«Ρωγμή στον τοίχο» της Μαρίας Δριμή (κριτική)

Ο Μάρκος Σελαβής, καταξιωμένος ηθοποιός, εισβάλει ένα πρωί στα γραφεία του εκδοτικού οίκου Ρωγμή, διαμαρτυρόμενος για την απόρριψη της νουβέλας που είχε καταθέσει προς έκδοση. Ο εκδότης, έπειτα από την επίμονη και πιεστική στάση του Σελαβή, αποφασίζει να διαβάσει το χειρόγραφο, του οποίου ο τίτλος είναι ίδιος με το όνομα του εκδοτικού οίκου: Ρωγμή.

Στο χειρόγραφο αυτό ο ηθοποιός καταγράφει τη ζωή του κατά τη διάρκεια των σπουδών του στην Ιατρική. Ως φοιτητής, μένει μόνος του καθώς οι γονείς του δεν ζουν πια, και στο διαμέρισμα δίπλα στο δικό του, κατοικεί η οικογένεια Οικονομίδη. Ένα ζευγάρι μεσηλίκων, η συμπεριφορά των οποίων είναι κάπως παράξενη και εξάπτει την περιέργεια του φοιτητή. Ο τοίχος που χωρίζει τα δύο διαμερίσματα, μια μέρα, εντελώς ξαφνικά, παρουσιάζει μια μικρή ρωγμή, η οποία σιγά-σιγά μεγαλώνει. Η ρωγμή αυτή γίνεται η αιτία της γνωριμίας του με τους γείτονες, μια γνωριμία που εξελίσσεται σε φιλική σχέση ανάμεσά τους.

Όσο κι αν το κείμενο υποκρύπτει μια ιδέα διδακτισμού, η παρότρυνση να βγούμε από τον μικρόκοσμό μας και να ασχοληθούμε με κάποιους που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερα προβλήματα από μας, είναι ο μόνος τρόπος για να μάθουμε καλύτερα τον εαυτό μας...

Στην οικογένεια Οικονομίδη υπάρχει κι ένα ανάπηρο παιδί. Μέσα από τη ρωγμή του τοίχου που ενώνει τα διαμερίσματά τους, ο Μάρκος παρακολουθεί –εν γνώσει τους και, ίσως, και μετά από παράκλησή τους– τη ζωή των γειτόνων του και τις «παραστάσεις» που δίνουν για να διασκεδάζουν την κόρη τους. Από αυτούς και από την κοπέλα με την οποία έχει σχέση, ο νεαρός φοιτητής έρχεται σε επαφή με το θέατρο, παρακολουθεί πολλά θεατρικά έργα στο διαδίκτυο, αποκτά θεατρική παιδεία, και αρχίζει να αναρωτιέται για τις επιλογές που έχει κάνει στη ζωή του. Και έχει άφθονο χρόνο για σκέψη, καθώς όλα αυτά γίνονται τον καιρό της πανδημίας.

Όσο η σχέση του Μάρκου με τους γείτονες σταθεροποιείται και αυξάνεται η οικειότητα μεταξύ τους, η ρωγμή μεγαλώνει. Ώσπου μια μέρα, πάλι ξαφνικά κι αναπάντεχα, η ρωγμή εξαφανίζεται.

Η ιστορία του Μάρκου Σελαβή εγκιβωτίζεται μέσα σε μια άλλη, εντελώς διαφορετική ιστορία, εκείνη του εκδότη, ο οποίος διαβάζει το χειρόγραφο. Είναι η ιστορία ενός ανθρώπου μοναχικού, με όλες τις λάθος επιλογές, τις ματαιώσεις, τις αναθεωρήσεις και τις πικρές διαπιστώσεις, τον χαμένο χρόνο και τους λανθασμένους χειρισμούς μιας ζωής που βρίσκεται στη δύση της.

Η Μαρία Δριμή γεννήθηκε στην Αθήνα το 1968. Είναι ιατρός εντατικολόγος σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του ΕΣΥ και πτυχιούχος Φιλολογίας του ΕΚΠΑ. Έχει παρακολουθήσει εργαστήρια δημιουργικής γραφής και θεατρικής γραφής στη Σχολή Πυροδότησης Θεατρικής Γραφής του θεάτρου «Πορεία». Διηγήματά της έχουν δημοσιευθεί σε έντυπα και ηλεκτρονικά λογοτεχνικά περιοδικά. Τα θεατρικά της έργα Ἐν τόπω χλοερῷ (2019), Από έδρας (2020) και Ούριος άνεμος (2020) διατίθενται ελεύθερα στο διαδίκτυο. Το θεατρικό της έργο Όλες εκείνες οι εικόνες (2020) απέσπασε τρίτο βραβείο στον διαγωνισμό «Σε κλειστό κύκλο» της Εταιρείας Θεατρικών Συγγραφέων Κύπρου και περιλαμβάνεται σε συλλογική έκδοση.

Η γνώση του εαυτού μέσα από την προσέγγιση του άλλου

Ο Μάρκος είχε επιλέξει να σπουδάσει Ιατρική, όχι τόσο γιατί αυτό ήταν το όνειρο της ζωής του, όσο για να αποδείξει στον πατέρα του, ίσως και στον εαυτό του, ότι μπορεί να τα καταφέρει. Δεν είχε ψάξει ποτέ βαθιά μέσα του να βρει τι τον γεμίζει, τι τον κάνει ευτυχισμένο. Όταν άρχισε να ασχολείται με τα προβλήματα των γειτόνων του, όταν βγήκε από το περίβλημα του εαυτού και αφιέρωσε λίγο από τον χρόνο του στους άλλους, όταν εκείνοι μοιράστηκαν μαζί του τις δυσκολίες τους, άρχισε να βλέπει τα πράγματα αλλιώς, ίσως πιο κοντά στις πραγματικές τους διαστάσεις. Άρχισε να γνωρίζει καλύτερα τα θέλω του. Η ενασχόλησή του με το ζευγάρι των γειτόνων και με τα προβλήματά τους, λειτούργησε πολύ απελευθερωτικά για τον ίδιο, παρά τον εγκλεισμό της πανδημίας, και όλο αυτό προήγαγε τη διαδικασία της ενηλικίωσής του.

Η συγγραφέας σε συνέντευξή της τονίζει ότι την ενδιαφέρει να αναδείξει στα κείμενά της τις ανθρώπινες σχέσεις στο σύγχρονο αστικό περιβάλλον. Να μιλήσει για ανθρώπους με ιδιαιτερότητες, οι οποίες δυσχεραίνουν την καθημερινότητά τους. Αυτός είναι ο άξονας των θεατρικών έργων που έχει γράψει, και γύρω από τον οποίο συνεχίζει να κινείται και στην πρώτη της νουβέλα. Πράγματι, οι άνθρωποι γύρω μας έχουν να μας πουν ενδιαφέρουσες ιστορίες, αρκεί να τους αφιερώσουμε λίγο από τον χρόνο και την προσοχή μας.

Οι ανθρώπινες σχέσεις, που πάντα ήταν και εξακολουθούν να είναι περίπλοκες, τα λάθη που κάνουμε κυρίως σε αυτούς που αγαπάμε, η επιπολαιότητα με την οποία επιλέγουμε επαγγελματικό προσανατολισμό και η αδιαφορία για το τι συμβαίνει στους ανθρώπους της διπλανής μας πόρτας, είναι θέματα επίκαιρα και ουσιαστικά. Και η συγγραφέας τα προσεγγίζει με ωραίο τρόπο, σε αυτή τη νουβέλα που διαβάζεται με πολύ ενδιαφέρον. Όσο κι αν το κείμενο υποκρύπτει μια ιδέα διδακτισμού, η παρότρυνση να βγούμε από τον μικρόκοσμό μας και να ασχοληθούμε με κάποιους που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερα προβλήματα από μας είναι ο μόνος τρόπος για να μάθουμε καλύτερα τον εαυτό μας και να νιώσουμε την απρόσμενη μαγεία με την οποία χρωματίζει τη ζωή η αγάπη και η ανθρώπινη επαφή.

* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός.

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Ένιωθε ανακουφισμένος που ο ίδιος δεν έγραφε πια. Θα ήταν δύσκολο να φτιάχνει ιστορίες αφήνοντας εντελώς απέξω τους ανθρώπους που μπαινόβγαιναν στην πραγματική του ζωή. Ακόμα πιο δύσκολο ήταν να τους πείσει ότι οι ιστορίες του δεν τους αφορούσαν, ότι δεν κουβαλούσαν κομμάτια από τις ζωές τους. Πόσο διαφορετικές μπορεί, τελικά, να είναι οι ζωές των ανθρώπων; Όλες έχουν μέσα τους αγάπη, πόνο, απογοήτευση, πένθος, φιλοδοξία, οργή· όλα τα συστατικά της ανθρώπινης ύπαρξης. Ό,τι και να σκαρφιστεί ο συγγραφέας, όσο πρωτότυπη και να είναι η ιστορία του, τα συστατικά είναι τα ίδια. Πώς να μη βρει καθένας ένα κομμάτι του εκεί μέσα;»