VanEyck_TheArnolfiniMarriage250

του Κώστα Κατσουλάρη

Ο Γιάννης Ευσταθιάδης έχει μέσα στα χρόνια κατακτήσει μια ιδιαίτερη θέση στο χώρο της νεοελληνικής γραμματείας. Αποτελεί μέρος μιας άτυπης ομάδας λογοτεχνών της γενιάς του 70 (σταχυολογώ ενδεικτικά: Δημήτρης Καλοκύρης, Αχιλλέας Κυριακίδης, αλλά και Κώστας Μαυρουδής, Αργύρης Χιόνης) οι οποίοι καλλιεργούν μια παιγνιώδη, γλωσσοκεντρική και πολυπρισματική λογοτεχνία, στης οποίας το DNA «ανιχνεύονται», κατά την προσφιλή έκφραση του Κυριακίδη, Μπόρχες, Ζορζ Περέκ, Ίταλο Καλβίνο, καθώς και πλήθος από άλλες μοντερνιστικές επιρροές, τόσο από τη λογοτεχνία όσο και από τον κινηματογράφο, τη σοβαρή μουσική, τις εικαστικές τέχνες. 

Ο Ευσταθιάδης, λογοτέχνης θερμός, αισθαντικός, ίσως ο λιγότερο προγραμματικός, κινείται μεταξύ ποίησης και μικρής αφηγηματικής φόρμας, με σταθερές αναφορές στην κλασική και σύγχρονη ορχηστρική μουσική, στην όπερα, καθώς και στο φαγητό ως μεταφορά πολιτισμικών πρακτικών αλλά και αρχέγονων ορμών. Δεν είναι τυχαίο ίσως ότι κάτω από το προσωπείο «Απίκιος» άγγιξε ένα ευρύτερο κοινό: Οι μποχερσιανές συνταγές του και η μετωπική αποδόμηση μιας γκουρμέ επίφασης τον καθιστούσαν ιδανικό σχολιαστή της νεοελληνικής υπερβολής· και βέβαια, ερήμην του, σαρωτικό σαρκαστή της σημερινής τηλεοπτικής μαγειρικής.

eftstathiadis_prosopoΣτον «Καθρέφτη», συνθέτει μια σειρά από παραλλαγές πάνω στις πολλαπλές ιδιότητες και συμπαραδηλώσεις του κατόπτρου, πότε μέσα από την ψυχρή, απογυμνωτική του λειτουργία και πότε ιδωμένου ως συμβόλου της συνείδησης, της αυτογνωσίας, του ναρκισσισμού ή και του θανάτου. Τα κείμενα συχνά ακολουθούν ακόμη και μορφολογικά τον καθρέφτη, άλλοτε κυριολεκτώντας –όπως το διήγημα «Να διαβαστεί με καθρέφτη», το οποίο για να αναγνωστεί σωστά πρέπει να τοποθετηθεί μπροστά σε πραγματικό καθρέφτη– και άλλοτε εικονοποιώντας – όπως το «Σπασμένο καθρεφτάκι», στο οποίο το κείμενο εμφανίζεται θρυμματισμένο, καθώς και τα νοήματα που επιχειρεί να ανασυνθέσει.

Οι καθρέφτες του Ευσταθιάδη αποκαλύπτουν, αποκρύπτουν, διαστέλλουν και συστέλλουν την πραγματικότητα, γνωρίζουν το δολοφόνο αλλά και τον προδομένο εραστή, παραμορφώνουν. Όμως, ακόμη και τότε, πάντοτε αντανακλούν την αλήθεια: «Τίποτε δεν παραμόρφωσαν οι καθρέφτες, τίποτε δε μεγέθυναν, καμιά ασημένια κατάθεσή τους δεν έχει ψευδομαρτυρήσει… Απόδειξη: τα μαλλιά μου παραμένουν ίδια άσπρα.» (Παραμορφωτικοί καθρέφτες)

Τοποθετώντας τον εαυτό του «μπροστά στον καθρέφτη», ο Ευσταθιάδης αναμετράται με ένα αιώνιο και πανανθρώπινο σύμβολο, το οποίο πλησιάζει με προσεκτικές, κυκλωτικές κινήσεις, έχοντας ως εφόδια –τι άλλο;– ποίηση, λογοτεχνία, τέχνη. Ο Εμπειρίκος, ο Ραβέλ, ο Ταρκόφσκι, λειτουργούν ως πολιορκητικοί κριοί απέναντι στο γητευτικό του μυστήριο, στο φως που αντανακλά και στο σκοτάδι που τον περιβάλει. Μέσα από τα πολλαπλά του πρόσωπα, μα χωρίς να έχει πραγματικά πρόσωπο (δείτε τη σύνθεση του Δ. Καλοκύρη στο εξώφυλλο, με το πρόσωπο της γυναίκας να χάνεται πίσω από κάτι σκοτεινό, μεταλλικό, ξένο), ο Καθρέφτης αναδεικνύεται τελικά ως ο μεγάλος Άλλος, ο απόλυτος Κύριος του παιχνιδιού της ζωής. «Πόση νύχτα υπάρχει στους καθρέφτες του! Ένας μεγάλος μαύρος ύπνος που αχνοφέγγει στο ανοιχτό και στο σκούρο της τονικότητας, όχι θλίψη, ούτε χαρά, μια παρωδία μόνο των μορφών, μια ανατομία της σκιάς που είμαστε» (Επτά συνώνυμοι αντικατοπτρισμοί).

efstathiadis-exofΚαθρέφτης
Γιάννης Ευσταθιάδης
Ύψιλον 2010
ΣΕΛ. 101, ΤΙΜΗ €12,00

alt

 

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΕΥΣΤΑΘΙΑΔΗ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«De Mysteriis» του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (κριτική) – black metal μυστήρια στην ελληνική επαρχία

«De Mysteriis» του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (κριτική) – black metal μυστήρια στην ελληνική επαρχία

Για τη συλλογή διηγημάτων του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη «De Mysteriis» (εκδ. Αντίποδες), εμπνευσμένη από τους στίχους της black metal μουσικής των Mayhem.

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Pagan fears / The past is alive /&nbs...

«Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (κριτική) –  Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη

«Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (κριτική) – Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη

Για το βιβλίο του Βαγγέλη Ραπτόπουλου «Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο. Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη» (εκδ. Κέδρος).

Γράφει η Γεωργία Κακούρου–Χρόνη

Αναλογίζομαι πολλές φορές τον διάλογό μου με φίλο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση βιβλίου-εκδήλωση: «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Παρουσίαση βιβλίου-εκδήλωση: «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Την Τετάρτη 19 Ιουνίου παρουσιάζεται το νεο βιβλίο του Γιώργου Σιακαντάρη «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050; – Μεταδημοκρατία, μεταπολιτική, μετακόμματα» (εκδ. Αλεξάνδρεια) στην Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων.

Επιμέλεια: Book Press

Οι εκδόσεις Αλεξάνδρεια σας προσκαλούν στην παρο...

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

Για την παράσταση της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν [Caroline Guiela Nguyen] «Lacrima: το υφαντό των δακρύων» που παρουσιάστηκε στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών/Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Jean-Louis-Fernandez.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος 

...
Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ