alt

Για τις συλλογές διηγημάτων των: Κώστα Κουτρουμπάκη «Ο μαραγκός» (εκδ. Ενύπνιο) & Γιάννη Νταουλτζή «Τατουάζ στον παράμεσο» (εκδ. Momentum).

Του Κώστα Δρουγαλά

Στα δεκαέξι διηγήματα –θα ήταν ίσως πιο δόκιμος ο όρος «μικροϊστορίες»– του πρωτοεμφανιζόμενου Κώστα Κουτρουμπάκη (1969) παρακολουθούμε σκηνές από την παιδική ηλικία του αφηγητή, αλλά και από πιο σύγχρονα περιστατικά, που υποκρύπτουν ωστόσο μια διαχρονικότητα – και στην περίπτωση της εκλεπτυσμένης χρήσης της γλώσσας από τον συγγραφέα, θα μπορούσαμε να κάνουμε λόγο και για διαχρονία.

Οι ιστορίες χαρακτηρίζονται από μεστότητα και πυκνότητα λόγου. Οι λέξεις ακολουθούν έναν εσωτερικό ρυθμό και διακρίνονται από μουσικότητα. 

Κυρίως όμως είναι τα βιώματα που αποτελούν το πρωτογενές υλικό του συγγραφέα: η Αμμουλιανή, τα χρόνια πριν γίνει παραθεριστική αποικία· η αντοχή ενός έργου τέχνης στον βυθό της θάλασσας· το μπακάλικο των παιδικών χρόνων· τα εναπομείναντα μπολ για το ρυζόγαλο· αναστοχαστικές ιστορίες ξεριζωμού· και φυσικά η ιερή μνήμη της μητέρας, ίσως στην πιο όμορφη ιστορία του βιβλίου.

Οι ιστορίες χαρακτηρίζονται από μεστότητα και πυκνότητα λόγου. Οι λέξεις ακολουθούν έναν εσωτερικό ρυθμό και διακρίνονται από μουσικότητα (ίσως να μην είναι τυχαία η ενασχόληση του συγγραφέα με τη μουσική), ενώ οι προτάσεις είναι συχνά ελλειπτικές για να εξυπηρετήσουν καλύτερα τα νοήματα των ιστοριών. Ο λόγος του Κουτρουμπάκη σε μία πρώτη ανάγνωση ίσως μοιάζει εξεζητημένος, και μπορεί προς στιγμήν να ξενίσει ορισμένους αναγνώστες, ωστόσο σε καμία περίπτωση δεν είναι επιτηδευμένος. Ίσα-ίσα ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός πως ο αναγνώστης έρχεται αντιμέτωπος με το ακόλουθο φαινόμενο: είναι τόσο δουλεμένος ο λόγος του συγγραφέα, που είτε θα πρέπει να ξαναδιαβάσει τα διηγήματα δεύτερη και τρίτη φορά είτε θα πρέπει να επιβραδύνει τον ρυθμό της ανάγνωσης για να καταφέρουν οι ιστορίες να διεισδύσουν εντός του. Τέλος, αξίζει να σημειώσουμε την καλαίσθητη τύπωση του βιβλίου από τις εκδόσεις Ενύπνιο.

alt

Ο επίσης πρωτοεμφανιζόμενος Γιάννης Νταουλτζής (Δράμα 1961) αντλεί κι αυτός με τη σειρά του έμπνευση από την παιδική ηλικία καθώς κι από γεγονότα της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Ιδιαίτερα ευρηματικοί είναι οι τίτλοι των διηγημάτων (αναφέρουμε ενδεικτικά μερικούς: «Απ’ τη ζωή μου πέρασε κήπος κάποτε», «Τη μάνα μου τη λέγανε Ευαγγελία, εμένα με φώναζε σανάδα», «Μετανάστες και μεταστάντες»), ενώ στην αρχή κάθε ιστορίας ο συγγραφέας συνδιαλέγεται με ποιητές και πεζογράφους, όχι τόσο με την κλασική έννοια της παράθεσης μιας προμετωπίδας όσο του γόνιμου διαλόγου.

Ο Νταουλτζής στην αφήγησή του αξιοποιεί ρητορικά σχήματα, διαμορφώνοντας πρωτότυπους συσχετισμούς, ενώ οι διάλογοι είναι μπολιασμένοι με στοιχεία προφορικότητας και ντοπιολαλιάς.

Στα δεκατέσσερα διηγήματα της συλλογής, ο Νταουλτζής αποτυπώνει βιώματα της παιδικότητάς του αλλά και οικογενειακές μαρτυρίες· ο ίδιος μάλιστα ο συγγραφέας χαρακτηρίζει τη μνήμη ως «έκτη αίσθηση». Ιστορίες για τον τσιγγάνικο μαχαλά, για χαρταετούς την Καθαρά Δευτέρα, για τα παρατσούκλια που παραμένουν όταν οι άνθρωποι φύγουν, για τις αυθαιρεσίες της Χωροφυλακής, για τον Δράκο της Δράμας, τη βουλγαρική και γερμανική Κατοχή, την εξέγερση και σφαγή της Δράμας.

Παρόμοιο –αν όχι μεγαλύτερο– ενδιαφέρον εμφανίζουν οι ιστορίες που χρωματίζουν τον καμβά της σύγχρονης Ελλάδας και που αφορμώνται από γεγονότα της καθημερινότητας και των αστυνομικών δελτίων. Η δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου, αστυνομικοί ανακατεμένοι με κουκουλοφόρους, η ληστεία στο Βελβεντό Κοζάνης, και μετά κι άλλα: η δολοφονία μιας έφηβης τσιγγάνας, η ενδοοικογενειακή σεξουαλική κακοποίηση μέσα από τα μάτια ενός κοριτσιού, πικρές ιστορίες μεταναστών.

Ο Νταουλτζής στην αφήγησή του αξιοποιεί ρητορικά σχήματα (κυρίως μεταφορά, παρομοίωση και μετωνυμία), διαμορφώνοντας πρωτότυπους συσχετισμούς, ενώ οι διάλογοι είναι μπολιασμένοι με στοιχεία προφορικότητας και ντοπιολαλιάς. Επίσης, οι θεματικές είναι ιδιαίτερες, αφού την ίδια στιγμή μπορούν να είναι σκληρές και τρυφερές, οργισμένες και χιουμοριστικές.

Συμπερασματικά θα λέγαμε πως τόσο ο Κουτρουμπάκης όσο κι ο Νταουλτζής βουτούν στο παρελθόν της παιδικής ηλικίας αλλά και στο μελανό παρόν, προκειμένου να ανασύρουν εμπειρίες καθοριστικές για το λογοτεχνικό τους σύμπαν. Αναμένουμε τη συγγραφική τους συνέχεια με ενδιαφέρον.

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΔΡΟΥΓΑΛΑΣ είναι συγγραφέας. 
Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Το τελευταίο τραγούδι του Ντύλαν» (εκδ. Πικραμένος).

 Στην κεντρική εικόνα: Φωτογραφία © Hamza El-Falah.


altΟ μαραγκός
Κώστας Κουτρουμπάκης
Ενύπνιο 2018
Σελ. 64, τιμή εκδότη €7,40

alt

 

 

altΤατουάζ στον παράμεσο
Γιάννης Νταουλτζής
Εκδ. Momentum 2019
Σελ. 136, τιμή εκδότη €10,60

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Αυτός που έτρωγε όλο το γλυκό του» του Τηλέμαχου Τσαρδάκα (κριτική) – ανατρέχοντας σε κοινές παραστάσεις του ελληνικού συλλογικού ασυνείδητου

«Αυτός που έτρωγε όλο το γλυκό του» του Τηλέμαχου Τσαρδάκα (κριτική) – ανατρέχοντας σε κοινές παραστάσεις του ελληνικού συλλογικού ασυνείδητου

Για τη συλλογή διηγημάτων του Τηλέμαχου Τσαρδάκα «Αυτός που έτρωγε όλο το γλυκό του» (εκδ. Σοκόλη).

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

H συλλογή διηγημάτων του Τηλέμαχου Τσαρδάκα ...

«Η μνήμη του πάγου» της Ιωάννας Μπουραζοπούλου – Η βαλκανική ιστορία και γεωγραφία με νέο βλέμμα

«Η μνήμη του πάγου» της Ιωάννας Μπουραζοπούλου – Η βαλκανική ιστορία και γεωγραφία με νέο βλέμμα

Για το μυθιστόρημα της Ιωάννας Μπουραζοπούλου «Η μνήμη του πάγου» (εκδ. Καστανιώτη).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τώρα που ολοκληρώθηκε ευδοκίμως η τριλογία «Ο Δράκος της Πρέσπας» της Ιωάννας Μπουραζοπούλου, μπορούμε να θέσουμε γενικότερα...

«Τέλεση» του Φώτη Δούσου (κριτική) – Μεταξύ προσώπου και προσωπείου

«Τέλεση» του Φώτη Δούσου (κριτική) – Μεταξύ προσώπου και προσωπείου

Για το μυθιστόρημα του Φώτη Δούσου «Τέλεση» (εκδ. Νήσος).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Το πρώτο βιβλίο του Φώτη Δούσου ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

Για το βιβλίο του Μπενχαμίν Λαμπατούτ [Benjamín Labatut] «Maniac» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Δώμα). Στην κεντρική εικόνα, ο φυσικός Τζον Φον Νόυμαν. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Αυτό το βιβλίο ιστορεί τη μήνι του Προμηθέα....

«Τhe Dreamers», «Παγώνια» και «Μάλο Μόμε» (κριτική): Τρία δυνατά ελληνικά έργα

«Τhe Dreamers», «Παγώνια» και «Μάλο Μόμε» (κριτική): Τρία δυνατά ελληνικά έργα

Μέσα στην πληθώρα των ελληνικών έργων που ανεβαίνουν για βραχύ διάστημα στις αθηναϊκές σκηνές ξεχώρισαν τα έργα «The Dreamers» σε σκηνοθεσία Πέρη Μιχαηλίδη, «Παγώνια» σε σκηνοθεσία Τάσου Πυργιέρη και «Μάλο Μόμε σε σκηνοθεσία Νάντιας Δαλκυριάδου. Κεντρική εικόνα: από την παράσταση «The Dreamers».  

...
Η Λαμπρινή Λαδά σε ένα διαδραστικό workshop στη ΒιβλιοΠρόταση στο Μαρούσι

Η Λαμπρινή Λαδά σε ένα διαδραστικό workshop στη ΒιβλιοΠρόταση στο Μαρούσι

Διαδραστικό workshop με τη Λαμπρινή Λαδά, στη ΒιβλιοΠρόταση, το Σάββατο 9 Μαρτίου, την επομένη της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας.

Επιμέλεια: Book Press

Η ομάδα της ΒιβλιοΠρότασης, διοργανώνει το Σάββατο 9 Μαρτίου και ώρα 12:00, ένα διαδραστι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του βραβευμένου Βέλγου δοκιμιογράφου και καθηγητή Νομικής Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter] «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Το Μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Ντόνα Ταρτ – Ένα συγγραφικό φαινόμενο του 21ου αιώνα

Ντόνα Ταρτ – Ένα συγγραφικό φαινόμενο του 21ου αιώνα

Ελάχιστοι συγγραφείς στις μέρες μας έχουν την απήχηση ενός «ποπ σταρ» όσο η Ντόνα Ταρτ [Donna Tartt]. Γύρω από το όνομά της σωρεύονται φήμες και «τρελές» ειδήσεις. Ωστόσο τα βιβλία της διαβάζονται με πάθος, πυροδοτούν πάντα συζητήσεις και αποτελούν σημαντική συνεισφορά στη σύγχρονη αμερικανική λογοτεχνία. Kεντρική ε...

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Τρέλα», «Αντίληψη», «Αισθητική», «Πληροφορία», «Χιούμορ»: Πέντε βιβλία της άκρως επιτυχημένης σειράς του Oxford University Press κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οξύ και μας βοηθούν να κατανοήσουμε βασικές πτυχές της ανθρώπινης νόησης και συμπεριφοράς. Η επιμέλεια της σειράς είναι του Θάνου Καραγιαννό...

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ