mpartzis 01

Για το μυθιστόρημα του Γιάννη Δ. Μπάρτζη «Κρινολίνο και γιαταγάνι» (εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Θεόδωρου Βρυζάκη «Ο αποχαιρετισμός του νέου» (1856).

Της Λεύκης Σαραντινού

«Με νευρικότητα συνεπαρμένου από ταραχή ψυχής, ετοίμασα τα πράγματα που θα έπαιρνα μαζί μου. Πέρα απ’ τα βασικά απαραίτητα, διάλεξα ρούχα και στολίδια που θα έκαναν την παρουσία μου ξεχωριστή. Η γυναικεία ματαιοδοξία με κυρίευσε ή μήπως η ανασφάλεια; Δεν ήξερα πώς ζει και με ποιες αγαπιέται στην πατρίδα του ο ήρωάς μου. Δεν πήγαινα μονάχα να βιώσω εκεί την για αιώνες ξεχασμένη Ελλάδα των Ολύμπιων θεών, να αναγεννηθώ εσωτερικά από την αύρα των αρχαίων φιλοσόφων, να αισθανθώ την αρμονία του τοπίου που ενέπνευσε τους ποιητές. Δεν θα τριγύρναγα όλη μέρα στα μαρμάρινα ερείπια... Η προσδοκία που μου έδινε φτερά και μ’ έκανε να αψηφώ τις δυσκολίες και τον κίνδυνο ήταν η στιβαρή του αγκαλιά, το σφρίγος του ανατολίτικου κορμιού του και το ρίγος που η δική μου σάρκα λαχταρούσε. Διπλό το πάθος που κεντούσε της καρδιάς τα βάθη: ο έρωτας της Ελλάδας κι ο έρωτας ο Έλληνας!»

Με αυτά τα λόγια μάς εξομολογείται μια δούκισσα της αγγλικής αριστοκρατίας τα πάθη και τους έρωτές της, έναν για την Ελλάδα ως κοιτίδα του πολιτισμού και έναν για τον γεροδεμένο Έλληνα αγωνιστή της Ελληνικής Επανάστασης, τον Λάμπρο. Εκείνη είναι το κρινολίνο, το οποίο αντιπροσωπεύει τις γυναίκες και τον κόσμο των Φιλελλήνων και των διπλωματικών παρασκηνίων του Αγώνα, και εκείνος το γιαταγάνι, το οποίο εκπροσωπεί τον κόσμο των ανδρών και των πολεμιστών που θυσιάστηκαν για την απελευθέρωση της Ελλάδας από τον τουρκικό ζυγό.

Κρινολίνο και γιαταγάνι, λοιπόν, είναι το αντιθετικό αυτό ζεύγος των ουσιαστικών που συνθέτει τον τίτλο του νέου ιστορικού μυθιστορήματος του συγγραφέα και εκπαιδευτικού Γιάννη Μπάρτζη. Πρόκειται για ένα βιβλίο με βασικό ιστορικό άξονα την Ελληνική Επανάσταση, κυρίως όπως την είδαν οι ξένοι, Φιλέλληνες και μη, και με λογοτεχνικό κέντρο τον ανεδαφικό έρωτα μιας πλούσιας Αγγλίδας, χήρας και δούκισσας, για έναν γενναίο αγωνιστή.

Εκείνη είναι το κρινολίνο, το οποίο αντιπροσωπεύει τις γυναίκες και τον κόσμο των Φιλελλήνων και των διπλωματικών παρασκηνίων του Αγώνα, και εκείνος το γιαταγάνι, το οποίο εκπροσωπεί τον κόσμο των ανδρών και των πολεμιστών που θυσιάστηκαν για την απελευθέρωση της Ελλάδας από τον τουρκικό ζυγό.

Η αρχή του μυθιστορήματος εκτυλίσσεται στην Αγγλία και ο αναγνώστης παρακολουθεί το ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης και την άνθιση του κινήματος του φιλελληνισμού. Φυσικά δεν ήταν όλοι οι Ευρωπαίοι υπέρ του ελληνικού αγώνα. Αυτό ακριβώς το κλίμα της αρχικής δυσπιστίας των Ευρωπαίων κατά των Ελλήνων, που οφειλόταν κατά κύριο λόγο στην αυστηρή πολιτική και την απέχθεια του Μέτερνιχ κατά των επαναστάσεων γενικότερα, ο Μπάρτζης καταφέρνει να το αποδώσει γλαφυρότατα στο βιβλίο του. Η μεταστροφή της πολιτικής, πρώτα από μέρους της Αγγλίας και κατόπιν της Γαλλίας, σημειώθηκε έπειτα από την άνοδο του Γεωργίου Κάνινγκ στο αξίωμα του υπουργού Εξωτερικών της Μεγάλης Βρετανίας, καθώς ο διορατικός αυτός πολιτικός διέκρινε τα οφέλη που θα είχε για τη χώρα του η εμπλοκή της στο αποκαλούμενο Ανατολικό Ζήτημα.

Κατά τη διάρκεια της σύναψης του πρώτου αγγλικού δανείου, όταν η ελληνική επιτροπή θα επισκεφθεί το Λονδίνο γι’ αυτό τον σκοπό, θα γνωρίσει η δούκισσα τον Λάμπρο. Η σχέση τους, φυσικά, δεν συνεπάγεται καμία αυτονόητη συνέχεια, ωστόσο ο συγγραφέας επιλέγει να δώσει ένα απρόσμενο φινάλε σε αυτή, μετά την κάθοδο της δούκισσας στη χώρα μας, κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του Καποδίστρια.

mpartzis exΟ Μπάρτζης θα ελιχθεί λογοτεχνικά το ίδιο επιδέξια με τα φιλελληνικά κομιτάτα που έβγαιναν προς άγραν χρημάτων, για να μας αφηγηθεί την ιστορία του φιλελληνισμού στην Αγγλία και το χρονικό της μεταστροφής του κλίματος, ιδιαίτερα μετά την καταστροφή της Χίου. Ο αναγνώστης θα διαβάσει για τη δράση διάσημων Φιλελλήνων, όπως του Χάου, του Μπάιρον και του Κάνινγκ, όπως και λιγότερο γνωστών, όπως του Ουάσινγκτον και του ζεύγους Λίβεν.

Δεν θα διστάσει, παράλληλα, να εκθέσει την πικρή αλήθεια για τα γεγονότα που αφορούν την Ελληνική Επανάσταση: τις αποτρόπαιες εμφύλιες έριδες, την απληστία των τραπεζών και τα συμφέροντα των χωρών που θυσιάζουν ολόκληρους λαούς στο όνομα της δικής τους ευημερίας.

Πέρα από τις περιγραφές για κάποια σημαίνοντα γεγονότα του Αγώνα, ο Μπάρτζης προσφέρει στον αναγνώστη μια καταπληκτική εικόνα της ερειπωμένης μετά την επανάσταση Αθήνας, αλλά και της πολιτικής του Καποδίστρια. Η δούκισσα ηρωίδα του θα συναντήσει όλες τις μεγάλες προσωπικότητες της εποχής από κοντά, τον Κάνινγκ, τον λόρδο Μπάιρον, τον Καποδίστρια, ακόμη και τον Κολοκοτρώνη, και θα συνομιλήσει μαζί τους.

Το δυνατό σημείο του βιβλίου είναι, αναμφίβολα, η πληθώρα των ιστορικών πληροφοριών που περιέχει και η πρωτοτυπία με την οποία ο Μπάρτζης προσεγγίζει ένα τόσο πολυσυζητημένο τη φετινή χρονιά θέμα, ρίχνοντας το βάρος στην οπτική των Ευρωπαίων στην Ελληνική Επανάσταση και όχι στα γεγονότα αυτά καθαυτά. Καλογραμμένο, με άφθονους διαλόγους, το Κρινολίνο και γιαταγάνι αποτελεί ένα από τα καλύτερα ιστορικά μυθιστορήματα που κυκλοφόρησαν φέτος για την επέτειο της Παλιγγενεσίας μας.

* Η ΛΕΥΚΗ ΣΑΡΑΝΤΙΝΟΥ είναι συγγραφέας, ιστορικός και καθηγήτρια μουσικής. Τελευταίο της βιβλίο, η μελέτη «Μύθοι που έγιναν ιστορία» (εκδ. Ενάλιος). 


Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

Στο μυθιστόρημα της Λίλας Κονομάρα «Ο μπόγος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, πρωταγωνιστεί η ίδια η Ιστορία, με τα πολλαπλά της πρόσωπα και προσωπεία. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Υπάρχει ένας πίνακας του Paul K...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

Για το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» (εκδ. Εστία). Φωτογραφία © Pablò / Unsplash.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Αυτό το πρώτο μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου μιλά για την Ιστορία μέσω των προσωπικών ιστ...

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

Για τη νουβέλα «Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (εκδ. Ενύπνιο), αλλά και για άλλα βιβλία με θέμα το σύνδρομο Άσπεργκερ.

Του Κώστα Προμπονά

Μια νουβέλα για ένα όχι σπάνιο σύνδρομο: Κοιτάζοντας προς το μέλλον.

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

 «Ο άνθρωπος του Νεάντερνταλ» - Το βιβλίο του Σβάντε Πάιμπο που τιμήθηκε με το Νόμπελ Ιατρικής 2022

«Ο άνθρωπος του Νεάντερνταλ» - Το βιβλίο του Σβάντε Πάιμπο που τιμήθηκε με το Νόμπελ Ιατρικής 2022

Στον Σουηδό γενετιστή Σβάντε Πάιμπο, ο οποίος κατάφερε να διαβάσει το DNA των Νεάντερταλ και άλλων εξαφανισμένων συγγενών του σύγχρονου ανθρώπου, θα απονεμηθεί το φετινό βραβείο Νόμπελ Ιατρικής-Φυσιολογίας. Στο βιβλίο του «Ο άνθρωπος του Νεάντερνταλ - Ιχνηλατώντας τα γονίδια μιας χαμένης μορφής ανθρώπου» (μτφρ. Ασπα...

Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022: Φαβορί ή έκπληξη; Ουελμπέκ, Ερνό ή Ρούσντι;

Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022: Φαβορί ή έκπληξη; Ουελμπέκ, Ερνό ή Ρούσντι;

Το Νόμπελ Λογοτεχνίας θα απονεμηθεί την Πέμπτη 6 Οκτωβρίου 2022. Όπως κάθε χρόνο, τα προγνωστικά και τα διαδικτυακά στοιχήματα δίνουν και παίρνουν. Ουελμπέκ, Ερνό και Ρούσντι είναι μεταξύ των φαβορί. Θα επιβεβαιωθούν τα γραφεία στοιχημάτων ή η σουηδική Ακαδημία θα κάνει και πάλι την έκπληξη;

Επιμέλεια: ...

«Δημιουργική Γραφή – “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου

«Δημιουργική Γραφή – “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου

Για το βιβλίο «Δημιουργική Γραφή – “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου (εκδ. Ζυγός, σελ. 668)

Του Γιάννη Σ. Παπαδάτου

Ο Ανδρέας Καρακίτσιος αποτελεί μια ξεχωριστή παρουσία στον χώρο της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

22 Σεπτεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών.  Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ