luna park kentriki

Για το μυθιστόρημα της Σώτης Τριανταφύλλου «Το λούνα παρκ στο ιερό βουνό» (εκδ. Πατάκη).

Του Θόδωρου Σούμα

Το μυθιστόρημα Το λούνα παρκ στο ιερό βουνό (εκδ. Πατάκη) της Σώτης Τριανταφύλλου ζωγραφίζει την οικογένεια της πρωταγωνίστριας Ιρίνα. Ο χαρακτήρας που σκιαγραφεί πρωτίστως και ολοκληρωμένα είναι η ευαίσθητη κι ανήσυχη νεαρή Ιρίνα. Παρουσιάζονται, επίσης, διεξοδικά οι χαρακτήρες του πατέρα της, βαρύθυμου, διαφωνούντος και φυγόπονου εργάτη σαπωνοποιίας, των υπερενεργητικών μητέρας και γιαγιάς της, και του παππού, πρώην εξόριστου, που πέθανε εξουθενωμένος από την εξάντληση και τις κακουχίες που βίωσε στη Σιβηρία· καθώς και του αρχισυντάκτη της Ιρίνα στην εφημερίδα όπου εργάζεται, τα «Χρονικά της Σοβιετικής Γεωργίας». Σκιαγραφούνται, ακόμη, οι δύο εραστές της, ο ευαίσθητος, σκεπτικιστής και αντιφρονών Ίβανε, που γίνεται τελικά αεροπειρατής, και ο Κονστάντινε, κινηματογραφόφιλος ελεγκτής εναέριας κυκλοφορίας· έχουν, διόλου τυχαία, δραστηριότητες –τις αεροπορικές πτήσεις– συνδεδεμένες μεταξύ τους, ο δεύτερος επελέγη από την Ιρίνα αναφορικά με τον πρώτο.

Η πρωταγωνίστρια, η εικοσάχρονη μοναχοκόρη Ιρίνα Νόζατζε, που ζει στην Τυφλίδα της Γεωργίας, εργάζεται στις αρχές της δεκαετίας του 1980 ως δημοσιογράφος στην εφημερίδα «Χρονικά της Σοβιετικής Ένωσης». Η νεαρή Ιρίνα έχει κοντά κομμένο ξανθό μαλλί, είναι αδυνατούλα, πεισματάρα και sui generis, έχει μεγάλη περιέργεια, καλή προαίρεση, εντιμότητα και ένα κράμα αγαθοσύνης, τόλμης, επιμονής και πρακτικής εξυπνάδας.

Η αφηγούμενη ιστορία, η μυθοπλασία του μυθιστορήματος ξεκινά περίπου το 1981, δυστυχώς η περεστρόικα και η γκλασνόστ θα καθυστερήσουν πολύ να έρθουν, το 1985, λίγο πριν την ολική κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού. 

Το πεζογράφημα είναι ανθρώπινο και συναισθηματικό, έχει έντονη, εκτός της ιστορικοπολιτικής διάστασης, και την προσωπική διάσταση, το πλάσιμο του χαρακτήρα της κεντρικής πρωταγωνίστριας Ιρίνα, που είναι πανταχού παρούσα, παρατηρεί και ερευνά την περιβάλλουσα πραγματικότητα, αναζητά την αλήθεια της, που το καθεστώς αποκρύβει επιμελώς από τους Γεωργιανούς πολίτες. Η αφηγούμενη ιστορία, η μυθοπλασία του μυθιστορήματος, ξεκινά περίπου το 1981, δυστυχώς η περεστρόικα και η γκλασνόστ θα καθυστερήσουν πολύ να έρθουν, το 1985, λίγο πριν την ολική κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού το 1989, εξαιτίας των εγγενών, εκρηκτικών αντιθέσεων, των αντιδημοκρατικών, πολιτικών αναχρονισμών και των κοινωνικοοικονομικών καθυστερήσεων. 

Επιλέγοντας τον δυτικό τρόπο ζωής

Η κεντρική ηρωίδα έχει τέσσερις φίλους, μεταξύ αυτών τον εραστή της, Ίβανε και μια κοπέλα. Οι τέσσερις, μορφωμένοι νέοι, σπουδαστές στον τομέα των τεχνών ή της δημοσιογραφίας, είναι αμφισβητίες, δεν βολεύονται στον παραδοσιακό γεωργιανό τρόπο ζωής στην κομμουνιστική Γεωργία, δορυφόρο-«Δημοκρατία» της ΕΣΔΔ. Προτιμούν, φαντασιώνονται και επιλέγουν τον δυτικό τρόπο ζωής, με πολλή μουσική ροκ, αντικουλτούρα, υπαρξιακή και πολιτική ανεξαρτησία, ελευθερία σκέψης και έκφρασης. Οι τέσσερις νεαροί είναι μορφωμένοι και καλλιεργημένοι, ανυπόταχτοι νέοι, ήτοι καλλιτέχνες και διανοούμενοι, γόνοι άνετα αποκατεστημένων αξιωματούχων με υψηλό κοινωνικό status· νέοι στραμμένοι προς τον πολιτισμό και τον τρόπο ζωής της δυτικής νεολαίας (δυτικότροπα περιοδικά και τραγούδια, ποκ, ροκ και τζαζ, ερωτική ελευθεριότητα, μπλουτζίν και μοντέρνες casual ενδυμασίες, αλκοόλ, κ.τ.λ.). Είναι πολύ αστείο το πόσο τρελά και ζοφερά ακούγονταν τα ονόματα των αγγλοαμερικάνικων συγκροτημάτων ροκ στους γεωργιανούς, κομματικούς κομμουνιστές: Στραγγαλιστές, Τα πιστόλια του σεξ, Τρέλα, Μαύρο Σάββατο, κ.ά.!

Το λούνα παρκ στο ιερό βουνό θυμίζει ως ένα βαθμό αστυνομικό μυθιστόρημα έρευνας, στο είδος του κοινωνικού αστυνομικού.

Για να ξεφύγουν από τους περιορισμούς της «στενής», στεγνής και κάπως στενόμυαλης κοινωνίας τους και την κομμουνιστική καταπίεση, αποπειρώνται να δραπετεύσουν στη δυτική Ευρώπη κάνοντας αεροπειρατεία ενός αεροπλάνου που πετάει για τη Μόσχα, με σκοπό να το προσγειώσουν στη νατοϊκή Τουρκία και από εκεί να περάσουν στη Δύση. Η αεροπειρατεία τους όμως, αποτυχαίνει, συλλαμβάνονται, δικάζονται με συνοπτικές, στημένες διαδικασίες σε μια δίκη–παρωδία και καταδικάζονται στην έσχατη των ποινών... Οι αρχές παρουσιάζουν την αεροπειρατεία τους σαν μια τρομερή, βίαιη τρομοκρατική πράξη, μολονότι οι φοιτητές έχουν χρησιμοποιήσει ψεύτικα πιστόλια του κολυμβητηρίου που σημαίνουν την εκκίνηση στις κούρσες. Η ήπια αεροπειρατεία, όμως, λόγω της σκληρότατης, αδυσώπητης αντίδρασης του κράτους, από φάρσα μετατρέπεται σε αιματηρή σφαγή με πλήθος θυμάτων...

Η Ιρίνα δημοσιογράφος και πρώην φίλη τους, ξεκινά την περιπέτεια της λαβυρινθώδους, θαρραλέας αναζήτησης της αλήθειας της αεροπειρατείας και της καταδίκης των τεσσάρων νέων... Στην αρχή συναντά τους γονείς τους, που είναι εύποροι, έχουν καλή θέση στην ιεραρχία της κοινωνίας και ανήκουν στο ΚΚ Γεωργίας. Η έρευνα γίνεται για την Ιρίνα έμμονη ιδέα, μια εμμονή που οι στόχοι της δεν μπορούν να πραγματωθούν.

soti

Η Σώτη Τριανταφύλλου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1957. Σπούδασε στο Φαρμακευτικό Τμήμα της Φυσικομαθηματικής και στο Γαλλικό Τμήμα της Φιλοσοφικής του ΕΚΠΑ. Είναι διδάκτωρ στην Αμερικανική Ιστορία και στην Ιστορία των πόλεων. Έχει κάνει μεταδιδακτορικές σπουδές στη φιλοσοφία των μαθηματικών και στις διεθνείς σχέσεις. Έχει εκδώσει δεκατρία μυθιστορήματα, πέντε νουβέλες, δοκίμια και διηγήματα. Μεταφράζει από τέσσερις γλώσσες και αρθρογραφεί στον Τύπο.

 

Το λούνα παρκ στο ιερό βουνό θυμίζει ως ένα βαθμό αστυνομικό μυθιστόρημα έρευνας, στο είδος του κοινωνικού αστυνομικού. Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που, για άλλη μια φορά στο λογοτεχνικό έργο της Σώτης Τριανταφύλλου, έχει ένα ιστορικό υπόβαθρο επάνω στο οποίο κινούνται τα μυθοπλαστικά πρόσωπά της. Οι χαρακτήρες που πλάθει, οι κεντρικοί ήρωές της δεν είναι ιστορικά πρόσωπα αλλά μυθιστορηματικά.

Το εν λόγω μυθιστόρημα είναι το τρίτο μιας άτυπης τετραλογίας για τη ζωή στην ΕΣΣΔ. Τα προηγούμενα δύο μυθιστορήματα της σοβιετικής τετραλογίας ήταν το Εργοστάσιο των μολυβιών (2000) και Οι σπάνιες γαίες (2013). Η Σώτη Τριανταφύλλου, τελευταία, έγραψε επίσης άλλο ένα πολύ ενδιαφέρον μυθιστόρημα που ξετυλίγεται στην εποχή του Κρόμγουελ στην Αγγλία: Το τέλος του κόσμου σε αγγλικό κήπο (2017), και το οποίο βραβεύτηκε με το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας.

Μελέτη της σοβιετικής κοινωνίας

Το λούνα παρκ στο ιερό βουνό είναι διαυγές, ακριβές, διεισδυτικό, ρεαλιστικό και κριτικό. Αποτελεί έναν οξυδερκή κοινωνικό σχολιασμό και μια αμερόληπτη, κριτική μελέτη της σοβιετικής γεωργιανής κοινωνίας. Παρουσιάζει και αποκαλύπτει με ευθυκρισία, χωρίς φόβο και πάθος, πολλά και διάφορα τρωτά, μειονεκτήματα και δεινά της σοβιετικής Γεωργίας και της ΕΣΣΔ. Φτάνει μέχρι την καθοριστική εποχή της γκλασνόστ, της «διαφάνειας» του Γκορμπατσόφ, στη Σοβιετική Ένωση και τη Γεωργία. Το μυθιστόρημα επικρίνει το σοβιετικό, αυταρχικό, διεφθαρμένο και δικτατορικό καθεστώς, όχι όμως τον συμπαθητικό και ζωντανό γεωργιανό λαό, τα ήθη, τις ιδιαίτερες συνήθειες και τη ροπή του προς το γλέντι. Η συγγραφέας υιοθετεί την οπτική γωνία της πλουραλιστικής, φιλελεύθερης, ευρωπαϊκής δημοκρατίας ανοιχτών οριζόντων και ελεύθερης σκέψης κι έκφρασης.

Κλείνοντας, δεν μπορώ να αντισταθώ στον πειρασμό να αντιγράψω μερικές σκέψεις της Ιρίνα:

«Όταν πήγαινα –πηγαίναμε– στο γυμνάσιο, είχαμε κατεβεί με το σχολείο στην πλατεία Λένιν και διαμαρτυρόμασταν γιατί ο Μπρέζνιεφ ήθελε να διδασκόμαστε όλα τα μαθήματα στα ρώσικα· να μαθαίνουμε γεωργιανά όπως μαθαίνει κανείς μια ξένη γλώσσα: δυο ώρες την εβδομάδα. Αλλά μόλις άρχισε να μαζεύεται κόσμος στη Ρουστάβελι, ήρθε κάποιος αξιωματούχος από τη Μόσχα και μίλησε στους διαδηλωτές: “Λοιπόν, σύντροφοι” είπε “αν έχετε αντίρρηση, δεν πειράζει... Μια ιδέα ήταν... Κανείς δεν θέλει να σας ρωσοποιήσει· μην ανησυχείτε”. Ύστερα είπε πως η Σοβιετική Ένωση έχτισε τον σοσιαλισμό και διαμόρφωσε το νέο είδος ανθρώπου κι ότι πριν απ' το 1924 εμείς οι Γεωργιανοί μέναμε σε τσαντίρια και βάζαμε ψείρες στα φυλαχτά· τις έφτιαχναν οι γριές για να κρατάνε τους καλικάντζαρους σε απόσταση. Διαλυθήκαμε ησύχως και γυρίσαμε στα σπίτια μας προτού τελειώσει η ομιλία».

* Ο ΘΟΔΩΡΟΣ ΣΟΥΜΑΣ είναι συγγραφέας και κριτικός κινηματογράφου. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Το ημερολόγιο ενός αδέξιου εραστή» (εκδ. Βακχικόν).


sotiΤο λούνα παρκ στο ιερό βουνό
Σώτη Τριανταφύλλου
Πατάκης 2019
Σελ. 352, τιμή εκδότη €16,60 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΣΩΤΗΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Πότε διάβολος πότε άγγελος, του Κώστα Ακρίβου

Πότε διάβολος πότε άγγελος, του Κώστα Ακρίβου

Για το μυθιστόρημα του Κώστα Ακρίβου «Πότε διάβολος, πότε άγγελος» (εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Προσωπογραφία του Γεωργίου Kαραϊσκάκη (1780-1827). Eλαιογραφία, 0,99x0,78 μ. © Μουσείο Μπενάκη.

Του Μάνου Κοντολέων

...
Κβάντι, του Μίνου Ευσταθιάδη

Κβάντι, του Μίνου Ευσταθιάδη

Για το μυθιστόρημα του Μίνου Ευσταθιάδη «Κβάντι» (εκδ. Ίκαρος). Φωτογραφία: Από την καμπάνια ενημέρωσης, της ΜΚΟ «Enough is Enough».

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Το προηγούμενο βιβλίο του συγγραφέα, Ο δύτης (Ίκαρος, 2018), πρέπει πλέον να θ...

Πέτρινα πλοία, της Μαρίας Ξυλούρη

Πέτρινα πλοία, της Μαρίας Ξυλούρη

Για τη συλλογή διηγημάτων της Μαρίας Ξυλούρη «Πέτρινα πλοία» (εκδ. Μεταίχμιο). Στην κεντρική εικόνα, ο πίνακας του Ρενέ Μαγκρίτ «Το νησί των θησαυρών» (1942)

Του Διονύση Μαρίνου

Μια παράξενη ρωγμή, ύστερα μια δεύτερη, μια τρίτη και, αίφνης, η Χερσόνησο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τάσος Λειβαδίτης: «...ἔζησε στὰ σύνορα μιᾶς ἀκαθόριστης ἡλικίας»

Τάσος Λειβαδίτης: «...ἔζησε στὰ σύνορα μιᾶς ἀκαθόριστης ἡλικίας»

Μια μέρα σαν σήμερα, 20 Απριλίου 1922, γεννήθηκε στην Αθήνα ο ποιητής Τάσος Λειβαδίτης. Τον έχουν αποκαλέσει ποιητή του έρωτα και της επανάστασης, έναν μοντέρνο κομμουνιστή. 

Του Λεωνίδα Καλούση

Ήταν Μεγάλο Σάββατο όταν γεννήθηκε το πέμπτο παιδί τ...

Διαβάζοντας με τη Μαρία Παπαφωτίου

Διαβάζοντας με τη Μαρία Παπαφωτίου

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Η ηθοποιός Μαρία Παπαφωτίου απαντά σε 18 κλασικές ή αναπάντεχες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Σάμιουελ Χάντινγκτον: «...η παρακμή ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη»

Σάμιουελ Χάντινγκτον: «...η παρακμή ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη»

Μια μέρα σαν σήμερα, 18 Απριλίου 1927, γεννήθηκε ο πολιτικός επιστήμονας Σάμιουελ Χάντινγκτον. 

Του Λεωνίδα Καλούση

Ο συγγραφέας του πολυσυζητημένου βιβλίου ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Καλό σημάδι, της Ελευθερίας Κυρίμη (προδημοσίευση)

Καλό σημάδι, της Ελευθερίας Κυρίμη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ελευθερίας Κυρίμη «Καλό σημάδι», το οποίο κυκλοφορεί στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σήμερα δεν θα συναντιόταν με τον Πότη. Είχε κανονίσει ο δάσκαλος να βρεθεί μ...

Φτερά στο τσιμέντο, της Ευσταθίας Ματζαρίδου (προδημοσίευση)

Φτερά στο τσιμέντο, της Ευσταθίας Ματζαρίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ευσταθίας Ματζαρίδου «Φτερά στο τσιμέντο», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Περισπωμένη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[…] Τις ώρες που αυτοί κοιμούνται, αν εξαιρέσω, το ροχαλητό το...

Συγχώρεση – Μια ψυχαναλυτική προσέγγιση, Συλλογικός τόμος (προδημοσίευση)

Συγχώρεση – Μια ψυχαναλυτική προσέγγιση, Συλλογικός τόμος (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τον συλλογικό τόμο «Συγχώρεση – Μια ψυχαναλυτική προσέγγιση», σε επιμέλεια του Ιωάννη Βαρτζόπουλου, που κυκλοφορεί στις 16 Απριλίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Είναι στη φύση του ανθρώπου η δυνατότ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Πώς μιλάμε στα παιδιά για τη σεξουαλική κακοποίηση; Για τη βία που βιώνουν συνομίλικοί τους, για τα τραύματα, την οδυνηρή και μοναχική πορεία των θυμάτων μέχρι που ορισμένα, λίγα, παιδιά καταφέρνουν να βρουν το κουράγιο και τα λόγια για να μιλήσουν; Πώς αποτυπώνουν οι συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και για εφήβους τη...

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Επιλογή από τα δεκάδες σημαντικά βιβλία για το Ολοκαύτωμα που έχουν κυκλοφορήσει τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας. Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες. Για να κρατηθεί η μνήμη ζωντανή, για να μην ξεχαστεί ποτέ η φρίκη των γκέτο και των στρατοπέδων. Στην εικόνα, φωτογραφία από τ...

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ