genius-scribendi-1

Του Δημήτρη Αργασταρά

Η δημιουργία ενός μεγάλου λογοτεχνικού μύθου, που αντικατοπτρίζεται συνήθως στο πρόσωπο μιας εμβληματικής λογοτεχνικής προσωπικότητας, μοιάζει αρκετά με τη δημιουργία ενός τελετουργικού στο οποίο ο αναγνώστης γραπώνεται γοητευμένος, αδημονώντας να το παρακολουθήσει, να πάρει μέρος σε αυτό. Κάθε καινούρια και ελαφρώς παραλλαγμένη συνεισφορά, κάθε επανάληψη, αυξάνει ολοένα περισσότερο αυτή την απόλαυση και δίνει νέες διαστάσεις στον μύθο.  
Σε αυτή την παράδοση εντάσσεται και το μυθιστόρημα της Ειρήνη Μαντά ''Το Δαιμόνιο της Γραφής'', που έρχεται να συνεισφέρει σε έναν από τους μεγαλύτερους μύθους της λογοτεχνίας του φανταστικού, που έχει εμπλέξει αρκετούς συγγραφείς και πολλά διαφορετικά έργα μέσα στο διάβα του χρόνου. Εκείνου του μύθου που αφορά στο έργο και την ζωή του Χάουαρντ Φίλιπς Λάβκραφτ. 

Ο Χ. Φ. Λάβκαρφτ είναι ίσως ο μεγαλύτερος συγγραφεάς φανταστικής λογοτεχνίας στη νεότερη εποχή, κατέχοντας επάξια μια θέση δίπλα στον έτερο συνδημιουργό του είδους, τον Ε. Α. Πόε. Με το έργο του ο Λάβκραφτ ανανέωσε τις θεματικές και ατμοσφαιρικές συνιστώσες του φανταστικού, αποτελώντας ένα κομβικό σημείο για όσα έργα γράφτηκαν πριν και μετά από αυτόν. Σε αντίθεση με άλλους συγγραφείς του φανταστικού, δεν είχε διάθεση να μας παρουσιάσει ψυχώσεις και αλλόκοτες ψυχολογικές παθογένειες αλλά μια αποκρουστική πραγματικότητα που ξεπερνά κατά πολύ τις μικρές υποθέσεις της ανθρωπότητας. Αυτή η πραγματικότητα περιλαμβάνει την ύπαρξη όντων τεραστίων διαστάσεων και απέραντων δυνάμεων, που ο άνθρωπος δεν μπορεί παρά να τα λατρεύει ως θεούς και να ελπίζει στην επιείκειά τους. Άλλα πλάσματα, άλλες φυλές, άλλες διάνοιες και μορφές ύπαρξης πέρα από την περιορισμένη εμβέλεια της αντίληψής μας καραδοκούν στο κατώφλι του δικού μας κόσμου και διεκδικούν την κυριαρχία που δικαιωματικά τους ανήκει.

Έτσι, σπάζοντας το συμβατικό πλαίσιο του φανταστικού αφηγήματος με την εισαγωγή σε αυτό ενός επιστημονικού λεξιλογίου από τους πιο προχωρημένους επιστημονικούς κλάδους (για την σχετικότητα των νόμων και την ύπαρξη και των πιο αλλόκοτων γεωμετριών), ο Λάβκραφτ έχτισε ένα ολόκληρο συγγραφικό σύμπαν, ένα πολύπτυχο αρχιτεκτόνημα αχανών εκτάσεων χρόνου και χώρου, όπου ο τρόμος απλώνεται σε ομόκεντρους κύκλους μέχρι την αποκάλυψη του ακατανόμαστου, τη θέα του οποίου ο άνθρωπος δεν μπορεί να αντέξει, μέσα στο οποίο ο άνθρωπος μοιραία θα συντριβεί και θα καταβροχθιστεί. Επιπρόσθετα, σε αυτό το λογοτεχνικό του σύμπαν ενέπλεξε μια πλειάδα νέων συγγραφέων με τους οποίους αλληλογραφούσε (υπήρξε δεινός επιστολογράφος, αφήνοντας 120.000 επιστολές μεγάλης έκτασης) με αποτέλεσμα οι ιδέες, τα σύμβολα και τα ιδιαίτερα στοιχεία της μυθολογίας του ν’ αρχίσουν να διαδίδονται, να μεταφέρονται στα έργα άλλων, να δέχονται προσθήκες και να μετεξελίσσονται. Τελικά, μαζί με μία αφοσιωμένη ομάδα φίλων συγγραφέων θα φτιάξουν την επονομαζόμενη ‘‘Μυθολογία Κθούλου’’, ένα κοινό πλαίσιο ιστοριών μεγάλης πολυπλοκότητας αλλά και αλλόκοτου ρεαλισμού. genius-scribendi-2

Στο βιβλίο της η Ειρήνη Μαντά επιλέγει ως κεντρικό πρόσωπο, ως ηρωίδα της, ένα όνομα που, ενώ αποτέλεσε ένα από τα πιο αιφνίδια, τα πιο παράξενα, τα πιο ανατρεπτικά γεγονότα στην ζωή του μοναχικού Λάβκραφτ, είναι ωστόσο πολύ πιο κοινό από εκείνα των αποκρουστικών όντων της μυθολογίας του: Σόνια Γκριν.

Η Σόνια και ο Χάουαρντ θα γνωριστούν σε ένα συνέδριο της Ένωσης Ερασιτεχνικού Τύπου (Amateur Press Association) που ήταν πολύ διαδεδομένη τότε στην Αμερική. Ο Λάβκραφτ είναι σχετικά γνωστός μέσα στην Ένωση, είναι επίτιμος ομιλητής, και γρήγορα θα περιβληθεί από τους αλληλογράφους φίλους του. Η Σόνια είναι μία νέα, δραστήρια γυναίκα, διαζευγμένη και με μια κόρη 16 ετών, που διευθύνει ένα μικρό γυναικείο οίκο μόδας και που, όπως λέει, θέλει να δημιουργήσει ένα μικρό fanzine, το ''Rainbow''. H Σόνια γοητεύεται αμέσως από τον Λάβκραφτ, και εκείνος νιώθει αμήχανα καθώς δεν γνωρίζει τίποτα από γυναίκες και έρωτες.

Αναγκασμένη να αναλάβει εκείνη τις πρώτες κινήσεις, η Σόνια θα επισκεφτεί τον αγαπημένο της συγγραφέα στο πατρικό του στο Πρόβιντενς, θα ξεναγηθεί στην πόλη και θα γνωρίσει την απόμακρη, ψηλομύτα θεία του, την Λίλιαν. Γρήγορα θα πάρει μια γεύση από την μυστηριώδη ατμόσφαιρα και τα περίεργα κουτσομπολιά που περιβάλλουν την οικογένεια των Λάβκραφτ. Τελικά, όμως, το ερωτευμένο ζευγάρι θα μετακομίσει στην Νέα Υόρκη, όπου ο Χάουαρντ θα έχει την ευκαιρία να βρίσκεται κοντά με τους άλλους συγγραφείς φίλους του, ''Τα Παιδιά'' όπως αποκαλούν την παρέα τους, να γνωρίσει μια πιο κοινωνική ζωή και τελικά να παντρευτεί την Σόνια λίγο καιρό αργότερα.

Οι δυσκολίες που γνώρισε το παντρεμένο ζευγάρι στην Ν. Υόρκη, η αδυναμία του Λάβκραφτ να βρει μια ικανοποιητική δουλειά, η απώλεια της δουλειάς της Σόνιας, οι συχνές εκκεντρικές επαφές της λογοτεχνικής παρέας, γίνονται ένα πολύ γόνιμο υπόστρωμα για να πλέξει η συγγραφέας τον μύθο της. Σιγά-σιγά τα ανησυχητικά συμβάντα στην ζωή του ζευγαριού αρχίζουν να πολλαπλασιάζονται και να συνδυάζονται σε επικίνδυνο βαθμό. Ραγισματιές ανοίγουν πάνω στην συνήθη ρουτίνα της καθημερινότητας και αρχίζουν να πλανιόνται απεχθείς υποψίες μέσα σε μια ατμόσφαιρα αγωνίας. Οι λογοτεχνικές επινοήσεις του Λάβκραφτ δεν στερούνται πραγματικότητας, οι αόρατοι θεοί του είναι μάλλον υπαρκτοί και κάτι ζητούν από αυτόν (ή εκείνος ζητά από αυτές), η λογοτεχνική παρέα αποτελεί στην πραγματικότητα ένα επικίνδυνο Τάγμα με απόκρυφες επιδιώξεις. Σε τι έχει μπλέξει η Σόνια; Θα μπορέσει το νεαρό αντρόγυνο να διατηρήσει τον γάμο του και τα αρχικά του συναισθήματα;

Η Ειρήνη Μαντά αναπλάθει με πιστότητα, ρεαλισμό και ιστορική συνέπεια μια μυθιστορηματική βιογραφία της Σόνιας και του Χάουαρντ Λάβκραφτ τον καιρό που έμειναν στην Νέα Υόρκη. Στο τέλος του βιβλίου παρατίθεται μια μικρή αλλά σχετικά πλήρης βιβλιογραφία, χαρακτηριστική της έρευνας στην οποία έχει επιδοθεί η συγγραφέας. Στο κείμενο επιλέγεται κατά κύριο λόγο η επιστολική μορφή (όπου η Σόνια απευθύνεται εξομολογητικά στην ''αγαπημένη Βάιολετ'', παλιά της φίλη), τέχνασμα απόλυτα δικαιολογημένο όταν έχουμε να κάνουμε με έναν από τους παραγωγικότερους επιστολογράφους των αμερικανικών γραμμάτων, ενώ η εναλλαγή με την τριπρόσωπη αφήγηση γίνεται αβίαστα και επιτυχημένα. Το ύφος διαπνέεται από την αχλή μιας παλιάς γοτθικής ατμόσφαιρας, λίγο παρωχημένο για να ταιριάζει στην περίσταση αλλά σίγουρα όχι βαρύγδουπο, και πάντως χαρακτηριστικό μεγάλης αφομοιωτικής ικανότητας, αφηγηματικής δεξιοτεχνίας και πειθαρχίας.

Εντέλει, ''Το Δαιμόνιο της Γραφής'' θα ικανοποιήσει αναμφίβολα τους θιασώτες της φανταστικής λογοτεχνίας ενώ μπορεί να αποτελέσει μια πολύ καλή εισαγωγή σε αυτή τη θεματική και στο έργο του Λάβκραφτ για τους αμύητους.

argastaras@yahoo.gr

genius-scrib-3

Το Δαιμόνιο της Γραφής
Ειρήνη Μαντά
Ars Nocturna, 2012
σελ. 291

politeia_order

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τέλεση» του Φώτη Δούσου (κριτική) – Μεταξύ προσώπου και προσωπείου

«Τέλεση» του Φώτη Δούσου (κριτική) – Μεταξύ προσώπου και προσωπείου

Για το μυθιστόρημα του Φώτη Δούσου «Τέλεση» (εκδ. Νήσος).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Το πρώτο βιβλίο του Φώτη Δούσου ...

«Οδός Ευτυχίδου» της Χρύσας Φάντη (κριτική) – Κάποτε στο Παγκράτι

«Οδός Ευτυχίδου» της Χρύσας Φάντη (κριτική) – Κάποτε στο Παγκράτι

Για το μυθιστόρημα της Χρύσας Φάντη «Οδός Ευτυχίδου» (εκδ. Σμίλη). Κεντρική εικόνα: Φωτογραφία από το παλιό Παγκράτι.

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Παρακολουθώντας τη συγγραφική πορεία της Χρύσας Φάντη, είναι ευδιάκριτη η συνε...

«Ρετούς» του Μιχάλη Φακίνου (κριτική) – Αναζητώντας διεξόδους στον καιρό του εγκλεισμού

«Ρετούς» του Μιχάλη Φακίνου (κριτική) – Αναζητώντας διεξόδους στον καιρό του εγκλεισμού

Για το μυθιστόρημα του Μιχάλη Φακίνου «Ρετούς» (εκδ. Καστανιώτη). Μια γυναίκα εν μέσω πανδημίας παρατηρεί, ονειρεύεται και ψάχνει την ανθρώπινη επαφή. 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Τη λένε Ρετούς και κατάγεται από την πα...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το νησί των χαμένων δέντρων» της Ελίφ Σαφάκ (κριτική) – Για τις πληγές του παρελθόντος και τη διαιώνισή τους στις επόμενες γενιές

«Το νησί των χαμένων δέντρων» της Ελίφ Σαφάκ (κριτική) – Για τις πληγές του παρελθόντος και τη διαιώνισή τους στις επόμενες γενιές

Για το μυθιστόρημα της Ελίφ Σαφάκ [Elif Şafak] «Το νησί των χαμένων δέντρων» (μτφρ. Άννα Παπασταύρου, εκδ. Ψυχογιός).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Το παρελθόν είναι ένας σκοτεινός, παραμορφωτικός καθρέφτης. Το κοιτάζεις και το μόνο που βλέπεις είνα...

«Κι αν οι γυναίκες κυβερνούσαν τον κόσμο;»: Κάποιες απαντήσεις, στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

«Κι αν οι γυναίκες κυβερνούσαν τον κόσμο;»: Κάποιες απαντήσεις, στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Μια μεγάλη και φιλόδοξη έκθεση στο Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης στην οποία παρουσιάζονται έργα σημαντικών καλλιτέχνιδων. Κεντρική εικόνα: Η Λήδα Παπακωνσταντίνου, Κωφάλαλη, 1971, Φωτογραφία: Roy Tunnicliffe - ευγενική παραχώρηση της καλλιτέχνιδας.

Γράφει η Τόνια Μάκρα ...

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Αγνής Ιωάννου «Ο λευκός ελέφαντας», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ανήμερα των γενεθλίων μου, στο διάλειμμα της δεύτερης ώρας, ήμουν σ...

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μπέτι Σμιθ [Betty Smith] «Το αύριο θα είναι καλύτερο» (μτφρ. Μαρία Φακίνου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 27 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πιο παγωμένο, πιο μοναχι...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...
Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Πώς το ψυχικό τραύμα επηρεάζει το σώμα; Τι κρύβεται πίσω από σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος ή οι διαταραχές διατροφής; Ποιο είναι το «αμετάφραστο μήνυμα» που μας καλούν να αποκωδικοποιήσουμε και πώς μπορούμε να περάσουμε από τη νόσο στη θεραπεία; Τρία βιβλία, τα δύο από αυτά διακεκριμένων Ελλήνων ψυχαναλυτών, μα...

Mάθε τέχνη και μην την αφήνεις: 7 βιβλία που μας βοηθούν να δούμε τον κόσμο και τη ζωή αλλιώς

Mάθε τέχνη και μην την αφήνεις: 7 βιβλία που μας βοηθούν να δούμε τον κόσμο και τη ζωή αλλιώς

Η ζωή απαιτεί μια σειρά από δεξιότητες για να μπορεί κανείς να ανταποκριθεί καλύτερα στις απαιτήσεις της. Επιλέγουμε κάποια από τα βιβλία που μας μαθαίνουν διάφορες «εναλλακτικές» τέχνες του ζην. Ορισμένες, εξόχως πρωτότυπες. 

Γράφει ο Λεωνίδας Καλούσης

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ