Ζωή μέχρι χθες, ένα μυθιστόρημα του Γιάννη Ξανθούλη για τη μάχη με τον χρόνο

Αισθάνεσαι μερικές φορές ότι δεν προλαβαίνεις να κάνεις τα πράγματα που θες; Θυμάσαι κάτι που συνέβη πριν δεκαετίες και αναρωτιέσαι «πώς πέρασε έτσι ο καιρός, το θυμάμαι σαν να ήταν χθες». Υπάρχει μια ιστορία που ενώ την απολαμβάνεις σαν ηδύποτο, ξαφνικά θα σε κάνει να αναμετρηθείς με τον χρόνο.  

Κάποτε, λοιπόν, γεννήθηκε εν Αθήναις η Αμφιτρίτη Βράνη του αξιοσέβαστου γιατρού Κυρίλλου Βράνη… Η Αμφιτρίτη μεγάλωσε σε μια άκρως αστική οικογένεια σε ένα αρχοντικό στην Αχαρνών και κατέληξε απελευθερωμένη σε μια πολύ προστατευμένη και συντηρητική οικογένεια και κοινωνία του ’60. Με πάθος για τη ζωή και ερωτευμένη στα άκρα. Τα χρόνια που αυτό δεν ήταν αποδεκτό. Όμως σε κάθε εποχή είναι απαράλλαχτοι και το ίδιο παράλογοι οι έρωτες των νέων. Και ο δικός της έρωτας εισέβαλλε από το παράθυρο στην αποστειρωμένη καθημερινότητά της. Ο δικός της Άγγελος ζούσε απέναντι από το αρχοντικό της οικογένειας Βράνη, σε ένα κίτρινο σπίτι. Σε μια εργατική οικογένεια, εκ διαμέτρου αντίθετη από τη δική της και ύποπτη.

Η ερωτική ζωή της Αμφιτρίτης σε μια εποχή κρυφών πόθων και πολιτικών αναταραχών, θα την οδηγήσει να γίνει επαναστάτρια χωρίς αιτία. Θα την οδηγήσει στην απόλυτη σύγκρουση. Μια σύγκρουση που θα την αφήσει μισή για την υπόλοιπη ζωή της.

Η ερωτική ζωή της Αμφιτρίτης σε μια εποχή κρυφών πόθων και πολιτικών αναταραχών, θα την οδηγήσει να γίνει επαναστάτρια χωρίς αιτία. Θα την οδηγήσει στην απόλυτη σύγκρουση. Μια σύγκρουση που θα την αφήσει μισή για την υπόλοιπη ζωή της.

Μισό αιώνα μετά, επιστρέφει στην Αθήνα. Περπατά στην Αχαρνών και εκεί που ήταν το αρχοντικό των Βράνηδων, υπάρχει ένα άλλο σπίτι που προσφέρει στιγμιαίες ανακουφίσεις. Τα ντουβάρια είναι ίδια, όμως, και τα μάτια τους συνεχίζουν να βλέπουν και συνεχίζουν να θυμούνται. Όλα έχουν αλλάξει στην Αθήνα του σήμερα, το DNA της πόλης έχει μεταβληθεί με τρόπους απρόβλεπτους. Ωστόσο, αυτό που ψάχνει η Αμφιτρίτη παραμένει ίδιο και σύμμαχος της για να το βρει είναι οι αναμνήσεις. Διηγείται την ιστορία της ζωής της κάνοντας άλματα από το παρόν στο παρελθόν, και θέλει να τη διαβάσει ένας και μοναδικός αποδέκτης.

Ο Γιάννης Ξανθούλης γεννήθηκε το 1947 στην Αλεξανδρούπολη, από γονείς πρόσφυγες της Ανατολικής Θράκης. Εργάστηκε ως δημοσιογράφος (είναι μέλος της ΕΣΗΕΑ) σε εφημερίδες και στο ραδιό­φωνο. Με πωλήσεις που υπερβαίνουν τα 1,5 εκ. αντίτυπα, ανάμεσα στα πιο γνωστά του μυθιστορήματα είναι: Το πεθαμένο λικέρ (1987), ...ύστερα, ήρθαν οι μέλισσες (1998), Το τανγκό των Χριστουγέννων (2003), Ο θείος Τάκης (2005), κ.ά. Ζει στην Αθήνα.

Το νέο μυθιστόρημα του Γιάννη Ξανθούλη, Ζωή μέχρι χθες, είναι μια αναμέτρηση με τη μνήμη. Ο συγγραφέας διηγείται την ιστορία της ηρωίδας του σε πρώτο πρόσωπο, η Αμφιτρίτη ξεδιπλώνει τη ζωή της και καθηλώνει τον αναγνώστη ήδη από τις πρώτες σελίδες, στοχεύοντας με το πέρας της ανάγνωσης να προκαλέσει τη μνήμη και τον αναστοχασμό του.

Η Αμφιτρίτη Βράνη έχει μια ιστορία συναρπαστική σε μια Αθήνα του ’60, που μερικές φορές τη σκεφτόμαστε ως ένα ιδανικό σκηνικό από ελληνική ταινία, αλλά η πραγματικότητα ήταν πιο ζοφερή. Αλλά ταυτόχρονα και κωμική. Γιατί το στοιχείο του χιούμορ και τα εύστοχα σχόλια του Γιάννη Ξανθούλη δεν θα μπορούσαν να λείπουν και από αυτό το βιβλίο. Μέσα από τις περιγραφές του συγγραφέα, περπατάμε σε μια Αθήνα που χωρίς να έχει αλλάξει ιδιαίτερα, σε τίποτα δεν θυμίζει τη σημερινή. Μπαίνουμε στην αίθουσα του Ακροπόλ, διασχίζουμε τα Πατήσια, παίρνουμε τον ηλεκτρικό στη Βικτώρια και επιστρέφουμε στην Αχαρνών εκείνης της εποχής. Η Αμφιτρίτη γυρίζει στην πατρίδα της και ψάχνει απαντήσεις. Όλα αυτά που αγνοούσε στην εφηβεία της, αλλά και όλα τα ψέματα τρίτων που διαμόρφωσαν τη ζωή της. Και συνεχώς δεν παύει να αναρωτιέται: Αυτό που είμαστε το διαμορφώνουν οι πράξεις μας μερα με τη μέρα ή  μηπως όσα συνέβησαν στο παρελθόν έχουν χαράξει την πορεία μας μέχρι τέλους;

Η γραφή και το ύφος του Γιάννη Ξανθούλη, ο οποίος συμπληρώνει 40 χρόνια παρουσίας στα ελληνικά γράμματα, φέρουν τα γνωρίσματα του μοναδικού και του αναγνωρίσιμου. Γνωρίσματα που συναντάμε και στο μυθιστόρημα Ζωή μέχρι χθες, και τα οποία το τοποθετούν πλάι στα άκρως επιτυχημένα μυθιστορήματά του. Κλείνοντας να επισημάνουμε ότι το νοσταλγικό εξώφυλλο του βιβλίου είναι δημιουργία του ίδιου του συγγραφέα.

* Ο ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΑΛΟΥΣΗΣ είναι δημοσιογράφος. 

→ Στην κεντρική εικόνα: Φωτογραφία © Κωνσταντίνος Πίττας

Ζωή μέχρι χθες
ΓΙΑΝΝΗΣ ΞΑΝΘΟΥΛΗΣ
ΔΙΟΠΤΡΑ 2020
Σελ. 408, τιμή εκδότη €16,60

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΞΑΝΘΟΥΛΗ