alt

Για το μυθιστόρημα του Θανάση Διαμαντόπουλου «Ο Δικαστής» (εκδ. Μεταίχμιο).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Βρισκόμαστε στην Αθήνα του σήμερα, ή μάλλον στη Σαντορίνη, όπου ένα νεαρό ζευγάρι, η Μίνα και ο Γρηγόρης, έχουν πάει διακοπές. Ανέλπιστες διακοπές, από ένα ανέλπιστο χρηματικό ποσό, το οποίο ήρθε στα χέρια τους ως αποτέλεσμα μιας δουλειάς που είχε αναλάβει πριν από λίγο καιρό η Μίνα. Είχε αναλάβει να καταγράψει τις αναμνήσεις ενός γέρου δικαστή.

Μοναχικός και παράξενος, αποφασίζει λίγο πριν πεθάνει να αφηγηθεί τη ζωή του στη φοιτήτρια που κάνει το διδακτορικό της, με σκοπό εκείνη να καταγράψει τις αναμνήσεις του.

Ο συνταξιούχος αρεοπαγίτης Άγις Αγιοπετρίτης ζει μόνος. Η εξωτερική του εμφάνιση, η σωματική δυσμορφία που παρουσιάζει, τον έχει καταδικάσει στην απομόνωση και στη στέρηση της απόλαυσης της οικογενειακής θαλπωρής. «Πολλές φορές επιστράτευσε τον αυτοσαρκασμό, την αυτοειρωνία και την αυτογελοιοποίηση για να αντέξει τα χτυπήματα της μοίρας και να μπορέσει να επιβιώσει». Μοναχικός και παράξενος, αποφασίζει λίγο πριν πεθάνει να αφηγηθεί τη ζωή του στη φοιτήτρια που κάνει το διδακτορικό της, με σκοπό εκείνη να καταγράψει τις αναμνήσεις του.

Η αφήγηση είναι πρωτοπρόσωπη και τη μοιράζονται δύο αφηγητές: η φοιτήτρια και ο δικαστής. Με την αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο, το κείμενο αποκτά ζωντάνια, αμεσότητα, πειστικότητα και χαρακτήρα εξομολόγησης. Με πολλές κι επαναλαμβανόμενες αναδρομικές αφηγήσεις, ξετυλίγεται το κουβάρι της ζωής του Αγιοπετρίτη. Γερμανική κατοχή, πείνα, εξαθλίωση, εμφύλιος, αλλεπάλληλες αλλαγές κυβερνήσεων, δικτατορία, αποκατάσταση της δημοκρατίας. Όλα τα γεγονότα τα οποία σημάδεψαν την ιστορία της Ελλάδας από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά, επηρέασαν αντίστοιχα και τη ζωή του Άγη Αγιοπετρίτη. Κι όχι μόνο την επηρέασαν, αλλά της άφησαν και σημάδια ανεξίτηλα.

Κάθε γεγονός της ζωής του δικαστή συνδέεται και παρουσιάζεται παράλληλα με ό,τι συμβαίνει στο πολιτικό και ιστορικό πλαίσιο της Ελλάδας.

Περιγράφεται η παιδική του ηλικία με την πείνα και την ανέχεια που συνόδευε τη γερμανική κατοχή. Τα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα για την κοπέλα που επισκεπτόταν τον μαυραγορίτη γείτονά του. Οι απογοητεύσεις που συνδέονται με την εισαγωγή του στη Νομική: μικρός αριθμός κοριτσιών στη σχολή, συνειδητοποίηση ότι όποιος έχει τη δύναμη έχει το δίκιο με το μέρος του, δυσκολία να αναπτυχθούν ουσιαστικές φιλίες. Η απώλεια του πατέρα του έπειτα από τη συμμετοχή του σε πορεία διαμαρτυρίας. Τα προβλήματα των φίλων του. Το ξεκίνημα της καριέρας του, με όλα τα θετικά και αρνητικά που απορρέουν από αυτή.

Κάθε γεγονός της ζωής του δικαστή συνδέεται και παρουσιάζεται παράλληλα με ό,τι συμβαίνει στο πολιτικό και ιστορικό πλαίσιο της Ελλάδας. Μέσα στην αφήγηση θα συναντήσουμε πολλά γνωστά ονόματα, πολιτικών κυρίως μα και απλών ανθρώπων οι οποίοι διαδραμάτισαν περισσότερο ή λιγότερο σημαντικό ρόλο στα γεγονότα που έλαβαν χώρα τότε. Και μια σειρά από δίκες, στις οποίες πήρε ή απέφυγε να πάρει μέρος: η δίκη του Μέρτεν, ο οποίος ήταν υπεύθυνος για την εκδίωξη πολυάριθμων οικογενειών Εβραίων της Θεσσαλονίκης και την οικειοποίηση των περιουσιών τους, η εκτέλεση του Αριστείδη Παγκρατίδη, του λεγόμενου Δράκου του Σέιχ Σου, η δίκη των βασανιστών της Χούντας, η δίκη του Ανδρέα Παπανδρέου. Και βέβαια μια δίκη στην επαρχία, άνευ σημασίας για την ιστορία του τόπου, με μεγάλη σημασία όμως για τον ίδιο τον δικαστή.

alt
Ο Θανάσης Διαμαντόπουλος γεννήθηκε το 1951.
Σπούδασε νομικά, πολιτικές επιστήμες, φιλοσοφία,
ψυχολογία και παιδαγωγικά. Διετέλεσε καθηγητής στο
Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Παντείου
Πανεπιστημίου και πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου
Δημόσιας Διοίκησης. Έχει γράψει πολλά επιστημονικά
έργα. Ο Δικαστής είναι το τρίτο του πεζογράφημα.
Είχαν προηγηθεί Η Πρωταπριλιά του Ίκαρου 
(εκδ. Πατάκη) και Εστεμμένο πάθος (εκδ. Εστία).





Το ένστικτο της επιβίωσης ωθεί σε συμπεριφορές ακραίες, αφύσικες, που δεν συνάδουν με τον πρότερο έντιμο βίο αλλά κρίνονται τη δεδομένη στιγμή αναγκαίες και αναπόφευκτες. Όμως «δεν μπορεί κανείς να δραπετεύει από τον εαυτό του επ’ άπειρον. Κάποτε έρχεται η στιγμή της λογοδοσίας». Και ο δικαστής, πριν πεθάνει, θέλει να ελαφρύνει όσο γίνεται τις τύψεις του και να αποδώσει, κατά μία έννοια, δικαιοσύνη, έστω και εκ των υστέρων. Ο συγγραφέας κρατάει το ενδιαφέρον του αναγνώστη ζωντανό ως το τέλος, με πολύ γλαφυρή και ρεαλιστική αφήγηση. Εξαιρετικός χειριστής της ελληνικής γλώσσας, ξεδιπλώνει αφειδώς αυτή του την ικανότητα, σε σημείο κάποιες φορές ο πολύ πλούσιος λόγος του να γίνεται κουραστικός και επιτηδευμένος.

Πέραν τούτου, μόνο θετικά στοιχεία μπορεί να αποκομίσει κανείς από την ανάγνωση του βιβλίου, όπου τονίζεται η φρίκη που συνοδεύει κάθε πόλεμο και πολύ περισσότερο έναν εμφύλιο πόλεμο. Οι βιαιοπραγίες, από όποια πλευρά κι αν προέρχονται, οδηγούν στην απώλεια της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, στον εξευτελισμό και την κακοποίηση του σώματος αλλά περισσότερο στην εκμηδένιση της προσωπικότητας και της ψυχικής αντοχής. Η εκδίκηση και η έλλειψη διάθεσης συγχώρεσης, απολύτως δικαιολογημένη, δεδομένων των βασανιστηρίων που προηγήθηκαν και της έντασης η οποία τα συνόδευε. Η τιμωρία των εκτελεστικών οργάνων, η απόδοση δικαιοσύνης σε συνδυασμό με τις ευρύτερες συνέπειες που τη συνοδεύουν, η δικαιοσύνη και η σκοπιμότητα και τα στοιχεία που τις ενώνουν ή τις χωρίζουν, είναι θέματα που επιδέχονται εκτεταμένη συζήτηση. Όπως επίσης και το εάν σε όλες τις αδικίες που διαπράττονται εις βάρος κάποιων επέρχεται τελικά η δικαίωση.

* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι νηπιαγωγός.

→ Στην κεντρική εικόνα: Επεξεργασμένη φωτογραφία του Guido Prussia.


altΟ Δικαστής
Θανάσης Διαμαντόπουλος
Μεταίχμιο 2019
Σελ. 454, τιμή εκδότη €16,60

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΘΑΝΑΣΗ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Θηριόμορφοι, της Έλενας Μαρούτσου

Θηριόμορφοι, της Έλενας Μαρούτσου

Για το μυθιστόρημα της Έλενας Μαρούτσου «Θηριόμορφοι» (εκδ. Πόλις).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Όταν πρωτογνώρισα την Έλενα Μαρούτσου, το 2008, είχε δύο βιβλία στο ενεργητικό της, που είχαν περάσει μάλλον απαρατήρητα, κι είχε μόλις εκδώσει το Μεταξύ...

Διηγήματα, της Ρέας Γαλανάκη – μύθοι και πραγματικότητα

Διηγήματα, της Ρέας Γαλανάκη – μύθοι και πραγματικότητα

Για τη συλλογή «Διηγήματα» της Ρέας Γαλανάκη (εκδ. Καστανιώτη).

Της Διώνης Δημητριάδου

«Κάθε μυθοπλασία μπορεί και να μην είναι παρά η αγωνιώδης αναζήτηση μιας άλλης εκδοχής της –ιστορικής ή μη– “πραγματικότητας”, μια απάντηση...

Κλέφτες και αστυνόμοι, της Ευσταθίας Δήμου

Κλέφτες και αστυνόμοι, της Ευσταθίας Δήμου

Για τη συλλογή διηγημάτων της Ευσταθίας Δήμου «Κλέφτες και αστυνόμοι» (εκδ. Γκοβόστη).

Του Μάριου Μιχαηλίδη

Η παρουσία της φιλολόγου και συγγραφέα Έφης Δήμου στα λογοτεχνικά πράγματα του τόπου αριθμεί μέχρι σήμερα τρεις ποι...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μαρία Γιαγιάννου: «Το μέλος φάντασμα»

Μαρία Γιαγιάννου: «Το μέλος φάντασμα»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μαρία Γιαγιάννου «Το μέλος φάντασμα», που κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μελάνι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Περπατούσε προς το οίκημα με βήμα χαλαρό αλλά, όταν διαπίστωσε ότι δεν πλησία...

Σωστό αίμα, της Φραντσέσκα Μελάντρι – τοιχογραφία μιας αμαρτωλής Ιταλίας

Σωστό αίμα, της Φραντσέσκα Μελάντρι – τοιχογραφία μιας αμαρτωλής Ιταλίας

Για το μυθιστόρημα της Φραντσέσκα Μελάντρι «Σωστό αίμα» (μτφρ. Άμπυ Ραΐκου, εκδ. Καστανιώτη).

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Η σύγχρονη ιταλική λογοτεχνία δεν σταματά να μας εκπλήσσει θετικά. Οι Ιταλοί και κυρίως οι Ιταλίδες μυθι...

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Επιλογή από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, δοκιμίων και βιογραφιών.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Με σκεπτικισμό αλλα και συγκρατημένη αισιοδοξία κινούνται οι περισσότεροι από τους εκδοτικούς οίκους ενόψει ενός χ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Μαρία Γιαγιάννου: «Το μέλος φάντασμα»

Μαρία Γιαγιάννου: «Το μέλος φάντασμα»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μαρία Γιαγιάννου «Το μέλος φάντασμα», που κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μελάνι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Περπατούσε προς το οίκημα με βήμα χαλαρό αλλά, όταν διαπίστωσε ότι δεν πλησία...

Marilynne Robinson: «Στο σπίτι»

Marilynne Robinson: «Στο σπίτι»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Marilynne Robinson «Στο σπίτι» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), που κυκλοφορεί στις 24 Σεπτεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Γκλόρι πήρε τον Τζακ επάνω στο δωμάτιο που είχε ετοιμά...

Βάσια Τζανακάρη: «Αδελφικό»

Βάσια Τζανακάρη: «Αδελφικό»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Βάσιας Τζανακάρη «Αδελφικό», που κυκλοφορεί στις 24 Σεπτεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΜΑΡΩ

Το μωρό γκρίνιαζε σε όλη τη διαδρομή. Τόσο που το μι...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Επιλογή από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, δοκιμίων και βιογραφιών.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Με σκεπτικισμό αλλα και συγκρατημένη αισιοδοξία κινούνται οι περισσότεροι από τους εκδοτικούς οίκους ενόψει ενός χ...

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Ιάκωβος Ανυφαντάκης, Δήμητρα Λουκά, Μάκης Μαλαφέκας, Βαγγέλης Μπέκας, Ιωάννα Ντούμπρου, Κατερίνα Παπαντωνίου, Γιώργος Παυλόπουλος, Γιώργος Πετράκης, Βάσια Τζανακάρη. Εννέα νέοι συγγραφείς μοιράζονται μαζί μας σκέψεις τους για ένα βιβλίο που διάβασαν τον Αύγουστο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

Τα καλύτερα μυθιστορήματα της δεκαετίας στην αγγλόφωνη πεζογραφία

Τα καλύτερα μυθιστορήματα της δεκαετίας στην αγγλόφωνη πεζογραφία

Αυτά είναι τα είκοσι (20) καλύτερα μυθιστορήματα που γράφτηκαν και εκδόθηκαν στα αγγλικά την τελευταία δεκαετία (2010-2019), σύμφωνα με τη συντακτική ομάδα του έγκριτου αμερικανικού ιστότοπου για τα βιβλία και τον πολιτισμό Literary Hub. 

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

27 Σεπτεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Επιλογή από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, δοκιμίων και βιογραφιών. Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ