Νίκος Αδάμ Βουδούρης, «Πολλών ετών αγόρι» (εκδ. Πατάκη). Συλλογή διηγημάτων ώριμη και ουσιαστική.
Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος
Μια διασάλευση καυστική, σκληρή και δίχως φρένα κυκλοφορεί στις δεκατέσσερις ιστορίες που συγκροτούν τη συλλογή διηγημάτων του Νίκου Αδάμ Βουδούρη Πολλών ετών αγόρι. Μόνο που τούτος ο κλονισμός των ηρώων του δεν είναι πρωτοφανέρωτος, δεν τους προκύπτει ξαφνικά, δεν είναι αποτέλεσμα και μόνο της συγκυρίας. Κάτι μέσα τους βράζει για καιρό. Κάτι στον εσώτατο πυρήνα της προσωπικότητάς τους έχει μείνει για καιρό κρυμμένο, πιεσμένο, καταχωνιασμένο και την κατάλληλη στιγμή (ω, ναι, πάντα έρχεται αυτή η κατάλληλη στιγμή) βγαίνει στο φως παράγοντας σπινθήρα, άρα δράμα, άρα ουσία σε κάθε διήγημα.
Οι άντρες της συλλογής
Η συλλογή ανδροκρατείται, καθώς πέραν του αγοριού των πολλών ετών που ορίζει και τον τίτλο του βιβλίου (ήρωας κι αυτός του ομώνυμου διηγήματος), στις σελίδες κυκλοφορούν αγόρια, έφηβοι, άντρες μέσης ηλικίας και ηλικιωμένοι. Άλλοτε πεθαμένοι κι άλλοτε πονεμένοι. Ποτέ, όμως, συμφιλιωμένοι με το γεγονός ότι μεγάλωσαν μεν ηλικιακά, αλλά αυτό που συνιστά το είναι τους έχει παραμείνει σε μια αβέβαιη, ανολοκλήρωτη ή βίαια ολοκληρωμένη ενηλικίωση.
Το παιδί που κάποτε ήσαν κρυφοβαστάει την ανάσα τους, οι πρώτες μνήμες ριπίζουν το μυαλό τους, το τραύμα που δεν έκλεισε ποτέ, χαίνει και τώρα που έχουν μεγαλώσει, αφήνοντας σταλαγματιές πίκρας, θυμού, εκδίκησης, αλλά και συνάφειας που ποτέ δεν κερδήθηκε.
Οι γυναίκες των ιστοριών υπάρχουν για να ανανεώνουν τη θράκα μέσα στην οποία «καίγονται» οι ήρωες. Είναι σημαντικές, πολλές φορές καθοριστικές, αν και την τελική λύση (όποια είναι αυτή) πάλι οι άντρες τη δίνουν.
Ο κύκλος της οικογένειας
Η άλλη σημαντική παράμετρος που ορίζει τη συλλογή είναι η οικογένεια. Τούτος ο σχεσιακός πυρήνας είναι που προκαλεί όλα τα τραύματα, που δεν αφήνει τα αγόρια να γίνουν άντρες, που τους φορτώνει με ξένες αμαρτίες. Είναι οικογένειες σαν όλες τις άλλες ή περίπου. Εξωτερικά τίποτα το ιδιαίτερο δεν έχουν (πλην ελαχίστων εξαιρέσεων όπως στο διήγημα «Ευδοκιμεί σε σκοτεινά και υγρά μέρη»), αν όμως ψαύσεις στο εσωτερικό τους (αυτό που κάνει επιδέξια ο Βουδούρης) θα διαγνώσεις πλήθος «αμαρτιών»: κακοποίηση λεκτική και σωματική, καταπίεση, απομονωτισμός, χειριστικές συμπεριφορές και μια αίσθηση εγκλεισμού, από τον οποίο δύσκολα ξεφεύγεις.
Από το ύψος του δράματός τους, οι ήρωες είτε πέφτουν είτε εφορμούν για να πάρουν εκδίκηση είτε αφήνονται να γίνουν παίγνιο και σεξουαλικό υποχείριο κάποιου δυνατότερου.
Να πώς η διασάλευση που αναφέρουμε προλογικά είναι το καίριο αποτέλεσμα του παρελθόντος των ηρώων. Είναι η αντίδραση σε μια παρελθούσα δράση. Από το ύψος του δράματός τους, οι ήρωες είτε πέφτουν είτε εφορμούν για να πάρουν εκδίκηση είτε αφήνονται να γίνουν παίγνιο και σεξουαλικό υποχείριο κάποιου δυνατότερου.
Η σωματικότητα
Η σωματικότητα είναι ένας τρίτος σημαντικός πυλώνας που ορίζει τη συλλογή. Φευ, δεν είναι μια ρομαντική σχέση σώματος με έτερο σώμα. Η απτική δόνηση που παράγεται στις ιστορίες του Βουδούρη περιέχει αρκετή βία. Δημιουργεί δίπολα εξουσιαστή και εξουσιαζόμενου. Θέτει όρους, πληρώνεται αδρά για να προσφέρει υπηρεσίες, γίνεται άθυρμα σε κτηνώδη χέρια. Από τη σύζυγο που βρίσκει μια λύση για να απαλλαγεί από τον βάναυσο σύζυγό της (στο διήγημα «Ο Τάκης») έως την πρώιμη γνώση του ομοφυλοφιλικού σεξ (στο διήγημα «Πάτα όπου πατάω») και από τον βιασμό (στο διήγημα «Γάντια λασπέξ) έως τον κρυφό ερωτισμό (στο διήγημα «Όταν ο αέρας κουνάει το φεγγάρι»), παντού το δέρμα παίζει ρόλο. Μόνο που είναι κατάστικτο από αμυχές και όχι σφύζον και ερωτικό.
Η τρέλα, η παρενδυσία, το έγκλημα, η διαπερατότητα των φρένων, το γλίστρημα σε παράλογες πράξεις, η θλίψη, έως και η αποκτήνωση, είναι αντιδράσεις που βρίσκει κανείς στους βασικούς ήρωες του Βουδούρη.
Η τρέλα, η παρενδυσία, το έγκλημα, η διαπερατότητα των φρένων, το γλίστρημα σε παράλογες πράξεις, η θλίψη, έως και η αποκτήνωση, είναι αντιδράσεις που βρίσκει κανείς στους βασικούς ήρωες του Βουδούρη. Είναι αντιδράσεις, όμως, δικαιολογημένες και συναφείς με την ιδιοσυστασία και τα γεγονότα της ζωής τους που τους καθόρισαν και τους καθυπόταξαν σε αυτή την κατάσταση.
Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στο τελευταίο διήγημα της συλλογής «Τρεις στο σπίτι», το οποίο στην ουσία δεν είναι καν διήγημα, αλλά ημερολογιακές καταγραφές (με αρκετή δόση ποίησης) ενός άντρα που αποχαιρετάει τον πεθαμένο πατέρα του και με μάρτυρα τη μητέρα του προσπαθεί να συνενώσει, όπως μπορεί, τις ψηφίδες του χαμένου γεννήτορα.
Πυκνός λόγος
Ο Βουδούρης γνωρίζει την έννοια της πύκνωσης, της ανάδειξης ενός ήρωα και την ύφανση της κάθε ιστορίας πάνω στις βασικές γραμμές της, αφήνοντας κατά μέρος λεπτομέρειες που δε βοηθούν να αναδειχθεί ο κυρίαρχος πυρήνας της πλοκής.
Δεν χρωματίζει, ούτε υποσκάπτει τα διήγημά του με εξηγήσεις. Αφήνει τους ήρωες να μιλήσουν με τις πράξεις τους.
Δεν φοβάται να πει τα πράγματα με το όνομά τους. Δεν χρωματίζει, ούτε υποσκάπτει τα διήγημά του με εξηγήσεις. Αφήνει τους ήρωες να μιλήσουν με τις πράξεις τους. Δεν δείχνει καμία διάθεση να λειάνει τις σκληρές γωνίες ή να ντύσει τις ιστορίες με λίγο μυστήριο αφήνοντας διάφορες σπιθαμές στο ημίφως. Όλα καταλήγουν σε ένα φως σκληρό, ανοικτίρμον.
Αυτή η συλλογή είναι ώριμη και ουσιαστική. Δεικνύει πως ο συγγραφέας γνωρίζει πολύ καλά τον κόσμο μέσα στον οποίο κινείται, ενώ έχοντας κάνει τις απαραίτητες ασκήσεις ύφους έχει καταλήξει σ’ αυτό που πραγματικά φέρνει τη συγγραφική φωνή του ολοκάθαρη στους αναγνώστες.
＊Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.
Δυο λόγια για τον συγγραφέα
Ο Νίκος Αδάµ Βουδούρης γεννήθηκε στο Γλυκορρίζι Μεσσηνίας. Σπούδασε αρχιτεκτονική στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Από τις Εκδόσεις Πατάκη κυκλοφορούν τα βιβλία του Ο βυθός είναι δίπλα (διηγήµατα· 2008), Καϊάφας (µυθιστόρηµα· 2016), Πολλών ετών αγόρι (διηγήματα· 2024).
