baladeur

Για τη συλλογή διηγημάτων της Βίκυς Κλεφτογιάννη «Λεύκες» (εκδ. Κέδρος). «Δεν στέκεται στην επιφάνεια ενός γεγονότος, αλλά λειτουργεί αποτελεσματικά όταν καταφέρει να μιλήσει για την καρδιά του γεγονότος».

Γράφει ο Μιχάλης Πιτένης

«Κάθε βράδυ, πριν κλείσει το παράθυρο του υπνοδωματίου, κοιτάζει τον ουρανό. Όταν τα σύννεφα είναι βαριά, ξαπλώνει στο κρεβάτι και περιμένει. Με τις πρώτες σταγόνες και αφού βεβαιωθεί ότι η ανάσα δίπλα της είναι παραδομένη σε βαθύ ύπνο, σηκώνεται, ξετρυπώνει από το βάθος του τελευταίου συρταριού την κόκκινη μεταξωτή ρόμπα της, βγαίνει αθόρυβα στο κλιμακοστάσιο και ανεβαίνει στην ταράτσα. Ανάλογα με την ένταση της βροχής, επιλέγει την Οφηλία, την Έντα, την Μπλανς ή την Αντιγόνη, κυλάει το νερό στο σώμα της, απαγγέλει στίχους, ερμηνεύει μονολόγους, σκηνοθετεί τον εαυτό της, εκεί ψηλά, με θεατές τα φώτα της πόλης, ντύνεται τις διαφορετικές γυναίκες που της συστήνονται όταν όλοι λείπουν από το σπίτι και όλα είναι τακτοποιημένα και ήσυχα, κι εκείνη βρίσκει λίγο χρόνο για να βουτήξει στις χάρτινες ζωές τους.»

Το απόσπασμα με το οποίο ξεκινώ το κείμενο μου αυτό είναι η παράγραφος με την οποία ολοκληρώνεται το διήγημα με τίτλο «Ζωή εν τάξει», ένα από τα είκοσι τρία διηγήματα που συμπεριλαμβάνονται στη συλλογή «Λεύκες» (εκδόσεις Κέδρος) της Βίκυς Κλεφτογιάννη. Προσωπική μου άποψη πως είναι ένα από τα δυνατότερα της συλλογής. Ως σύλληψη, ως ιδέα, ως απόδοση. Αυτό δεν σημαίνει πως τα υπόλοιπα είκοσι δύο υπολείπονται. Κάθε άλλο. Στο συγκεκριμένο, όμως, που δεν μιλά για τίποτα το συγκλονιστικό, το μοναδικό ή το ξεχωριστό, παρά μόνο για τη ζωή μιας συνηθισμένης νοικοκυράς που θέλει τα πάντα στο μικρόκοσμο της να είναι εν τάξει ανά πάσα στιγμή, αυτή η τάξη που υπάρχει γύρω της, χάρη στην ίδια, δεν υπάρχει μέσα της. Και ενώ για την εξωτερική τάξη φροντίζει με κάθε επιμέλεια και σχολαστικότητα, για την εσωτερική βολεύεται και ξεγελιέται με το να ερμηνεύει ως άλλη θεατρίνα τις «χάρτινες» ζωές κάποιων άλλων γυναικών.

Ρόλοι που δεν είναι «χάρτινοι» και αποστολή που δεν την επέλεξαν όλες με ελεύθερη βούληση, αλλά κάποιες υποχρεώθηκαν ή δέχτηκαν μοιρολατρικά να την αναλάβουν.

Ωστόσο, δεν είναι η μόνη ηρωίδα της συλλογής που βιώνει μια τέτοια κατάσταση. Σε ανάλογη θέση βρίσκονται κι άλλες καθώς προσπαθούν να υπηρετήσουν κάτι που δεν είναι, κάτι που δεν τις ταιριάζει. Ηρωίδες που δεν έχουν όλες ονόματα. Έχουν, όμως, όλες ρόλους, μια αποστολή να φέρουν σε πέρας. Ρόλοι που δεν είναι «χάρτινοι» και αποστολή που δεν την επέλεξαν όλες με ελεύθερη βούληση, αλλά κάποιες υποχρεώθηκαν ή δέχτηκαν μοιρολατρικά να την αναλάβουν. Μια αποστολή που σε ορισμένες περιπτώσεις θυμίζει σταυρό του μαρτυρίου, μόνο που δεν διαρκεί λίγες μέρες, αλλά πολλές, τις περισσότερες ίσως, απ’ όσες ζήσουν.

Κείμενα για τη γυναίκα κάθε εποχής

Η Βίκυ Κλεφτογιάννη μέσα από τα κείμενα της επιλέγει να μιλήσει για τη γυναίκα της κάθε εποχής. Τη γυναίκα θύμα των συνεπειών του πολέμου και των φυλετικών διώξεων, των ταξικών αγώνων και της αντίστασης, των προκαταλήψεων και των αυστηρά προκαθορισμένων και απαράβατων σεξουαλικών επιλογών, τη γυναίκα έρμαιο των ανισοτήτων, των υποχρεώσεων και των κανόνων ανδροκρατούμενων κοινωνιών, μόνιμο και εύκολο στόχο βίαιων ανδρών, τη γυναίκα που μεταναστεύοντας τσαλαβουτάει σε αφιλόξενα νερά αλλά δεν παύει να ελπίζει. Τη γυναίκα που ονειρεύεται αλλά κρατά για τον εαυτό της τα όνειρα που κάνει, που τολμά και πετυχαίνει αλλά το μόνο που κερδίζει έναν μισοειπωμένο καλό λόγο, παραμένοντας σταθερά σε μειονεκτική θέση και δεύτερο ρόλο κι ας παίζει με επιτυχία τον πρώτο. Τη γυναίκα που, όταν αμαρτάνει ή λαθεύει, σπάνια θα της αναγνωριστεί κάποιο ελαφρυντικό και πολύ δύσκολα θα της αναγνωριστεί το δίκιο της ακόμα και στις περιπτώσεις που είναι όλο, χωρίς καμιά αμφισβήτηση, με το μέρος της.

Πετυχαίνει οι ηρωίδες της να ξεφύγουν από τη λογική του εφήμερου, του συνηθισμένου και του επαναλαμβανόμενου, αποκτώντας μια μοναδικότητα.

Οι εικόνες των διηγημάτων της συγγραφέως δεν είναι πρωτόγνωρες, ούτε, δυστυχώς, λείπουν, ορισμένες απ’ αυτές, από την καθημερινή ειδησεογραφία. Η καλή λογοτεχνία όμως, δεν είναι τα νέα της ημέρας, ούτε η επικαιρότητα. Είναι πάντα κάτι πιο βαθύ και ουσιαστικό. Δεν στέκεται στην επιφάνεια ενός γεγονότος, αλλά λειτουργεί αποτελεσματικά όταν καταφέρει να μιλήσει για την καρδιά του γεγονότος. Μπορεί τα όσα μας περιγράφει η Βίκυ Κλεφτογιάννη στα κείμενα της να είναι αποκυήματα της δημιουργικής φαντασίας της, ή να τα συνέθεσε παίρνοντας στοιχεία από διάφορα συμβάντα, ή να τα ανέσυρε από τις σελίδες της ιστορίας, αλλά το σημαντικό είναι πως σε κάθε ένα από τα διηγήματα της καταφέρνει να σε οδηγήσει στην ουσία του θέματος που θίγει, στον πυρήνα αυτού που την απασχολεί. Πετυχαίνει οι ηρωίδες της να ξεφύγουν από τη λογική του εφήμερου, του συνηθισμένου και του επαναλαμβανόμενου, αποκτώντας μια μοναδικότητα.

Ολοκληρώνοντας τις ιστορίες τους, είσαι πια σε θέση να τις κατανοήσεις και να τις δεις με αληθινά πρόσωπα, κι ας μην τα περιγράφει στα κείμενα της, πρόσωπα που σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να σου φανούν γνώριμα.

ΛεύκεςΗ ολοκλήρωση της συλλογής με το διήγημα «Λεύκες» εύστοχη. Είναι οι λεύκες που «Τα καλοκαίρια απλώνουν το μαγνάδι τους προστατευτικά πάνω απ’ τα χρυσά στάχυα, δίνουν με τις χούφτες νερό στους θεριστές, σκουπίζουν τον ιδρώτα των γυναικών που συλλέγουν κόκκινους καρπούς και δροσίζουν τους άντρες με τα βαριά δέματα στους ώμους, χαρίζοντας τους τετράφυλλα τριφύλλια. Το φθινόπωρο τραγουδούν δυνατά στα έρημα βαμβακοχώραφα, απαντώντας στις μεθυσμένες μελωδίες απ’ τις πλαγιές του Ελικώνα, τανύζονται, ψηλώνουν κι άλλο, τρίζουν οι ξύλινες ραφές, τους χειμώνες υπομένουν τις καταιγίδες κι αφήνουν ό,τι τις βαραίνει να κυλήσει…». Είναι οι λεύκες που η συγγραφέας τις αποδίδει κάποια απ’ τα χαρακτηριστικά των γυναικών, δοτικές και τρυφερές σαν εκείνες, που ξέρουν πώς να συνδράμουν, να παρασταθούν, να προσφέρουν.

Μικρά σε έκταση όλα τα διηγήματα. Μια δύσκολη επιλογή για τον κάθε συγγραφέα που καλείται να συμπυκνώσει χωρίς να αφαιρέσει, να υπονοήσει χωρίς να παραλείψει, να ελαχιστοποιήσει χωρίς να οδηγηθεί σε κάτι λειψό. Μια δύσκολη επιλογή που όμως εδώ λειτουργεί αποτελεσματικά καθώς φτάνοντας στο τέλος τους δεν νιώθεις πως κάτι χρειαζόταν περισσότερο. Με τα όσα διάβασες έχεις πάρει πια τη σκυτάλη για να πας την ιστορία πιο πέρα, να ανακαλύψεις τις διάφορες πτυχές της που η Βίκυ Κλεφτογιάννη υπαινίχθηκε εύστοχα με τη γραφή της αλλά απέφυγε έντεχνα να τις απλώσει ολόκληρες μπροστά σου, στερώντας σε τελικά από την αναγνωστική απόλαυση του να τις εντοπίζεις και, ως ένα βαθμό, να τις ανασυνθέτεις μόνος σου.

Η γραφή της προσεγμένη, καλοδουλεμένη. Ο λόγος της σε κάποιες περιπτώσεις ποιητικός, τόσο όσο χρειάζεται για να ειπωθούν πράγματα που ίσως ο πεζός λόγος θα δυσκολευόταν να τα αποδώσει όπως τους αξίζει. Μια συλλογή διηγημάτων, εν τέλει, που της αξίζει η προσοχή μας.


 * Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΙΤΕΝΗΣ είναι συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Γιαλάν Ντουνιάς» (εκδ. Γράφημα).

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Βαθύ το σκοτάδι πριν την αυγή» της Ελένης Πριοβόλου (κριτική) – Χριστόδουλος Παμπλέκης, ένας γνήσιος εκπρόσωπος του Διαφωτισμού

«Βαθύ το σκοτάδι πριν την αυγή» της Ελένης Πριοβόλου (κριτική) – Χριστόδουλος Παμπλέκης, ένας γνήσιος εκπρόσωπος του Διαφωτισμού

Για το μυθιστόρημα της Ελένης Πριοβόλου «Βαθύ σκοτάδι πριν την αυγή» (εκδ. Καστανιώτη). Kεντρική εικόνα: Ο Γάλλος περιηγητής Σουαζέλ-Γκουφιέ συναντά στην Πάτμο ένα μοναχό που τον ρωτά αν ζουν ακόμα ο Βολταίρος και ο Ρουσσώ © Wikipedia. 

Γράφει η Διώνη Δημητ...

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Κακατσάκη «Απολαύσεις της Καπούης» (εκδ. Καλειδοσκόπιο).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Αν η πλοκή του μυθιστορήματος χαρακτηρίζεται από στιβαρότητα και λελογισμένη πολυπλοκότητα, αν η γλώσσα του ρέει ομαλά και συστήνει ...

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

Για το βιβλίο της Λίνα Βαλετοπούλου «Κλουαζονέ» (εκδ.Βακχικόν). Κεντρική εικόνα: από την ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Το τελευταίο σημείωμα». 

Γράφει η Κατερίνα Ι. Παπαδημητρίου

Η Λίνα Βαλετοπούλου, μετά την τελευ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

Δόθηκε σήμερα (28/5) η Συνέντευξη Τύπου για το 3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων (26-30 Ιουνίου 2024). Σπουδαίοι Έλληνες και ξένοι συγγραφείς αναμένονται στην Κρήτη, ενώ το πρόγραμμα των εκδηλώσεων είναι πιο φιλόδοξο σε σχέση με τα προηγούμενα δύο χρόνια. Στην κεντρική εικόνα, εκδήλωση από το περσινό φεστιβάλ στα σκαλιά πί...

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί από τις 14 μέχρι και τις 30 Ιουνίου στο Πασαλιμάνι.

Επιμέλεια: Book Press

Ακόμη μια χρονιά η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί σε ένα αγαπημένο σημείο συνάντησης των πειραιωτών, στο Πασαλιμάν...

 «Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

«Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

Για την παράσταση «Σ' εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη που ανεβαίνει στο Αμφιθέατρο Σπύρου Ευαγγελάτου σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη. Κεντρική εικόνα: © Mike Rafail.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Πέντε ελληνικά μυθιστορήματα, πέντε εντυπωσιακές ηρωίδες

Πέντε ελληνικά μυθιστορήματα, πέντε εντυπωσιακές ηρωίδες

Γυναίκες άλλων εποχών, αλλά και σύγχρονες. Βασίλισσες, αλλά και γυναίκες της διπλανής πόρτας. Επιλέγουμε πέντε πρόσφατα βιβλία Ελλήνων συγγραφέων που μας προσφέρουν, αντίστοιχα, πέντε εντυπωτικές και καλοσχηματισμένες ηρωίδες. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος  ...

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ