devils-dancerb

Της Αργυρώς Μαντόγλου

Μοιραία συνάντηση στα παρασκήνια της Ιστορίας

Η Χορεύτρια του Διαβόλου που χαρίζει και τον τίτλο στο μυθιστόρημα του Στέφανου Δάνδολου είναι μια γυναίκα αμφιλεγόμενη. Μαθαίνουμε για εκείνη μέσα από τους άλλους, φωτίζεται ανάλογα την εποχή, τις ιστορικές συγκυρίες και τις ανάγκες των ισχυρών, ενώ τις σύντομες εμφανίσεις της ακολουθούν μακρά διαστήματα απουσίας.

Η ίδια γυναίκα είναι επίσης και ένα σύμβολο: το σύμβολο του εξιδανικευμένου, χωρίς τέλος έρωτα αλλά και της καταστροφικής γυναίκας αράχνης.

Ηρωίδα αμφίσημη, η Σολάνζ Νταλμόν, έγινε θρύλος, έχοντας ζήσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της στη σκιά, βιώνοντας, όμως, όλα τα γεγονότα που σημάδεψαν το πρώτο ήμισυ του εικοστού αιώνα, σημάδεψε κι εκείνη, με όσα ήταν ή όσα δεν ήταν, την πορεία του εξίσου σκοτεινού κεντρικού ήρωα του μυθιστορήματος, Τζον Γκίμπονς ή Τζόζεφ Φρίμαν, μέσα από την πρωτοπρόσωπη αφήγηση του οποίου περνάει η Ιστορία, αλλά και τα παρασκήνιά της. Μια μορφή που ενώ έπαιξε καθοριστικό ρόλο, συνέβαλλε στην άνοδο του Χίτλερ, βοήθησε στην υλοποίηση των καταστροφικών σχεδίων του, παρέμεινε ένα πιόνι, σε όλη του τη ζωή. Τα έργα του (κυριολεκτικά και μεταφορικά) στιγμάτισαν την εποχή του, αλλά εκείνος δεν τα αναγνώρισε ποτέ ως δικά του, και ποτέ δεν απέκτησε πλήρη συνείδηση της βαρύτητας των πράξεών του.

Οι δυο αυτοί άνθρωποι παρέμειναν στα παρασκήνια της Ιστορίας, εκεί όπου αδίστακτοι τραπεζίτες, μυστικοί πράκτορες και πωρωμένοι πολιτικοί σχεδίαζαν το ζοφερό μέλλον της ανθρωπότητας. Η συνάντησή τους υπήρξε σύντομη και οι ζωές τους δεν ενώθηκαν ποτέ, έζησαν κι οι δυο στην αφάνεια, έχασαν πολλάκις την ταυτότητά τους και απόκτησαν καινούργια, ένα ζευγάρι πάντα σε απόσταση, σαν ο ένας να υπήρξε προβολή του άλλου, δυο πλάσματα του σκότους που δεν αναδύθηκαν ποτέ στο φως.

Η Χορεύτρια του διαβόλου υπήρξε πράγματι χορεύτρια, στα Μουλέν Ρουζ, αλλά σε ολόκληρο το μυθιστόρημα, αναζητείται, κατά κάποιο τρόπο, η ταυτότητα του Διαβόλου. Ποιος ήταν ο διάβολος; Ήταν κάποιο δικό της συστατικό, οι διάφοροι πλούσιοι εραστές και εργοδότες της, ήταν η οικογενειακή της ιστορία, το παρελθόν, το κάρμα της, μήπως η εποχή που έμελλε να ζήσει, ή μήπως ο ίδιος άνθρωπος που την αγάπησε, ο Τζον Γκίμπονς ή Τζόζεφ Φρίμαν, ο οποίος εν αγνοία του έπαιξε το ρόλο του διαβόλου στη ζωή της επειδή δε φρόντισε να μάθει ποια πραγματικά ήταν η γυναίκα που τον είχε συγκλονίσει, και κυρίως δε φρόντισε να ελέγξει τα δικά του κίνητρα.

Από το πρώτο κεφάλαιο παράλληλα με την αναφορά στα δραματικά γεγονότα του παρελθόντος παίρνουμε τις απαραίτητες πληροφορίες και για τον κεντρικό ήρωα και αφηγητή: Ο Τζον Γκίμπονς εργάζεται για την αμερικανική πρεσβεία στη Βρετανία, υπεύθυνος για τις εκδηλώσεις και την προώθηση των αμερικανών συγγραφέων και ετοιμάζει ένα αφιέρωμα για τον Μόμπι Ντικ του Χέρμαν Μέλβιλ. Όμως ο αμερικανός διπλωμάτης έχει διπλή ιδιότητα, είναι ταυτόχρονα και Πράκτορας των Γερμανών, υποβάλλει τις αναφορές του στην καγκελαρία και έχει πάρει διαταγές να ελιχθεί στους κύκλους των γραμμάτων, να συχνάζει στα ομιχλώδη σαλόνια και να έρχεται σε επαφή με ανθρώπους που συνδέονται με την πολιτική και την οικονομία. Ο Γκίμπονς διαπιστώνει πως τον κατασκοπεύουν, υποψιάζεται πως ίσως είναι κι αυτός στόχος κάποιων που τον παρακολουθούν στενά και πως ίσως η εκδοχή που ο ίδιος διατηρεί για τα γεγονότα να μην είναι η πραγματική.

Ταχύτατα εισερχόμαστε σε μια ατμόσφαιρα που θυμίζει έργα του Γκράχαμ Γκριν, μια ατμόσφαιρα που πλημμυρίζεται από κατάσκοπους, διπλούς πράκτορες, τυχοδιώκτες, πλαστές ταυτότητες και μοιραίες γυναίκες. Μέσα από τον κεντρικό αναξιόπιστο ήρωα ο Δάνδολος, μας μεταφέρει σε μια εποχή, όπου οι συγγραφείς, δεν ήταν μόνο δημιουργοί, αλλά επηρέαζαν την κοινή γνώμη, ήταν και οι ίδιοι ρυθμιστές. Κοσμοπολίτες, γοητευτικοί και ευάλωτοι παρελαύνουν από τις σελίδες του: Συναντάμε τον Γκράχαμ Γκριν να του απευθύνεται, τον Φιτζέραλντ να του δίνει κομβικές για την έρευνά του πληροφορίες, τον Τσβάιχ να τον διαφωτίζει για τις αισθητικές προτιμήσεις των ναζί, τον εξόριστο Ναμπόκοφ και πλήθος άλλων, αλλά κυρίως, θεωρώ πως η μορφή του Χένρι Τζέιμς δεσπόζει, καθώς η ηρωίδα του ομώνυμου έργου Ντέιζι Μίλερ, προσομοιάζει με τη σκοτεινή ηρωίδα του Δάνδολου τόσο στον ψυχισμό, όσο και στην αδάμαστη φύση της. Ο δε Γκίμπονς ή Φρίμαν θυμίζει ήρωα του Τζόζεφ Κόνραν: Εκπατρισμένος τυχοδιώκτης πασχίζει να προστατευθεί, επενδύοντας τον τραυματισμένο του ρομαντισμό με ρεαλισμό, αν και παγιδεύεται στην προσπάθεια. Επίσης, ο τρόπος που αφηγείται την ιστορία του, ο τρόπος που ο ίδιος υπονομεύει τα κίνητρά του, η αδυναμία του να δει το σκοτεινό κομμάτι των άλλων αλλά και το δικό του, προδίδει έναν ρομαντικό ήρωα που δε διστάζει να φθάσει μέχρι το φόνο προκειμένου να απαλλαγεί από τον πόνο και είναι αυτό που του προσδίδει μια σχεδόν τραγική ποιότητα.

Στη συνέχεια, με αναδρομές στο παρελθόν παρακολουθούμε τη δική του ιστορία σε πρώτο πρόσωπο, μέσα από τα ημερολόγια του: «Τα Ημερολόγια του Θανάτου». Μαθαίνουμε τους λόγους που βρέθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1908 και σε νησί του Αιγαίου αργότερα. Μέσα από την εξιστόρησή του δίνονται και οι ερμηνείες αλλά ταυτόχρονα δημιουργούνται καινούργια ερωτήματα, επανέρχονται στην επιφάνεια λεπτομέρειες που υπαινίσσονται μια εντελώς διαφορετική εκδοχή: Ο Γκίμπονς δεν είναι μονάχα ένας πλαστογράφος, ένας δολοφόνος αλλά και ένας εξαπατημένος άνθρωπος, θύμα των ίδιων δυνάμεων που είχαν στραφεί ενάντια και τη χορεύτρια.

Θα βρεθεί στην Αθήνα την εποχή που η πόλη εξευρωπαΐζεται, τα κτίρια του Τσίλερ είχαν αρχίσει να κοσμούν τις γειτονιές της και η πόλη αλλάζει πρόσωπο. Τότε ήταν που κι εκείνος άλλαξε όνομα και επάγγελμα. Από ένας ασήμαντος νεαρός αμερικανός με λογοτεχνικές φιλοδοξίες και τραυματικό οικογενειακό παρελθόν, γίνεται ένας εύπορος διάσημος συγγραφέας, με άνεση οικονομική, πλήθος θαυμαστών και κύρος.

Η «Χορεύτρια του Διαβόλου» είναι ένα μυθιστόρημα με έντονη διακειμενικότητα, κατασκοπικό, ιστορικό, μετα-ιστορικό, ερωτικό: είναι όλα αυτά μαζί αλλά και κάτι παραπάνω: Η τοιχογραφία της μυστικής ιστορίας της Ευρώπης και η προσωπογραφία ενός ανθρώπου χωρίς πρόσωπο που στην αρχή μας απευθύνεται χαμηλόφωνα, η φωνή του μπερδεύεται με πλήθος ψιθύρων για να γίνει, στις τελευταίες σελίδες μια κραυγή, μια διαμαρτυρία, για τη ζωή του που αναλώθηκε.

Ο Δάνδολος προχωρώντας με μαεστρία αρχικά στη δόμηση και, στη συνέχεια, στην αποδόμηση των χαρακτήρων κάνει συμπαθείς τους πρωταγωνιστές του, παρότι ο καθένας από αυτούς έχει αθροιστικά περισσότερα ελαττώματα από προτερήματα. Οι δε χαρακτήρες του, ακόμα και οι διεφθαρμένοι διαθέτουν μια ποιότητα σχεδόν αρχετυπική που εκτείνεται πέρα από το καλό και το κακό. Η αφήγηση κινείται τολμηρά ανάμεσα στο ρεαλισμό και σε έναν καλά δαμασμένο λυρισμό, ενώ διακρίνονται τα αιρετικά στοιχεία εκείνα που εντάσσουν το μυθιστόρημα στο είδος του μεταμοντέρνου ιστορικού μυθιστορήματος: Μπορεί να διαβάσει κανείς τη «Χορεύτρια του Διαβόλου», όχι για να γνωρίσει το παρελθόν αλλά για να ξαναδεί την Ιστορία με άλλη ματιά. Οι κοινωνικοπολιτικές περιγραφές, τα σχόλια, τα αποκαλυπτικά σκάνδαλα αλλά και οι ανατριχιαστικές παραλληλίες των γεγονότων με την εποχή που διανύουμε, μας εισάγουν στον κόσμο των οικονομικά ισχυρών, ερμηνεύοντας, εν πολλοίς, τα δεινά που υφίσταται τα τελευταία χρόνια η χώρα μας.

 

dandolos-exofΣτέφανος Δάνδολος
Ψυχογιός 2013
Σελ. 475, τιμή € 17,70

alt

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το κόμμα του καλού θεού» του Τάκη Καμπύλη (κριτική) – Όταν στο παιχνίδι μπαίνουν οι μεγάλες δυνάμεις

«Το κόμμα του καλού θεού» του Τάκη Καμπύλη (κριτική) – Όταν στο παιχνίδι μπαίνουν οι μεγάλες δυνάμεις

Για το μυθιστόρημα του Τάκη Καμπύλη «Το κόμμα του καλού θεού» (εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: Φωτογραφία © Λουκάς Βασιλικός

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τον Απρίλιο του 2023 ο Τάκης Καμπύλης τελειώνει το τρίτο του μυθιστόρημα, πο...

«Μερκάντο» της Μαρίας Μαμαλίγκα (κριτική) – Mια ζωή εξαγορασμένη από τον θάνατο

«Μερκάντο» της Μαρίας Μαμαλίγκα (κριτική) – Mια ζωή εξαγορασμένη από τον θάνατο

Για το βιβλίο της Μαρίας Μαμαλίγκας «Μερκάντο» (εκδ. Εστία). Kεντρική εικόνα: λεπτομέρεια από το εξώφυλλο του βιβλίου.

Γράφει ο Μάνος Κοντολέων

Τη δική της πορεία έχει διανύσει η Μαρία Μαμαλίγκα στο χώρο της λογοτεχνία...

«Η πέτρα και το αυγό» του Κώστα Χατζηεμμανουήλ (κριτική) – Μια πινακοθήκη του ελληνισμού

«Η πέτρα και το αυγό» του Κώστα Χατζηεμμανουήλ (κριτική) – Μια πινακοθήκη του ελληνισμού

Για το βιβλίο του Κώστα Χατζηεμμανουήλ «Η πέτρα και το αυγό» (εκδ. Αρμός). Kεντρική εικόνα: Τσέτες του Τάγματος της Κυανής Σημαίας. 

Γράφει η Τασούλα Τσιλιμένη

Η πίστη μου στη δύναμη της φαντασίας είναι σε υπερθετικό β...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

«Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχόμαστε τις εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και τη διδασκαλία τουλάχιστον δύο ολόκληρων λογοτεχνικών έργων, από τη νέα σχολική χρονιά», σημειώνουν συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι, με αφορμή πρόσφατες εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ.

Επιμέλεια: Book Press...

«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

Στο 47ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου και της σκέψης, o Κώστας Κατσουλάρης συνομιλεί με τη συγγραφέα και αρθογράφο Βίβιαν Στεργίου. Η συζήτηση θα μεταδοθεί, την Πέμπτη, 18 Ιουλίου, στις 7.00μμ.

Επιμέλεια: Book Press

...
Η Ερνό, ο Ουελμπέκ και οι πρόσφατες γαλλικές εκλογές

Η Ερνό, ο Ουελμπέκ και οι πρόσφατες γαλλικές εκλογές

Ανάμεσα στο έργο και στις πολιτικές αντιλήψεις συχνά... «η σκιά πέφτει». Η Ανί Ερνό και ο Μισέλ Ουελμπέκ, το έργο τους, οι αντιφάσεις τους και οι πρόσφατες γαλλικές εκλογές.

Γράφει ο Παναγιώτης Γούτας

«Η άλλη κόρη»

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

Αρχιτεκτονική της νέας και της παλιάς Ελλάδας – Πέντε νέες εκδόσεις, πέντε εξαιρετικές προτάσεις

Αρχιτεκτονική της νέας και της παλιάς Ελλάδας – Πέντε νέες εκδόσεις, πέντε εξαιρετικές προτάσεις

Πέντε νέα βιβλία αρχιτεκτονικής για την Αθήνα, για τις εθνικές υποδομές αλλά και για τη συμβολή των Ελλήνων στην αρχιτεκτονική της Σμύρνης. Επίσης, δυο ιδιαίτερα βιβλία, ένα κείμενο του Le Corbusier απευθυνόμενο σε φοιτητές του, και μια μελέτη για το πώς είναι να ζεις σε έναν χώρο έκτακτης ανάγκης.

Γράφει η ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ