poli xioni mprosta sto spiti240

Του Γιώργου Βέη

Το πνεύμα μου είναι το σώμα μου και τίποτε παραπάνω - Αντονέν Αρτό

Δεν θα μάθουμε μάλλον ποτέ γιατί οπλοφορούσε ο εικοσιοχτάχρονος Στέλιος. Αν ανήκε πράγματι σε κάποια ομάδα νεωτερικών Ρομπέν των Πόλεων ή αν δρούσε κατά μόνας, ως ελεύθερος σκοπευτής, μανιακός υπερασπιστής ενός προσωποπαγούς Δικαίου. 

Αυτό που ξέρουμε όμως πολύ καλά είναι ότι ανταπέδωσε τα πυρά και σκότωσε έναν αστυνομικό, εκείνη τη μοιραία, μυθιστορηματική νύχτα, παρουσία μάλιστα της Ηλέκτρας, της εικοσιδυάχρονης ερωτικής του συντρόφου. Η τελευταία, παρά τις ενδείξεις περί του αντιθέτου, σε όλη τη διάρκεια της κινηματογραφικής αφήγησης στο Πολύ χιόνι μπροστά στο σπίτι, τον καταδίδει στην πρώτη ακροαματική διαδικασία ενώπιον δικαστών και ενόρκων. Οι γονείς της Ηλέκτρας, ο Στέφανος και η Πέρσα, παρακολουθούν τις αντιδράσεις της προφυλακισμένης επί διετία κόρης τους στον Κορυδαλλό, αφήνοντας στο μεταξύ να διαφανούν μέσα από περίτεχνες διηγητικές σχισμές, οι δικές τους ιστορίες, οι ανακατατάξεις των συναισθηματικών τους βίων, οι αποδομήσεις, ανελέητες και εκκωφαντικές, εκατέρωθεν, οι κατ΄ανάγκην συμβιβασμοί και οι ελλειμματικές τους κατά κανόνα επαφές ψυχής. Για να επιβεβαιωθεί άλλη μια φορά ο Όσκαρ Ουάιλντ, ο οποίος εγνώριζε σε βάθος τα ανθρώπινα και ουδέποτε, κατά τον Χόρχε Λουίς Μπόρχες, έσφαλε στις κρίσεις του για τους χρήστες της ζωής, ο καθένας από τους ήρωες αυτού του έργου σκοτώνει εν τέλει αυτό που με τόσο πάθος κάποτε διακήρυξε ότι αγάπησε. Η αρχή «all men kill the thing they love» από την Μπαλάντα της Φυλακής του Ρήντιγκ του Όσκαρ Ουάιλντ μας θυμίζει στις κρίσιμες σελίδες του βιβλίου, ως πένθιμη επωδός θανάτου, την κοινή, τη θλιβερή μοίρα και των θυελλωδών ερώτων. Κατά τις μαρτυρίες βεβαίως των ίδιων των θνητών, τα πάντα κρέμονται κυριολεκτικά από μια τρίχα: η αντοχή του εσύ από την αδηφαγία του εγώ πάντοτε γίνεται θρύψαλα. Όπως φέρ΄ειπείν η Πέρσα σκοτώνει ηθικά τον Στέφανο, διατηρώντας συστηματικά επί ένα οκτάμηνο μια πλήρη εξωσυζυγική σχέση, έτσι η ίδια αποτελειώνει και τον εραστή της, όταν έλθει η σειρά του, εγκαταλείποντάς τον αιφνιδιαστικά, με την γραπτή μονολεκτική δήλωση: «κουράστηκα». Επιστρέφοντας, μετανοημένη πιθανότατα, στον θύτη και θύμα ταυτοχρόνως του τυπικού αυτού οικογενειακού ρομάντζου, ατελέσφορο ομόκλινο Στέφανο, τελεί κατ΄ουσίαν μιαν ακόμη πανηγυρική μύηση στο ανέφικτο του Έρωτα.

Ο καθένας από τους ήρωες αυτού του έργου σκοτώνει εν τέλει αυτό που με τόσο πάθος κάποτε διακήρυξε ότι αγάπησε

Στη σελίδα 89, γενικεύοντας τον προβληματισμό περί του ενστίκτου θανάτου, το οποίο, ως γνωστόν, συνέχει πλήρως την ανθρώπινη υπόσταση, τίθεται κατηγορηματικά το ζήτημα της συνειδητής δολοφονίας, τόσο του Εαυτού, όσο και του Άλλου. Παραθέτω αυτούσιο το χωρίο για τις ανάγκες της εποπτικής στιγμής: «Ο Σεμπρούν […] μιλούσε βεβαίως για την επανάσταση, παίρνοντας αφορμή από τη Γαλλική και τον Ροβεσπιέρο, ουσιαστικά όμως εννοώντας τη δική τους χαμένη επανάσταση, ότι αυτή η ανατροπή, αυτό το πέρασμα από το πεθαίνω για κάτι που πιστεύω στο σκοτώνω για κάτι που πιστεύω, είναι ένα από τα κατ΄εξοχήν θέματα όλων των επαναστάσεων». Η συγγραφέας (1947) εν ολίγοις δεν αφήνει πολλά περιθώρια για αμφισβητήσεις ή επιφυλάξεις: όλες οι κομβικές πράξεις και όλες οι ασύγγνωστες παραλείψεις των υποκειμένων της σκηνής στο ρηματικά ευθύβολο, τέταρτο στη σειρά πεζογράφημά της, καταδηλώνουν με λεκτική ενάργεια ότι η διάφυλη σχέση είναι εμπειρικώς, κατά πάσα πιθανότητα, αδύνατη. Τουλάχιστον εδώ και τώρα. Η ερωτική αβελτηρία είναι εν ολίγοις το ακραίο βάσανο. Από μια φύσει δυνατότητα ανάτασης, ο Έρως, εκφυλίζεται συνειδητά και βεβαίως εκούσια, κατά τις περιστάσεις εκασταχού εκάστοτε, σε μαντζούνι ναρκισσιστικής ψευδοαυτάρκειας. Η καθολικότητά του ελέγχεται ως πανάκεια. Η λίμνη των ψευδαισθήσεων αντανακλά τα είδωλα του έρωτα και στη συνέχεια τα εξουδετερώνει εντός της. Από την άποψη αυτή το Πολύ χιόνι μπροστά στο σπίτι είναι από τα αντιπροσωπευτικά λακανικά αφηγήματα της εποχής. Η δαμόκλειος σπάθη, για να το διατυπώσω διαφορετικά, η οποία, πέφτοντας κάποια στιγμή πάνω στα κεφάλια των σεξουαλικών ανδρεικέλων ή ζαριών του θεού, όπως μας θέλει και ο Πλάτων (πρβλ. Nόμοι 903D), ακυρώνει αμετακλήτως, στην καθημερινή πράξη την υπόθεση της ερωτικής πλήρωσης εν διαρκεία.

Προτίθεμαι να ξαναδιαβάσω το βιβλίο αυτό μετά από καιρό. Είμαι βέβαιος: θα με προκαλέσει και πάλι...

Συγκρατώ ότι η συγγραφέας μας αφήνει να εννοήσουμε ότι οι παρατακτικές, εναλλασσόμενες, ολιγοσέλιδες εξομολογήσεις ενός εκάστου των ηρώων και αντιηρώων του έργου παραπέμπουν στην υφολογική τάξη του Καθώς ψυχορραγώ του Δασκάλου της Γουίλιαμ Φώκνερ. Το δε δίσημο κλίμα του χιονιού, το οποίο πέφτει και στρώνεται σε ορισμένες σελίδες του βιβλίου, μας οδηγεί αβίαστα στην ατμόσφαιρα του μυθιστορήματος του Ζωρζ Σιμενόν Το χιόνι ήταν βρόμικο. Άλλωστε ο εμφανής αστυνομικός χαρακτήρας αυτού του έργου της δόκιμης και ήδη βραβευμένης Νίκης Αναστασέα λειτουργεί συνειρμικά: το αίμα που χύνεται στους χώρους της γαλλικής αστυνομικής γραφής δεν είναι και πολύ διαφορετικό από το αίμα το οποίο σπαταλά τόσο επιπόλαια ο οργίλος Στέλιος. Οι νεκροί είναι τα εμβλήματα του ίδιου ανεγκέφαλου, σκοτεινού και αιωνίως αδάμαστου Κακού. Απλώς τα σημαίνοντα αλλάζουν. Τα σημαινόμενα οφείλουν εξ ορισμού να ενταφιασθούν άνευ λόγου και αιτίας. Πιθανότατα ο Ξένος του Καμύ ήταν το τελευταίο βιβλίο το οποίο διάβασε ή ξαναδιάβασε εμβριθώς αυτή η συν τοις άλλοις ακούραστη αναγνώστις, πρώην, μεταξύ άλλων, βιβλιοπώλις, προτού στρωθεί στη σύνθεση του Πολύ χιόνι μπροστά στο σπίτι. Εξ ου κι αυτή η όσμωση της αλλοτρίωσης, η παράθεση των εξανδραποδισμών, η διοχέτευση της τρομερής πηγής ενέργειας, την οποία ο Φρόιντ κατάφερε να βαφτίσει λίμπιντο, όχι σε έργα μιας αισθητικής ζωής, αλλά σε εργοτάξια φανατικών προδοσιών και καταιγιστικού θανάτου.

Προτίθεμαι να ξαναδιαβάσω το βιβλίο αυτό μετά από καιρό. Είμαι βέβαιος: θα με προκαλέσει και πάλι. Με τρόπους διαφορετικούς εικάζω, διότι είναι εμφανώς πολύπτυχο. Εξαίρω εδώ την οπτική ενδυμασία του μυθιστορήματος από τον ταλαντούχο Καμίλο Νόλλα, ο οποίος φρόντισε υποδειγματικά κι αυτό το εξώφυλλο. Τυχεροί, εννοείται, όσοι συνεργάζονται μαζί του.

anastaseaΠολύ χιόνι μπροστά στο σπίτι
Νίκη Αναστασέα
Εκδόσεις Πόλις, 2012
Τιμή € 14,00, σελ. 243

politeia-link

 

  

 

 

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΝΙΚΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΕΑ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Δημητρίου «Ουρανός απ’ άλλους τόπους» (εκδ. Πατάκη). Οικογενειακή φωτογραφία: Άγνωστος δημιουργός  © Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας-Θράκης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Έχετε δει χειροποίητους σεμέδες...

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Έλενας Χουζούρη «Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού – Μια παλιά ιστορία» (εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα, αστυνομικοί μεταφέρουν νεκρό τον Μιχάλη Πρέκα, στην Καλογρέζα, την 1η Οκτωβρίου του 1987. 

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...
Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Τον φετινό νομπελίστα λογοτεχνίας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα θα συστήσουν στους Έλληνες αναγνώστες οι εκδόσεις Ψυχογιός, ξεκινώντας με το τελευταίο του μυθιστόρημα, Afterlives.

Επιμέλεια: ...

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Γρηγόρης Καλαϊτζής με αφορμή το δίτομο βιβλίο του «fiction black - 3 Iστορίες».

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα; ...

Θέατρο στη Στέγη: Ο ελληνικός «Παράδεισος» της Κατερίνας Γιαννοπούλου

Θέατρο στη Στέγη: Ο ελληνικός «Παράδεισος» της Κατερίνας Γιαννοπούλου

Η παράσταση «Παράδεισος» του Αυστριακού συγγραφέα Thomas Köck, σε σκηνοθεσία Κατερίνας Γιαννοπούλου, θα παρουσιαστεί στη Μικρή Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση από 29 Οκτωβρίου μέχρι και 7 Νοεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Κατ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ