mia alepou sto voukouresti

Για το μυθιστόρημα του Θεολόγου Δημητριάδη «Η εξαφάνιση των ελεφάντων – Ένα παραμύθι» (εκδ. Γαβριηλίδη).

Του Γιώργου Βέη
Φωτογραφία © Κωνσταντίνος Πίττας

«Τι είναι η γνώση, αν όχι μια αλληλεπίδραση 
ανάμεσα σε δυο χωροχρονικές πραγματικότητες, 
το άτομο και το περιβάλλον του, 
δηλαδή μια εμπειρική διαδικασία, 
και όχι ένας καθρέφτης;» 
Ζαν-Μαρί Σεφέρ

Ως δείγματα γραφής αρκούν δύο ενδεικτικές προτάσεις από τις σελίδες 160 και 304, αντιστοίχως: «Ο κόσμος δεν έχει στερέψει μόνο από ιατρικές επιτυχίες, προ πάντων έχει στερέψει από θαύματα […] Μάστορας, εφευρέτης, κατακτητής, απόψε τούτος ο άνθρωπος γίνεται κάτι άλλο, έτοιμος να πάει να συναντήσει τη χαμένη ζωή του». Πρόκειται για δείκτες μιας ανασκόπησης οριακών, μεταιχμιακών περιοχών λόγου και βίου. Ο κόσμος οργανώνεται έτσι ώστε να αποδώσει το άλλο, το κεκρυμμένο νόημά του. Ή έστω μια δόκιμη παραλλαγή του.

Η πληρότητα των αναπτύξεων του κυρίου θέματος από τον Θεολόγο Δημητριάδη είναι έκδηλη. Σημειώνω ότι είναι η πρώτη εμφάνιση του συγγραφέα στον χώρο.

Η πληρότητα των αναπτύξεων του κυρίου θέματος από τον Θεολόγο Δημητριάδη είναι έκδηλη. Σημειώνω ότι είναι η πρώτη εμφάνιση του συγγραφέα στον χώρο. Αντιλαμβάνομαι ότι, εμμέσως πλην σαφώς, συνάγεται από την πρώτη κιόλας επαφή με αυτό το πολύτροπο αφήγημα ότι ο ως άνω είναι ενήμερος, μεταξύ άλλων, για τα όσα αφορούν και στη θεωρία του Χάους, σύμφωνα με την οποία διερμηνεύεται και υπομνηματίζεται τόσο ο λεγόμενος μεγαλόκοσμος, δηλαδή το Σύμπαν, όσο και ο ψυχικό-πνευματικός κόσμος του ανθρώπου και κατά συνέπεια το κληροδότημά του, ήτοι το περιώνυμο πολιτιστικό δεδομένο. Ο δε υπότιτλος, «Ένα παραμύθι», υπονοεί μάλλον ένα είδος καλώς επιμελημένης, εύπεπτης δηλαδή πρόσληψης της όλης θεματικής ποικιλίας. Πρόκειται εν ολίγοις για ένα μυθιστόρημα ιδεών, ενδελεχώς ανεπτυγμένων.

Η πεζογραφική συνέπεια και η συγκεκριμένη ρηματική ευελιξία είναι εμφανής. Η γλωσσική σκευή έχει ελεγχθεί αποφασιστικά: η αποτύπωση των εννοιών παραμένει συγκεντρωμένη στο θέμα της. Χωρίς περισπασμούς ή υφολογικούς ακκισμούς προβάλλεται αναλυτικά το σημασιολογικά ενδιαφέρον. Χαρακτήρες, συγκρούσεις προσώπων, ανακατατάξεις του θυμικού πείθουν από κοινού για την πιστότητά τους. Η δε λεγόμενη «σκόπιμη αποδόμηση της αντικειμενικότητας» δεν εκφυλίζεται σε ένα αυτιστικό κείμενο περιττών εκφάνσεων, αλλά συνιστά ένα ενσωματωμένο κύτταρο στο ευρύτερο αφηγηματικό πλαίσιο. Ο υπό διάλυση γάμος ενός Σαμιώτη μετανάστη στο σημερινό Βουκουρέστι, ονόματι Στέλιου, και της συζύγου του Αλίνας συνιστά τον ικανό και αναγκαίο μυθιστορηματικό ιστό. Οι εν λόγω τείνουν μαθηματικά να καταστούν δύο ξένοι, που απλώς ζουν κατ’ ανάγκη στο ίδιο σπίτι. Η εσωτερική ορμή του πρώτου θα δοκιμάσει όμως να οδηγήσει τα πράγματα σε ένα μη προβλέψιμο σημείο ψυχοπνευματικών ανακάμψεων, τριβών, οριακών ρήξεων και ηθικών ανορθώσεων. Ως καθαρόαιμος μελετητής αλλά και οπαδός των Γνωστικών, επιχειρεί να ανασυστήσει το παρελθόν, διορθώνοντας προγραμματικά και απολύτως συνειδητά τη σχέση Καλού-Κακού. Ο ίδιος ο Στέλιος θα στείλει ταυτοχρόνως στους αναγνώστες της πυρετικής αυτοβιογραφίας του ένα μήνυμα συναρπαστικής, καθόλα αγωνιστικής αυτογνωσίας.

Ο υπό διάλυση γάμος ενός Σαμιώτη μετανάστη στο σημερινό Βουκουρέστι, ονόματι Στέλιου, και της συζύγου του Αλίνας συνιστά τον ικανό και αναγκαίο μυθιστορηματικό ιστό. Οι εν λόγω τείνουν μαθηματικά να καταστούν δύο ξένοι, που απλώς ζουν κατ’ ανάγκη στο ίδιο σπίτι.

Έτσι το περιβάλλον θα αποσυντεθεί. Προηγουμένως όμως πρόλαβε να του δώσει ό,τι καλύτερο διέθετε. Μεταξύ αυτών, τη σοφία, τη θεωρητική και εμπειρική, σε έντυπη μορφή. Ήτοι, τα χρηστικά βιβλία της σοφίας κι όχι εκείνα της επιφανειακής πληροφόρησης. Έτσι θα νιώσει εγκαίρως «απελεύθερος», όπως ευθαρσώς ομολογεί ο πολυμήχανος Στέλιος στη σελίδα 83. Η αναζήτηση των αιτίων και των αιτιατών της βασανιστικής, ανελέητης φθοράς θα τον φέρει σε απρόοπτα πεδία εναλλακτικού χωροχρόνου. Εδώ ακριβώς έγκειται το πέρασμα της αφήγησης στην ευρύτερη, δημιουργική φαντασιακή ζώνη. Και όπως ήδη παρατήρησε η κριτική «η ελκυστική ιστορία επιστημονικής φαντασίας αποτελεί το πλαίσιο μιας στοχαστικής περιπέτειας στο χώρο των μαθηματικών, της ψυχολογίας, του κινηματογράφου, της μουσικής, της κοινωνιολογικής, οικονομικής και πολιτικής ανάλυσης […] Οι εικόνες διαδέχονται η μια την άλλη με ένα εύστοχο λεξιλόγιο και ταχύτατη εναλλαγή στην τεχνική της αφήγησης κυρίως σε πρώτο πρόσωπο αλλά τεχνηέντως και σε δεύτερο και τρίτο πιο σπάνια, ενώ δεν λείπουν και οι εσωτερικοί διάλογοι με τον εαυτό, τεχνικές στην εικονοποιία και στην αφήγηση που προκαλούν και εντείνουν το ενδιαφέρον του αναγνώστη». (βλ. Χρίστος Λάνδρος, περιοδικό Απόπλους, έτος 29ο, τεύχος 77-78, Φθινόπωρο 2018).

Βεβαίως έχουν προϋπάρξει κατά καιρούς ανάλογες κειμενικές στρατηγικές για την πολυπόθητη αιχμαλωσία του χρόνου και τη συνακόλουθη απελευθέρωση των δυνάμεων εκείνων που φύσει και θέσει εμπεριέχει. Θυμίζω πρόχειρα το εμβληματικό στον τομέα του μυθιστόρημα που φέρει τον τίτλο 22/11/63, ένα ακόμη εξαιρετικά ευρηματικό έργο του πασίγνωστου Στίβεν Κινγκ που εκδόθηκε πριν από εννέα χρόνια. Το συναντήσαμε και στους βραχείς καταλόγους για τα Βραβεία Locus for Best Science Fiction Novel 2012, International Thriller Writers Award for Best Novel 2012, British Fantasy Award for Best Novel 2012. Εκεί, ο τριανταπεντάχρονος, φιλήσυχος καθηγητής αγγλικής φιλολογίας Τζέικ Έπινγκ υιοθετεί μια μέθοδο μεταφοράς στο πρόσφατο παρελθόν της πατρίδας του. Στη συνέχεια θα προσπαθήσει να αποτρέψει τη δολοφονία του Τζον Κένεντι. Η επανόρθωση ενός βάρβαρου, ενός δολοφονικού χθες, όπου η μοιραία συμπεριφορά του διαταραγμένου εκτελεστή Λι Χάρβεϊ Όσβαλντ στιγματίζεται δεόντως, αποκτά, όπως θα περίμενε κανείς, κοσμοϊστορική διάσταση. Η επέμβαση στο παρελθόν του φίλεργου Στέλιου αποσκοπεί αναλόγως στην κυριολεκτική ανόρθωση του πολλαπλώς χειμαζομένου ανθρωπισμού των ημερών μας. Μέσα από τη μελέτη μιας ενδεχόμενης ίασης τραυματισμένης αγάπης, ο Έλληνας μετανάστης θα ανακαλύψει ένα άλλο σύστημα αξιακών τιμών. Το τόλμημά του δεν ισοπεδώνει τα πάντα. Απλώς αποκαλύπτει την απώτερη, την καλή και αγαθή φύση των ορατών.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ είναι πρέσβης επί τιμή και ποιητής.
Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή ταξιδιωτικών κειμένων «Εκεί» (εκδ. Κέδρος).


altΗ εξαφάνιση των ελεφάντων
Ένα παραμύθι
Θεολόγος Δημητριάδης
Γαβριηλίδης 2018
Σελ. 386, τιμή εκδότη €16,95

alt


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Έλγκαρ», του Αχιλλέα Κυριακίδη (κριτική)

«Έλγκαρ», του Αχιλλέα Κυριακίδη (κριτική)

Για το βιβλίο του Αχιλλέα Κυριακίδη «Έλγκαρ» (εκδ. Πατάκη).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Πιστός όπως πάντα στη μικρή φόρμα σε κάθε έκφανση της δημιουργίας του, ο Αχιλλέας Κυριακίδης προσδιορίζει, στη νέα του συλλογή, ειδολογικά τα κείμενά του με όρους μουσι...

«Γενικά συμπτώματα», του Τάκη Καμπύλη (κριτική)

«Γενικά συμπτώματα», του Τάκη Καμπύλη (κριτική)

Για τη νουβέλα του Τάκη Καμπύλη «Γενικά συμπτώματα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Το βιβλίο κακώς ονομάζεται «νουβέλα». Όχι μόνο επειδή οι 179 σελίδες του ξεπερνούν κατά πολύ το όριο πάνω από το οποίο αρχίζει η επικράτεια του μυθισ...

Στέφανος Δάνδολος - Ισίδωρος Ζουργός: Παράλληλες πορείες, παράλληλες αναγνώσεις

Στέφανος Δάνδολος - Ισίδωρος Ζουργός: Παράλληλες πορείες, παράλληλες αναγνώσεις

Για τα τα μυθιστορήματα των Ισίδωρου Ζουργού «Περί της εαυτού ψυχής» (εκδ. Πατάκη) και Στέφανου Δάνδολου «Η δίκη που άλλαξε τον κόσμο» (εκδ. Ψυχογιός).

Του Μάνου Κοντολέων

Ο Ισίδωρος Ζουργός (γεν. 1964) και ο Στέφανος Δάνδολος (γεν. 1970) ανή...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αριστείδης Χατζής: «Το 1821 υπήρχε μια εξαιρετικά προχωρημένη δυναμική αστική τάξη»

Αριστείδης Χατζής: «Το 1821 υπήρχε μια εξαιρετικά προχωρημένη δυναμική αστική τάξη»

Συνέντευξη με τον ιστορικό Αριστείδη Χατζή, με αφορμή το βιβλίο του «Ο Ενδοξότερος Αγώνας, Η Ελληνική Επανάσταση του 1821» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος.

Του K.B. Κατσουλάρη

Έχετε εμπνευστεί τον τίτλο του βιβλίου σας από μια επισ...

«Utopia avenue», του Ντέιβιντ Μίτσελ – μια πολυσέλιδη μπαλάντα για τη νιότη, τις φιλοδοξίες, τη φιλία (κριτική)

«Utopia avenue», του Ντέιβιντ Μίτσελ – μια πολυσέλιδη μπαλάντα για τη νιότη, τις φιλοδοξίες, τη φιλία (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του David Mitchell «Utopia avenue» (μτφρ. Μαρία Ξυλούρη, εκδ. Μεταίχμιο). Στην κεντρική εικόνα, ο David Bowie σε ιδιωτικό πάρτι στο Λος Άντζελες το 1971.

Του Διονύση Μαρίνου

Κιθαριστικά ριφ που κυλούν σαν διαμαντόπετρες. Μπασιστικά π...

«Μάντρα, Μάντρα, τι μαγειρεύεις;», της Γιώτας Κ. Αλεξάνδρου (κριτική)

«Μάντρα, Μάντρα, τι μαγειρεύεις;», της Γιώτας Κ. Αλεξάνδρου (κριτική)

Για την εικονογραφημένη παραμυθική ιστορία «Μάντρα, Μάντρα τι μαγειρεύεις», της Γιώτας Κ. Αλεξάνδρου, σε εικονογράφηση Αιμιλίας Κονταίου που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ελληνοεκδοτική.

Του Γιάννη Σ. Παπαδάτου

Ένα μεγάλ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Bill Bryson «Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο» (μτφρ. Κωστής Πανσέληνος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡ...

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Eugen Ruge «Ξενοδοχείο Metropol» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Συζήτηση στον πέμπτο όροφο

...
«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Charlie Jane Anders «Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν» (μτφρ. Πόλυ Μοσχοπούλου), το οποίο κυκλοφορεί στις 30 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Φουρφούρι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το Δέντρο δεν μιλούσε. ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Η επιδημία του AIDS επηρεάζει με πολλούς τρόπους τη ζωή χιλιάδων οροθετικών στη χώρα μας ενώ οι νέες μολύνσεις κάθε χρόνο είναι εκατοντάδες. Το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθιέρωσε την 1η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS. Προσεγγίζουμε το θέμα με οδηγούς δύο καλά βιβλία, πολύ διακριτά μεταξύ τους...

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Καθώς η χρονική απόσταση που μας χωρίζει από την εξέγερση του Πολυτεχνείου πλησιάζει τον μισό αιώνα, τίθεται το ερώτημα πώς να μιλήσουμε στα σημερινά παιδιά για ένα από τα κομβικότερα γεγονότα της σύγχρονης Ιστορίας της Ελλάδας που για τα ίδια δεν είναι παρά μια αργία μεταξύ 28ης Οκτωβρίου και Χριστουγέννων.

...
11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ