maglinis eho xehasi700

Για το βιβλίο του Ηλία Μαγκλίνη «Είμαι όσα έχω ξεχάσει» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Στο τελευταίο μυθιστόρημα (;) του Ηλία Μαγκλίνη συναντιούνται δύο γραμμές της λογοτεχνίας που συντήκονται σε ένα ενιαίο όλο. Από τη μία, η αυτοβιογραφική αφήγηση που στηρίζεται σε αληθινά γεγονότα και βιογραφεί, άμεσα ή έμμεσα, το αφηγούμενο εγώ. Αυτό το είδος των προσωπικών αφηγήσεων άλλοτε κινείται στο ιστορικό και κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο, όπως έκανε πρόσφατα η Αγγέλα Καστρινάκη (Και βέβαια αλλάζει! – Αφήγημα για τη μεταπολίτευση, Κίχλη, 2014, και …Κάτι ν’ αλλάξει. Μα πώς; Κίχλη, 2019) και ο Απόστολος Δοξιάδης (Ερασιτέχνης επαναστάτης, Ίκαρος, 2018), κι άλλοτε στο οικογενειακό πλαίσιο, με αναμνήσεις, γενεαλογικά ντοκουμέντα και σχέσεις αίματος. Από την άλλη, η οικογένεια διεισδύει σε ποικίλα μυθιστορήματα ή νουβέλες ως παράγοντας που συνδέει το άτομο με τη μοίρα του, όπως στον Ολομόναχο του Νίκου Παναγιωτόπουλου (Μεταίχμιο, 2018).

Η αλήθεια, που ο πατέρας αποσιωπούσε, αποκαλύπτεται, κι έτσι διαπιστώνεται ότι τον παππού, τον φιλελεύθερο βενιζελικό παππού, που πέρασε κι από τον ΕΔΕΣ, τον σκότωσε ο ΕΛΑΣ στις εμφυλιοπολεμικές εκκαθαρίσεις πριν από τον καθαυτό Εμφύλιο.

Τα έργα του Ηλία Μαγκλίνη και του Νίκου Παναγιωτόπουλου τέμνονται μάλιστα ακόμα περισσότερο, αφού οι αφηγητές αναζητούν το μυστικό που κατατρύχει τη ζωή των πατέρων τους. Στον Ολομόναχο έχουμε τη φυλάκιση του Αλέξανδρου Παναγιωτόπουλου και την αδικία που αυτός αισθανόταν ως στίγμα όλης του της ζωής. Στο Είμαι όσα έχω ξεχάσει η δολοφονία του παππού στοιχειώνει τον πατέρα και μέσω αυτού όλη την οικογένεια. Ο φόνος βέβαια την ταραγμένη χρονιά του 1944 υποψιάζει για μια εμφυλιοπολεμική ιστορία και ενθέτει στο οικογενειακό μυστήριο μια ιδεολογική διαμάχη.

Ο αφηγητής, που δεν κρύβει το όνομά του, ο Ηλίας, επιχειρεί συν τω χρόνω να μάθει, βρίσκει τυχαία ή σκόπιμα φωτογραφίες, επισκέπτεται το γενέθλιο του πατέρα του Αγρίνιο, ρωτά τη γιαγιά και άλλους συγγενείς, ώστε να ανασυστήσει το πλαίσιο και τα αίτια του θανάτου του Νίκου Μαγκλίνη. Η πρωτοπρόσωπη αφήγησή του αλέθει μαρτυρίες συγγενών και Αγρινιωτών, φωτογραφίες που παρουσιάζουν εύγλωττα φυσιογνωμίες και στάσεις, άρθρα του τύπου κι αρχειακό υλικό. Η αλήθεια, που ο πατέρας αποσιωπούσε, αποκαλύπτεται, κι έτσι διαπιστώνεται ότι τον παππού, τον φιλελεύθερο βενιζελικό παππού, που πέρασε κι από τον ΕΔΕΣ, τον σκότωσε ο ΕΛΑΣ στις εμφυλιοπολεμικές εκκαθαρίσεις πριν από τον καθαυτό Εμφύλιο.

alt
Η νουβέλα Η Ανάκριση, το δεύτερο βιβλίο του
Ηλία Μαγκλίνη που κυκλοφόρησε το 2008 και
θα επανεκδοθεί την ερχόμενη εβδομάδα από
το Μεταίχμιο, αναπτύσσεται με άξονα τη σχέση
ενός πατέρα με την κόρη του και όσα αυτή
ανακαλύπτει για το παρελθόν του.
Το βιβλίο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο
σε σκηνοθεσία Παναγιώτη Πορτοκαλάκη.



Το ατομικό εμπεριέχεται στο πολιτικό κι αυτό με τη σειρά του στο ιστορικό. Η αναδρομή στις προσωπικές ιστορίες μπορεί να γενικευτεί, ώστε να δούμε σε ευρύτερο πλαίσιο την Ιστορία του Αγρινίου αλλά και μακροσκοπικά τις υπόγειες συγκρούσεις κομουνιστών και δεξιών, αριστερών και ταγματασφαλιτών ήδη από το 1943 κι εξής. Σκοπός του βιβλίου δεν είναι να επιρρίψει ευθύνες στον ΕΛΑΣ και στις πρακτικές του, αφού οι δωσίλογοι του Αγρινίου, όπως ο Τολιόπουλος κι ο Κέντρος, τίθενται κι αυτοί στο στόχαστρο. Περισσότερο, ενδιαφέρει τον συγγραφέα να δείξει πώς ο θάνατος ανώνυμων ανθρώπων μοιάζει τόσο ασήμαντος μπροστά στις ιδεολογικές συρράξεις και στην ιδιοτελή τοποθέτηση όχι εναντίον των Γερμανών, αλλά ενάντια σε όποιον αμφισβητεί την ιδεολογική ηγεμονία.

Το πολιτικό δεν σκοπεύει να καλύψει τα υπόλοιπα θέματα που ο Ηλίας Μαγκλίνης ανοίγει, χωρίς πάντα να τα κλείνει. Η σχέση πατέρα και γιου, τόσο του Νίκου με τον γιο του Κώστα, όσο και του Κώστα με τον Ηλία, στηρίζεται σε λίγα λόγια και σε πολλές σιωπές, η βία κι η αναισθησία όσων την ασκούν, όσων τυφλώνονται από έναν αναίτιο φανατισμό, προκαλεί απορία στον αφηγητή αλλά και στον καθένα, ο θάνατος και η φθαρτότητα του ανθρώπου είναι καθημερινά θέματα, που ωστόσο δεν συνηθίζονται ποτέ. 

Και φυσικά η μνήμη και η λήθη, που υπονοούνται από τον τίτλο του μυθιστορήματος: ο τίτλος αυτός φαντάζει παραπλανητικός, καθώς ο αφηγητής δεν ήξερε για να ξεχάσει, αλλά μάλλον αφορά περισσότερο τον πατέρα, που επιχείρησε σιωπηλά να αφήσει στη λησμονιά όσα είχαν πληγώσει την οικογένεια, ή και την κοινωνία ευρύτερα που κινείται μεταξύ της εκδικητικής μνήμης και της θεραπευτικής λήθης. Στην ουσία, ο Ηλίας, που ψάχνει να βρει τον υπαίτιο του φόνου του παππού του, εκφράζει τον τρίτης γενιάς απόγονο που μέσω της μεταμνήμης προσπαθεί να ανασυνθέσει το παρελθόν και τα μυστικά του.

Ο συγγραφέας φτιάχνει ένα συνηθισμένο για την εποχή μας υβρίδιο, που δανείζεται στοιχεία από την αυτοβιογραφία και το non-fiction μυθιστόρημα, τις αληθινές ιστορίες και προσωπικές μαρτυρίες. Καταφέρνει έτσι να συζεύξει το αληθινό με το μυθοπλαστικό, την πραγματικότητα με την αισθητική αφήγηση κι έτσι όχι μόνο να αδειάσει από όσα τον στοιχειώνουν αλλά και να μυήσει τον αναγνώστη στη δίνη του παρελθόντος.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου. 
Τελευταίο του βιβλίο, η μελέτη «Βιβλιογραφία για τον Νίκο Καζαντζάκη» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

Στην κεντρική φωτογραφία, εικόνα ντοκουμέντο από την «εκτέλεση των 120» στην Πλατεία του Αγρινίου, τη Μεγάλη Παρασκευή του 1944. 


altΕίμαι όσα έχω ξεχάσει
Μια αληθινή ιστορία
Ηλίας Μαγκλίνης
Μεταίχμιο 2019
Σελ. 256, τιμή εκδότη €14,40

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΑ ΜΑΓΚΛΙΝΗ

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Στέλιου Μάινα «Να θυμηθώ να παραγγείλω» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Μάνου Κοντολέων

Γνωστός ηθοποιός ο Στέλιος Μάινας, πριν από δώδεκα χρόνια είχε κάνει μια πρώτη εμφάνιση και στο χώρο της πεζογραφίας με μια συλλογή διηγημάτων – ...

«Ο κήπος των ψυχών» του Βασίλη Τσιαμπούση (κριτική)

«Ο κήπος των ψυχών» του Βασίλη Τσιαμπούση (κριτική)

Για τη νουβέλα του Βασίλη Τσιαμπούση «Ο κήπος των ψυχών» (εκδ. Εστία).

Του Ευάγγελου Αυδίκου

Υπάρχουν πολλές επιστημονικές μελέτες για τον εμφύλιο πόλεμο Σ’ αυτή την κατεύθυνση είναι καθοριστική η συνδρομή της Προφορικής Ιστορίας, που γιγαντώθηκε ως πεδίο έρευνας, κινούμενη στη ορ...

«Τα πρωτοβρόχια» του Σπύρου Κιοσσέ (κριτική)

«Τα πρωτοβρόχια» του Σπύρου Κιοσσέ (κριτική)

Για τη νουβέλα του Σπύρου Κιοσσέ «Τα πρωτοβρόχια – Μικρή ιστορία ενηλικίωσης» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Παναγιώτη Χατζημωυσιάδη

Ποια στιγμή σηματοδοτεί την πορεία προς την ενηλικίωση; Μέσα από ποιες διαδικασίες δρομολογείται; Ποιες ενδότερες δυνάμεις ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση της Φοίβης Γιαννίση «Θέτις και Αηδών – Χιμαιρικό ποίημα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή ...

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Μια συζήτηση με την Αλεξάνδρα Δεληγιώργη με αφορμή την επανακυκλοφορία του βιβλίου της «Το κόκκινο της φωτιάς – Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας» (εκδ. Αρμός).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας», είναι ο υπότιτλος του βιβλ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ