to xioni ton agrafon

Για το μυθιστόρημα του Παναγιώτη Χατζημωυσιάδη «Το χιόνι των Αγράφων» (εκδ. Κίχλη). Κεντρική εικόνα: Μαχητές του ΔΣΕ © Φωτογραφικό Αρχείο ΑΣΚΙ.

Του Δημήτρη Χριστόπουλου

«Τα θεμέλιά μου στα βουνά
και τα βουνά σηκώνουν οι λαοί στους ώμους τους
και πάνω τους η μνήμη καίει
άκαυτη βάτος»
Οδυσσέας Ελύτης, Το Άξιον Εστί, Ε’ Τα πάθη (1959)

Λοιπόν, άλλο ένα βιβλίο για τον ελληνικό Εμφύλιο. Και μάλιστα από έναν συγγραφέα γεννημένο το 1970, που ήδη έχει αφήσει έκτυπο το συγγραφικό του αποτύπωμα. Μήπως όλη αυτή η «ιστοριολατρία» είναι το βολικό άλλοθι μιας μυθοπλαστικής ένδειας; Η «σιγουριά» και η «εγγύηση» μιας εκδοτικής απόπειρας; Ο επιδιωκόμενος «θόρυβος» ένθεν κι ένθεν του ιδεολογικού εκκρεμούς; Η φιλοδοξία να προστεθεί άλλο ένα βιβλίο στον όγκο της λογοτεχνικής παραγωγής για τον Εμφύλιο; Ενστάσεις και απορίες καλοπροαίρετες.

Η πορεία των αόπλων

Η συγγραφική υποκειμενικότητα του Χατζημωυσιάδη δεν επιδιώκει τίποτα από αυτά. Επιλέγοντας συνειδητά την ευθεία αναφορά και επεξεργασία του ίδιου του ιστορικού γεγονότος, ενδιαφέρεται μονάχα, εβδομήντα δύο χρόνια μετά το τέλος του Εμφυλίου, να αφηγηθεί τις ιστορίες ανθρώπων που βρέθηκαν σαν τον Ιησού τη νύχτα της Γεθσημανή παραδομένοι στις πληγές μιας από τα μέσα προδοσίας, μιας πολιτικής δολοπλοκίας, μιας ακατανόητης πορείας προς τον θάνατο, βορά στις μυλόπετρες μιας τυφλής κομματικής γραφειοκρατίας. Ένα βιβλίο το οποίο, αν διαβαστεί υπό το πρίσμα της ηθικής της ανάγνωσης, μπορεί να ανακατασκευάσει στο μυαλό του αναγνώστη την εικόνα του Εμφυλίου, μέσα από την προοπτική των μικροϊστοριών, της «Ιστορίας από τα κάτω», την προσφορότερη τεχνική, προκειμένου να αποδοθεί πληρέστερα το στίγμα της παθολογίας ή του παραλογισμού μιας ολόκληρης εποχής, με την ανακατασκευή του ιστού των αόρατων πτυχών της ιστορίας.

Ο Χατζημωυσιάδης στο σπονδυλωτό αυτό μυθιστόρημα απομονώνει ορισμένα μυθοπλαστικά πρόσωπα για να φωτίσει τη βιογραφία τους, τις απόψεις τους, τα συναισθήματά τους, μετατρέποντας τους χαρακτήρες του σε κέντρο των πάντων.

Ο Χατζημωυσιάδης στο σπονδυλωτό αυτό μυθιστόρημα απομονώνει ορισμένα μυθοπλαστικά πρόσωπα για να φωτίσει τη βιογραφία τους, τις απόψεις τους, τα συναισθήματά τους, μετατρέποντας τους χαρακτήρες του σε κέντρο των πάντων. Ο Μίλαν Κούντερα, μιλώντας για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει την ιστορία, υποστηρίζει πως «από τις ιστορικές περιστάσεις δεν συγκρατώ παρά εκείνες που δημιουργούν για τα πρόσωπά μου μιαν αποκαλυπτική υπαρξιακή κατάσταση»[1]. Άλλωστε, είναι γνωστό το συνεχές μεταξύ λογοτεχνίας και ιστορίας, μνήμης και Ιστορίας ως επιστήμης. Υπό το πρίσμα αυτό, έχει ενδιαφέρον πώς ένα σπονδυλωτό μυθιστόρημα γραμμένο το 2021 από ένα συγγραφέα της γενιάς του ’90, ανακατασκευάζει το τραυματικό παρελθόν.

Η λογοτεχνία ως τέχνη του λόγου αλλά και ως κοινωνική πρακτική σχετίζεται και συνομιλεί αναπόδραστα με τον λόγο της επιστήμης της Ιστορίας. Στα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης και μάλιστα σε ένα σύντομο διάστημα είδαν το φως εμβληματικά βιβλία με θέμα τον ελληνικό εμφύλιο, γραμμένα από απόσταση χρόνου, όταν οι συνθήκες έδειχναν πλέον ώριμες να μιλήσουμε για την τραυματική μνήμη. Βιβλία όπως Το Κιβώτιο του Άρη Αλεξάνδρου (1974), τα Ακροκεραύνια του Χριστόφορου Μηλιώνη (1976), το Πένθιμο Εμβατήριο του Σωτήρη Πατατζή (1978) άνοιξαν τον μεταπολιτευτικό διάλογο του ελληνικού μυθιστορήματος με τον Εμφύλιο. Γιατί όμως εν έτει 2021 να επιστρέψουμε στο 1948; Τι στ’ αλήθεια ήταν αυτό το τόσο σπουδαίο που συνέβη στην Ταξιαρχία των αόπλων, που ένας συγγραφέας επιθυμεί να το μνημειώσει λογοτεχνικά;

xatzimoysiadis panagiotis

Ο Παναγιώτης Χατζημωυσιάδης γεννήθηκε το 1970 στο Δυτικό Πέλλας. Εργάζεται ως φιλόλογος στη μέση εκπαίδευση. Έχουν εκδοθεί τρία μυθιστορήματά του, μια νουβέλα, δύο συλλογές διηγημάτων και μια συλλογή με μικρά πεζά.

Μια αφήγηση επιστροφής και μνήμης

Η απάντηση για μένα –ή μάλλον σε μένα– είναι προφανής: γιατί το σπονδυλωτό αυτό μυθιστόρημα μιλάει για τον άνθρωπο εν πολέμω που ταυτίζεται με το πεπρωμένο του, αγγίζοντας την ουσία της ανθρώπινης συνθήκης, όταν τα πάσης φύσεως ιδεολογικά υποστυλώματα καταρρέουν σαν χάρτινος πύργος. Από απόσταση επτά δεκαετιών, ο συγγραφέας θέλει να εκθέσει τις παράλληλες ιστορίες ανθρώπων που εκόντες άκοντες αποφάσισαν να ακολουθήσουν την τυφλή πορεία αυτοκτονίας, σαράντα περίπου ημερών, 1300 νεοσύλλεκτων μελών του ΔΣΕ, προερχόμενων κυρίως από επιστράτευση που είχε πραγματοποιηθεί τον Δεκέμβρη του 1947 και τον Γενάρη του 1948. Ο χώρος δράσης είναι κυρίως ο ορεινός όγκος της Όθρυος, του Κίσσαβου, του Ολύμπου, των Πιερίων και του Γράμμου[2]. Αυτό είναι το πυρηνικό γεγονός στο οποίο, συνεκδοχικά, αντικατοπτρίζονται τα χαρακτηριστικά μιας ολόκληρης εποχής.

Σαράντα ημέρες μιας πορείας που γίνονται μεταφορά εν σμικρώ του καθ’ όλου. «Ο ιστορικός και πολιτικός λόγος για τον εμφύλιο ασχολείται με τις υπερατομικές όψεις, τα γεγονότα και τις αιτίες, ερευνά, κρίνει και συμπεραίνει. Λέει αλήθειες, δεν λέει την αλήθεια. Αυτή η συστηματικά απωθημένη αλήθεια είναι ανθρωπολογική, πέρα από την ιστορία, την κοινωνιολογία και την πολιτική. Πρόκειται για την υπεροχή του θανάτου πάνω στα άλλα “πανανθρώπινα”, για τον θρίαμβο της ετερότητας, της ανθρώπινης αναδελφοσύνης και της κτηνωδίας. Γιατί η πρώτη, η στοιχειώδης ετερότητα δεν είναι ανάμεσα σε αλλοεθνείς ούτε ανάμεσα σε κοινωνικές τάξεις και ομάδες συμφερόντων. Είναι ανάμεσα σε άνθρωπο και άνθρωπο. Ο εμφύλιος ο δικός μας κοιταγμένος από κοντά, χωρίς λάβαρα και ψυχές βαθιές (!) επιβεβαιώνει αυτή τη φοβερή αλήθεια, που μόνο η λογοτεχνία μπορεί να δει»[3].

Από απόσταση επτά δεκαετιών, ο συγγραφέας θέλει να εκθέσει τις παράλληλες ιστορίες ανθρώπων που εκόντες άκοντες αποφάσισαν να ακολουθήσουν την τυφλή πορεία αυτοκτονίας, σαράντα περίπου ημερών...

Ο Αμερικανός συγγραφέας Laird Hunt, μιλώντας με αφορμή την έκδοση στα ελληνικά, του μυθιστορήματός του Neverhome (μτφρ. Χρήστος Οικονόμου, εκδ. Πόλις), καταθέτει την άποψη ότι δεν ήθελε να μιλήσει «για» τις γυναίκες του αμερικανικού εμφυλίου, αλλά «εκ μέρους» των γυναικών που μεταμφιεσμένες σε άντρες πολέμησαν σ’ αυτόν. Το ίδιο, νομίζω, ισχύει και στην περίπτωση του Χατζημωυσιάδη. Μια κατάθεση ψυχής εκ μέρους κάθε Σωτήρη, Κυριάκου, Χαραλάμπη, Αποστόλη, Σωτηρίας, Αβράμη, Γεωργιάδη, που κανένα ιστορικό αρχείο δεν έχει καταγράψει ή δεν ενδιαφέρεται να διαφυλάξει. Σαν τα τραγούδια που δεν έχουν τραγουδηθεί ακόμα, και ένας επιζών ύστερα από χρόνια τα παίζει στη φυσαρμόνικά του μέσα στο αγιάζι των απάτητων βουνών, όχι σαν πολεμικό εμβατήριο αλλά σαν πένθιμο μοιρολόι μιας δράκας ανθρώπων που προσώρας πίστεψαν σε μια πίστη που λησμόνησε τον ίδιο της τον εαυτό, που έχασε την επαφή της με τον άνθρωπο και κατάντησε στείρα και στυγνή εξουσία, θύμα ωστόσο και η ίδια των τότε διεθνών συγκυριών που συνέργησαν ώστε οι πραγματικοί πρωταγωνιστές της Αντίστασης να στιγματιστούν, να λοιδορηθούν, να ριχτούν στο καλάθι της ιστορίας από τους ίδιους τους θλιβερούς της κομπάρσους.

kichli xatzimoysiadis to xioni ton agrafonΟ συγγραφέας είναι ένας δόκιμος εκπρόσωπος του λογοτεχνικού μας λόγου. Κάνει τομή σε γεγονότα που ο ίδιος δεν έζησε –ωστόσο το τραύμα τους έχει χαράξει βαθιά τη μνήμη του– και τα αφομοίωσε αισθητικά και μορφικά ως μέρος της αντίληψής του για την ιστορία και την πραγματικότητα, και που η τραυματική του μεταμνήμη («διαμεσολαβημένη δεύτερη μνήμη») τα ανακαλεί διαμεσολαβητικά, καθιστώντας ειδοποιό το γνώρισμα ενός ξενοκίνητου πολέμου που χώρισε για δεκαετίες τον λαό μας σε δυο αντιμαχόμενα μέρη[4]. Δεν είναι τόσο το συναίσθημα που καθοδηγεί τη γραφή του, όσο η κοινή λογική που εκφράζει το αίτημα, έως πότε ο άνθρωπος θα είναι το άθυρμα ενός πειράματος που διεξάγεται ερήμην του.

Το χιόνι των Αγράφων βρίσκεται εγγύτερα, από άποψη τεχνικής, στα Ακροκεραύνια του Μηλιώνη παρά στην αλληγορική γραφή των Άρη Αλεξάνδρου, Αντρέα Φραγκιά (Λοιμός) ή Αριστοτέλη Νικολαΐδη (Συνυπάρχοντες), με έκδηλο το ρεαλιστικό στοιχείο, το οποίο, ωστόσο δεν έχει τον χαρακτήρα του χρονικού (ή της «λογοτεχνίας-ντοκουμέντου») όπως συμβαίνει στην περίπτωση της Ορθοκωστάς του Θανάση Βαλτινού ή του Φυγόδικου του Γιάννη Μανούσακα. Γι’ αυτό και Το χιόνι των Αγράφων δεν πρέπει να διαβαστεί ως ιστορικό έργο, παρά το γεγονός ότι ο συγγραφέας έχει διεξαγάγει έρευνα και έχει βασιστεί σε πρωτογενές ιστορικό υλικό, εξ ου και δεν είναι υποχρεωμένος να σεβαστεί την πειθαρχία της ιστορικής επιστήμης. Μην ξεχνάμε ότι η λογοτεχνία που σέβεται τον εαυτό της υπακούει στους δικούς της και μόνο κανόνες ποιητικής, οι οποίοι και καταξιώνουν ή όχι αισθητικά το έργο. Όπως πολύ σωστά έχει επισημάνει η Βενετία Αποστολίδου «συνήθως, τα πιο “αληθινά” ιστορικά στοιχεία σε μια λογοτεχνική αφήγηση είναι οι λεπτομέρειες της καθημερινής ζωής, οι ανώδυνες πληροφορίες, όλα εκείνα που είναι απαραίτητα για να ανασυσταθεί η ατμόσφαιρα και τα συναισθήματα μιας εποχής και σε τούτο είναι βεβαίως απαράμιλλη η δύναμη της λογοτεχνίας»[5].

Δεν είναι τόσο το συναίσθημα που καθοδηγεί τη γραφή του, όσο η κοινή λογική που εκφράζει το αίτημα, έως πότε ο άνθρωπος θα είναι το άθυρμα ενός πειράματος που διεξάγεται ερήμην του.

Η Ιωάννα Σωτήρχου χαρακτήρισε πρόσφατα το έργο ζωής του Άρη Αλεξάνδρου Το Κιβώτιο, που εξακολουθεί να παίζεται στο Studio Μαυρομιχάλη, «μια σπαρακτική συντριβή του μαχόμενου ιδεαλισμού από την απόλυτη εξουσία του ιερατείου που νομοτελειακά καταντά παράλογη»[6]. Δεν βρίσκω καταλληλότερο τρόπο πύκνωσης για το τι αντιπροσωπεύει Το χιόνι των Αγράφων. Σε τελική ανάλυση, για τον Χατζημωυσιάδη, η μνήμη είναι η ιδιωτική του λογοτεχνία.


* Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Τζίντιλι» (εκδ. Το Ροδακιό).

Σημειώσεις
1. Κούντερα, Μίλαν (1989). Η τέχνη του μυθιστορήματος, μτφρ. Φίλιππος Δρακονταειδής. Αθήνα: Εστία
2. Το μυθιστόρημα συνομιλεί με σημαντικές ιστορικές πηγές:
- Σάνδρης, Βασίλης Γ. Πορεία θανάτου. Μια δραματική ιστορία στη δίνη του ελληνικού εμφυλίου μέσα από τις εμπειρίες αυτοπτών μαρτύρων. Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο, 2018.
- Γιαννακόπουλος Σταμάτης, Σταύρος [Ανταίος Πέτρος]. Η ελπίδα πάγωσε στις κορφές: κάθοδος στην κόλαση του Εμφυλίου
- Γιαννακόπουλος, Σταύρος [Ανταίος Πέτρος]. Ηρωική πορεία, Ανατύπωση. Αθήνα: Μνήμη, 1978.
3. Ραυτόπουλος, Δημήτρης Εμφύλιος και Λογοτεχνία. Αθήνα: Πατάκης, σ.10.
4. Ο Βαγγέλης Χατζηβασιλείου την ονομάζει μνήμη επιγόνων, που αποτυπώνει από απόσταση αλλά όχι χωρίς οδύνη το βιοπολιτικό σοκ το οποίο υπέστη η ιστορική γενιά των γονιών τους· στην περίπτωσή μας η γενιά του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και της εμφύλιας σύρραξης. (βλ. Β. Χατζηβασιλείου, «Εκ των προτέρων σημαδεμένη μνήμη», oanagnostis.gr.)
5. Βενετία Αποστολίδου, «Λογοτεχνία και Ιστορία. Μια σχέση ιδιαίτερα σημαντική για τη λογοτεχνική εκπαίδευση». Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας.
6. Εφ-Συν, 17.12.2021
 

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Πήγαν και τον στήσανε στα ριζά της απέναντι πλαγιάς κοντά στο νεκροταφείο της Βράχας. Ήταν ένα σκάμμα εκεί. Αντιφέγγιζαν απ’ τους δαυλούς οι σκιές των επίστρατων. Χιόνι έπεφτε από πάνω, σήκωσε τα μάτια ψηλά. Πυκνές πυκνές νιφάδες, σαν το τρίχωμα της Αμαλίτσας, κείνη τη φορά που πρόλαβε να την κουρέψει. Δίπλα του φέραν τον άλλον και τον βάλαν δυο μέτρα μακριά του. Τον άκουγε να κλαίει με πνιχτούς λυγμούς. Έκανε ένα πλάγιο βήμα, του άπλωσε το χέρι, του ’δωσε κι ο άλλος το δικό του. Απέναντι σηκώνονταν τα όπλα. Άνοιξε τα μάτια και κοίταξε μπροστά του. Τα πάντα ακινητούσαν. Και τα σηκωμένα όπλα. Και τα παγωμένα πρόσωπα. Και το βλέμμα της βοηθού του Γούσια. Και οι νιφάδες που ’πεφταν. Και ο Άρης που ’τρεχε γαβγίζοντας προς το μέρος του. Όλα σταματημένα. Μοναχά το μυαλό του έψαχνε απάντηση στο ερώτημα: Ποιος, πατέρα, θα το βρει τώρα το δικό σου δίκιο;

Τρεις πυροβολισμούς πρόλαβε να ακούσει. Τρεις φορές πρόλαβε να επαναλάβει την ερώτηση.

Ποιος; Ποιος; Ποιος;»

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Κιθαιρώνας» του Νίκου Α. Μάντη (κριτική) – Στη μαγική ενδοχώρα των Βακχών

«Κιθαιρώνας» του Νίκου Α. Μάντη (κριτική) – Στη μαγική ενδοχώρα των Βακχών

Για το μυθιστόρημα του Νίκου Α. Μάντη «Κιθαιρώνας» (εκδ. Καστανιώτη). Στην κεντρική εικόνα, ένας άντρας και μια γυναίκα κοιτάζουν τον διάσημο πίνακα του William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Youth of Bacchus. Νέο βλέμμα, σε ένα αρχέγονο θέμα. 

Γράφει ο Διονύση...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

Για τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» (εκδ. Κίχλη). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Στάλκερ» του Αντρέι Ταρκόφσκι. 

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Μπορεί τα διηγήματα του Μιχάλη Μα...

«Μπέμπης» του Θωμά Κοροβίνη (κριτική)

«Μπέμπης» του Θωμά Κοροβίνη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Θωμά Κοροβίνη «Μπέμπης» (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: Ο Δημήτρης Στεργίου ή «Μπέμπης».

Γράφει ο Νίκος Χρυσός

«Κάθε κομμάτι που παίζουμε αφηγείται κι από μια ιστορία, ένα περιστατικό, μια χαρά, ένα ντέρτι, μια πεθυμιά, ένα όν...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] «Ρολόι χωρίς δείκτες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο θάνατος εί...

Ένας χρόνος χωρίς τη Μαριανίνα Κριεζή + ένα σπάνιο διήγημά της

Ένας χρόνος χωρίς τη Μαριανίνα Κριεζή + ένα σπάνιο διήγημά της

Με αφορμή τη συμπλήρωση σήμερα, 6 Φεβρουαρίου, ενός χρόνου χωρίς τη Μαριανίνα Κριεζή κοντά μας, αναδημοσιεύουμε ένα σπάνιο διήγημά της του 1971 – ίσως το μοναδικό που έχει γράψει.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Η ...

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

Στο πλαίσιο του κύκλου «Γιατί Ψυχανάλυση;» 12 συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με την Βίκυ Φλέσσα που διοργανώνονται από τις εκδόσεις Αρμός, το Σάββατο 4 Φεβρουαρίου το θέμα είναι «Γονείς και παιδιά».

Επιμέλεια: Book Press

Ο κύκλος συνομιλιών «Γι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] «Ρολόι χωρίς δείκτες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο θάνατος εί...

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ