alt

Για το μυθιστόρημα του Γιώργου Σκαμπαρδώνη «Casa Μπιάφρα» (εκδ. Πατάκη). 

Του Νίκου Ξένιου

«Η αλήθεια είναι υποπροϊόν της αναγκαιότητας».
Γιώργος Σκαμπαρδώνης

Στο Casa Μπιάφρα ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης ανασυστήνει ιστορικά υπαρκτές γειτονιές της Θεσσαλονίκης, ως γεωγραφικό περίγυρο, πρόσχημα και σκηνικό για να εκτυλίξει εκεί με απίστευτο χιούμορ την ανθρώπινη κατάσταση: την ατομική και τη συλλογική. Εγκαθιστώντας τα πρόσωπά του σε μια διαφορετική συμπρωτεύουσα (διαφορετική από εκείνη την «άλλη» Θεσσαλονίκη που ξέρoυμε), διανοίγει με τη σκαπάνη του ένα νέο αφηγηματικό όρυγμα, τηρώντας τις απαιτούμενες αποστάσεις από τα πολιτικοκοινωνικά γεγονότα και αποβλέποντας στην επούλωση του προσωπικού τραύματος που αυτά συνεπάγονται.

Πυκνή εσωτερική γεωμετρία των τόπων

Παρά το εξώφθαλμο γεγονός ότι κάθε αφήγηση περιέχει υλικό για αυτόνομο διήγημα, ο μεγάλος αριθμός των ηρώων είναι συνθήκη και προϋπόθεση σύνθεσης της «μεγάλης εικόνας», δηλαδή του genre του μυθιστορήματος.

Η ιστορία της περιόδου εκείνης εγγράφεται σε μια σειρά αφηγήσεων και διαλόγων, ενώ παράλληλα καταγράφεται το άδηλο, το κεκρυμμένο, το δυσκόλως αντιληπτό: τα ιστορικά γεγονότα διαδραματίζουν τον ρόλο του οχήματος πάνω στο οποίο θα κινηθεί η ζωή των τροφίμων της Casa Μπιάφρα, η προσωπική βιογραφία εκάστου των οποίων συμβάλλει σε εξαιρετική πύκνωση του κειμένου. Το ετερόκλητο των αφηγήσεων εξισορροπείται από την ισοτιμία στη μοιρασιά των χαρακτήρων, ενώ η διαπλοκή των χαρακτήρων με την εξωκειμενική πραγματικότητα γίνεται με ιχνηλάτηση: πού βαδίζουν οι ήρωες, πού στοχεύουν, ποιων μέσων μετέρχονται, ποια είναι η ιδιοσυγκρασιακή τους δομή; Μηχανορραφώντας στο σκηνικό ενός «κυριλέ» μαγαζιού, μοιάζουν να σχεδιάζουν με σχετική ευκολία τις τύχες του τόπου:

«Τα γραφεία της "ESSO" στην Αθήνα είναι στο ίδιο κτίριο με τα γραφεία του Μακεδόνα. Εμείς είμαστε Φιλελλήνων 1, στον έβδομο όροφο, και εσείς Μητροπόλεως 1, στον δεύτερο. Ίδιο κτίριο αλλά με δύο εισόδους».

Αλλά ο Σκαμπαρδώνης είναι σκληρός στον αγώνα της γραφής: ναι μεν τα γεγονότα είναι «εκεί», παγιωμένα, αδιαμφισβήτητα και, ως εκ τούτου, μονοδιάστατα, όμως οι ήρωες της Casa Μπιάφρα είναι μεταμορφωσιγενείς, πολύπλοκοι, πολυεπίπεδοι. Οι προσωπικές καταθέσεις που «ριζώνουν» τα πρόσωπα του βιβλίου στο ιστορικό πλαίσιο, τα σκοτεινά, πολυσυμπιεσμένα στη συνείδηση σημεία της κάθε αφήγησης, η ιδεολογική τους θεμελίωση στον εκφωνούμενο λόγο (αλλά και το αποσιωπημένο, θολό τους κίνητρο) υπαινίσσονται όσα βρίσκονται «εκτός κάδρου». Παρά το εξώφθαλμο γεγονός ότι κάθε αφήγηση περιέχει υλικό για αυτόνομο διήγημα, ο μεγάλος αριθμός των ηρώων είναι συνθήκη και προϋπόθεση σύνθεσης της «μεγάλης εικόνας», δηλαδή του genre του μυθιστορήματος. O καταιωνισμός μικρών αφηγήσεων δεν παρεμποδίζει το πλάσιμο αυτής της «μεγάλης εικόνας», ούτε πλήττει στο παραμικρό την αληθοφάνεια του βιβλίου (αν και, ασφαλώς, στη λογοτεχνία το ζητούμενο δεν είναι η αληθοφάνεια των εξωτερικών περιστάσεων, αλλά η βαθύτερη αλήθεια των ανθρώπων).

Σκόνη, πούπουλα και πτίλα

Ο Βλάσης Φωκάς1, ο ιδιοκτήτης του νεοκλασικού, ωριμάζει ψυχοσυναισθηματικά μέσω της μύησής του στον βρόμικο κόσμο των μπίζνες και της πολιτικής.

«Έχει κάτι λαϊκό πάνω του, στον λαιμό, στα χέρια, κάποια ακατανόητη αλλοίωση, όχι σωματική, αλλά κάτι στεγνό, εκείνη τη θαμπάδα που αφήνει στο σώμα, στο δέρμα, η φτώχεια και η ταλαιπωρία».

alt
Η Χούντα των Συνταγματαρχών θα δώσει 549.000
δολλάρια στην προεκλογική εκστρατεία του Νίξον,
ως αντάλλαγμα της υποστήριξής τους, μέσω του
Τοπ Πάπας, τον οποίον και θα χρίσουν
διαμεσολαβητή για τις σχέσεις της κυβέρνησης
των ΗΠΑ και της Χούντας των Συνταγματαρχών.




Είναι είκοσι τριών χρονών μόλις, μονίμως υπό την επήρεια χαπιών και αλκοόλ και σταθερά ευγνώμων προς τον κεντρικό ήρωα, τον τριαντάχρονο Κρέοντα Μπόλιακα ή «Αρραγή» «με το ποντικοφαγωμένο αυτί», που είναι στέλεχος της ΕΡΕ, είναι στιβαρός, χθαμαλής καταγωγής και είναι και «προστάτης» της γειτονικής φτωχογειτονιάς – που την ανακαλεί όταν οι μνήμες του ξαναφέρνουν στον νου την εικόνα της άρρωστης μάνας του σε μια χαμοκέλα. Κυρίως, όμως, ο Κρέων ο Αρράγιστος είναι ο τυχοδιώκτης που θα μυήσει με τραυματικό τρόπο τον Βλάση Φωκά στις κομπίνες και στην κοκορομαχία της πολιτικής.

«Οι καλοί μονομάχοι, οι πεχλιβάνηδες, είναι διασταυρωμένοι στο εξωτερικό από σπεσιαλίστες εκτροφείς. Αυτοί ζευγαρώνουνε νευρικά κοκόρια νάνους και άλλες ποικιλίες με αρπακτικά, συνήθως με γεράκια. Και σιγά σιγά φτιάχνουνε καινούργιες ράτσες πετεινών μονομαχίας. Επιθετικούς. Καθαρούς φονιάδες». 

Ο Κρέων ξέρει τι λέει: ο Τομ Πάπας από τα Φιλιατρά, συνεργάτης της Exxon και μέτοχος της Coca-Cola και της 20th Century Fox, είναι ένας τέτοιος κόκκορας. Τυπικός εκπρόσωπος της σύγχυσης αξιών που επέρχεται μετά τον Εμφύλιο, απόλυτα συνδυασμένος με τον μύθο του «αυτοδημιούργητου»2. Δεν υπάρχει κομπίνα στην οποία δεν επιδίδεται, είναι αρκούντως ρεπουμπλικανός αλλά απόλυτα αμοράλ ως προς το ήθος, αύριο μεθαύριο θα υποστηρίξει το καθεστώς των συνταγματαρχών, θα αναμειχθεί σε λαδώματα πολιτικών και πρέσβεων, θα εμπλακεί έως και στο σκάνδαλο Watergate. Τον Σεπτέµβριο του 1955 ο Πάπας είχε αναλάβει την κατασκευή των διυλιστηρίων πετρελαίου και εργοστασίων παραγωγής αμμωνίας και λιπασμάτων της βόρειας Ελλάδας, κατόπιν εγκρίσεως της κυβέρνησης της ΕΡΕ. Το αναπτυξιακό πλάνο της «Esso Pappas», ύψους 200 εκατ. δολλαρίων είχε, φυσικά, βρει αντίθετη την Ένωση Κέντρου του Παπανδρέου. Ο Τοµ Πάπας φρόντισε να γίνει το «μέσον», αυτός που θα εξυπηρετούσε εκ των έσω τη δουλειά των ξένων μετόχων. Φρόντισε τα κοκορόπουλα να ξεπουπουλιαστούν, μαχόμενα μέχρι τελευταίας ρανίδος, για να μείνει ο ίδιος στην κονίστρα πίνοντας Μετάξα και βερμούτ.

Το «έξω κάδρο» και πώς αυτό εξυφαίνεται στη μυθοπλασία

Την πρωθυπουργία θα αναλάβει ο «δοτός» Γεώργιος Αθανασιάδης-Νόβας. Όσοι θα αποχωρήσουν από την Ένωση Κέντρου (μεταξύ αυτών και ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης) θα χαρακτηριστούν «αποστάτες». Και τότε μυριάδες οπαδοί της Ένωσης Κέντρου, μαζί με οπαδούς της ΕΔΑ, θα κινήσουν αλυσίδα διαδηλώσεων (τα «Ιουλιανά»), απαιτώντας άμεση κατάργηση της μοναρχίας.

Όμως τις εκλογές του 1964 τις κέρδισε, με υψηλό για τα ελληνικά εκλογικά δεδομένα ποσοστό, η Ένωση Κέντρου του «Γέρου» Παπανδρέου, ο οποίος τώρα, έναν χρόνο μετά, οδηγείται σε παραίτηση μετά από σφοδρή σύγκρουσή του με τα ανάκτορα. Η Ελλάδα δεν έχει καλά καλά συνέλθει από τα μετακατοχικά σύνδρομα και το εγχώριο παρακράτος έχει ήδη πιάσει τα πόστα. Ο Τομ Πάπας δεν θα συγχωρήσει στον Παπανδρέου την παρεμπόδιση των επιχειρήσεών του, για τον απλούστατο λόγο ότι είναι ένας γκάνγκστερ.

«Αν η σύγκρουση Παπαντρέου και βασιλιά φτάσει στα άκρα, δεν έχουμε άλλο δρόμο. Θα επέμβουμε. Δεν μπορούμε να κρυφτούμε σαν κρεατοελιά μέσα στη μαλλιαρή φαβορίτα ενός γιεγιέ».

Τζίφος, λοιπόν, η υπόθεση Δημοκρατία. Την πρωθυπουργία θα αναλάβει ο «δοτός» Γεώργιος Αθανασιάδης-Νόβας. Όσοι θα αποχωρήσουν από την Ένωση Κέντρου (μεταξύ αυτών και ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης) θα χαρακτηριστούν «αποστάτες». Ο «Γέρος» Παπανδρέου θα μιλήσει για «κυβέρνηση ανδρείκελων». Και τότε μυριάδες οπαδοί της Ένωσης Κέντρου, μαζί με οπαδούς της ΕΔΑ3, θα κινήσουν αλυσίδα διαδηλώσεων (τα «Ιουλιανά»), απαιτώντας άμεση κατάργηση της μοναρχίας. Το βράδυ της 21ης Ιουλίου 1965, μέσα σ’ ένα χαοτικό σκηνικό οδομαχιών, θα δολοφονηθεί ο αριστερός φοιτητής Σωτήρης Πέτρουλας.

Κι εδώ ο συγγραφέας κάνει έναν αφηγηματικό ελιγμό: το «έξω» σκηνικό θα επηρεάσει τον ευαίσθητο, σχολαστικό καταγραφέα της επικαιρότητας, τον εκδότη της εφημερίδας «Μακεδών» Γιάννη Βεντήρη (πιθανός υπαινιγμός για τον εκδότη της εφημερίδας «Μακεδονία» Γιάννη Βελλίδη), δεξιών πεποιθήσεων αλλά υποστηρικτή του Κέντρου, που θα εμπλακεί στη δολοφονία του Πέτρουλα. Η ευαισθησία και οι τεταμμένες αντένες του μεγαλοεκδότη θα έλθουν σε αγαστή εναρμόνιση με τον κυνισμό και την ωμότητα του ελληνοαμερικανού γκάνγκστερ.

«Το τέλος δεν είναι τίποτα, αλλά το πριν. Τι θάνατος και ξεθάνατος; Εδώ βγαίνεις βόλτα και πατάς καταλάθος δέκα μυρμήγκια που είχαν κι αυτά τη δική τους ζωή…»

alt

Η απογείωση στα Καραγάτσια

Σχεδιάζοντας τους δευτερεύοντες ήρωες (τους ξέμπαρκους και τους τυχοδιώκτες της Casa Μπιάφρα, τους πληρωμένους δολοφόνους και τους «ψιλικατζήδες» της βίας, τους gamblers και τους δωσίλογους), ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης εξεικονίζει το ανάλογης κακογουστιάς, ανομοιογενές κοινωνικό υλικό που σιγοβράζει στους δρόμους της σημερινής Θεσσαλονίκης.

Στην Casa Μπιάφρα βέβαια κυκλοφορούν και η Έλσα (βγαλμένη από τον Αραγκόν), ο Κρινοδάχτυλος, ο αφελής, αντιφατικός Πάνος Ζυρούκης, ο Θωμάς και ο Τάκης ο Ψεύτης, ο Θαλής και τόσοι άλλοι. Σχεδιάζοντας τους δευτερεύοντες ήρωες (τους ξέμπαρκους και τους τυχοδιώκτες της Casa Μπιάφρα που μιλούν την αργκό και τραγουδούν με τα τότε συγκροτήματα, τα κορίτσια που εγκαθίστανται εκεί κομίζοντας την ερωτική τους ελευθεριότητα, τους γιεγιέδες και τους τεντιμπόηδες, τους βαρύμαγκες και τους μαχαιροβγάλτες, τους ψευτόμαγκες και τους φλώρους, τους πληρωμένους δολοφόνους και τους «ψιλικατζήδες» της βίας, τους gamblers και τους δωσίλογους), ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης εξεικονίζει το ανάλογης κακογουστιάς, ανομοιογενές κοινωνικό υλικό που σιγοβράζει στους δρόμους της σημερινής Θεσσαλονίκης. Ώστε το κείμενό του επικαιροποιείται και πάλι.

Το εφήμερο της συνοίκησης decadent ηρώων στην Casa Μπιάφρα παράγει θαυμαστήν αντίστιξη προς τον παγιωμένο κοινωνικό χαρακτήρα της φτωχογειτονιάς Καραγάτσια με την οποία γειτνιάζει το νεοκλασικό: σ’ αυτήν την παραγκούπολη εδράζει η Ιερότης. Υποσυνείδητες καταγραφές του «ιερού», μαγικές εικόνες υλοποιημένες σε δυναμικές, απελευθερωτικές πτήσεις ατρακτοειδών περιστεριών (όπως συνέβαινε, αντίστοιχα, με τις «αβρές, τρυφερόβιες» αθερίνες στο διήγημα «Ένα κοπαδάκι αθερίνες» της συλλογής διηγημάτων Ντεπό). Αίφνης βρισκόμαστε στα Καραγάτσια: χαμηλός ταξικός προσδιορισμός των ανθρώπων, συγκεκριμένη και απτή κοινωνικοποίηση, ο ραχιτικός Χαρικλάκης και η τραβεστί Σαλώμη, πινελιές ποίησης με όλα τα γνωρίσματα παραβατικότητας και περιθωρίου που βαίνουν πλησίστια στο ήθος του κεντρικού ήρωα. Ενώ οι καιροί ου μενετοί κι ενώ οι αεριτζήδες και οι δωσίλογοι καλά κρατούν και «εκ της κόνεώς των αναγεννώνται», η λογοτεχνία έρχεται ν’ αποκαλύψει την ποιητική ματιά στα πράγματα. Ο Κρέων είναι άνθρωπος πληγωμένος, τρυφερός, γεμάτος συμπόνια. Χαρακτηρίζεται από αντιφατικότητα και μεταστρέφεται εύκολα, το κίνητρο των ενεργειών του είναι δυσανάγνωστο, το αξιακό του σύστημα είναι γλίσχρο και ρευστό, κατά βάθος όμως παραμένει ένας ποιητής.

alt
Το Casa Μπιάφρα είναι το 6ο μυθιστόρημα του Γιώργου
Σκαμπαρδώνη. Από τα μυθιστορήματά του τα: Γερνάω
Επιτυχώς και Ουζερί Τσιτσάνης έχουν μεταφερθεί στο
θέατρο (σε σκηνοθεσία Σωτήρη Χατζάκη, 2002 και 2005,
ΚΘΒΕ). Το 2015 το Ουζερί Τσιτσάνης μεταφέρθηκε
και στον κινηματογράφο, σε σκηνοθεσία Μανούσου
Μανουσάκη.

Η κιτς ελληνικότητα: όταν σβήνει το φως

Στις 12 Μαΐου 1965, δύο χρόνια μετά τη δολοφονία του Λαμπράκη, ο στρατιωτικός διοικητής της Ελληνικής Δύναμης Κύπρου (ΕΛΔΥΚ) στρατηγός Γεώργιος Γρίβας («Διγενής») αναφέρει σε γραπτή έκθεση στον Έλληνα υπουργό Εθνικής Άμυνας Πέτρο Γαρουφαλιά ότι σημειώθηκε κίνημα ίδρυσης συνωμοτικής οργάνωσης υπό την επωνυμία «ΑΣΠΙΔΑ» από ομάδα αξιωματικών, με στόχο την ανατροπή τού τότε καθεστώτος, καταγγέλλοντας πιθανή εμπλοκή του Ανδρέα, γιου του Γεώργιου Παπανδρέου. Τα ανάκτορα σιγοντάρουν στη σχετική φημολογία. Με προσωπική μελέτη των εφημερίδων της περιόδου, αναπαρίσταται η κλιμάκωση της πολιτικής κρίσης: με την παραίτηση του Γ. Παπανδρέου και τις τρεις διαδοχικές κυβερνήσεις των «αποστατών», με την απόσχιση πολλών σημαντικών βουλευτών της Ένωσης Κέντρου (Μητσοτάκης, Νόβας, Τούμπας, Στεφανόπουλος, Τσιριμώκος) και την κοινοβουλευτική στήριξη της ΕΡΕ. Τον Νοέμβριο του 1966 πραγματοποιείται η δίκη και καταδίκη κάποιων αξιωματικών για την υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ, τον Δεκέμβρη ολοκληρώνεται η σκανδαλωδώς επιεικής εκδίκαση της δολοφονίας του Λαμπράκη, ενώ τον Απρίλιο του 1967 ξεκινά η Χούντα των συνταγματαρχών, που απελευθερώνει τους υπεύθυνους της δολοφονίας και εγκαθιστά απροκάλυπτα το παρακράτος στην εξουσία.

Το σκοτάδι είναι η μοναδική λυτρωτική συνθήκη αυτού του μυθιστορήματος, που ελίσσεται με δεξιότητα ανάμεσα στις αναπαραστάσεις της ανθρώπινης μικρότητας και στις εξάρσεις του ανθρώπινου μεγαλείου.

Το σκοτάδι είναι η μοναδική λυτρωτική συνθήκη αυτού του μυθιστορήματος, που ελίσσεται με δεξιότητα ανάμεσα στις αναπαραστάσεις της ανθρώπινης μικρότητας και στις εξάρσεις του ανθρώπινου μεγαλείου, τηρώντας μιαν αισθητική αρχή που αναζητά τις καταβολές της στους πίνακες του Γκόγια, στις ταινίες του Μπουνιουέλ, στο Ρέκβιεμ του Μότσαρτ, στην Έρημη Χώρα του Έλιοτ και στα αποκαλυπτικά τοπία του Χειμωνά. Κατά την επιστροφή του Βλάση Φωκά με το τρένο Αθήνας-Θεσσαλονίκης, το ελληνικό τοπίο παραμορφώνεται στο όνειρο ενσωματώνοντας την ποιητική, παραληρηματική εικονοπλασία του εφιάλτη. Μεταπλασμένο σε νιτρώδες τοπίο γεμάτο ψυχαναλυτικές αναθυμιάσεις, στρέφει το μυθιστόρημα στους δαιδάλους μιας προσωπικής εσωτερικής διαδρομής.

Υπαρξιακά μόνοι, οι παρεπιδημούντες στην Casa Μπιάφρα (στην πλειονότητά τους παρακμιακές, τριτοκοσμικές μορφές, όπως και η ονομασία «Μπιάφρα», που παραπέμπει στα απισχνασμένα παιδιά της αφρικανικής πείνας και υπανάπτυξης) εκθέτουν ένας ένας τις μνήμες τους και τα «ανδραγαθήματά» τους υπό το χλωμό φως ενός εφήμερου λαμπτήρα, ως συνειδησιακές καταγραφές του ευρύτερου ιστορικού γίγνεσθαι. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι κάθε βράδυ ο ιδιώτης ιδιοκτήτης αυτής της οικίας (που ζει μαζί με τους φιλοξενούμενους, διαδραματίζει ηγετικό ρόλο, τους οργανώνει αλλ’ εξακολουθεί να μην ιδρύει αυτό που θα ονόμαζε κανείς ακριβώς «κοινόβιο») σπάει τον γλόμπο προκειμένου να σβήσει το φως πριν κοιμηθεί, για να τον αντικαταστήσει την επομένη με άλλον γλόμπο, κλοπιμαίο: με αυτό το εύρημα ο Σκαμπαρδώνης εξαφανίζει το δρων υποκείμενο της ημέρας στο έρεβος της νύχτας, απαλείφοντας έτσι τα ίχνη της συστέγασης με τις λοιπές προσωπικές ιστορίες και διαφυλάσσοντας τη ματωμένη περηφάνεια και κρυπτικότητά του.

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.
Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Τα σπλάχνα» (εκδ. Κριτική).


1. Να είναι συμπτωματικό πως το επώνυμο Φωκάς συμπίπτει με αυτό του αληθινού λιμενεργάτη Χρήστου Φωκά, που είχε καταδικαστεί σε φυλάκιση 15 μηνών για τον τραυματισμό του βουλευτή Γιώργη Τσαρουχά;
2. Το κιτς ελληνοαμερικανικό λόμπι έχει περί πολλού τον Τομ Πάπας. Επί χούντας, το 1968, ως διαμεσολαβητής παίρνει την άδεια ανέγερσης εργοστασίων κονσερβοποιίας, παρασκευής χυμών φρούτων και εµφιαλώσεως της Coca-Cola, της οποίας αποκτά την αντιπροσωπεία στην Ελλάδα – και ανταποδίδει επαινώντας τον δικτάτορα Γεώργιο Παπαδόπουλο στην εκπομπή «60 Minutes» του CBS τον Οκτώβριο του 1972. Για να κλείσουν, δε, τα στόματα όσων είναι ανακατεμένοι στο Watergate, όλοι οι άνθρωποι του προέδρου χρειάζονται ρευστό το οποίο τους παρέχει ο Τομ Πάπας. Όμως, «φοβού τους Δαναούς, και δώρα φέροντας»: ο ίδιος αρνείται κάθε εμπλοκή, έως ότου η δικτατορία πέφτει στις 23 Ιουλίου μετά την εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο, ο Νίξον παραιτείται στις 3 Αυγούστου και το «άστρο» του χλωμιάζει. Εδώ κλείνει οριστικά η συνεργασία του με την Esso και την Coca-Cola, ενώ ο Τύπος αποκαλύπτει την εμπλοκή του με τη δικτατορία. Ο πρώην μεγιστάνας αποσύρεται στο Παλµ Μπιτς της Φλόριντα και εκεί πεθαίνει δυσφημισμένος, καθώς του αρμόζει, στις 16 Ιανουαρίου 1988.
3. Η ΕΔΑ δρα στην περίοδο 1951-1974 ως το μεγαλύτερο νόμιμο κόμμα της Αριστεράς, το μόνο που καταψηφίζει την ένταξη της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ. Οι υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις (κυρίως η ΕΡΕ του Καραμανλή και η Ένωση Κέντρου του «Γέρου» Παπανδρέου) αντιμετωπίζουν με καχυποψία και διώκουν την ΕΔΑ, που το 1958 γίνεται αξιωματική αντιπολίτευση. Στις 22 Μαΐου του 1963 ο Λαμπράκης δολοφονείται από μέλη του ακροδεξιού παρακρατικού μηχανισμού. Μετά την εδραίωση της Χούντας των συνταγματαρχών το ’67, η ΕΔΑ διαλύεται μαζί με τα υπόλοιπα κόμματα και τα περισσότερα στελέχη της συλλαμβάνονται και εξορίζονται.

altCasa Μπιάφρα
Γιώργος Σκαμπαρδώνης
Πατάκης 2019
Σελ. 384, τιμή εκδότη €17,70

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΣΚΑΜΠΑΡΔΩΝΗ

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Βαθύ το σκοτάδι πριν την αυγή» της Ελένης Πριοβόλου (κριτική) – Χριστόδουλος Παμπλέκης, ένας γνήσιος εκπρόσωπος του Διαφωτισμού

«Βαθύ το σκοτάδι πριν την αυγή» της Ελένης Πριοβόλου (κριτική) – Χριστόδουλος Παμπλέκης, ένας γνήσιος εκπρόσωπος του Διαφωτισμού

Για το μυθιστόρημα της Ελένης Πριοβόλου «Βαθύ σκοτάδι πριν την αυγή» (εκδ. Καστανιώτη). Kεντρική εικόνα: Ο Γάλλος περιηγητής Σουαζέλ-Γκουφιέ συναντά στην Πάτμο ένα μοναχό που τον ρωτά αν ζουν ακόμα ο Βολταίρος και ο Ρουσσώ © Wikipedia. 

Γράφει η Διώνη Δημητ...

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Κακατσάκη «Απολαύσεις της Καπούης» (εκδ. Καλειδοσκόπιο).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Αν η πλοκή του μυθιστορήματος χαρακτηρίζεται από στιβαρότητα και λελογισμένη πολυπλοκότητα, αν η γλώσσα του ρέει ομαλά και συστήνει ...

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

Για το βιβλίο της Λίνα Βαλετοπούλου «Κλουαζονέ» (εκδ.Βακχικόν). Κεντρική εικόνα: από την ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Το τελευταίο σημείωμα». 

Γράφει η Κατερίνα Ι. Παπαδημητρίου

Η Λίνα Βαλετοπούλου, μετά την τελευ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

Δόθηκε σήμερα (28/5) η Συνέντευξη Τύπου για το 3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων (26-30 Ιουνίου 2024). Σπουδαίοι Έλληνες και ξένοι συγγραφείς αναμένονται στην Κρήτη, ενώ το πρόγραμμα των εκδηλώσεων είναι πιο φιλόδοξο σε σχέση με τα προηγούμενα δύο χρόνια. Στην κεντρική εικόνα, εκδήλωση από το περσινό φεστιβάλ στα σκαλιά πί...

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί από τις 14 μέχρι και τις 30 Ιουνίου στο Πασαλιμάνι.

Επιμέλεια: Book Press

Ακόμη μια χρονιά η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί σε ένα αγαπημένο σημείο συνάντησης των πειραιωτών, στο Πασαλιμάν...

 «Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

«Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

Για την παράσταση «Σ' εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη που ανεβαίνει στο Αμφιθέατρο Σπύρου Ευαγγελάτου σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη. Κεντρική εικόνα: © Mike Rafail.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ