oneireuomai pinakes

Για τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες» (εκδ. Στίξις). 

Της Χριστίνας Μουκούλη

Είναι σε όλους γνωστή η σημασία της λέξης αδιέξοδο. Κυριολεκτικά μιλώντας, είναι ένας δρόμος που δεν οδηγεί πουθενά, δεν έχει έξοδο, δεν έχει τρόπο διαφυγής. Η λέξη χρησιμοποιείται μεταφορικά και για κάθε δύσκολη συγκυρία, ανυπέρβλητο εμπόδιο ή οριακή κατάσταση. Οι εκφάνσεις του αδιέξοδου είναι το θέμα που πραγματεύεται ο πρωτοεμφανιζόμενος Σόλωνας Παπαγεωργίου στη συλλογή του Ονειρεύομαι πίνακες (εκδ. Στίξις). Η συλλογή απαρτίζεται από μία νουβέλα, η οποία έδωσε και τον τίτλο στο βιβλίο και από πέντε διηγήματα.

Στη νουβέλα βλέπουμε στιγμές από τη ζωή ενός ζωγράφου, ο οποίος έχει πάψει να ζωγραφίζει. Ζει παρατηρώντας τις ζωές των άλλων, συμμετέχοντας ελάχιστα σε συζητήσεις, ανατρέχοντας στο παρελθόν. Έχει χάσει κάθε διάθεση για δημιουργία και δεν υπάρχει τίποτα να τον εμπνεύσει, έπειτα από την απώλεια της γυναίκας του. Η ζωή του βρίσκεται σε τέλμα. Αναπολεί τις ευτυχισμένες στιγμές που είχε ζήσει μαζί της, ονειρεύεται τους πίνακες που θα ζωγράφιζε, αν εκείνη εξακολουθούσε να ζει. Παράλληλα βλέπουμε και τις ζωές των ανθρώπων που τον περιβάλλουν, τις ιστορίες τους, τις επιτυχίες ή τις αποτυχίες τους. Οι συγγενείς και οι φίλοι του, με τα δικά τους μικρά ή μεγάλα προβλήματα, είναι δίπλα του, ο καθένας με τον τρόπο του, δηλώνοντας διακριτικά «παρών».

Ιστορίες της διπλανής πόρτας

Οι ιστορίες της συλλογής αναφέρονται σε πράγματα που βιώνει ένας άνθρωπος της εποχής μας, κάποια από τα οποία μπορεί να έχουμε ζήσει οι ίδιοι ή κάποιος γνωστός μας. Ιστορίες της καθημερινότητας, αλλά και κάποιες πέρα από αυτήν. Στον «Τυραννόσαυρο», ο Βαγγέλης –ο οποίος πηγαίνει ακόμα σχολείο, δεν έχει φίλους και δεν μιλάει σχεδόν ποτέ– φεύγει από το σπίτι με το ποδήλατό του, έχοντας στη τσέπη έναν σουγιά και στο χέρι μια μελανιά που του έκανε ο πατέρας του. Δεν έχει σημασία αν πήρε μαζί του τον σουγιά για να αμυνθεί σε ενδεχόμενη επίθεση ή για να επιτεθεί ο ίδιος. Σημασία έχει ότι δεν μπορεί να τον στρέψει εναντίον κανενός, γιατί συνειδητοποιεί ότι εκείνο από το οποίο κινδυνεύει, δεν εξουδετερώνεται με σουγιά. Ο μόνος τρόπος με τον οποίο θα μπορούσε να ελευθερωθεί από εκείνα που τον πνίγουν και να λυτρωθεί, είναι να αποκτήσει «ένα ζευγάρι λευκά φτερά για να πετάξει μακριά, να χαθεί μέσα στα σύννεφα».

Περνούν κάποιες ώρες μαζί, αλλά η εγγύτητα των σωμάτων τους δεν συνεπάγεται και ψυχική επαφή, ούτε και λύνει κάποιο από τα θέματα που τον απασχολούν.

Στο «Μοιάζουν με δέντρα», ένας νεαρός γιατρός, μπαίνει ένα απόγευμα στο Skoda του και φεύγει, χωρίς συγκεκριμένο προορισμό. Κάνει μια στάση σε κάποιο σημείο της εθνικής οδού για φαγητό, γνωρίζει μια κοπέλα και την παίρνει μαζί του μέχρι την κοντινή πόλη. Περνούν κάποιες ώρες μαζί, αλλά η εγγύτητα των σωμάτων τους δεν συνεπάγεται και ψυχική επαφή, ούτε και λύνει κάποιο από τα θέματα που τον απασχολούν. Στον παράξενο καθρέφτη της κρεβατοκάμαρας, όπου βρίσκεται μαζί της, βλέπει να καθρεφτίζονται τα δέντρα του κοντινού πάρκου. Μια εικόνα εντελώς διαφορετική. Πάλι μοιάζουν με δέντρα, αλλά είναι σαν να έχουν σπάσει. Και η δική του εικόνα στον καθρέφτη, είναι αντίστοιχη με εκείνη των δέντρων. Είναι εκείνος, αλλά και δεν είναι. Όπως δεν είναι ο εαυτός του που ακολουθεί την άγνωστη σε εκείνο το σπίτι, ενώ στο δικό του σπίτι τον περιμένει η γυναίκα του, στην οποία και επιστρέφει αργά τη νύχτα. Στο διήγημα πλανάται και η ιδέα της ύπαρξης ενός παιδιού, ή ίσως και της απώλειάς του.

Στο «Μαμράζ», ο αφηγητής και ο Άγγλος, φίλοι από το δημοτικό, στην εφηβεία τους ονειρεύονται ταξίδια και δίνουν όρκο να κολυμπήσουν στα νερά της Μαμράζ, της στοιχειωμένης λίμνης του Ιράν. Ονειρεύονται να ζήσουν κάτι συναρπαστικό και μοναδικό. Ακολουθούν διαφορετικούς επαγγελματικούς δρόμους, κάνουν συμβιβασμούς, άλλος περισσότερο κι άλλος λιγότερο, όμως η επιθυμία τους να απολαύσουν μια ξεχωριστή εμπειρία που θα τους κάνει ευτυχισμένους, παραμένει ως το τέλος.

Στη «Σκουληκότρυπα», ένας εικοσιτριάχρονος που κατοικεί στην Κυψέλη, βλέπει στον ύπνο του μια εφιαλτική εκδοχή της μετέπειτα ζωής του. Βλέπει τον εαυτό του πενήντα χρόνια μετά, γερασμένο, να έχει χάσει τους αγαπημένους του, να έχει χάσει τη μνήμη του, να έχει αποτύχει σε επαγγελματικό και προσωπικό επίπεδο. Βλέπει, αντίστοιχα τον αδελφό του, ο οποίος φαινόταν ότι είχε ελάχιστες προοπτικές, να έχει καταφέρει πολύ περισσότερα πράγματα. Τι έκανε λάθος;

Όλοι φορούν ένα είδος γυαλιών-μάσκας. Τα πάντα είναι τυποποιημένα, ελεγχόμενα. Ένα δυστοπικό τοπίο...

Στο «Ακόμα σ’ αγαπώ», βλέπουμε ένα ζευγάρι κάπου στο μέλλον. Εκείνος έχει χάσει το ένα του χέρι σε αυτοκινητικό ατύχημα. Εκείνη, όπως και οι περισσότεροι άνθρωποι γύρω της, έχει χάσει την όρασή της. Όλοι φορούν ένα είδος γυαλιών-μάσκας. Τα πάντα είναι τυποποιημένα, ελεγχόμενα. Ένα δυστοπικό τοπίο, από το οποίο απουσιάζει μια βασική αίσθηση των ηρώων: η όραση. Δεν μπορούν να δουν τι υπάρχει γύρω τους, δεν μπορούν να δουν τα αγαπημένα τους πρόσωπα, δεν μπορούν να δουν τον εαυτό τους στον καθρέφτη. Μήπως, κατ’ επέκταση, δεν μπορούν να συνειδητοποιήσουν και το τι συμβαίνει στη ζωή τους γενικότερα; Τα περισσότερα στοιχεία της πρότερης ζωής τους έχουν ξεχαστεί. Το μόνο που υπήρχε πριν και συνεχίζει να υπάρχει, είναι η αγάπη.

Μία και μόνη επιλογή

solon exofΟι ήρωες της συλλογής υποφέρουν βουβά, καρτερικά, δεν εκφράζουν τον πόνο και την απόγνωσή τους. Είναι άνθρωποι που αγαπούν και προδίδονται, ή που αγαπιούνται και προδίδουν. Κάποιοι που δεν παλεύουν αρκετά, άλλοι που δεν είναι έτοιμοι για τις καταστροφές που καραδοκούν στην επόμενη στροφή, και που δεν κάνουν ό,τι είναι δυνατό για να τις αποφύγουν. Άνθρωποι που, σε στιγμές, ενεργούν με τρόπο απρόσμενο, που παύουν να είναι ο εαυτός τους. Άνθρωποι που βλέπουν τη ζωή τους να τραμπαλίζεται, όπως το αρωματικό δεντράκι στο Skoda του νεαρού γιατρού, αλλά δεν επιτρέπουν σε κανέναν να εισέλθει στα άδυτα της ψυχής τους. Διαπιστώνουν με ανακούφιση ότι είναι ακόμα ζωντανοί, εύχονται να μπορούσαν να προβλέψουν και να προλάβουν τις δυσάρεστες εξελίξεις, και αναγνωρίζουν ότι το μόνο που φώτισε κάποτε κι ελπίζουν ότι μπορεί να φωτίσει ξανά τη ζωή τους, είναι η αγάπη. Άνθρωποι που, παρά τα αδιέξοδα στα οποία βρίσκονται, δεν παύουν να ονειρεύονται.

Ο νεαρός συγγραφέας σε συνέντευξή του λέει ότι γράφει για πράγματα που γνωρίζει. Περιγράφει περιοχές στις οποίες έχει ζήσει, αναφέρεται σε ταινίες που έχει δει, σε πίνακες που έχει αγαπήσει. Με μια φρέσκια ματιά, άλλοτε με λόγο κοφτό και στακάτο, κι άλλοτε με ποιητική και στοχαστική διάθεση, αναλύει σχέσεις συγγενικές και ερωτικές, συναισθήματα αγάπης και πληρότητας μα κι άλλα που συνδέονται με την απώλεια αγαπημένων προσώπων, με άλυτα προβλήματα, τα οποία καταβάλλουν την ψυχή και μαραζώνουν το σώμα, καθηλώνοντάς το σε κατάσταση αδράνειας. 

Όσοι έχουν βιώσει παρόμοιες καταστάσεις, θα αναγνωρίσουν μέσα στις ιστορίες της συλλογής, κάτι από τον εαυτό τους. Κι εκείνοι που, είτε λόγω ηλικίας είτε λόγω τύχης δεν έχουν ζήσει ακόμη κάτι ανάλογο, η συλλογή λειτουργεί σαν μια προετοιμασία για τα αδιέξοδα της ζωής, τα οποία αναπόφευκτα θα κάνουν κάποια στιγμή την εμφάνισή τους. Και στα οποία, όσο τετριμμένο κι αν ακούγεται, η μόνη επιλογή που έχει κανείς είναι να συνεχίζει να ζει. Η συλλογή αποτελεί ένα πολύ ενδιαφέρον ξεκίνημα για έναν πολλά υποσχόμενο συγγραφέα.


Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός.

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Με τον Άγγλο πήγαμε μαζί σχολείο, από το δημοτικό μέχρι το λύκειο. Καθόταν στα πίσω θρανία κι έστριβε τσιγαριλίκια. Αρχίσαμε να κάνουμε παρέα στην εφηβεία. Διάβαζε κόμικς. Είχαμε συζητήσει για τα πάντα, για το φύλο των αγγέλων, για το ταξίδι των χελιών στη θάλασσα των Σαργασσών. Είχαμε αναρωτηθεί –κομμάτια στο μεθύσι– για το αερόστατο που βλέπει ο ασθενής όταν ο οφθαλμίατρος μετράει τη μυωπία του. Ο Άγγλος είχε επινοήσει τη δική του αργκό, που ήταν επί της ουσίας μια μείξη ελληνικών και αγγλικών. Όταν ήθελε να αποκαλέσει κάποιον κρετίνο, τον αποκαλούσε μπαφούνο. "Είναι μπαφούνος" έλεγε».

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Brandy Sour» της Κωνσταντίας Σωτηρίου (κριτική) – Μυθιστόρημα επιστροφής και μνήμης με επίκεντρο το ιστορικό Λήδρα Πάλας

«Brandy Sour» της Κωνσταντίας Σωτηρίου (κριτική) – Μυθιστόρημα επιστροφής και μνήμης με επίκεντρο το ιστορικό Λήδρα Πάλας

Για το μυθιστόρημα της Κωνσταντίας Σωτηρίου «Brandy Sour – Μυθιστόρημα σε είκοσι δύο δωμάτια» (εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Χριστούγεννα στο Λήδρα Πάλας, το 1954.

Γράφει ο Δημήτρης Χριστόπουλος

«Ο τόπος ανήκ...

«Λάδι σε καμβά» του Αλέξη Πανσέληνου (κριτική)

«Λάδι σε καμβά» του Αλέξη Πανσέληνου (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Αλέξη Πανσέληνου «Λάδι σε καμβά» (εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Φοιτητές συγκεντρωμένοι έξω από το Πολυτεχνείο στις 15.11.1973 γράφουν συνθήματα σε διερχόμενα τρόλεϊ «Κάτω η χούντα» © Ντίμης Αργυρόπουλος / Πρακτορείο Φωτογραφικών Επικαίρων Ελληνικού και Ξένου Τύπου...

«Φυγόδικος δεν ήμουν» της Ισμήνης Καρυωτάκη (κριτική) – Από τη Φρειδερίκη στον «Κατήφορο»

«Φυγόδικος δεν ήμουν» της Ισμήνης Καρυωτάκη (κριτική) – Από τη Φρειδερίκη στον «Κατήφορο»

Για το μυθιστόρημα της Ισμήνης Καρυωτάκη «Φυγόδικος δεν ήμουν» (εκδ. Ποταμός). Κεντρική εικόνα: Η Ζωή Λάσκαρη στον «Κατήφορο» (σκην. Γιάννης Δαλιανίδης).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Θα ήθελα, πρώτα απ’ όλα, να δώσω τα εύσημα στην Ισμήνη Καρυω...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση του βιβλίου του Βασίλη Κολώνα «Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών»

Παρουσίαση του βιβλίου του Βασίλη Κολώνα «Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών»

Ο εκδοτικός οίκος University Studio Press΄σας προσκαλεί στην παρουσίαση του βιβλίου του Βασίλη Κολώνα «Η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΕΚΤΟΣ ΤΩΝ ΤΕΙΧΩΝ - Εικονογραφία της συνοικίας των Εξοχών (1885-1912)», την Τετάρτη 14 Δεκεμβρίου, στις 19:00, στο Τεχνικό Επιμελητήριο Κεντρικής Μακεδονίας (ΤΕΕ), Λεωφόρος Μεγάλου Αλεξάνδρου...

Μαρία Καντ, Ευά Παπαδάκης, Στρατούλα Θεοδωράτου: τιμήθηκαν με τα βραβεία Βαρβέρη και Κουμανταρέα της Εταιρείας Συγγραφέων

Μαρία Καντ, Ευά Παπαδάκης, Στρατούλα Θεοδωράτου: τιμήθηκαν με τα βραβεία Βαρβέρη και Κουμανταρέα της Εταιρείας Συγγραφέων

Στην κατάμεστη αίθουσα του Συλλόγου οι Φίλοι της Μουσικής «Λίλιαν Βουδούρη» απονεμήθηκαν χθες τα Βραβεία 2022 της Εταιρείας Συγγραφέων. Την εκδήλωση χαιρέτισαν η Πρόεδρος της Δημοκρατίας κα Κατερίνα Σακελλαροπούλου, ο υφυπουργός Πολιτισμού κ. Νικόλας Γιατρομανωλάκης και ο Διευθυντής του Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρ...

«Κάθε λογοτεχνικός χαρακτήρας κρύβει μια σκοτεινή πλευρά»: 5 συγγραφικές συμβουλές από την Άγκαθα Κρίστι

«Κάθε λογοτεχνικός χαρακτήρας κρύβει μια σκοτεινή πλευρά»: 5 συγγραφικές συμβουλές από την Άγκαθα Κρίστι

Η Άγκαθα Κρίστι ήταν Βρετανίδα συγγραφέας, ευρέως γνωστή για τα αστυνομικά μυθιστορήματά της, καθώς και για τους λογοτεχνικούς ήρωες που δημιούργησε, τον δαιμόνιο ντεντέκτιβ Ηρακλή Πουαρό και τη Μις Μαρπλ. Τα βιβλία της κυκλοφορούν στη χώρα μας από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Επιμέλει...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Από τον Ζελένσκι στην Ακρίτα: 28 βιογραφίες, αυτοβιογραφίες και μαρτυρίες που ξεχωρίζουν

Από τον Ζελένσκι στην Ακρίτα: 28 βιογραφίες, αυτοβιογραφίες και μαρτυρίες που ξεχωρίζουν

Στην βιβλιοπαραγωγή του 2022 έφτασαν στα χέρια μας βιογραφίες, αυτοβιογραφίες και μαρτυρίες που ξεχωρίζουν καθώς συνθέτουν με πληρότητα πορτρέτα ανθρώπων που έχουν διακριθεί. Από τον χώρο της πολιτικής, της επιστήμης, της λογοτεχνίας, της ποπ κουλτούρας, μέσα από τα βιβλία αυτά επιχειρούμε να μπούμε στο μυαλό τους.&...

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ