Στη σειρά των επεισοδίων παρεμβάλλονται τα δύο στάσιμα με τους τίτλους «Φιλής» και «Σωτήρης».

Ο πρόλογος και ο επίλογος αντιστοιχούν στα όρια του κειμενικού χρόνου. Η πάροδος και η έξοδος αποτυπώνουν την άνοδο και την πτώση της Αμμοχώστου σε κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο, με έμφαση στην περιοχή Βαρώσι. Στα τρία επεισόδια αναπτύσσεται η δράση των βασικών χαρακτήρων του βιβλίου μέσα στο ατομικό και στο γενικό, ιστορικό και πολιτικό περιβάλλον αυτών. Στα δύο στάσιμα αποδίδεται η δράση δύο περιφερειακών χαρακτήρων που ελέγχει την ισορροπία και τη μοίρα του κειμενικού κόσμου. Στο πλαίσιο αυτό, το παρελθόν παραμένει σταθερά παρόν (όπως σταθερά παρών είναι και ο άνεμος που φυσά από τη θάλασσα), ενώ δεν λείπουν τα στοιχεία για μια προοπτική μέλλοντος.

Με αυτά τα δεδομένα, το πλούσιο αφηγηματικό υλικό του βιβλίου τεκμηριώνει μια σύνθετη διαδικασία υποκειμενικής πρόσληψης σε ό,τι αφορά την ατομική και τη γενική ιστορία, και περαιτέρω είναι δυνατόν να εκτιμηθεί ως ένα δείγμα δημιουργικής σύνδεσης της μυθοπλασίας με την αντικειμενική πραγματικότητα.

ΑΛΚΗΣΤΙΣ ΣΟΥΛΟΓΙΑΝΝΗ

klironomoi-anemon-exofΟι κληρονόμοι των ανέμων
Χρυστάλλα Κουλέρμου
Εκδόσεις Μελάνι, Αθήνα 2012
Σελ. 176, τιμή € 10,65
 
 politeia-link
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Στέλιου Μάινα «Να θυμηθώ να παραγγείλω» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Μάνου Κοντολέων

Γνωστός ηθοποιός ο Στέλιος Μάινας, πριν από δώδεκα χρόνια είχε κάνει μια πρώτη εμφάνιση και στο χώρο της πεζογραφίας με μια συλλογή διηγημάτων – ...

«Ο κήπος των ψυχών» του Βασίλη Τσιαμπούση (κριτική)

«Ο κήπος των ψυχών» του Βασίλη Τσιαμπούση (κριτική)

Για τη νουβέλα του Βασίλη Τσιαμπούση «Ο κήπος των ψυχών» (εκδ. Εστία).

Του Ευάγγελου Αυδίκου

Υπάρχουν πολλές επιστημονικές μελέτες για τον εμφύλιο πόλεμο Σ’ αυτή την κατεύθυνση είναι καθοριστική η συνδρομή της Προφορικής Ιστορίας, που γιγαντώθηκε ως πεδίο έρευνας, κινούμενη στη ορ...

«Τα πρωτοβρόχια» του Σπύρου Κιοσσέ (κριτική)

«Τα πρωτοβρόχια» του Σπύρου Κιοσσέ (κριτική)

Για τη νουβέλα του Σπύρου Κιοσσέ «Τα πρωτοβρόχια – Μικρή ιστορία ενηλικίωσης» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Παναγιώτη Χατζημωυσιάδη

Ποια στιγμή σηματοδοτεί την πορεία προς την ενηλικίωση; Μέσα από ποιες διαδικασίες δρομολογείται; Ποιες ενδότερες δυνάμεις ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση της Φοίβης Γιαννίση «Θέτις και Αηδών – Χιμαιρικό ποίημα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή ...

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Μια συζήτηση με την Αλεξάνδρα Δεληγιώργη με αφορμή την επανακυκλοφορία του βιβλίου της «Το κόκκινο της φωτιάς – Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας» (εκδ. Αρμός).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας», είναι ο υπότιτλος του βιβλ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ