alt

Για το μυθιστόρημα του Θανάση Διαμαντόπουλου «Ο Δικαστής» (εκδ. Μεταίχμιο).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Βρισκόμαστε στην Αθήνα του σήμερα, ή μάλλον στη Σαντορίνη, όπου ένα νεαρό ζευγάρι, η Μίνα και ο Γρηγόρης, έχουν πάει διακοπές. Ανέλπιστες διακοπές, από ένα ανέλπιστο χρηματικό ποσό, το οποίο ήρθε στα χέρια τους ως αποτέλεσμα μιας δουλειάς που είχε αναλάβει πριν από λίγο καιρό η Μίνα. Είχε αναλάβει να καταγράψει τις αναμνήσεις ενός γέρου δικαστή.

Μοναχικός και παράξενος, αποφασίζει λίγο πριν πεθάνει να αφηγηθεί τη ζωή του στη φοιτήτρια που κάνει το διδακτορικό της, με σκοπό εκείνη να καταγράψει τις αναμνήσεις του.

Ο συνταξιούχος αρεοπαγίτης Άγις Αγιοπετρίτης ζει μόνος. Η εξωτερική του εμφάνιση, η σωματική δυσμορφία που παρουσιάζει, τον έχει καταδικάσει στην απομόνωση και στη στέρηση της απόλαυσης της οικογενειακής θαλπωρής. «Πολλές φορές επιστράτευσε τον αυτοσαρκασμό, την αυτοειρωνία και την αυτογελοιοποίηση για να αντέξει τα χτυπήματα της μοίρας και να μπορέσει να επιβιώσει». Μοναχικός και παράξενος, αποφασίζει λίγο πριν πεθάνει να αφηγηθεί τη ζωή του στη φοιτήτρια που κάνει το διδακτορικό της, με σκοπό εκείνη να καταγράψει τις αναμνήσεις του.

Η αφήγηση είναι πρωτοπρόσωπη και τη μοιράζονται δύο αφηγητές: η φοιτήτρια και ο δικαστής. Με την αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο, το κείμενο αποκτά ζωντάνια, αμεσότητα, πειστικότητα και χαρακτήρα εξομολόγησης. Με πολλές κι επαναλαμβανόμενες αναδρομικές αφηγήσεις, ξετυλίγεται το κουβάρι της ζωής του Αγιοπετρίτη. Γερμανική κατοχή, πείνα, εξαθλίωση, εμφύλιος, αλλεπάλληλες αλλαγές κυβερνήσεων, δικτατορία, αποκατάσταση της δημοκρατίας. Όλα τα γεγονότα τα οποία σημάδεψαν την ιστορία της Ελλάδας από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά, επηρέασαν αντίστοιχα και τη ζωή του Άγη Αγιοπετρίτη. Κι όχι μόνο την επηρέασαν, αλλά της άφησαν και σημάδια ανεξίτηλα.

Κάθε γεγονός της ζωής του δικαστή συνδέεται και παρουσιάζεται παράλληλα με ό,τι συμβαίνει στο πολιτικό και ιστορικό πλαίσιο της Ελλάδας.

Περιγράφεται η παιδική του ηλικία με την πείνα και την ανέχεια που συνόδευε τη γερμανική κατοχή. Τα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα για την κοπέλα που επισκεπτόταν τον μαυραγορίτη γείτονά του. Οι απογοητεύσεις που συνδέονται με την εισαγωγή του στη Νομική: μικρός αριθμός κοριτσιών στη σχολή, συνειδητοποίηση ότι όποιος έχει τη δύναμη έχει το δίκιο με το μέρος του, δυσκολία να αναπτυχθούν ουσιαστικές φιλίες. Η απώλεια του πατέρα του έπειτα από τη συμμετοχή του σε πορεία διαμαρτυρίας. Τα προβλήματα των φίλων του. Το ξεκίνημα της καριέρας του, με όλα τα θετικά και αρνητικά που απορρέουν από αυτή.

Κάθε γεγονός της ζωής του δικαστή συνδέεται και παρουσιάζεται παράλληλα με ό,τι συμβαίνει στο πολιτικό και ιστορικό πλαίσιο της Ελλάδας. Μέσα στην αφήγηση θα συναντήσουμε πολλά γνωστά ονόματα, πολιτικών κυρίως μα και απλών ανθρώπων οι οποίοι διαδραμάτισαν περισσότερο ή λιγότερο σημαντικό ρόλο στα γεγονότα που έλαβαν χώρα τότε. Και μια σειρά από δίκες, στις οποίες πήρε ή απέφυγε να πάρει μέρος: η δίκη του Μέρτεν, ο οποίος ήταν υπεύθυνος για την εκδίωξη πολυάριθμων οικογενειών Εβραίων της Θεσσαλονίκης και την οικειοποίηση των περιουσιών τους, η εκτέλεση του Αριστείδη Παγκρατίδη, του λεγόμενου Δράκου του Σέιχ Σου, η δίκη των βασανιστών της Χούντας, η δίκη του Ανδρέα Παπανδρέου. Και βέβαια μια δίκη στην επαρχία, άνευ σημασίας για την ιστορία του τόπου, με μεγάλη σημασία όμως για τον ίδιο τον δικαστή.

alt
Ο Θανάσης Διαμαντόπουλος γεννήθηκε το 1951.
Σπούδασε νομικά, πολιτικές επιστήμες, φιλοσοφία,
ψυχολογία και παιδαγωγικά. Διετέλεσε καθηγητής στο
Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Παντείου
Πανεπιστημίου και πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου
Δημόσιας Διοίκησης. Έχει γράψει πολλά επιστημονικά
έργα. Ο Δικαστής είναι το τρίτο του πεζογράφημα.
Είχαν προηγηθεί Η Πρωταπριλιά του Ίκαρου 
(εκδ. Πατάκη) και Εστεμμένο πάθος (εκδ. Εστία).





Το ένστικτο της επιβίωσης ωθεί σε συμπεριφορές ακραίες, αφύσικες, που δεν συνάδουν με τον πρότερο έντιμο βίο αλλά κρίνονται τη δεδομένη στιγμή αναγκαίες και αναπόφευκτες. Όμως «δεν μπορεί κανείς να δραπετεύει από τον εαυτό του επ’ άπειρον. Κάποτε έρχεται η στιγμή της λογοδοσίας». Και ο δικαστής, πριν πεθάνει, θέλει να ελαφρύνει όσο γίνεται τις τύψεις του και να αποδώσει, κατά μία έννοια, δικαιοσύνη, έστω και εκ των υστέρων. Ο συγγραφέας κρατάει το ενδιαφέρον του αναγνώστη ζωντανό ως το τέλος, με πολύ γλαφυρή και ρεαλιστική αφήγηση. Εξαιρετικός χειριστής της ελληνικής γλώσσας, ξεδιπλώνει αφειδώς αυτή του την ικανότητα, σε σημείο κάποιες φορές ο πολύ πλούσιος λόγος του να γίνεται κουραστικός και επιτηδευμένος.

Πέραν τούτου, μόνο θετικά στοιχεία μπορεί να αποκομίσει κανείς από την ανάγνωση του βιβλίου, όπου τονίζεται η φρίκη που συνοδεύει κάθε πόλεμο και πολύ περισσότερο έναν εμφύλιο πόλεμο. Οι βιαιοπραγίες, από όποια πλευρά κι αν προέρχονται, οδηγούν στην απώλεια της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, στον εξευτελισμό και την κακοποίηση του σώματος αλλά περισσότερο στην εκμηδένιση της προσωπικότητας και της ψυχικής αντοχής. Η εκδίκηση και η έλλειψη διάθεσης συγχώρεσης, απολύτως δικαιολογημένη, δεδομένων των βασανιστηρίων που προηγήθηκαν και της έντασης η οποία τα συνόδευε. Η τιμωρία των εκτελεστικών οργάνων, η απόδοση δικαιοσύνης σε συνδυασμό με τις ευρύτερες συνέπειες που τη συνοδεύουν, η δικαιοσύνη και η σκοπιμότητα και τα στοιχεία που τις ενώνουν ή τις χωρίζουν, είναι θέματα που επιδέχονται εκτεταμένη συζήτηση. Όπως επίσης και το εάν σε όλες τις αδικίες που διαπράττονται εις βάρος κάποιων επέρχεται τελικά η δικαίωση.

* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι νηπιαγωγός.

→ Στην κεντρική εικόνα: Επεξεργασμένη φωτογραφία του Guido Prussia.


altΟ Δικαστής
Θανάσης Διαμαντόπουλος
Μεταίχμιο 2019
Σελ. 454, τιμή εκδότη €16,60

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΘΑΝΑΣΗ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Έλγκαρ», του Αχιλλέα Κυριακίδη (κριτική)

«Έλγκαρ», του Αχιλλέα Κυριακίδη (κριτική)

Για το βιβλίο του Αχιλλέα Κυριακίδη «Έλγκαρ» (εκδ. Πατάκη).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Πιστός όπως πάντα στη μικρή φόρμα σε κάθε έκφανση της δημιουργίας του, ο Αχιλλέας Κυριακίδης προσδιορίζει, στη νέα του συλλογή, ειδολογικά τα κείμενά του με όρους μουσι...

«Γενικά συμπτώματα», του Τάκη Καμπύλη (κριτική)

«Γενικά συμπτώματα», του Τάκη Καμπύλη (κριτική)

Για τη νουβέλα του Τάκη Καμπύλη «Γενικά συμπτώματα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Το βιβλίο κακώς ονομάζεται «νουβέλα». Όχι μόνο επειδή οι 179 σελίδες του ξεπερνούν κατά πολύ το όριο πάνω από το οποίο αρχίζει η επικράτεια του μυθισ...

Στέφανος Δάνδολος - Ισίδωρος Ζουργός: Παράλληλες πορείες, παράλληλες αναγνώσεις

Στέφανος Δάνδολος - Ισίδωρος Ζουργός: Παράλληλες πορείες, παράλληλες αναγνώσεις

Για τα τα μυθιστορήματα των Ισίδωρου Ζουργού «Περί της εαυτού ψυχής» (εκδ. Πατάκη) και Στέφανου Δάνδολου «Η δίκη που άλλαξε τον κόσμο» (εκδ. Ψυχογιός).

Του Μάνου Κοντολέων

Ο Ισίδωρος Ζουργός (γεν. 1964) και ο Στέφανος Δάνδολος (γεν. 1970) ανή...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αριστείδης Χατζής: «Το 1821 υπήρχε μια εξαιρετικά προχωρημένη δυναμική αστική τάξη»

Αριστείδης Χατζής: «Το 1821 υπήρχε μια εξαιρετικά προχωρημένη δυναμική αστική τάξη»

Συνέντευξη με τον ιστορικό Αριστείδη Χατζή, με αφορμή το βιβλίο του «Ο Ενδοξότερος Αγώνας, Η Ελληνική Επανάσταση του 1821» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος.

Του K.B. Κατσουλάρη

Έχετε εμπνευστεί τον τίτλο του βιβλίου σας από μια επισ...

«Utopia avenue», του Ντέιβιντ Μίτσελ – μια πολυσέλιδη μπαλάντα για τη νιότη, τις φιλοδοξίες, τη φιλία (κριτική)

«Utopia avenue», του Ντέιβιντ Μίτσελ – μια πολυσέλιδη μπαλάντα για τη νιότη, τις φιλοδοξίες, τη φιλία (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του David Mitchell «Utopia avenue» (μτφρ. Μαρία Ξυλούρη, εκδ. Μεταίχμιο). Στην κεντρική εικόνα, ο David Bowie σε ιδιωτικό πάρτι στο Λος Άντζελες το 1971.

Του Διονύση Μαρίνου

Κιθαριστικά ριφ που κυλούν σαν διαμαντόπετρες. Μπασιστικά π...

«Μάντρα, Μάντρα, τι μαγειρεύεις;», της Γιώτας Κ. Αλεξάνδρου (κριτική)

«Μάντρα, Μάντρα, τι μαγειρεύεις;», της Γιώτας Κ. Αλεξάνδρου (κριτική)

Για την εικονογραφημένη παραμυθική ιστορία «Μάντρα, Μάντρα τι μαγειρεύεις», της Γιώτας Κ. Αλεξάνδρου, σε εικονογράφηση Αιμιλίας Κονταίου που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ελληνοεκδοτική.

Του Γιάννη Σ. Παπαδάτου

Ένα μεγάλ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Bill Bryson «Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο» (μτφρ. Κωστής Πανσέληνος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡ...

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Eugen Ruge «Ξενοδοχείο Metropol» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Συζήτηση στον πέμπτο όροφο

...
«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Charlie Jane Anders «Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν» (μτφρ. Πόλυ Μοσχοπούλου), το οποίο κυκλοφορεί στις 30 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Φουρφούρι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το Δέντρο δεν μιλούσε. ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Η επιδημία του AIDS επηρεάζει με πολλούς τρόπους τη ζωή χιλιάδων οροθετικών στη χώρα μας ενώ οι νέες μολύνσεις κάθε χρόνο είναι εκατοντάδες. Το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθιέρωσε την 1η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS. Προσεγγίζουμε το θέμα με οδηγούς δύο καλά βιβλία, πολύ διακριτά μεταξύ τους...

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Καθώς η χρονική απόσταση που μας χωρίζει από την εξέγερση του Πολυτεχνείου πλησιάζει τον μισό αιώνα, τίθεται το ερώτημα πώς να μιλήσουμε στα σημερινά παιδιά για ένα από τα κομβικότερα γεγονότα της σύγχρονης Ιστορίας της Ελλάδας που για τα ίδια δεν είναι παρά μια αργία μεταξύ 28ης Οκτωβρίου και Χριστουγέννων.

...
11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ