maglinis eho xehasi700

Για το βιβλίο του Ηλία Μαγκλίνη «Είμαι όσα έχω ξεχάσει» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Στο τελευταίο μυθιστόρημα (;) του Ηλία Μαγκλίνη συναντιούνται δύο γραμμές της λογοτεχνίας που συντήκονται σε ένα ενιαίο όλο. Από τη μία, η αυτοβιογραφική αφήγηση που στηρίζεται σε αληθινά γεγονότα και βιογραφεί, άμεσα ή έμμεσα, το αφηγούμενο εγώ. Αυτό το είδος των προσωπικών αφηγήσεων άλλοτε κινείται στο ιστορικό και κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο, όπως έκανε πρόσφατα η Αγγέλα Καστρινάκη (Και βέβαια αλλάζει! – Αφήγημα για τη μεταπολίτευση, Κίχλη, 2014, και …Κάτι ν’ αλλάξει. Μα πώς; Κίχλη, 2019) και ο Απόστολος Δοξιάδης (Ερασιτέχνης επαναστάτης, Ίκαρος, 2018), κι άλλοτε στο οικογενειακό πλαίσιο, με αναμνήσεις, γενεαλογικά ντοκουμέντα και σχέσεις αίματος. Από την άλλη, η οικογένεια διεισδύει σε ποικίλα μυθιστορήματα ή νουβέλες ως παράγοντας που συνδέει το άτομο με τη μοίρα του, όπως στον Ολομόναχο του Νίκου Παναγιωτόπουλου (Μεταίχμιο, 2018).

Η αλήθεια, που ο πατέρας αποσιωπούσε, αποκαλύπτεται, κι έτσι διαπιστώνεται ότι τον παππού, τον φιλελεύθερο βενιζελικό παππού, που πέρασε κι από τον ΕΔΕΣ, τον σκότωσε ο ΕΛΑΣ στις εμφυλιοπολεμικές εκκαθαρίσεις πριν από τον καθαυτό Εμφύλιο.

Τα έργα του Ηλία Μαγκλίνη και του Νίκου Παναγιωτόπουλου τέμνονται μάλιστα ακόμα περισσότερο, αφού οι αφηγητές αναζητούν το μυστικό που κατατρύχει τη ζωή των πατέρων τους. Στον Ολομόναχο έχουμε τη φυλάκιση του Αλέξανδρου Παναγιωτόπουλου και την αδικία που αυτός αισθανόταν ως στίγμα όλης του της ζωής. Στο Είμαι όσα έχω ξεχάσει η δολοφονία του παππού στοιχειώνει τον πατέρα και μέσω αυτού όλη την οικογένεια. Ο φόνος βέβαια την ταραγμένη χρονιά του 1944 υποψιάζει για μια εμφυλιοπολεμική ιστορία και ενθέτει στο οικογενειακό μυστήριο μια ιδεολογική διαμάχη.

Ο αφηγητής, που δεν κρύβει το όνομά του, ο Ηλίας, επιχειρεί συν τω χρόνω να μάθει, βρίσκει τυχαία ή σκόπιμα φωτογραφίες, επισκέπτεται το γενέθλιο του πατέρα του Αγρίνιο, ρωτά τη γιαγιά και άλλους συγγενείς, ώστε να ανασυστήσει το πλαίσιο και τα αίτια του θανάτου του Νίκου Μαγκλίνη. Η πρωτοπρόσωπη αφήγησή του αλέθει μαρτυρίες συγγενών και Αγρινιωτών, φωτογραφίες που παρουσιάζουν εύγλωττα φυσιογνωμίες και στάσεις, άρθρα του τύπου κι αρχειακό υλικό. Η αλήθεια, που ο πατέρας αποσιωπούσε, αποκαλύπτεται, κι έτσι διαπιστώνεται ότι τον παππού, τον φιλελεύθερο βενιζελικό παππού, που πέρασε κι από τον ΕΔΕΣ, τον σκότωσε ο ΕΛΑΣ στις εμφυλιοπολεμικές εκκαθαρίσεις πριν από τον καθαυτό Εμφύλιο.

alt
Η νουβέλα Η Ανάκριση, το δεύτερο βιβλίο του
Ηλία Μαγκλίνη που κυκλοφόρησε το 2008 και
θα επανεκδοθεί την ερχόμενη εβδομάδα από
το Μεταίχμιο, αναπτύσσεται με άξονα τη σχέση
ενός πατέρα με την κόρη του και όσα αυτή
ανακαλύπτει για το παρελθόν του.
Το βιβλίο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο
σε σκηνοθεσία Παναγιώτη Πορτοκαλάκη.



Το ατομικό εμπεριέχεται στο πολιτικό κι αυτό με τη σειρά του στο ιστορικό. Η αναδρομή στις προσωπικές ιστορίες μπορεί να γενικευτεί, ώστε να δούμε σε ευρύτερο πλαίσιο την Ιστορία του Αγρινίου αλλά και μακροσκοπικά τις υπόγειες συγκρούσεις κομουνιστών και δεξιών, αριστερών και ταγματασφαλιτών ήδη από το 1943 κι εξής. Σκοπός του βιβλίου δεν είναι να επιρρίψει ευθύνες στον ΕΛΑΣ και στις πρακτικές του, αφού οι δωσίλογοι του Αγρινίου, όπως ο Τολιόπουλος κι ο Κέντρος, τίθενται κι αυτοί στο στόχαστρο. Περισσότερο, ενδιαφέρει τον συγγραφέα να δείξει πώς ο θάνατος ανώνυμων ανθρώπων μοιάζει τόσο ασήμαντος μπροστά στις ιδεολογικές συρράξεις και στην ιδιοτελή τοποθέτηση όχι εναντίον των Γερμανών, αλλά ενάντια σε όποιον αμφισβητεί την ιδεολογική ηγεμονία.

Το πολιτικό δεν σκοπεύει να καλύψει τα υπόλοιπα θέματα που ο Ηλίας Μαγκλίνης ανοίγει, χωρίς πάντα να τα κλείνει. Η σχέση πατέρα και γιου, τόσο του Νίκου με τον γιο του Κώστα, όσο και του Κώστα με τον Ηλία, στηρίζεται σε λίγα λόγια και σε πολλές σιωπές, η βία κι η αναισθησία όσων την ασκούν, όσων τυφλώνονται από έναν αναίτιο φανατισμό, προκαλεί απορία στον αφηγητή αλλά και στον καθένα, ο θάνατος και η φθαρτότητα του ανθρώπου είναι καθημερινά θέματα, που ωστόσο δεν συνηθίζονται ποτέ. 

Και φυσικά η μνήμη και η λήθη, που υπονοούνται από τον τίτλο του μυθιστορήματος: ο τίτλος αυτός φαντάζει παραπλανητικός, καθώς ο αφηγητής δεν ήξερε για να ξεχάσει, αλλά μάλλον αφορά περισσότερο τον πατέρα, που επιχείρησε σιωπηλά να αφήσει στη λησμονιά όσα είχαν πληγώσει την οικογένεια, ή και την κοινωνία ευρύτερα που κινείται μεταξύ της εκδικητικής μνήμης και της θεραπευτικής λήθης. Στην ουσία, ο Ηλίας, που ψάχνει να βρει τον υπαίτιο του φόνου του παππού του, εκφράζει τον τρίτης γενιάς απόγονο που μέσω της μεταμνήμης προσπαθεί να ανασυνθέσει το παρελθόν και τα μυστικά του.

Ο συγγραφέας φτιάχνει ένα συνηθισμένο για την εποχή μας υβρίδιο, που δανείζεται στοιχεία από την αυτοβιογραφία και το non-fiction μυθιστόρημα, τις αληθινές ιστορίες και προσωπικές μαρτυρίες. Καταφέρνει έτσι να συζεύξει το αληθινό με το μυθοπλαστικό, την πραγματικότητα με την αισθητική αφήγηση κι έτσι όχι μόνο να αδειάσει από όσα τον στοιχειώνουν αλλά και να μυήσει τον αναγνώστη στη δίνη του παρελθόντος.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου. 
Τελευταίο του βιβλίο, η μελέτη «Βιβλιογραφία για τον Νίκο Καζαντζάκη» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

Στην κεντρική φωτογραφία, εικόνα ντοκουμέντο από την «εκτέλεση των 120» στην Πλατεία του Αγρινίου, τη Μεγάλη Παρασκευή του 1944. 


altΕίμαι όσα έχω ξεχάσει
Μια αληθινή ιστορία
Ηλίας Μαγκλίνης
Μεταίχμιο 2019
Σελ. 256, τιμή εκδότη €14,40

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΑ ΜΑΓΚΛΙΝΗ

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

Στο μυθιστόρημα της Λίλας Κονομάρα «Ο μπόγος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, πρωταγωνιστεί η ίδια η Ιστορία, με τα πολλαπλά της πρόσωπα και προσωπεία. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Υπάρχει ένας πίνακας του Paul K...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

Για το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» (εκδ. Εστία). Φωτογραφία © Pablò / Unsplash.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Αυτό το πρώτο μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου μιλά για την Ιστορία μέσω των προσωπικών ιστ...

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

Για τη νουβέλα «Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (εκδ. Ενύπνιο), αλλά και για άλλα βιβλία με θέμα το σύνδρομο Άσπεργκερ.

Του Κώστα Προμπονά

Μια νουβέλα για ένα όχι σπάνιο σύνδρομο: Κοιτάζοντας προς το μέλλον.

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Δεν έχει νόημα να γράφεις χωρίς κέφι»: 8 συγγραφικές συμβουλές της Αν Ράις

«Δεν έχει νόημα να γράφεις χωρίς κέφι»: 8 συγγραφικές συμβουλές της Αν Ράις

Η Αν Ράις (Anne Rice) ήταν Αμερικανίδα συγγραφέας που ασχολήθηκε κυρίως με το είδος του γοτθικού τρόμου. Το πλέον γνωστό της έργο είναι το μυθιστόρημα «Συνέντευξη με έναν βρικόλακα», που την καθιέρωσε ως μία από τις σημαντικότερες συγγραφείς τρόμου της γενιάς της, και ενέπνευσε την ομότιτλη κινηματογραφική διασκευή ...

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
Απονέμεται το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ: Αυτή είναι η βραχεία λίστα

Απονέμεται το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ: Αυτή είναι η βραχεία λίστα

Υπό την Αιγίδα της Α.Ε. της Προέδρου της Δημοκρατίας, Κατερίνας Σακελλαροπούλου, απονέμεται το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ, στις 30 Σεπτεμβρίου, στο Αμφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη, ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας Μετάφρασης. Ανακοινώθηκαν σήμερα τα ονόματα των μεταφραστών που βρίσκονται στη βραχε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ