alt

Για το βιβλίο του Δημήτρη Καλοκύρη «Η ανακάλυψη της ομηρικής – με ενσωματωμένο το Φωτορομάντσο» (εκδ. Άγρα).

Του Γιώργου Βέη

«Ο θρυλικός Γάλλος ποιητής Αρθούρος Ρεμπώ, εγκαταλείποντας τα πάτρια για να γυρέψει την τύχη του στην Αφρική, έγραψε σ’ έναν φίλο του: “Όλα εδώ είναι γαλλικά, δηλαδή μισητά στον ύψιστο βαθμό”. Η παρατήρηση αυτή φαίνεται πως υποχρέωσε τον συμπατριώτη του φιλόσοφο Ζαν Πωλ Σαρτρ να παραδεχτεί αργότερα ότι “η Κόλαση είναι οι (Γ)άλλοι”. Στην ίδια γεωγραφία παραμένοντας, συνέβη, από τα καφενεία ακριβώς των μικροαστικών βουλεβάρτων, να αναβλύσει η ιδέα της αντιστροφής του κανόνα: η Κόλαση να αναλυθεί σε γινόμενο πολλών Παραδείσων, το λυρικό παιγνίδι να εξεταστεί ως λογοκρατούμενο πολιτικό γεγονός, το όνειρο να καταγραφεί ως χρησμοδοτούμενη πραγματικότητα […] Ο Υπερρεαλισμός (κατά τον Μπένγιαμιν, έσχατο ενσταντανέ της ευρωπαϊκής διανόησης) υπήρξε και η τελευταία, μέχρι στιγμής, Διεθνής της Τέχνης. Ακολούθησε η Κόκα-Κόλα». Έτσι, κατά λέξη, ανοίγει θεαματικά η αυλαία του παρόντος έργου. Πρόκειται για την ανακυκλωμένη, δεύτερη έκδοση δύο έργων του αφηγηματικά πολύπειρου, πολυσχιδούς Δημήτρη Καλοκύρη. Τα συνοδεύει, δίκην επιλόγου, ένα καλώς συγκερασμένο μνημόσυνο για τον επιστήθιο φίλο του Νάσο Θεοφίλου. Επιγράφεται –τι άλλο;– «Εραστής αθανασίας».

Οι πλείστοι διχαλωτοί συνειρμοί διεγείρουν συνειδητά το αναγνωστικό φρόνημα. Οι αμφισημίες δεν παύουν να καραδοκούν από σελίδα σε σελίδα.

Ιδού, για τις ανάγκες των εποπτικών στιγμών, ορισμένα ψήγματα περιληπτικής, άδολης προσέγγισης. Η έγκυρη γραφή αποδίδει καρπούς. Τα σημαίνοντα επιβραβεύουν την άλλη αλήθεια, ενώ οι αλλεπάλληλοι ορισμοί υπονομεύουν την κάθε ένταξη σε μια τυποποίηση δεικτών. Οι πλείστοι διχαλωτοί συνειρμοί διεγείρουν συνειδητά το αναγνωστικό φρόνημα. Οι αμφισημίες δεν παύουν να καραδοκούν από σελίδα σε σελίδα. Το μάθημα, σε διαδοχικές του παραλλαγές, αποβλέπει στην εμπέδωση μιας πρόσφορης κειμενικής πανδαισίας. Συγκρατώ αμέσως ότι ένας γόνιμος καθόλα υπερρεαλισμός σπεύδει να διατηρήσει, εξ ορισμού μάλιστα, αν όχι τον πρωτεύοντα, πάντως, έναν σαφώς κυρίαρχο ρόλο.

Οι ποικίλες ωσμώσεις του λεγομένου μετά ανενδοιάστου παρρησίας εξ αντικειμένου πραγματικού και του εξόφθαλμα έξω-αληθούς τελούνται με τη μέθοδο, η οποία προνοεί, μεταξύ άλλων, τα εξής συγκεκριμένα, παραγωγικά τεχνάσματα: «πράξε όπως ο γλύπτης που επιθυμεί να δημιουργήσει ένα ωραίο άγαλμα: αφαιρεί, ξύνει, λειαίνει, καθαρίζει, μέχρι να φανεί πάνω στο άγαλμα ένα όμορφο πρόσωπο. Κι εσύ, λοιπόν, όπως αυτός, αφαίρεσε το περιττό, ίσιωσε το στρεβλό, φώτισε ό,τι σκοτεινό και μην παύεις να “λαξεύεις” το δικό σου “άγαλμα”, εωσότου αστράψει πάνω του η θεϊκή λάμψη της αρετής, εωσότου δεις τη “Σωφροσύνη” να έχει ανέβει στο ιερό της βάθρο”. Διαβάζω πάλι Πλωτίνο (Ι.6. 9).

Γράφουμε για να πληρώσουμε κενά ύπαρξης, για να αποπληρώσουμε όσα μας παραχώρησαν οι αισθήσεις, επισημαίνεται εμμέσως πλην σαφώς. [...] Γράφουμε, αντιστρατευόμενοι τον αυτισμό της αδολεσχίας. Αν και καταδικασμένοι παιδιόθεν σε θάνατο, γράφουμε.

Βεβαίως, η ηδονή της ποθητής κυριολεξίας των άκρων αντικατοπτρίζει στην Ανακάλυψη της ομηρικής το γενικότερο έλλειμμά μας. Γράφουμε για να πληρώσουμε κενά ύπαρξης, για να αποπληρώσουμε όσα μας παραχώρησαν οι αισθήσεις, επισημαίνεται εμμέσως πλην σαφώς. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η προαναφερομένη πραγματικότητα τεκμαίρεται ως δραστηριότητα της πλέον μεγαλοπρεπούς φαντασίας, όπως αποφαίνεται ο μείζων Αμερικανός ποιητής Ουάλας Στήβενς, τότε το συγγραφικό διάβημα υποστηρίζει και στην προκειμένη περίπτωση τη φύση μιας ασίγαστης, δημιουργικής επινόησης. Μάλιστα διαθέτει το κύρος της θετικής έκπληξης. Ήτοι, το προνόμιο της αφύπνισης. Γράφουμε, αντιστρατευόμενοι τον αυτισμό της αδολεσχίας. Αν και καταδικασμένοι παιδιόθεν σε θάνατο, γράφουμε. Ο πλέον έντιμος, ο πλέον ευφυής στρατηγικός ελιγμός διαφυγής. Ίσως, θα πρόσθετε ο υιοθετημένος δάσκαλος του σήμερα κρινόμενου συγγραφέα, ο επίτιμος διδάκτωρ της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Κρήτης Χόρχε Λουίς Μπόρχες.

Εν ολίγοις, κι εδώ, όπως και σε έτερα γνωστά, συγγενή βιβλία του Δημήτρη Καλοκύρη, η γραφή δρα κυρίως ως μηχανή ηθικής. Γράφεται δηλαδή ο εαυτός, επιλέγοντας τις κατάλληλες συσχετίσεις. Εντοπίζεται και ταξινομείται, αντιστοίχως, ό, τι το χάος επιτρέπει να ταξινομηθεί. Από τη χαραμάδα της φθοράς αποσπώνται οι παράγραφοι των πλέον καίριων ανατροπών. Το τελικό μόρφωμα είναι το νόμιμο τέκνο ενός ένυλου ρυθμού. Η δε οπτική γραφή στο Φωτορομάντσο παρίσταται ως ολική προσοικείωση της ζωής. Γι' αυτό και οι αλυσιδωτές φράσεις του δεν θέλουν ν’ αφήσουν τίποτα, ως εκ των πραγμάτων, να πέσει στο χώμα της λήθης. Ιδού φέρ’ ειπείν εξ όνυχος τα εξής ενδεικτικά: «Η φωτογραφία της φωτογραφίας είναι φωτογραφία; Θεωρητικά, ασφαλώς· όπως και οι επόμενες –επ’ άπειρον– λήψεις, παρόλο που, προχωρώντας στις αναφωτογραφήσεις χάνεται η σταδιακά η ευκρίνεια. Η μείωση της ευκρίνειας όμως δεν είναι άλλο από την αποτύπωση του ορατού χρόνου. Φωτογραφίζοντας τον χρόνο, διακρίνουμε μόνο το μελανό σημάδι του πάνω στο τελικό χαρτί. Η αρχαιολογία ερευνά τα κύρια τεκμήρια της αρχαιότητας που απέμειναν: τα αρχιτεκτονικά μνημεία. Η αρχαιολογία του μέλλοντος θα περιοριστεί στο να αναλύει τις φωτογραφίες τους (ή τις φωτογραφίες των φωτογραφιών τους) μέσα στο φάσμα του φωτός». Η αγωνία είναι σαφώς καλυμμένη. Ο συγγραφέας υποδύεται τεχνηέντως τον ήρεμο στοχαστή της ιλαροτραγωδίας του βίου όχι μόνο στην εθνική σκηνή, αλλά και στη διεθνή. Πίσω από τη μάσκα του αναπνέει ένας μελαγχολικός επαΐων της διαχρονικής μας ματαιότητας. Η έκδηλη ειρωνεία συνιστά προφανώς το ποθητό ελιξίριο αντοχής.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ είναι πρέσβης επί τιμή και ποιητής.
Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή πεζών κειμένων «Ινδικοπλεύστης» (εκδ. Κέδρος).

→ Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία της © Kasia Derwinska.


Αποσπάσματα από το βιβλίο

«Ο Τζων Ντανν, στον μελαγχολικό Βιαθάνατο, παρομοιάζει τις γυναίκες με τις μύγες, που ούτε εξημερώνονται αλλά ούτε δέχονται, λέει, εντολές. Ο Λουκιανός, σ’ ένα αλληγορικό ή, κατ’ άλλους κρυπτογραφημένο, κείμενό του, που το θαύμασαν πολύ οι υπερρεαλιστές, αποδελτιώνει την είδηση για τους αρραβώνες μιας ωραιότατης κολυμβήτριας της στιχουργίας, αγνώστου εποχής, που ονομαζόταν Μύγα. Επίσης κάνει λόγο για μια ομώνυμη εταίρα, για την οποία ο Αριστοφάνης είχε προειδοποιήσει ότι δονούμενη από τους παροξυσμούς “σε δάγκωνε ως την καρδιά”, πέθανε δε μέσα σε κύματα ηδονών βινουμένη· και δεν ξεχνά μια άλλη, που επωνομαζόταν Κλεψύδρα “επειδή προς κλεψύδραν συνουσίαζεν κενωθείη” […] Νομίζω πως κανείς δεν ξέρει ακριβώς γιατί ζωγραφίζει ή γιατί γράφει. Ο Αρθούρος Ρεμπώ, που το συνειδητοποίησε σε μια μοιραία έκλαμψη, σταμάτησε νεότατος το γράψιμο. Ανέκαθεν η ποίηση προηγείτο της πράξης […] Κάποτε πίστευαν πως ο μαγνήτης δεν τραβάει τη νύχτα, ούτε ο φωτογράφος τραβάει τα όνειρα. Αν δεν πιστεύετε στα όνειρα, να μην πιστεύετε ούτε στις φωτογραφίες. Αν δεν πιστεύετε στις φωτογραφίες, γυρίστε σελίδα».


altΗ ανακάλυψη της ομηρικής
Mε ενσωματωμένο το Φωτορομάντσο
Δημήτρης Καλοκύρης
Άγρα 2018
Σελ. 208, τιμή εκδότη €16,50

 

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΛΟΚΥΡΗ 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το λούνα παρκ στο ιερό βουνό, της Σώτης Τριανταφύλλου

Το λούνα παρκ στο ιερό βουνό, της Σώτης Τριανταφύλλου

Για το μυθιστόρημα της Σώτης Τριανταφύλλου «Το λούνα παρκ στο ιερό βουνό» (εκδ. Πατάκη).

Του Θόδωρου Σούμα

Το μυθιστόρημα Το λούνα παρκ στο ιερό βουνό (εκδ. Πατάκη) της Σώτης Τριανταφύλλου ζωγραφίζει την οικογένεια της πρωταγωνίστριας Ιρίνα. Ο...

Έξι περίπατοι, του Αλέξανδρου Ίσαρη

Έξι περίπατοι, του Αλέξανδρου Ίσαρη

Για τα αφηγήματα του Αλέξανδρου Ίσαρη «Έξι περίπατοι - Προσκέφαλο με φύλλα λεμονιάς» (εκδ. Κίχλη).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Πώς παράγεται η συγκίνηση; Πώς γεννιέται η νοσταλγία; Πώς μια βόλτα γίνεται πίνακας ζωγραφικής που ζωντανεύει τόπους και χτίζε...

Μάθημα ανατομίας, του Ηλία Κουτσούκου

Μάθημα ανατομίας, του Ηλία Κουτσούκου

Για τη συλλογή διηγημάτων του Ηλία Κουτσούκου «Μάθημα ανατομίας» (εκδ. Μελάνι).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

Ο Σταντάλ χαρακτηρίζει το μυθιστόρημα ως έναν καθρέφτη που αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα. Ο Μπαλζάκ δήλωνε ότι στα έργ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Η Εταιρεία Συγγραφέων πενθεί την απώλεια του Νίκου Μπελογιάννη

Η Εταιρεία Συγγραφέων πενθεί την απώλεια του Νίκου Μπελογιάννη

Η Εταιρεία Συγγραφέων πενθεί την απώλεια ενός από τους σημαντικότερους ευεργέτες της, του Νίκου Μπελογιάννη, γιου του ιστορικού στελέχους της Αριστεράς Νίκου Μπελογιάννη, μετά την εκτέλεση του οποίου γεννήθηκε και γι' αυτό πήρε και  το όνομα, και ανιψιού της Διδώς Σωτηρίου.

...
Η πολιτιστική ζωή στην Ευρώπη, του Ζακ Ντουγκάστ

Η πολιτιστική ζωή στην Ευρώπη, του Ζακ Ντουγκάστ

Για το βιβλίο του Jacques Dugast «Η πολιτιστική ζωή στην Ευρώπη – Τέλη 19ου αι. - αρχές 20ού αι.» (μτφρ. Αλεξάνδρα Νεστοροπούλου, εκδ. Gutenberg).

Της Λεύκης Σαραντινού

Κάποιοι την ονόμασαν Μπελ Επόκ, δηλαδή όμορφη εποχή. Άλλοι δεν τη θε...

Το λούνα παρκ στο ιερό βουνό, της Σώτης Τριανταφύλλου

Το λούνα παρκ στο ιερό βουνό, της Σώτης Τριανταφύλλου

Για το μυθιστόρημα της Σώτης Τριανταφύλλου «Το λούνα παρκ στο ιερό βουνό» (εκδ. Πατάκη).

Του Θόδωρου Σούμα

Το μυθιστόρημα Το λούνα παρκ στο ιερό βουνό (εκδ. Πατάκη) της Σώτης Τριανταφύλλου ζωγραφίζει την οικογένεια της πρωταγωνίστριας Ιρίνα. Ο...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Από την αρχή, του Θοδωρή Παπαϊωάννου (προδημοσίευση)

Από την αρχή, του Θοδωρή Παπαϊωάννου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πρώτο μυθιστόρημα για ενήλικες του Θοδωρή Παπαϊωάννου «Από την αρχή», που κυκλοφορεί στις 2 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Ίκαρος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Οι αταξίες συνοδεύονται από τιμωρίες». Έτσι μας έλεγαν πάντα ο...

Μητέρες, της Σάρα Νοττ (προδημοσίευση)

Μητέρες, της Σάρα Νοττ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Sarah Knott «Μητέρες – Μια αντισυμβατική ιστορία» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), που κυκλοφορεί στις 29 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΟ ΑΚΟΥΣΜΑ

...
Νο 13, του Βάλτερ Μπένγιαμιν (προδημοσίευση)

Νο 13, του Βάλτερ Μπένγιαμιν (προδημοσίευση)

Απόσπασμα μιας ενότητας και μέρος των επιλεγομένων από την ανθολογία του Walter Benjamin «Νο 13 – Εξήντα πέντε θέσεις για τα βιβλία και τις πόρνες, το γράψιμο, την κριτική, τους σνομπ και την επιτυχία», σε μετάφραση και επιλεγόμενα του Κώστα Κουτσουρέλη. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Πέντε αστυνομικά μυθιστορήματα με ελληνική σφραγίδα

Πέντε αστυνομικά μυθιστορήματα με ελληνική σφραγίδα

Πέντε ελληνικά αστυνομικά μυθιστορήματα από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή που ξεχωρίζουν.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

 

...
Για τη Χρυσή Αυγή, την άκρα δεξιά, τον ελληνικό εθνικισμό: 20 βιβλία που έπρεπε να διαβάσουν

Για τη Χρυσή Αυγή, την άκρα δεξιά, τον ελληνικό εθνικισμό: 20 βιβλία που έπρεπε να διαβάσουν

Μια σχεδόν εξαντλητική περιήγηση στα βιβλία που αφορούν την ελληνική ακροδεξιά και τη Χρυσή Αυγή και κυκλοφόρησαν την τελευταία 10ετία στη χώρα μας. Ένα αξιανάγνωστο «σώμα» κειμένων που καλύπτει όλες τις όψεις του σύνθετου πολιτικού και κοινωνικού φαινομένου.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...
Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Επιλογή από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, δοκιμίων και βιογραφιών.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Με σκεπτικισμό αλλα και συγκρατημένη αισιοδοξία κινούνται οι περισσότεροι από τους εκδοτικούς οίκους ενόψει ενός χ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΦΑΚΕΛΟΙ