ixlilates250

Του Μάκη Πανώριου

Η μνήμη, σύμφωνα με την επιστήμη, και όχι μόνο, είναι το θησαυροφυλάκιο του παρελθόντος. Κατά τη διαδρομή της, όμως, μέσα στους αιώνες, και μέσα στο ανθρώπινο σύμπαν που είναι και το υπαρξιακό πλοίο της, υφίσταται αλλεπάλληλες διαφοροποιήσεις, μεταπλάσεις και μεταμορφώσεις. Ως εκ τούτου η αναπαραγωγή του «χαμένου χρόνου» παραδίνεται στον αποδέκτη της αλλοιωμένη. Τη διεργασία της εν λόγω διαφοροποίησης διαπραγματεύεται η ανθρώπινη φαντασία η οποία και προσπαθεί να αναστηλώσει και να αποκρυπτογραφήσει τη μορφή, τον ήχο και τα σύμβολα μιας αδιανόητης δημιουργίας που συνεχώς και αενάως μεταλλάσσεται. Υπό αυτή την έννοια, οι μυθολογίες του κόσμου και οι έντεχνες προσεγγίσεις της προαναφερθείσας «αφάνταστης» δημιουργίας, μέσω της φανταστικής λογοτεχνίας, κυρίως, υπονοούν πολλά. 

Τα επτά διηγήματα φαντασίας του Νίκου Φαρούπου, τα οποία συστεγάζονται στον ανά χείρας τόμο, συνηγορούν υπέρ αυτού. Ο τίτλος εξάλλου της συλλογήςείναι ενδεικτικός του πνεύματος που έχει υπαγορεύσει την ερεθιστική γραφή της. Υπονοεί, και όχι μόνο, αυτόν που ανασύρει υποσυνείδητα την «ξεχασμένη γλώσσα», για να ξαναθυμηθούμε τον Έριχ Φρομ, η οποία προσπαθεί να επαναπροσδιορίσει τη μνήμη, στην ουσία να επικοινωνήσει με τον εαυτό, με σύμβολα η πιθανώς αυθεντική καταγωγή των οποίων έχει χαθεί στις αλλεπάλληλες μετακινήσεις τους από «σώμα σε σώμα» – γι’ αυτό εξάλλου και εμφανίζονται παραμορφωμένα.

Στο πρώτο διήγημα, επί παραδείγματι, κυκλοφορεί ένα ανθρωποφάγο θηλυκό πλάσμα που πιθανώς να κατάγεται από τις μυθολογικές Άρπυες, οι οποίες και αυτές ενδεχομένως να είναι «αναμνήσεις» προϋπαρχόντων πλασμάτων. Ούτως ή άλλως, η πραγματική φύση του παραπέμπει στο θηλυκό έντομο που κατατρώγει το άρρεν μετά την εκτέλεση της συνεύρεσης. Στη συνέχεια, «Τα 21 σκαλοπάτια», οδηγούν σε μια μαγική τελετουργία που γίνεται προς τιμήν κάποιων απολεσθέντων πλέον υπερ-πλασμάτων, η οποία καταλλήλως διαμορφωμένη επιβιώνει μέχρι των ημερών μας σε όλες τις θρησκείες του κόσμου. «Η τρύπα δίπλα στο Ηρώο», που ακολουθεί, μπορεί πιθανώς να είναι συμβολικά η είσοδος προς το ανθρώπινο άδυτο, το κατοικημένο από «ζωντανό σκοτάδι», εντός του οποίου επαγρυπνούν τα «τέρατα» του εαυτού. Δεν αποκλείεται όμως να είναι και η Πύλη-Δίοδος που ενώνει τη Γη με ένα άλλο «Χωροχρονικό Συνεχές». Έπεται «Ο κυνηγός της ηδονής», μια κλασική περίπτωση εισβολής ανορθολογικού στο ορθολογικό. Ο ήρωας που δανείζει τον εν λόγω τίτλο στο διήγημα είναι ο διάσημος εραστής Καζανόβα. Μετά τον επίγειο θάνατό του, κι έχοντας μεταφερθεί σε άλλο υπαρξιακό επίπεδο, παρακολουθεί από εκεί την τελετή της ταφής του. Ο μύθος μπορεί να είναι απλώς η παράδοξη εικονογράφηση ενός ονείρου. Το όνειρο όμως μπορεί να θεωρηθεί και ως αντανάκλαση της μνήμης. Ανάλογη περίπτωση «Άλλου Κόσμου» περιγράφει και «Το χειρόγραφο του μοναχού Ιωάννη». Το εξωτερικό σχήμα της παράδοξης ιστορίας του αντλείται από την αρχαία ελληνική μυθολογία. Ένας σύγχρονος σκεπτικιστής κατέρχεται στον αρχαιοελληνικό Άδη, κι εκεί θα συναντήσει την Ευρυδίκη. Δεν θα διακινδυνεύσει όμως μια αμφίβολη επιστροφή στον «Επάνω Κόσμο» για να μην υποστεί μια δεύτερη μάλλον πιθανή απώλειά της. Η προβληματική του Άγνωστου και η «γνωριμία» με τους «μυθικούς» κατοίκους του, απασχολούν τον συγγραφέα σε όλη την εργασία του. «Ο ιχνηλάτης του σκότους», που τιτλοφορεί και την συλλογή, το επιβεβαιώνει. Στο κέντρο του εν λόγω διηγήματος το ακρωτήριο Ταίναρο, στο οποίο βρίσκονταν οι Πύλες του Κάτω Κόσμου, είσοδος του Ψυχοπομπείου, απ’ τα βάθη του οποίου αναδύεται ο ήχος του χάους. Τέλος, η «Υπόθεση Πέτρινο», μοιάζει να συνυπογράφει την προβληματική του προηγούμενου διηγήματος, ο δυσοίωνος ήχος του οποίου εδώ αναδύεται από τα απύθμενα βάθη ενός σπηλαίου ωσάν κραυγές αδικοσκοτωμένων παιδιών που ζητούν δικαίωση.

Ιστορίες φαντασίας, χαρακτηρίζει την πολύ ενδιαφέρουσα εργασία του ο συγγραφέας. Και είναι υπό μία έννοια, και πιθανώς εύκολη και ανώδυνη η επιφανειακή ανάγνωσή της, δεδομένου ότι χειρίζεται με δεξιοτεχνία τον Λόγο ως λειτουργικό εργαλείο οικοδόμησης έργου τέχνης, με αποτέλεσμα οι εν λόγω ιστορίες να προσφέρουν την απόλαυση της ανάγνωσης. Η ρεαλιστική απεικόνιση όμως των συμβόλων του, ως «φυσιολογικές συμπαραδηλώσεις» μιάς αδιανόητης φύσης, υπονομεύει τη ρασιοναλιστική προσέγγισή της∙ θέτει σε δοκιμασία τη σκέψη η οποία καλείται να επαναπροσδιορίσει τη σημασία της φαντασίας και την υποτιθέμενη «επιστημονική» διερμηνεία της.

skotousΝίκος Φαρούπος
Οι ιχνηλάτες του σκότους – Ιστορίες φαντασίας
δΚΕΔΡΟΣ, Αθήνα 2010
Σελ.: 256

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Κιθαιρώνας» του Νίκου Α. Μάντη (κριτική) – Στη μαγική ενδοχώρα των Βακχών

«Κιθαιρώνας» του Νίκου Α. Μάντη (κριτική) – Στη μαγική ενδοχώρα των Βακχών

Για το μυθιστόρημα του Νίκου Α. Μάντη «Κιθαιρώνας» (εκδ. Καστανιώτη). Στην κεντρική εικόνα, ένας άντρας και μια γυναίκα κοιτάζουν τον διάσημο πίνακα του William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Youth of Bacchus. Νέο βλέμμα, σε ένα αρχέγονο θέμα. 

Γράφει ο Διονύση...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

Για τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» (εκδ. Κίχλη). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Στάλκερ» του Αντρέι Ταρκόφσκι. 

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Μπορεί τα διηγήματα του Μιχάλη Μα...

«Όσο περιμένεις να συμβεί», του Γιάννη Τσίρμπα (κριτική)

«Όσο περιμένεις να συμβεί», του Γιάννη Τσίρμπα (κριτική)

Για το βιβλίο του Γιάννη Τσίρμπα με τίτλο «Όσο περιμένεις να συμβεί» (εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Ο Γιάννης Τσίρμπας πρωτοε...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Πέθανε ο πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο – Μεγάλη απώλεια για την ισπανική λογοτεχνία

Πέθανε ο πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο – Μεγάλη απώλεια για την ισπανική λογοτεχνία

Πέθανε το πρωί της Δευτέρας 30 Ιανουαρίου 2023 από καρδιακή προσβολή σε ηλικία 51 ετών ο Ισπανός πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] ο οποίος κατείχε εξέχουσα θέση στη σύγχρονη ισπανική λογοτεχνία, έχοντας γράψει πολλά και επιτυχημένα αστυνομικά και όχι μόνο μυθιστορήματα. Μέσα στο 2023, οι εκδό...

Πέρα από τη θάλασσα: Ο Παύλος Παυλίδης συναντά τον Γιάννη Μαρκόπουλο στη Στέγη

Πέρα από τη θάλασσα: Ο Παύλος Παυλίδης συναντά τον Γιάννη Μαρκόπουλο στη Στέγη

Ο Παύλος Παυλίδης δίνει νέα πνοή σε 16 από τα σημαντικότερα έργα του μεγάλου συνθέτη Γιάννη Μαρκόπουλου, από τις 3 έως τις 5 Φεβρουαρίου 2023, στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Επιμέλεια: Book Press

...
Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Συνέντευξη της πρωτοεμφανιζόμενης Ματίνας Αποστόλου, η οποία διαχειρίζεται τον γνωστό βιβλιοφιλικό λογαριασμό του Instagram με το όνομα Intellectual thighs. Τα «Σωματίδια», το πρώτο της βιβλίο, κυκλοφόρησε προσφάτως από τις εκδόσεις Ποταμός.

Του Σόλωνα Παπαγεωργίου ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ