o pateras mou i poli mou kai ta trianta mou

Για το μυθιστόρημα του Qabel «Ο πατέρας μου, η πόλη μου και τα τριάντα μου» (εκδ. Loggia).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η γενιά των Μιλένιαλ είναι ίσως η πιο αδικημένη και ελάχιστα προνομιούχα μέσα στη μακρά ειρηνική και εξελισσόμενη περίοδο της Μεταπολίτευσης. Όσοι δηλαδή γεννήθηκαν μεταξύ του 1981 και του 1996 (ή το 2000, κατά άλλους μελετητές) δοκίμασαν στο πετσί τους την οικονομική κρίση των ετών 2009-2018 και, ακριβώς μετά, τη διετία του κορωνοϊού και της καραντίνας. Επομένως στα τριάντα τους, λίγο πάνω ή λίγο κάτω, και μέχρι να φτάσουνε στα 35-40 χρόνια τους έχουν πληγεί οικονομικά και κοινωνικά, αλλά και ψυχολογικά.

Αυτές οι πολλαπλές κοινωνικές και προσωπικές κρίσεις διαμορφώνουν αντίστοιχα τη γραφή των συγγραφέων, η οποία κινείται στην αυτοβιογραφία ως ένα είδος ψηλάφησης της ατομικής τους πορείας, επιλέγουν απλούστερη γλώσσα και λιτότερο πλουμιστό ύφος, αποστρεφόμενοι τον ελιτισμό του μοντερνισμού...

Ζουν, λοιπόν, την επισφάλεια και την ανεργία χωρίς διέξοδο, φεύγουν μετανάστες στο εξωτερικό, βιώνουν την παγκοσμιοποίηση και τις πολλαπλές ταυτότητες, πλοηγούνται στη διαδικτυακή θάλασσα και στα ψευδαισθητικά πεδία των κοινωνικών δικτύων, με αποτέλεσμα να δυσκολεύονται να συνάψουν ουσιαστικές διανθρώπινες και διαφυλικές σχέσεις. Αυτές οι πολλαπλές κοινωνικές και προσωπικές κρίσεις διαμορφώνουν αντίστοιχα τη γραφή των συγγραφέων, η οποία κινείται στην αυτοβιογραφία ως ένα είδος ψηλάφησης της ατομικής τους πορείας, επιλέγουν απλούστερη γλώσσα και λιτότερο πλουμιστό ύφος, αποστρεφόμενοι τον ελιτισμό του μοντερνισμού, εστιάζουν στο μικρό και καθημερινό, όπως και στον ρεαλισμό της πόλης ή της περιφέρειας, και αξιοποιούν με άνεση τη διακειμενικότητα, τον κινηματογράφο, την pop culture, τα ποικίλα θεάματα και τη λογική της εικόνας.

loggia qabel o pateras mou i poli mou kai ta trianta mou

Ο Qabel, Έλληνας συγγραφέας που κατεβαίνει για πρώτη φορά στη λογοτεχνική σκηνή (αν δεν μας ξεγελά με το ψευδώνυμό του), αναδεικνύει τη γενιά του και βάζει τον αφηγητή του να αντιπροσωπεύει όλους εκείνους τους νέους που υπέφεραν από τρία δεινά, τα οποία στιγματίζουν, διαχρονικά ή παροδικά, την εποχή μας. Έτσι, στο μυθιστόρημά του Ο πατέρας μου, η πόλη μου και τα τριάντα μου, το πρώτο ενικό πρόσωπο, που εξομολογείται, αφηγείται και σχολιάζει, εναλλάσσεται με το πρώτο πληθυντικό, το οποίο εκφράζει μια συλλογικότερη διάσταση όσων εξιστορούνται.

Καταρχάς, ο πατέρας. Δεν είναι ο σατράπης αγράμματος χωριάτης που χρησιμοποιεί την απειλή και τον ξυλοδαρμό. Δεν εμπίπτει δηλαδή στο στερεότυπο του επαρχιώτη αγροίκου που φέρεται βάναυσα σε γυναίκα και παιδιά. Είναι ο σχετικά μορφωμένος ας πούμε εξηντάρης που έφυγε από το χωριό και ξαναγύρισε να καταξιωθεί, να επιβληθεί με τις ικανότητές του και να ξεχωρίσει. Επομένως, τι ενοχλεί; Φαινομενικά τίποτα, αλλά ουσιαστικά πολλά. Ο πρωταγωνιστής βιώνει το χάσμα γενεών που υποβόσκει σε κάθε συνάντησή του με τον πατέρα, σε κάθε κουβέντα του γεννήτορά του που αποπνέει δήθεν ακηδεμόνευτη σκέψη και θέλει να επιβάλει τη γραμμή του, χωρίς να φαίνεται ότι την επιβάλλει. Τον βρίσκει κομπλεξικό και αυτάρεσκο μέσα στην αυτάρκειά του, εντέλει έναν ξένο με τον οποίο δεν μπορεί να συνδεθεί.

Μετωνυμικά γύρω από τον πατέρα είναι η πόλη. Δεν είναι το ασφυκτικό χωριό, αλλά μια κοινωνία που διατηρεί τη μικροαστική νοοτροπία της και ζει με όλες τις βεβαιότητές της να οριοθετούν και να περιορίζουν το άτομο. Οι κάτοικοί της, φιλήσυχοι πολίτες κατά τ’ άλλα, δεν διαβάζουν βιβλία, φέρονται ρατσιστικά στους μετανάστες, χτίζουν ασύστολα… Η νοοτροπία του χωριού, όπου «οι άνθρωποι είχαν ξεχάσει να σκέφτονται», συνεχίζεται σχεδόν απαράλλακτη στον αστικό ιστό, αφού όλοι δουλεύουν χωρίς άλλη έγνοια, ζουν χωρίς αισθητική και ποιότητα, εγκλωβίζουν την ατομικότητα σε ένα προδιαγεγραμμένο πλαίσιο και τελματώνουν κάθε ρυάκι που ξεπηδά.

Διαβάζουμε το πιο διαυγές μανιφέστο των Millennials, την πιο αποκρυσταλλωμένη αυτογνωσία μιας γενιάς.

Συνεπώς, είναι λογικό ο αφηγητής, γεννημένος τη δεκαετία του 1980, να ασφυκτιά και να αναπνέει δύσκολα όλον αυτόν τον κομφορμισμό, ώσπου έρχεται η σκληρή ενηλικίωση να τον αποτελειώσει. Τα τριάντα, εκεί ανάμεσα στα 25 και τα 35, πνίγονται στο έμπα του 21ου αιώνα και τις μυλόπετρες της κρίσης, η οποία δεν δηλώνεται ρητά, αλλά τόσο η περίοδος πριν από αυτήν όσο και η ίδια η κρίσιμη δεκαετία της καταφτάνουν να ρημάξουν μια ολόκληρη γενιά. Είναι δέσμιος σε μια δουλειά γραφείου με τις υπερωρίες και τις προθεσμίες υπό μάλης, με τα λίγα χρήματα να δαπανώνται σε ευτελή ενοίκια και καθημερινές υποχρεώσεις, με στερήσεις και άγχη, με λίγο χόρτο και ποτό, με πολύ σκοτάδι γύρω του και μέσα του. Συνεκδοχικά, εκφράζει τους νέους της εποχής που τα κάνουν όλα γρήγορα, έχουν αποκτήσει πτυχία αλλά συνειδητοποιούν εκ των υστέρων ότι σε όλα αυτά υπάρχει μια εγγενής ματαιότητα, ότι η ανάγκη για παραγωγικότητα έχει αφαιμάξει τη δημιουργικότητά τους, ότι η κακή διατροφή και η ακρωτηριασμένη κοινωνικότητα είναι ο κανόνας…

Όλο αυτό ο πρωταγωνιστής το μετατρέπει σε γραφή, αφού γίνεται ο «εκπρόσωπος τύπου» των συνομηλίκων του και γράφει, γιατί νιώθει –όπως ίσως όλοι– προδομένος. Παρόλο που δεν πιστεύει ότι η γενιά του είναι χαμένη και άτυχη, όπως οι μεγάλοι θέλουν να τη βλέπουν, βιώνει ένα ισχυρό σοκ και προσπαθεί διά της γραφής (εντέλει) να σωθεί και να συμβιβαστεί με την ήττα που σφραγίζει τις προσπάθειες όλων. Διαβάζουμε το πιο διαυγές μανιφέστο των Millennials, την πιο αποκρυσταλλωμένη αυτογνωσία μιας γενιάς.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας, κριτικός βιβλίου και συγγραφέας. Πρόσφατα κυκλοφόρησε –σε δική του επιμέλεια– ο δεύτερος τόμος της σειράς «Ιστορίες του 21ου αιώνα», μια συλλογή 12 διηγημάτων με τίτλο «Μεταξύ ανθρώπου και μηχανής» (εκδ. Διόπτρα).


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Τα τριάντα ήταν ένας ηλιόλουστος κόσμος κατάμεστος από νευρικές φιγούρες μεταξύ των οποίων κι εγώ. Οι γονείς και η δουλειά μάς τρέλαιναν. Ήμασταν οργανισμοί που μεταβόλιζαν το άγχος και τη θλίψη για να μπορέσουν να επιβιώσουν. Δεν πεθαίναμε. Σχιζοποιούμασταν παραμένοντας παραγωγικοί. Στο τέλος των τριάντα δεν υπήρχε πλέον κανένας από τους δικούς μου που να μην ιρίδιζε κάπου στο φάσμα της κατάθλιψης. Κρίσεις, αϋπνίες, ίλιγγοι, χαλάζια και έρπητες. Κι από την άλλη, μια παλέτα από μυοσκελετικούς και κάθε είδους πόνους».

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Βρίκελοι» του Γιώργου Χωματηνού (μυθιστόρημα) – Το αρχαίο δράμα συναντά τον ευαγγελικό μυστικισμό σε ένα κείμενο ανοιχτό σε ερμηνείες

«Βρίκελοι» του Γιώργου Χωματηνού (μυθιστόρημα) – Το αρχαίο δράμα συναντά τον ευαγγελικό μυστικισμό σε ένα κείμενο ανοιχτό σε ερμηνείες

Για το μυθιστόρημα του Γιώργου Χωματηνού «Βρίκελοι» (εκδ. Κίχλη). Εικόνα: Ο πίνακας του Νικόλαου Γύζη «Κεφαλή του Αρχαγγέλου».

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Το να βρίσκεσαι ξαφνικά σε μια ομιχλώδη και βαλτώδη λογοτεχνική...

«Αίτημα» της Άντζελας Δημητρακάκη και του Δημήτρη Κεχρή – Μοναξιά και συντροφικότητα στα χρόνια της πανδημίας

«Αίτημα» της Άντζελας Δημητρακάκη και του Δημήτρη Κεχρή – Μοναξιά και συντροφικότητα στα χρόνια της πανδημίας

Για το βιβλίο μυθοπλασίας της Άντζελας Δημητρακάκη, με φωτογραφίες του Δημήτρη Κεχρή «Αίτημα» (εκδ. Τόπος). © Δημήτρης Κεχρής

Γράφει η Μαρία Μοίρα

Και ξαφνικά ο πλανήτης κράτησε την ανάσα του αιφνιδιασμένος. Μια ευεργετική ...

«Η γραφή των κυμάτων» του Γιώργου Παπαδάκη (κριτική) – Έρωτας και πολιτική, παιδί και μνήμες

«Η γραφή των κυμάτων» του Γιώργου Παπαδάκη (κριτική) – Έρωτας και πολιτική, παιδί και μνήμες

Για το μυθιστόρημα του Γιώργου Παπαδάκη «Η γραφή των κυμάτων» (εκδ. Εστία). Κεντρική εικόνα: Ziad Antar, Wa © Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Ο Βασίλης Αλεξάκης έλεγε ότι για να φτιάξεις μια στιβαρή μυθιστορηματική δομ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Οι ζωές των ζώων» του Τζ. Μ. Κουτσί (νουβέλα) – Φιλόσοφοι, ποιητές και επιστήμονες απέναντι στις γενοκτονίες ζώων

«Οι ζωές των ζώων» του Τζ. Μ. Κουτσί (νουβέλα) – Φιλόσοφοι, ποιητές και επιστήμονες απέναντι στις γενοκτονίες ζώων

Για τη νουβέλα του Τζ. Μ. Κουτσί (J. M. Coetzee) «Οι ζωές των ζώων» (εισ. Ευγενία Μυλωνάκη, μτφρ. Γιάννης Μολυνδρής, εκδ. Κύκλος). Εικόνα: Από την έκδοση του Princeton University Press.

Γράφει ο Παναγιώτης Τσιαμούρας

...
Λογοτεχνικά Βραβεία Jean Moreas: Οι βραχείες λίστες στις πέντε κατηγορίες

Λογοτεχνικά Βραβεία Jean Moreas: Οι βραχείες λίστες στις πέντε κατηγορίες

Οι Επιτροπές Ποίησης και Πεζογραφίας των Διεθνών Λογοτεχνικών Βραβείων Jean Moreas ανακοίνωσαν τις βραχείες λίστες για βιβλία που εκδόθηκαν το 2025.

Επιμέλεια: Book Press

Οι Επιτροπές Ποίησης και Πεζογραφίας των ...

Το Ίδρυμα Ωνάση στο 67ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – Τρεις ταινίες και απονομή του Onassis Film Award

Το Ίδρυμα Ωνάση στο 67ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – Τρεις ταινίες και απονομή του Onassis Film Award

Το Ίδρυμα Ωνάση συμμετείχε στο 67ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης με τρεις ταινίες. Παράλληλα, απένειμε για έκτη χρονιά το Onassis Film Award, το οποίο φέτος απέσπασε η ταινία «Mignon» της Σοφίας Γεωργοβασίλη.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Παιχνίδι σκιών» του Τιμ Μάρσαλ (προδημοσίευση)

«Παιχνίδι σκιών» του Τιμ Μάρσαλ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τιμ Μάρσαλ [Tim Marshall] «Παιχνίδι σκιών – Η πρώτη πράξη του νέου ψυχρού πολέμου μεταξύ Ανατολής και Δύσης» (μτφρ. Σπύρος Κατσούλας, πρόλογος Ηλίας Μαγκλίνης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 18 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστό...

«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από τη συλλογή διηγημάτων της Μαρίτσας Περ. Ράλλη «Από το ένα στο άλλο 10+1 διηγήματα», η οποία θα κυκλοφορήσει, στη σειρά «Τα αειθαλή», αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Τόπος. Κεντρική εικόνα: Η Μ. Ράλλη σε νεανική φωτογραφία (studio Nelly’s), από το Αρχείο της Μαρίας Ράλλη – ΜΙΕΤ, Λογ...

«Η γυναίκα συγγραφέας» της Φελισιτέ ντε Ζανλίς (προδημοσίευση)

«Η γυναίκα συγγραφέας» της Φελισιτέ ντε Ζανλίς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Φελισιτέ ντε Ζανλίς [Félicité de Genlis] «Η γυναίκα συγγραφέας» (μτφρ. Διονύσης Γιαννάτος, εισαγωγή – επιμέλεια – επίμετρο: Μαρία Σπυριδοπούλου), το οποίο θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Ροές.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας – Βραβευμένα, παραγνωρισμένα, ντεμπούτα

Τι διαβάζουμε τώρα; 15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας – Βραβευμένα, παραγνωρισμένα, ντεμπούτα

15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας που ξεχωρίσαμε από την πρόσφατη βιβλιοπαραγωγή. Ανάμεσά τους, κάποια βραβευμένα, κάποια παλαιότερα, που μεταφράζονται για πρώτη φορά στα ελληνικά, κάποια λογοτεχνικά ντεμπούτα. 

...

Τι διαβάζουμε τώρα; Έξι μουσικές (αυτο)βιογραφίες

Τι διαβάζουμε τώρα; Έξι μουσικές (αυτο)βιογραφίες

Έξι σημαντικές προσωπικότητες από τον χώρο της μουσικής (αυτο)βιογραφούνται και αποκαλύπτουν τις προσωπικές τους διαδρομές, μέσα από τις εκάστοτε κοινωνικές συνθήκες, προς τη δημιουργία του έργου τους.

Επιλογή-παρουσίαση: Κώστας Αγοραστός

Πολλοί είναι ...

Τι διαβάζουμε τώρα; Τρία καλά αστυνομικά, νέα και κλασικά μυστήρια

Τι διαβάζουμε τώρα; Τρία καλά αστυνομικά, νέα και κλασικά μυστήρια

Τρία καλά αστυνομικά μυθιστορήματα που κυκλοφόρησαν πρόσφατα: Φώτης Δούσος, Γιάννης Μαρής, Αντόνιο Μαντσίνι. Αντισυμβατικοί αστυνομικοί, αδικία και δωσιλογισμός σε λιτή αφήγηση και μεσογειακό νουάρ για το δικαίωμα στην αυτοδικία. ©istock

Επιλογή-παρουσίαση: Χ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΦΑΚΕΛΟΙ