baladeur

Για τη συλλογή διηγημάτων της Βίκυς Κλεφτογιάννη «Λεύκες» (εκδ. Κέδρος). «Δεν στέκεται στην επιφάνεια ενός γεγονότος, αλλά λειτουργεί αποτελεσματικά όταν καταφέρει να μιλήσει για την καρδιά του γεγονότος».

Γράφει ο Μιχάλης Πιτένης

«Κάθε βράδυ, πριν κλείσει το παράθυρο του υπνοδωματίου, κοιτάζει τον ουρανό. Όταν τα σύννεφα είναι βαριά, ξαπλώνει στο κρεβάτι και περιμένει. Με τις πρώτες σταγόνες και αφού βεβαιωθεί ότι η ανάσα δίπλα της είναι παραδομένη σε βαθύ ύπνο, σηκώνεται, ξετρυπώνει από το βάθος του τελευταίου συρταριού την κόκκινη μεταξωτή ρόμπα της, βγαίνει αθόρυβα στο κλιμακοστάσιο και ανεβαίνει στην ταράτσα. Ανάλογα με την ένταση της βροχής, επιλέγει την Οφηλία, την Έντα, την Μπλανς ή την Αντιγόνη, κυλάει το νερό στο σώμα της, απαγγέλει στίχους, ερμηνεύει μονολόγους, σκηνοθετεί τον εαυτό της, εκεί ψηλά, με θεατές τα φώτα της πόλης, ντύνεται τις διαφορετικές γυναίκες που της συστήνονται όταν όλοι λείπουν από το σπίτι και όλα είναι τακτοποιημένα και ήσυχα, κι εκείνη βρίσκει λίγο χρόνο για να βουτήξει στις χάρτινες ζωές τους.»

Το απόσπασμα με το οποίο ξεκινώ το κείμενο μου αυτό είναι η παράγραφος με την οποία ολοκληρώνεται το διήγημα με τίτλο «Ζωή εν τάξει», ένα από τα είκοσι τρία διηγήματα που συμπεριλαμβάνονται στη συλλογή «Λεύκες» (εκδόσεις Κέδρος) της Βίκυς Κλεφτογιάννη. Προσωπική μου άποψη πως είναι ένα από τα δυνατότερα της συλλογής. Ως σύλληψη, ως ιδέα, ως απόδοση. Αυτό δεν σημαίνει πως τα υπόλοιπα είκοσι δύο υπολείπονται. Κάθε άλλο. Στο συγκεκριμένο, όμως, που δεν μιλά για τίποτα το συγκλονιστικό, το μοναδικό ή το ξεχωριστό, παρά μόνο για τη ζωή μιας συνηθισμένης νοικοκυράς που θέλει τα πάντα στο μικρόκοσμο της να είναι εν τάξει ανά πάσα στιγμή, αυτή η τάξη που υπάρχει γύρω της, χάρη στην ίδια, δεν υπάρχει μέσα της. Και ενώ για την εξωτερική τάξη φροντίζει με κάθε επιμέλεια και σχολαστικότητα, για την εσωτερική βολεύεται και ξεγελιέται με το να ερμηνεύει ως άλλη θεατρίνα τις «χάρτινες» ζωές κάποιων άλλων γυναικών.

Ρόλοι που δεν είναι «χάρτινοι» και αποστολή που δεν την επέλεξαν όλες με ελεύθερη βούληση, αλλά κάποιες υποχρεώθηκαν ή δέχτηκαν μοιρολατρικά να την αναλάβουν.

Ωστόσο, δεν είναι η μόνη ηρωίδα της συλλογής που βιώνει μια τέτοια κατάσταση. Σε ανάλογη θέση βρίσκονται κι άλλες καθώς προσπαθούν να υπηρετήσουν κάτι που δεν είναι, κάτι που δεν τις ταιριάζει. Ηρωίδες που δεν έχουν όλες ονόματα. Έχουν, όμως, όλες ρόλους, μια αποστολή να φέρουν σε πέρας. Ρόλοι που δεν είναι «χάρτινοι» και αποστολή που δεν την επέλεξαν όλες με ελεύθερη βούληση, αλλά κάποιες υποχρεώθηκαν ή δέχτηκαν μοιρολατρικά να την αναλάβουν. Μια αποστολή που σε ορισμένες περιπτώσεις θυμίζει σταυρό του μαρτυρίου, μόνο που δεν διαρκεί λίγες μέρες, αλλά πολλές, τις περισσότερες ίσως, απ’ όσες ζήσουν.

Κείμενα για τη γυναίκα κάθε εποχής

Η Βίκυ Κλεφτογιάννη μέσα από τα κείμενα της επιλέγει να μιλήσει για τη γυναίκα της κάθε εποχής. Τη γυναίκα θύμα των συνεπειών του πολέμου και των φυλετικών διώξεων, των ταξικών αγώνων και της αντίστασης, των προκαταλήψεων και των αυστηρά προκαθορισμένων και απαράβατων σεξουαλικών επιλογών, τη γυναίκα έρμαιο των ανισοτήτων, των υποχρεώσεων και των κανόνων ανδροκρατούμενων κοινωνιών, μόνιμο και εύκολο στόχο βίαιων ανδρών, τη γυναίκα που μεταναστεύοντας τσαλαβουτάει σε αφιλόξενα νερά αλλά δεν παύει να ελπίζει. Τη γυναίκα που ονειρεύεται αλλά κρατά για τον εαυτό της τα όνειρα που κάνει, που τολμά και πετυχαίνει αλλά το μόνο που κερδίζει έναν μισοειπωμένο καλό λόγο, παραμένοντας σταθερά σε μειονεκτική θέση και δεύτερο ρόλο κι ας παίζει με επιτυχία τον πρώτο. Τη γυναίκα που, όταν αμαρτάνει ή λαθεύει, σπάνια θα της αναγνωριστεί κάποιο ελαφρυντικό και πολύ δύσκολα θα της αναγνωριστεί το δίκιο της ακόμα και στις περιπτώσεις που είναι όλο, χωρίς καμιά αμφισβήτηση, με το μέρος της.

Πετυχαίνει οι ηρωίδες της να ξεφύγουν από τη λογική του εφήμερου, του συνηθισμένου και του επαναλαμβανόμενου, αποκτώντας μια μοναδικότητα.

Οι εικόνες των διηγημάτων της συγγραφέως δεν είναι πρωτόγνωρες, ούτε, δυστυχώς, λείπουν, ορισμένες απ’ αυτές, από την καθημερινή ειδησεογραφία. Η καλή λογοτεχνία όμως, δεν είναι τα νέα της ημέρας, ούτε η επικαιρότητα. Είναι πάντα κάτι πιο βαθύ και ουσιαστικό. Δεν στέκεται στην επιφάνεια ενός γεγονότος, αλλά λειτουργεί αποτελεσματικά όταν καταφέρει να μιλήσει για την καρδιά του γεγονότος. Μπορεί τα όσα μας περιγράφει η Βίκυ Κλεφτογιάννη στα κείμενα της να είναι αποκυήματα της δημιουργικής φαντασίας της, ή να τα συνέθεσε παίρνοντας στοιχεία από διάφορα συμβάντα, ή να τα ανέσυρε από τις σελίδες της ιστορίας, αλλά το σημαντικό είναι πως σε κάθε ένα από τα διηγήματα της καταφέρνει να σε οδηγήσει στην ουσία του θέματος που θίγει, στον πυρήνα αυτού που την απασχολεί. Πετυχαίνει οι ηρωίδες της να ξεφύγουν από τη λογική του εφήμερου, του συνηθισμένου και του επαναλαμβανόμενου, αποκτώντας μια μοναδικότητα.

Ολοκληρώνοντας τις ιστορίες τους, είσαι πια σε θέση να τις κατανοήσεις και να τις δεις με αληθινά πρόσωπα, κι ας μην τα περιγράφει στα κείμενα της, πρόσωπα που σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να σου φανούν γνώριμα.

ΛεύκεςΗ ολοκλήρωση της συλλογής με το διήγημα «Λεύκες» εύστοχη. Είναι οι λεύκες που «Τα καλοκαίρια απλώνουν το μαγνάδι τους προστατευτικά πάνω απ’ τα χρυσά στάχυα, δίνουν με τις χούφτες νερό στους θεριστές, σκουπίζουν τον ιδρώτα των γυναικών που συλλέγουν κόκκινους καρπούς και δροσίζουν τους άντρες με τα βαριά δέματα στους ώμους, χαρίζοντας τους τετράφυλλα τριφύλλια. Το φθινόπωρο τραγουδούν δυνατά στα έρημα βαμβακοχώραφα, απαντώντας στις μεθυσμένες μελωδίες απ’ τις πλαγιές του Ελικώνα, τανύζονται, ψηλώνουν κι άλλο, τρίζουν οι ξύλινες ραφές, τους χειμώνες υπομένουν τις καταιγίδες κι αφήνουν ό,τι τις βαραίνει να κυλήσει…». Είναι οι λεύκες που η συγγραφέας τις αποδίδει κάποια απ’ τα χαρακτηριστικά των γυναικών, δοτικές και τρυφερές σαν εκείνες, που ξέρουν πώς να συνδράμουν, να παρασταθούν, να προσφέρουν.

Μικρά σε έκταση όλα τα διηγήματα. Μια δύσκολη επιλογή για τον κάθε συγγραφέα που καλείται να συμπυκνώσει χωρίς να αφαιρέσει, να υπονοήσει χωρίς να παραλείψει, να ελαχιστοποιήσει χωρίς να οδηγηθεί σε κάτι λειψό. Μια δύσκολη επιλογή που όμως εδώ λειτουργεί αποτελεσματικά καθώς φτάνοντας στο τέλος τους δεν νιώθεις πως κάτι χρειαζόταν περισσότερο. Με τα όσα διάβασες έχεις πάρει πια τη σκυτάλη για να πας την ιστορία πιο πέρα, να ανακαλύψεις τις διάφορες πτυχές της που η Βίκυ Κλεφτογιάννη υπαινίχθηκε εύστοχα με τη γραφή της αλλά απέφυγε έντεχνα να τις απλώσει ολόκληρες μπροστά σου, στερώντας σε τελικά από την αναγνωστική απόλαυση του να τις εντοπίζεις και, ως ένα βαθμό, να τις ανασυνθέτεις μόνος σου.

Η γραφή της προσεγμένη, καλοδουλεμένη. Ο λόγος της σε κάποιες περιπτώσεις ποιητικός, τόσο όσο χρειάζεται για να ειπωθούν πράγματα που ίσως ο πεζός λόγος θα δυσκολευόταν να τα αποδώσει όπως τους αξίζει. Μια συλλογή διηγημάτων, εν τέλει, που της αξίζει η προσοχή μας.


 * Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΙΤΕΝΗΣ είναι συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Γιαλάν Ντουνιάς» (εκδ. Γράφημα).

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Πλατεία Κλαυθμώνος» του Γιώργου Συμπάρδη (κριτική) – Μυστικά και ψέματα σε καιρούς σκοτεινούς

«Πλατεία Κλαυθμώνος» του Γιώργου Συμπάρδη (κριτική) – Μυστικά και ψέματα σε καιρούς σκοτεινούς

Για το μυθιστόρημα του Γιώργου Συμπάρδη «Πλατεία Κλαυθμώνος» (εκδ. Μεταίχμιο). 

Γράφει η Άννα Αφεντουλίδου

Η ...

«Φλόρενς Μπλαντ» του Ανδρέα Νικολακόπουλου (κριτική) – Πεθαίνοντας σαν ήπειρος

«Φλόρενς Μπλαντ» του Ανδρέα Νικολακόπουλου (κριτική) – Πεθαίνοντας σαν ήπειρος

Για το μυθιστόρημα του Ανδρέα Νικολακόπουλου «Φλόρενς Μπλαντ» (εκδ. Ίκαρος). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Jean Siméon Chardin, «The Kitchen Maid» (1738), λάδι σε καμβά.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Έπειτα από δύο παρόμοιας λογικής συλλογές δ...

«Ανάληψη» του Ηλία Λ. Παπαμόσχου (κριτική) – Η αταξίδευτη μοίρα των ανθρώπων

«Ανάληψη» του Ηλία Λ. Παπαμόσχου (κριτική) – Η αταξίδευτη μοίρα των ανθρώπων

Για το μυθιστόρημα του Ηλία Λ. Παπαμόσχου «Ανάληψη» (εκδ. Πατάκη) – Για ένα πραγματικό ναυάγιο στην Καστοριά του 1929. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Θλίψη σαν κάρβουνο αναμμένο, πένθος που τυλίγει όπως η αράχνη τα σώ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα δέκα καλύτερα βιβλία του 2023 σύμφωνα με τους New York Times

Τα δέκα καλύτερα βιβλία του 2023 σύμφωνα με τους New York Times

Η συντακτική ομάδα των New York Times ξεχώρισε τα καλύτερα βιβλία που κυκλοφόρησαν το 2023, επιλέγοντας πέντε έργα μυθοπλασίας και πέντε δοκίμια. Στην κεντρική εικόνα, η Ζέιντι Σμιθ [Zadie Smith], συγγραφέας του «The fraud», το οποίο αναφέρεται στη λίστα ως ένα από τα πέντε σημαντικότερα μυθιστορήματα του έτους που ...

Βασίλης Βασιλικός (1934-2023): Η Εταιρεία Συγγραφέων αφιερώνει στη μνήμη του την επόμενη Ημέρα Ποίησης

Βασίλης Βασιλικός (1934-2023): Η Εταιρεία Συγγραφέων αφιερώνει στη μνήμη του την επόμενη Ημέρα Ποίησης

Με ανακοίνωσή της η Εταιρεία Συγγραφέων αποχαιρετά των δύο φορές Πρόεδρό της Βασίλη Βασιλικό και ανακοινώνει ότι η Ημέρα Ποίησης 2024 θα είναι αφιερωμένη στη μνήμη του ανθρώπου που εισηγήθηκε στην UNESCO την 21 Μαρτίου ως Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης

...
Βασίλης Βασιλικός (1934-2023): Ένας αποχαιρετισμός από τον Αλέξη Ζήρα

Βασίλης Βασιλικός (1934-2023): Ένας αποχαιρετισμός από τον Αλέξη Ζήρα

Ακολουθεί επιμνημόσυνο κείμενο του Αλέξη Ζήρα, πρώην Προέδρου της Εταιρείας Συγγραφέων, για τον Βασίλη Βασιλικό.

Ένας αποχαιρετισμός στον Βασίλη Βασιλικό

Για πολλά χρόνια, τουλάχιστον από τη δεκαετία του 1970 ως το κλείσιμο...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το τέλος της Αισθητικής; Τεχνομηδενισμός και Σύγχρονη Τέχνη» του Δημοσθένη Δαββέτα (προδημοσίευση)

«Το τέλος της Αισθητικής; Τεχνομηδενισμός και Σύγχρονη Τέχνη» του Δημοσθένη Δαββέτα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του Δημοσθένη Δαββέτα «Το τέλος της Αισθητικής; Τεχνομηδενισμός και Σύγχρονη Τέχνη» (Επίμετρο: Μάνος Στεφανίδης) το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

«Χωριό Ποτέμκιν» του Γιώργου Παναγή (προδημοσίευση)

«Χωριό Ποτέμκιν» του Γιώργου Παναγή (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιώργου Παναγή «Χωριό Ποτέμκιν», που κυκλοφορεί στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Τόπος. [Η έκφραση «Χωριό Ποτέµκιν» (ρωσικά: по­тёмкинские деревни) περιγράφει ένα κατασκεύασµα που έχει στόχο να αποκρύψει την αλήθεια ή να εξωραΐσει µια κατάσταση].

Επιμέλεια:...

«Ο Γιουγκοσλάβος» της Άνα Βούτσκοβιτς (προδημοσίευση)

«Ο Γιουγκοσλάβος» της Άνα Βούτσκοβιτς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άνα Βούτσκοβιτς [Ana Vučković] «Ο Γιουγκοσλάβος» (μτφρ. Απόστολος Θηβαίος), το οποίο κυκλοφορεί αρχές Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η ΜΠΑΝΑΝΑ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα δέκα καλύτερα βιβλία του 2023 σύμφωνα με τους New York Times

Τα δέκα καλύτερα βιβλία του 2023 σύμφωνα με τους New York Times

Η συντακτική ομάδα των New York Times ξεχώρισε τα καλύτερα βιβλία που κυκλοφόρησαν το 2023, επιλέγοντας πέντε έργα μυθοπλασίας και πέντε δοκίμια. Στην κεντρική εικόνα, η Ζέιντι Σμιθ [Zadie Smith], συγγραφέας του «The fraud», το οποίο αναφέρεται στη λίστα ως ένα από τα πέντε σημαντικότερα μυθιστορήματα του έτους που ...

«Ο βίος βραχύς, η δε τέχνη μακρή» – Αυτοβιογραφίες και βιογραφίες, 15+1 επιλογές από τις πρόσφατες εκδόσεις

«Ο βίος βραχύς, η δε τέχνη μακρή» – Αυτοβιογραφίες και βιογραφίες, 15+1 επιλογές από τις πρόσφατες εκδόσεις

Τι κοινό μπορεί να έχει η Μαρινέλλα με τον Έλον Μάσκ; Η Μαρία Κάλλας με τον Ανδρέα Παπανδρέου και ο Πρίγκιπας Χάρι με τον Διονύση Σιμόπουλο; Οι βιογραφίες όλων αυτών, και μερικές ακόμη, κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες και σας τις παρουσιάζουμε.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστό...

Κλερ Κίγκαν – Η Ιρλανδή που ανέδειξε τις χάρες της μικρής φόρμας

Κλερ Κίγκαν – Η Ιρλανδή που ανέδειξε τις χάρες της μικρής φόρμας

Η Ιρλανδή συγγραφέας έχει αγαπηθεί από το ελληνικό αναγνωστικό κοινό και όχι άδικα. Τι είναι αυτό που την κάνει ιδιαίτερη και γιατί η πρόσφατη νουβέλα της «Πολύ αργά πια» (μτφρ. Μαρτίνα Ασκητοπούλου, εκδ. Μεταίχμιο) την καταξιώνει. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ