boyiannou

Του Παναγιώτη Γούτα

Κάποιοι γνωστοί (ή και άγνωστοι) εκδοτικοί οίκοι της πρωτεύουσας λειτουργούν ως πηγές απ’ τις οποίες ρέουν αθόρυβα κάποια συγγραφικά ποταμάκια, που με τη σειρά τους χύνονται στη μεγάλη θάλασσα της λογοτεχνίας.

Ένας απ’ αυτούς οι εκδόσεις ΠΟΛΙΣ, ποιοτικές και πάντα αξιόπιστες, που εδώ και κάποια χρόνια διαμορφώνουν και στηρίζουν αυτό που λέμε νέα αθηναϊκή πεζογραφική σκηνή. Πρόκειται για μια σειρά λογοτεχνικών κειμένων με ευδιάκριτα τα χαρακτηριστικά που την διέπουν. Χαμηλόφωνα κείμενα –διηγήματα ως επί το πλείστον, αλλά και σύντομες, ελλειπτικές νουβέλες– όχι ιδιαίτερης λογοτεχνικότητας (με το σκεπτικό του κεντήματος της γλώσσας, της πλούσιας έκφρασης, του φορτωμένου με λογοτεχνικά ψιμύθια κειμένου κτλ.) –καλύτερα να το πω: κείμενα λιτά, για να μην παρεξηγηθώ–, καθόλου αυτοαναφορικά (δεν υπάρχει πουθενά προβολή της ατομικής περίπτωσης του εκάστοτε δημιουργού), ένα πλησίασμα στους ανθρώπους της διπλανής πόρτας (η πορεία δείχνει από τους μετανάστες στους Έλληνες «δεύτερης» ή «τρίτης» διαλογής, κατόπιν σε αφομοιωμένους μετανάστες και τελικά πάλι σε Έλληνες της κρίσης και της ανέχειας), δρόμοι, περιστατικά, διαμερίσματα, πολυκατοικίες της πρωτεύουσας (καμιά φορά και της επαρχίας), και καταγραφή του μικροκλίματος της ζωής σ’ αυτούς τους χώρους, σε συνδυασμό πάντα με την υπάρχουσα οικονομική κρίση που ενισχύει κοινωνικές παθογένειες ή με παλιότερα κοινωνικοπολιτικά συμβάντα, που χάραξαν ολόκληρες γενιές Ελλήνων.

Μέσα σ’ αυτό το κλίμα και την περιρρέουσα ατμόσφαιρα εντάσσονται βιβλία όπως το Προδοσία κι εγκατάλειψη της Σκαλίδη, το Ο ήχος του ακάλυπτου της Παπαδάκη, το Βασιλική της Νικολοπούλου, το βραβευμένο (δικαίως) Κάτι θα γίνει, θα δεις του Χ. Οικονόμου, το Θυμάμαι της Βασιλικής Πέτσα και το, πιο πρόσφατα τυπωμένο, Κλειστή πόρτα της θεσσαλονικιάς ως προς την καταγωγή Ευγενίας Μπογιάνου.

Για την Ευγενία Μπογιάνου μαθαίνουμε ελάχιστα από το αυτί του δικού της βιβλίου. Κρατάμε πως πρόκειται για το δεύτερο βιβλίο της, αφού προηγήθηκε άλλη συλλογή διηγημάτων από άλλον εκδοτικό οίκο. Το Κλειστή πόρτα μού άφησε, γενικά, καλές εντυπώσεις. Το πήρα στα χέρια με κάποια προκατάληψη είναι η αλήθεια, αλλά, σταδιακά, με κέρδισε ως αναγνώστη. Έντεκα χαμηλόφωνα, καλογραμμένα διηγήματα που είναι ενωμένα ως κρίκοι μιας ενιαίας αλυσίδας (κάποτε αυτό το είδος χαρακτηριζόταν με τον πιο εύστοχο και διευκρινιστικό όρο αλληλένδετες ιστορίες, σήμερα αρκεί ένα διηγήματα και ξεμπερδέψαμε). Τα πρόσωπα περιπλέκονται περίτεχνα στις ιστορίες, οι ζωές τους διασταυρώνονται, η άγνοια του αναγνώστη για έναν ήρωα ενός διηγήματος γίνεται γνώση στην αμέσως επόμενη ιστορία, κι εντέλει μέσα από το βιβλίο υφαίνεται ένα ψηφιδωτό προσώπων και καταστάσεων με ήρωες καθημερινούς και οικείους, καθόλου εκκωφαντικούς, εκκεντρικούς ή εξεζητημένους, που, όσο τους γνωρίζουμε περισσότερο και εις βάθος, μας γίνονται πιο οικείοι, θελκτικοί και προσιτοί. Οι απολήξεις των ιστοριών άλλοτε είναι καίριες, αιχμηρές και πετυχημένες, άλλοτε χαλαρές και αναμενόμενες. Ωστόσο το παιχνίδι δεν παίζεται, στο εν λόγω βιβλίο, στην αυτονομία της κάθε ιστορίας αλλά στο αλληλένδετο προσώπων και καταστάσεων, για το οποίο μίλησα προηγουμένως.

Ξεχώρισα από τις ένδεκα ιστορίες είτε λόγω της δύναμης του θέματος είτε λόγω του τρόπου με τον οποίον έχει αποδοθεί από τη συγγραφέα, τα παρακάτω διηγήματα: «Η κληρονομιά», «Μάγια», «Νεράκι», «Χειραψία λαβή» και ιδίως το καταληκτικό «Τα γηρατειά μυρίζουν λιβάνι» όπου η δευτεραγωνίστρια του αμέσως προηγούμενου διηγήματος –μια υπερήλικας συνταξιούχος δασκάλα, στριφνή και απότομη σε τρόπους και συμπεριφορά– γίνεται εδώ βασική πρωταγωνίστρια, αποκαλύπτοντάς μας με σπαρακτικό και αληθοφανή τρόπο το προσωπικό της δράμα.

Η Μπογιάνου διαθέτει καλειδοσκοπική όραση στη γραφή της, που, παρά το (σχετικά) νεαρό της ηλικίας της (γεννημένη το 1968) την καθιστά (με το δεύτερο κιόλας βιβλίο) ώριμη πεζογράφο. Υποδύεται με ευκολία ρόλους, μπαίνει στο πετσί των ηρώων της, βλέπει σφαιρικά και ολιστικά τις ζωές τους, αφήνοντας στον αναγνώστη να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα. Στο βάθος των κειμένων της υποβόσκει ένας σαμαρακικός (άκρως ανθρώπινος) απόηχος που εκφράζεται συχνά μέσα από κοφτές, ασθματικές φράσεις ή λεπτομερειακές περιγραφές σκέψεων και συναισθημάτων των ηρώων. Ωστόσο, αν πάσχει κάπου το βιβλίο, είναι η ομοιομορφία της φωνής και του ύφους των «ομιλούντων προσώπων», σε αρκετά διηγήματα, παρότι πρόσωπα και καταστάσεις διαφέρουν μεταξύ τους παρασάγγας. Αλλά αυτό είναι μια κακοτοπιά που αντιμετωπίζουν συχνά οι συγγραφείς που υποδύονται ρόλους με τη γραφή τους και γράφουν, εξ ονόματος άλλων, σε πρώτο πρόσωπο αφήγησης. Η τριτοπρόσωπη, πάλι, αφήγηση θα γλίτωνε μεν τη συγγραφέα από αυτόν το σκόπελο, αλλά θα καθιστούσε τα κείμενα λιγότερο άμεσα, πειστικά και εξομολογητικά.

Η Μπογιάνου (και βιβλία σαν το δικό της) συνεχίζει μια τάση που θέλει στο επίκεντρο των ιστοριών τους ήρωες και όχι τον συγγραφέα. Πρόκειται αναμφίβολα για καλή λογοτεχνία, αξιοπρεπή και ποιοτική, που φτάνει όμως μέχρι ένα σημείο. Πουθενά, σε τέτοιου είδους στυλιζαρισμένα κείμενα, δεν υπάρχει η μαγεία μιας προσωπικής εξομολόγησης. Ο αναγνώστης αναγνωρίζει συχνά συγγραφικά προσωπεία και όχι πρόσωπο. Ο συγγραφέας εκτίθεται πάντα μέσω τρίτων. Και, φαίνεται, πως πίσω από όλα αυτά δεν υπάρχει στέρεο έδαφος, μια παράδοση που να στηρίζει αυτού του είδους τη λογοτεχνία και να την αναδεικνύει. Βιβλία σαν αυτό της Μπογιάνου (ή του Οικονόμου ή της Πέτσα) μου φαίνονται σαν δημιουργήματα των καιρών μας, καρποί μιας γενικευμένης παθογένειας (κοινωνικής, πολιτικής κτλ.) που ακόμα δεν έχει εξαλειφθεί. Αλλά μήπως αυτό ακριβώς είναι και το δυνατό τους σημείο; Μήπως σ’ αυτό το ακόμα αδιαμόρφωτο έγκειται η αξία τους; Μήπως, τελικά, εκφράζουν γνήσια και πετυχημένα τους νέους καιρούς, τη σύγχρονη αβεβαιότητα με όλα τα παρεπόμενά της;

 

boyiannouΕυγενία Μπογιάνου
Κλειστή πόρτα
 διηγήματα
ΠΟΛΙΣ, 2012
Σελ. 167

 

 

 

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

Στο μυθιστόρημα της Λίλας Κονομάρα «Ο μπόγος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, πρωταγωνιστεί η ίδια η Ιστορία, με τα πολλαπλά της πρόσωπα και προσωπεία. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Υπάρχει ένας πίνακας του Paul K...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

Για το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» (εκδ. Εστία). Φωτογραφία © Pablò / Unsplash.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Αυτό το πρώτο μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου μιλά για την Ιστορία μέσω των προσωπικών ιστ...

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

Για τη νουβέλα «Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (εκδ. Ενύπνιο), αλλά και για άλλα βιβλία με θέμα το σύνδρομο Άσπεργκερ.

Του Κώστα Προμπονά

Μια νουβέλα για ένα όχι σπάνιο σύνδρομο: Κοιτάζοντας προς το μέλλον.

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Ο Εντουάρ Λουί παρουσιάζει στην Αθήνα το καινούργιο του βιβλίο «Αλλαγή: μέθοδος» (μτφρ. Στέλα Ζουμπουλάκη), το οποίο μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αντίποδες. 

Επιμέλεια: Book Press

...

Στον Κώστα Αθανασίου το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Στον Κώστα Αθανασίου το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Στον έμπειρο μεταφραστή Κώστα Αθανασίου για τη μετάφραση του βιβλίου «Φοβάμαι, Ταυρομάχε» (εκδ. Καστανιώτη) του Χιλιανού συγγραφέα Πέδρο Λεμεμπέλ απονεμήθηκε το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ. Το βραβείο έδωσε στον τιμηθέντα ο Μιχάλης Κλαπάκι, νικητής του 1ου Βραβείου Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ για τη ...

Άλαν Γκάρνερ: Ένας μαγικός συγγραφέας

Άλαν Γκάρνερ: Ένας μαγικός συγγραφέας

Μικρή παρουσίαση ενός μεγάλου συγγραφέα, με αφορμή το πρόσφατο βιβλίο του με τίτλο Treacle Walker, που θεωρείται το φαβορί για το φετινό βραβείο Μπούκερ.

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Ο Alan Garner είναι ένας μαγικός συγγραφέας. Διάβασα το τελευταίο βιβλίο το...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

22 Σεπτεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών.  Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ