dimitrioy kentriki

Για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Δημητρίου «Ουρανός απ’ άλλους τόπους» (εκδ. Πατάκη). Οικογενειακή φωτογραφία: Άγνωστος δημιουργός  © Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας-Θράκης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Έχετε δει χειροποίητους σεμέδες, όπου χιλιάδες κλωστές ενώνονται σε σχέδια, γραμμές; Σεμέδες κυκλικούς ή οβάλ, με κενά και με πυκνά νήματα, με απίστευτες λεπτομέρειες, γωνίες και καμπύλες, λεπτοβελονιές, γυριστές, όρθιες, γυρτές; Έχετε δει κλινοσκεπάσματα ολόκληρα, τρία με τέσσερα τετραγωνικά, φτιαγμένα από χέρι μαστόρισσας που με υπομονή έπλεξε το λευκό νήμα, λίγο λίγο; Έχετε παρατηρήσει τη δαντέλα, τις ενώσεις, τα μικρά και μεγάλα σχέδια, με τεχνικές κροσέ ή λασέ, όπου το σύνολο αποζημιώνει το μάτι, ακόμα κι αν δεν μπορεί να συλλάβει τις λεπτομέρειες κάθε πλέξης;

Κάπως έτσι μπορούμε να αντιμετωπίσουμε το τελευταίο βιβλίο του Σωτήρη Δημητρίου, το οποίο είναι ένα τεράστιο εργόχειρο, γραμμένο στην ηπειρωτική διάλεκτο, αποδοσμένη σε μια πιο «γραπτή» μορφή (εννοώ, όχι με φωνογραφική πιστότητα). Πρόκειται για προφορικό λόγο («Χα, χα, χα, μωρέ κόσμε!»), που χαρακτηρίζεται από συγκοπές κι αποκοπές («περσότερες», «έτσι ’μολογιέται»), τις συμπροφορές των λέξεων («εδώγια», «πούημασταν»), την άναρχη σύνταξη και τις ιδιαίτερες γραμματικές καταλήξεις («πεθαινήσκει»), τις αποφθεγματικές θυμοσοφικές ρήσεις («Μπερδέυονται τα άντερα στην κοιλιά, δυο ξένοι δεν θα μπερδευτούν;»), τα τραγούδια, το πλήθος των σύνθετων τύπων («η μπρουτσκοχείλω», «ο ντουφεκαλεύρης») και των κύριων ονομάτων («Μια Αλέξαινα, μια Αντώνη Τσίταινα, μια Γιωρητσίταινα, δυο Γιωρητσίταινες, η Αγγελούδω»). Το λεξιλόγιο αποτελείται κατά βάση από νεοελληνικές λέξεις αλλά και πολλούς ιδιωματικούς τύπους, ενώ δεν λείπουν λέξεις βλάχικες («σαρμανίτσα») και τούρκικες («μαχαλάς»), αλλά και πεποιημένες από το στόμα της απλής γυναίκας του λαού. Όταν κάποια στιγμή στο μέλλον συνταχθεί πίνακας με τις λέξεις του Σωτήρη Δημητρίου στα «ηπειρωτικά» του έργα («Ντιάλιθ’ ιμ’ Χριστάκη», 1987, «Ν’ ακούω καλά τ’ όνομά σου», 1993, και «Ουρανός απ’ άλλους τόπους»), θα εκτιμήσουμε τον τεράστιο πλούτο τύπων που ο συγγραφέας διασώζει ή κατασκευάζει αναλογικά, πολλοί από τους οποίους εμφανίζονται άπαξ.

Ίσως, όμως, δεν έχει σημασία να σταθεί κανείς στο καθετί, αλλά να βυθιστεί στη γλωσσική αύρα, η οποία αντανακλά τη λαϊκή ψυχή, το ηπειρωτικό ήθος, τον πόνο της ζωής και το αχ πολλών βασάνων. Αυτό είναι και η συγκινησιακή δύναμη του έργου, που ισοδυναμεί με ένα συγκεκριμένο είδος αισθητικής αυταξίας.

Όλο αυτό το γλωσσικό πανηγύρι, βέβαια, δεν σημαίνει αυτόματα λογοτεχνική (αφηγηματική και αισθητική) δεινότητα, κι επιπλέον δυσκολεύει την ανάγνωση. Οι λέξεις γίνονται σκληρές πέτρες στη μέση του δρόμου, όταν δεν γίνονται κατανοητές. Ίσως, όμως, δεν έχει σημασία να σταθεί κανείς στο καθετί, αλλά να βυθιστεί στη γλωσσική αύρα, η οποία αντανακλά τη λαϊκή ψυχή, το ηπειρωτικό ήθος, τον πόνο της ζωής και το αχ πολλών βασάνων. Αυτό είναι και η συγκινησιακή δύναμη του έργου, που ισοδυναμεί με ένα συγκεκριμένο είδος αισθητικής αυταξίας.

Αφολοή, ο συνειρμός μιας ζωής

Αφηγείται η εκατοντάχρονη Αλέξω, που τώρα ζει στην Ηγουμενίτσα, κι αναθυμάται τη φτώχια, τη μετανάστευση, τη δυσκολία της γης, τα λιγοστά φαγητά, τις σχέσεις των ανθρώπων πάνω στα ορεινά χωριά, απ’ την Πόβλα έως τον Τσαμαντά, στα βουνά της Θεσπρωτίας, τη θέση του κοριτσιού, την παντρειά που έμοιαζε με πούλημα, το καθημερινό άχθος, το βαρύ γέλιο, το αργό μοιρολόι… Οι σύνθετες λέξεις με πρώτο συνθετικά τα μαυρο-, δολιο-, παλιο- («μαυρογονέοι», «δολιοάνθρωπος», «παλιοτσάνταλα») δείχνουν συναίσθηση και συμπάθεια προς ανθρώπους που μονίμως δεινοπαθούν.

Ο μονόλογος της Αλέξως είναι συνειρμικός. Άλματα, χάσματα, μνήμες, μονοπάτια της σκέψης που περιλαμβάνουν συγγενείς, χωριανούς, συντοπίτες, συμβάντα, κλίματα, δράματα. Τα μικρά κεφάλαια χωρίζουν βοηθητικά τον λόγο της σε τομές, τα γεγονότα στίζονται πού και πού από τόπους και εθνικές συγκυρίες (Ελληνοϊταλικός πόλεμος, Εμφύλιος, σχέσεις με την Αλβανία), όπως ενσωματώθηκαν στην ντόπια ιστορία και καθημερινότητα· οι άνθρωποι, όμως, μοιάζουν γερά ριζωμένοι σε μια Ελλάδα, που δεν αλλάζει από χρόνο σε χρόνο, όσο η τεχνολογία δεν την αλλοιώνει. Η πλέξη απλώνεται φυγόκεντρα, αλλά εντέλει ο άξονας της ζωής της αφηγήτριας, με τα οικογενειακά αλλά και τα εθνικά στιγμιότυπα, ορθώνεται μέσα στα μυριάδες λεπτοδουλεμένα μοτίβα.

dimitriou 01

Ο Σωτήρης Δημητρίου γεννήθηκε στην Πόβλα Θεσπρωτίας το 1955 και μεγάλωσε στην Ηγουμενίτσα. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Το έργο του έχει τιμηθεί με το βραβείο διηγήματος της εφημερίδας Τα Νέα (1987), δύο φορές με το βραβείο διηγήματος του περιοδικού Διαβάζω (η τελευταία το 2002 για το βιβλίο του Η βραδυπορία του καλού), μία φορά με το βραβείο του Ιδρύματος Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών (2013), ενώ το μυθιστόρημά του Ν’ ακούω καλά τ’ όνομά σου ήταν υποψήφιο για το Ευρωπαϊκό Αριστείο Λογοτεχνίας. Κείμενά του έχουν μεταφερθεί πολλές φορές στον κινηματογράφο, σε ταινίες μικρού και μεγάλου μήκους, στο θέατρο.

Είμαστε σε μια προνεωτερική εποχή. Η ηπειρωτική ενδοχώρα, η ορεινή Μουργκάνα, τα κακοτράχαλα χωριά, η παραδοσιακή νοοτροπία, η πολυμορφική οικογένεια είναι αυτονόητα δεδομένα, που διακλαδίζονται σε όλο το μήκος της αφήγησης. Είναι η νεοηθογραφία που επιστρέφει στο τοπικό, για να στηρίξει την ταυτότητα και να αναζητήσει κρατήματα για το σημερινό άτομο, το οποίο ζει στην εθνική και παγκοσμιοποιημένη πραγματικότητα, αλλά πάντα επιζητεί το μικρό και το παλαιικό, για να επαναπροσδιοριστεί.

Η αφηγήτρια είναι εθνικόφρων, ιδεολογικά στο πλευρό του Ζέρβα (αν μπορούμε, βέβαια, να μιλάμε για ιδεολογία σε ένα ασύνειδο επίπεδο στάσης ζωής)· μάλιστα, θυμάται με φρίκη τον φόνο της μάνας της από τους «αντάρτες». Γίνεται, λοιπόν, αντικομουνίστρια που τα ’χει με τους αριστερούς για τα έκτροπά τους (ο διάλογος του Σωτήρη Δημητρίου με τον Θανάση Βαλτινό στο πεδίο αυτό είναι ενδιαφέρων), μιλά για ανταρτοπόλεμο, κατηγορεί τους αντίπαλους για όσα έκαναν σε μια εμφυλιοπολεμική Ελλάδα που σπαρασσόταν πολλαπλά, ειδικά σε τέτοια μικρά μέρη, όπου η διαμάχη παίρνει τόσο πολιτικές όσο και προσωπικές διαστάσεις.

Περισσότερο, όμως, η αφηγήτρια αναμοχλεύει την καθημερινή ζωή από τη γέννηση, τον γάμο ως τον θάνατο. Εστιάζει πολύ στις γυναίκες και στη μοίρα τους, βλέπει τα πράγματα από τη σκοπιά τους, στήνει ένα περισκοπικό μάτι που πηγαινοέρχεται από την πατρική οικογένειά της και το νέο σπίτι της, σαν παντρεύτηκε τον Φώτο, μέχρι το χωριό και τα γύρω μέρη, όπου κάθε άνθρωπος κουβαλά μια ή και περισσότερες ιστορίες. Μοιάζει σαν να μιλά για τον εαυτό της αλλά και για όλες τις γυναίκες της γενιάς της, της προηγούμενης και της επόμενης. Μοιάζει να κεντά –με την αναρχία της «αφολοής»– το πολύπτυχο εργόχειρο μιας ασήμαντης ζωής, που ωστόσο αντανακλά σχεδόν έναν ολόκληρο αιώνα.

H αφηγήτρια αναμοχλεύει την καθημερινή ζωή από τη γέννηση, τον γάμο ως τον θάνατο. Μοιάζει σαν να μιλά για τον εαυτό της αλλά και για όλες τις γυναίκες της γενιάς της, της προηγούμενης και της επόμενης. Μοιάζει να κεντά –με την αναρχία της «αφολοής»– το πολύπτυχο εργόχειρο μιας ασήμαντης ζωής, που ωστόσο αντανακλά σχεδόν έναν ολόκληρο αιώνα.

Κατά πολλούς η γλώσσα είναι λογοτεχνία και η λογοτεχνία είναι γλώσσα. Αν αυτό ισχύει απόλυτα, τότε ο Σωτήρης Δημητρίου γράφει γνήσια λογοτεχνία, όπως και στα προηγούμενα έργα του, στα οποία η εντοπιότητα εκφράζεται στην τοπική διάλεκτο, με προφορικό τόνο και ποιητική χροιά. Η γλώσσα είναι ήθος· διδάσκει έμμεσα το ήθος του λαού, διδάσκει την πιο απλή αλλά και αυθεντική ματιά του. Ήρωας (και μέσω της γλώσσας) είναι ο λαός, διαθλασμένος στα ποικίλα πρόσωπα στα οποία ενσαρκώνεται (πάλι σαν τον Θανάση Βαλτινό), καθώς το μυθιστόρημα δεν στηρίζεται στην υπόθεση, αλλά στην ατμόσφαιρα που αποδίδεται μέσα από τον χειμαρρώδη λόγο και την καθημερινή ομιλία.

Βέβαια τίθεται πάντα –κατά την αργή διέλευση του βιβλίου– το ερώτημα μήπως τέτοια έργα, περίκλειστα, εσωστρεφή και κρυπτικά, τα οποία ομνύουν στον λαϊκό και απλό άνθρωπο, τελικά πετάνε έξω τον αναγνώστη, ειδικά τον απλό και λαϊκό, αυτόν του μέσου όρου, που δεν μπορεί να παρακολουθήσει την αφήγηση. Η γλώσσα και η συνειρμική τους γραφή γίνεται συχνά ελίτ, με άλλον τρόπο βέβαια απ’ αυτόν των μοντερνιστών, αλλά με την ίδια δυσπρόσιτη γραφή, που βάζει φραγμούς στην ανάγνωση.

Ο Σωτήρης Δημητρίου στήνει ένα λεκτικό μνημείο στην ιδιαίτερη πατρίδα του και μαζί στον απλό άνθρωπο και την αίσθηση που έχει για τον κόσμο. Η ζωή μιας ασήμαντης γυναίκας είναι ο μικρόκοσμος μιας ολόκληρης κοινωνίας και μιας ολόκληρης εποχής. Γι’ αυτό η λογοτεχνία τέτοιου είδους αξίζει ως το απαύγασμα του παρελθόντος που μιλά με άλλη γλώσσα στο παρόν.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας, κριτικός βιβλίου και συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Πυθαγόρας» (εκδ. Καστανιώτη).


dimitrioy exΟυρανός απ’ άλλους τόπους
ΣΩΤΗΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
ΠΑΤΑΚΗΣ 2021
Σελ. 584, τιμή εκδότη €22,20 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΗ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ 

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Αυτός ο αντίχριστος ο Γιώρη Ράφτης, για να σκεπάσει την μπολοβίνα, πήρε την Αρετή νύφη σ’ ένα παιδί του. Κοπελόπλη τώρα η Αρετή. Και καλοπόρεψε. Κι απορώ πώς έστερξε η Αρετή. Δεν την έκανε ζάφτι ο πατέρας, του τα κοπάναγε.
Την πήρε από τ’ αυτί να την παντρέψει.
Δεν θέλω να παντρευτώ, τούειπε.
Τότες ο βασιλιάς ήτανε στην εξορία.
Να καρτερέσουμε τον Κώτσιο, είπε ο πατέρας, να δώκουμε την Ρέτω σε ταύτον.
Τότε την έπιακαν τούτη.
Ω μαυροπατέρα, δεν σου ζήτησα παντρειά εγώ ούτε με βασιλιά ούτε με διακονιάρη. Με καένανε δεν παντρεύομαι».

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ίνκουμπους» του Βαγγέλη Γιαννίση – Θρίλερ για γερά στομάχια

«Ίνκουμπους» του Βαγγέλη Γιαννίση – Θρίλερ για γερά στομάχια

Για το αστυνομικό μυθιστόρημα «Ίνκουμπους», του Βαγγέλη Γιαννίση (εκδ. Διόπτρα).

Της Κατερίνα Σιδέρη

Το Ίνκουμπους του Βαγγέλη Γιαννίση αποτελεί τη συνέχεια μιας σειράς βιβλίων μυστηρίου και θρίλερ του συγγραφέα, με κεντρικό ήρωά τους τον επιθεωρητή Άντερς. Τούτη τη φορά ...

«Νέα Σελήνη – Ημέρα πρώτη» του Θανάση Βαλτινού (κριτική)

«Νέα Σελήνη – Ημέρα πρώτη» του Θανάση Βαλτινού (κριτική)

Παράλληλη ανάγνωση της νέας νουβέλας του Θανάση Βαλτινού «Νέα Σελήνη – Ημέρα πρώτη» (εκδ. Εστία), με τον τόμο που συγκεντρώνει συνεντεύξεις του των τελευταίων πενήντα χρόνων «Όπως ο έρωτας – Επιλογή συνεντεύξεων 1972-2018» (εκδ. Εστία) σε επιμέλεια του Κωστή Δανόπουλου.

Του Ηλία Κ...

«Το τηλεφώνημα που δεν έγινε» του Απόστολου Δοξιάδη (κριτική)

«Το τηλεφώνημα που δεν έγινε» του Απόστολου Δοξιάδη (κριτική)

Για το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Απόστολου Δοξιάδη «Το τηλεφώνημα που δεν έγινε» (εκδ. Ίκαρος). 

Του Θόδωρου Σούμα

Tο τηλεφώνημα που δεν έγινε του Απόστολου Δοξιάδη είναι ένα σύνθετο, περίπλοκο λογοτεχνικό αφήγημα. Μια αυτοαναλυτική...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ξεκίνησε χθες το 1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων

Ξεκίνησε χθες το 1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων

Το βράδυ της Τετάρτης 29 Ιουνίου ξεκίνησε και επίσημα το 1ο φεστιβάλ βιβλίου στα Χανιά με εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στον χώρο «Μίκης Θεοδωράκης». Στην κεντρική εικόνα, ο διευθυντής του Φεστιβάλ Μανώλης Πιμπλής και η δημοσιογράφος Κυριακή Μπεϊόγλου, παρουσιάζουν το Φεστιβάλ. 

Επιμέλεια: Book ...

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Antonio Skarmeta «Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Κλειδάριθμος), στο οποίο βασίστηκε και η εξαιρετικά επιτυχημένη ταινία «Ο ταχυδρόμος» (1994) του Μάικλ Ράντφορντ.

Της Λεύκης Σαραντινού

Μια καλή ματ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ