homeless

Για το βιβλίο της Αλεξάνδρας Τσόλκα «Pax Americana» (εκδ. Ελληνικά Γράμματα). 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Την Τραμπική υπόσχεση περί περήφανης Αμερικής, σύνθημα που τον έφερε μια φορά στον Λευκό Οίκο και ενδέχεται να τον φέρει ξανά, αν τη δεις από την αντίστροφη εικόνα που εκπέμπει, θα διαπιστώσεις πως αφήνει απέξω τους μη «καθαρούς» Αμερικανούς.

Ιδού το πρόβλημα μιας υπερδύναμης που υπόσχεται ειρήνη παντού, ενώ ταυτόχρονα αναφλέγει τον κοινωνικό πόλεμο μέσα στο μαλακό της υπογάστριο. Για ποια Pax Americana μπορούμε να μιλήσουμε, άραγε;

Η Αλεξάνδρα Τσόλκα δεν είναι Αμερικανίδα. Είναι ελληνίδα δημοσιογράφος που άφησε πίσω της μια σίγουρη καριέρα για να ζήσει στις ΗΠΑ. Η μετοίκηση, όμως, δεν επέδρασε αρνητικά στο ένστικτο του ρεπόρτερ που έχει μάθει να παρατηρεί τους ανθρώπους.

ellhnika grammata tsolka pax americana

Οι εικόνες που συνέλεξε «ντύθηκαν» με λογοτεχνική φορεσιά και έτσι μάς παρέδωσε μια συλλογή διηγημάτων αμερικανικής «έμπνευσης», αν και δεν είναι ο τόπος το ζητούμενό της, αλλά η κατάσταση.

Το Pax Americana (εκδ. Ελληνικά Γράμματα) είναι ένας κόσμος που έχει θέα από το υπόγειο των μεγαλοπούλεων της Αμερικής. Φυσικά, δεν είναι η πρώτη φορά που διαβάζουμε για τους low life ή για τους ανθρώπους στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού που ζουν κάτω από το φάσμα της φτώχειας, που η ανέχεια είναι ταυτισμένη με τη ζωή τους και ο κοινωνικός αποκλεισμός μέρος της κατάστασής τους.

Ο βρόμικος ρεαλισμός 

Οι συγγραφείς του λεγόμενου «βρόμικου ρεαλισμού» κατέγραψαν με οξύ τρόπο αυτή την κατάσταση. Από τον Ρέιμοντ Κάρβερ έως τον Τομπάιας Γουλφ και από τον Ρίτσαρντ Φορντ έως την Τζέιν Αν Φίλιπς έχουν φτάσει και σε ‘μας ριπές αυτής της σκοτεινής ανθρωποθάλασσας.

Επίσης, δεν πρέπει να ξεχνάμε τον Τσαρλς Μπουκόβσκι, μέρος κι αυτός για χρόνια του επονομαζόμενου skid row (κάτοικος των φτωχών συνοικιών), που κατέγραψε με αφτιασίδωτο τρόπο τι υπάρχει πίσω από την πλουμιστή πλευρά του Λος Άντζελες και των άλλων πόλεων της Αμερικής.

Οι ιστορίες της Τσόλκα δεν περιορίζονται σε μια εξωτερική θέαση σκληρών καταστάσεων που βιώνουν οι λογής αποκλεισμένοι.

Τι προσθέτει, λοιπόν, η λογοτεχνική μαρτυρία της Τσόλκα; Τη θέαση ενός outsider. Ενός ανθρώπου που βλέπει τα πράγματα να συμβαίνουν μέσα κι έξω. Δεν είναι Αμερικανίδα για να πάρει το φραγγέλιο και να «χτυπήσει» τους συμπατριώτες της, ωστόσο την ίδια στιγμή βιώνει την κατάσταση από τη στιγμή που κι εκείνη είναι μετανάστρια.

Οι ιστορίες της, ωστόσο, δεν περιορίζονται σε μια εξωτερική θέαση σκληρών καταστάσεων που βιώνουν οι λογής αποκλεισμένοι. Σε κάθε ιστορία έχεις την αίσθηση μιας καίριας συναισθηματικής παρέμβασης που αλλάζει το σκηνικό, δίχως να δραματοποιεί περαιτέρω το θέμα της ιστορίας.

alexandra tsolka

Η Αλεξάνδρα Τσόλκα γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Eχει εργαστεί ως δημοσιογράφος σε πολλές εφημερίδες και περιοδικά, ενώ έχει εργαστεί και στην τηλεόραση για χρόνια. Έχει σπουδάσει υποκριτική στην Δραματική Σχολή Βεάκη. 

Δεν χρειάζεται άλλωστε, καθώς αυτές οι ιστορίες είναι από μόνες τους «βαριές» και «ασήκωτες». Η πανσπερία της αμερικανικής κοινωνίας εδώ εμφανίζεται με κάθε τρόπο: Έλληνες, Ιταλοί, Τούρκοι, Άραβες και οι λοιπές φυλές του… Ισραήλ, με τα αντιπροσωπευτικά τους μέλη παρελαύνουν από τα διηγήματα.

Ωστόσο, δεν έχουμε να κάνουμε με ανθρώπους που έπιασαν την καλή, που καβάλησαν το κύμα, που έπιασαν από τα κέρατα το αμερικάνικο όνειρο, αλλά με εκείνους που αναγκαστικά έγιναν αποσυνάγωγοι, που έχασαν κάθε ελπίδα, που κανείς δεν πρόκειται να τους τραβήξει από την τρύπα που έχουν πέσει.

Οι χαμένοι από χέρι 

Αναμαλλιασμένοι, βρόμικοι, ναρκομανείς, παχύσαρκοι, μοναχικοί, χαμένοι από χέρι, όλοι αυτοί οι άνθρωποι που η Τσόλκα ανασύρει από το περιθώριο, δεν μοιάζουν (και σίγουρα δεν τους συμπεριφέρεται συγγραφικά) ωσάν να είναι παράξενες φιγούρες ενός ζωολογικού κήπου.

Τους δίνει το λόγο, τους κάνει απτούς, τους βγάζει σχεδόν από τη λογοτεχνική συνθήκη δίνοντάς τους το δικαίωμα να τους δούμε ως αληθινές φυσιογνωμίες που δεν κατοικούν μόνο στις ΗΠΑ (να γιατί το Pax Americana δεν μιλάει μόνο για την Αμερική), αλλά θα μπορούσαν να βρίσκονται παντού. Ακόμη και στα μέρη μας.

Ο βρομιάρης Τζο, η Ντίντη, η Μαρίνα του Βαγγέλη, ο Μπεν και οι υπόλοιποι ήρωες του βιβλίου, παρά το γεγονός ότι κουβαλούν τα ράκη μιας ζωής χαμένης από χέρι, χάρη στη ματιά της Τσόλκα διατηρούν την ανθρωπινότητά τους.

Ο βρομιάρης Τζο, η Ντίντη, η Μαρίνα του Βαγγέλη, ο Μπεν και οι υπόλοιποι ήρωες του βιβλίου, παρά το γεγονός ότι κουβαλούν τα ράκη μιας ζωής χαμένης από χέρι, χάρη στη ματιά της Τσόλκα διατηρούν την ανθρωπινότητά τους. Για να αποδειχθεί πως αυτό που είμαστε δεν χάνεται από αυτό που γίναμε ή που η κοινωνία μάς ανάγκασε να γίνουμε.

Το σίγουρο είναι ότι τραβώντας τη χρυσοποίκλτη κουρτίνα που η Αμερική αρέσκεται να διατηρεί για τον εαυτό της, βρίσκεις στιγμές αναλλοίωτης πίκρας, σκληρότητας και οικτιρμού που δεν γίνεται να μην σε πιάσουν από το λαιμό και να μην βάλουν σε σκέψεις. Κάτι που αναμφίβολα κάνει κι αυτό το βιβλίο.

Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. 


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Την πρώτη φορά τα είδε στον δρόμο! Σ΄εκείνη την πόλη, που άμα την κοιτάζεις από μακριά, πάνω από τις γέφυρές της που οδηγούν στο κέντρο, τα άστρα μοιάζουν να έχουν γκρεμιστεί ή τα φωτάκια απ’ τους ουρανοξύστες να έχουν σκαρφαλώσει στο στερέωμα και κατοικίες ανθρώπων και αγγέλων ν’ αγκαλιάζονται για πάντα. Μετά, μέσα στην καρδιά του βιβλικού σχεδόν κήτους της πόλης, νιώθεις την απάνθρωπη παγωνιά που ο ωκεανός σκορπίζει στην κρυσταλλιασμένη ξηρά» (σελ. 109).

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πρωί που θα φύγουμε» του Απόστολου Στραγαλινού (κριτική) – Το ταξίδι ως υπόσχεση και ως προσδοκία

«Το πρωί που θα φύγουμε» του Απόστολου Στραγαλινού (κριτική) – Το ταξίδι ως υπόσχεση και ως προσδοκία

Για τη συλλογή διηγημάτων του Απόστολου Στραγαλινού «Το πρωί που θα φύγουμε» (εκδ. Κριτική). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Ο άνθρωπος γεννιέται με μια έμφυτη αισιοδοξία ότι τα πράγματα στη ζωή του θα πάνε καλά. Ακόμα κι ...

«Είναι μια θάλασσα» της Ιφιγένειας Θεοδώρου (κριτική) – Η θάλασσα της Σμύρνης και της μνήμης

«Είναι μια θάλασσα» της Ιφιγένειας Θεοδώρου (κριτική) – Η θάλασσα της Σμύρνης και της μνήμης

Για τη συλλογή διηγημάτων της Ιφιγένειας Θεοδώρου «Είναι μια θάλασσα» (εκδ. Ίκαρος). Kεντρική εικόνα: το λιμάνι της Σμύρνης, Στο βάθος πλοία του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού © levantineheritage.com.

Γράφει η Ελένη Παπανδρέου 

Αν ο χρόνος...

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το ταγκαλάκι» – μια θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο

«Το ταγκαλάκι» – μια θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο

Θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο που παίχτηκε πρόσφατα στη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο του EuroPride 2024.

Γράφει ο Παναγιώτης Γούτας

Τον Σεπτέμβριο του 2013 ο σκηνοθέτης και δημοσιογράφος Αντώνης Μποσκοΐτης πήγε...

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

Σκέψεις για την Κουλτούρα της ακύρωσης (cancel culture) και την πατριαρχία στη λογοτεχνία, με αφορμή την έντονη συζήτηση για τον σεξισμό στη «Μεγάλη Χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση. 

...

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Σκέψεις με αφορμή την έντονη συζήτηση που προκάλεσαν πρόσφατα οι νέες αναγνώσεις δύο πολυδιαβασμένων βιβλίων της νεοελληνικής πεζογραφίας, ενός παλιότερου, της «Μεγάλης Χίμαιρας» του Μ. Καραγάτση, κι ενός νεότερου, της «Γραμμής του ορίζοντος», του Χρήστου Βακαλόπουλου. Και τα δύο κυκλοφορούν από τις εκδόσεις της Εστ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...
«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ανί Ενρό [Annie Ernaux] «Η άλλη κόρη» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σειρά των δύο αφηγήσεων, η δική μου και η δ...

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ