alt

Για το αφήγημα του Πρόσπερ Μεριμέ Α. ΜΠ. - Μια προσωπογραφία του Σταντάλ (πρόλογος-μετάφραση Νίκος Αλιφέρης) και τη συλλογή άρθρων του Stendhal Τα προνόμια (μτφρ. Αλόη Σιδέρη) από τις εκδ. Άγρα. 

Του Γιώργου Βέη

Ας ξεχωρίσω τα εξής, όπως αποθησαυρίζονται επί λέξει στην επιλογική σελίδα του παρόντος τομιδίου: «Δέκα φορές το χρόνο, ο προνομιούχος θα μπορεί να μεταφέρεται σε όποιον τόπο θέλει με ταχύτητα εκατό λεύγες την ώρα· στο διάστημα της μεταφοράς θα κοιμάται». Πρόκειται για ένα ακόμη δημιουργικό, ας το ονομάσω, όνειρο του Γάλλου μετρ, ο οποίος, μεταξύ άλλων, υπογράφει το Μοναστήρι της Πάρμας. Σήμερα τον φέρνει κοντά μας ένας πιστός φίλος του, ο Πρόσπερ Μεριμέ (1803-1870), ο δημιουργός της πασίγνωστης ανά την υφήλιο Κάρμεν. Η σύντομη αυτή προσωπογραφία του Σταντάλ ή κατά κόσμον Ανρί Μπελ (1783-1842) εκδόθηκε πρώτη φορά το 1850. Με τον εβδομηκοστό δεύτερο στίχο από τη ραψωδία λ της Οδύσσειας, δίκην προμετωπίδας και μάλιστα στο πρωτότυπο, εισάγεται κανείς στο κλίμα ενός κομψού, υποδειγματικού επικηδείου. Ήτοι: «μη μ' άκλαυτον άθαπτον ιών όπισθεν καταλείπειν». Τελειώνει δε με την ευχή: «θα ήταν άλλωστε ευχής έργο να δημοσιευθούν μια ημέρα οι επιστολές του Μπ. [Μπελ]· θα έκαναν το κοινό να γνωρίσει και να αγαπήσει έναν άνδρα του οποίου το πνεύμα και τα σπάνια χαρίσματα δεν ζουν παρά στη μνήμη ενός στενού κύκλου φίλων».

Ο έμπειρος περί των ανθρωπίνων πραγμάτων βιογράφος καταθέτει εδώ ασφαλώς με τη θέρμη του εκλεκτού πνευματικού συντρόφου, αλλά με τη ρηματική συνέπεια και με τη δόκιμη πιστότητα που χαρακτηρίζει έναν ταλαντούχο, δηλαδή έναν αυτοελεγχόμενο υφολογικά συγγραφέα. 

Δεν πρόκειται για μια τυπική αγιογραφία ούτε για μιαν έμμεση, εκ του πονηρού δηλαδή, αποδόμηση του έργου του οτρηρού συγγραφέα του Κόκκινου και του Μαύρου. Ο έμπειρος περί των ανθρωπίνων πραγμάτων βιογράφος καταθέτει εδώ ασφαλώς με τη θέρμη του εκλεκτού πνευματικού συντρόφου, αλλά με τη ρηματική συνέπεια και με τη δόκιμη πιστότητα που χαρακτηρίζει έναν ταλαντούχο, δηλαδή έναν αυτοελεγχόμενο υφολογικά συγγραφέα. Εξού και η ομολογούμενη γοητεία του κειμένου: η κάθε λακωνική αποτίμηση συνιστά λυσιτελές επίγραμμα, η κάθε πρόταση αποτελεί γερό σκαλοπάτι για να στηριχθεί η αμέσως επόμενη. Εν κατακλείδι, η κάθε αποστροφή θα έκανε, εικάζω, τον Σταντάλ να χαμογελάσει.

Οι κρυφές πτυχές του ερωτισμού του συνυπάρχουν με τις ευθύβολες αναλύσεις των θεματολογικών του προαιρέσεων. Τα ειδικότερα συμπεράσματα αποφεύγουν συστηματικά τη χρήση ρητορικών υπερβολών ή νοσηρών κοινοτοπιών, ενώ δεν παραλείπονται περιεκτικές αναφορές και κρίσιμες επισημάνσεις, οι οποίες φωτίζουν επαρκώς τον χαρακτήρα του. Υποστηρίζω δε ότι ο Πρόσπερ Μεριμέ θα είχε λάβει υπόψιν του τις ανάλογες δομές βιογραφικών εμπεδώσεων, τις οποίες μας έχει κληροδοτήσει, μεταξύ άλλων, ο Πλούταρχος. Γι' αυτό και το στοιχείο της επιτήδευσης, το οποίο συνήθως παρεισφρέει σε συναφείς περιπτώσεις μαζί με το αντίστοιχο της κενολογίας, έχει εκ των προτέρων αποκλεισθεί.

alt
Ο Prosper Mérimée
Ο Σταντάλ του Πρόσπερ Μεριμέ εμφανίζεται ως ρηξικέλευθος σπουδαστής του ατομικού του βίου. Ρίχνεται στη μελέτη της ίδιας του της ζωής, με όλες τις κεραίες του νου και της καρδιάς σε πλήρη λειτουργία. Ταυτοχρόνως δεν παραλείπει να κρίνει σκαιώς τα ινδάλματα των άλλων. Διακρίνω ενδεικτικά από τη σελίδα 41: «Ο Μολιέρος είναι ένας μασκαράς που απέφυγε να παρουσιάσει επί σκηνής τον αυλοκόλακα, επειδή ο Λουδοβίκος ΙΔ! δεν το θεωρούσε πρέπον». Κατά τα άλλα, πλήττεται από τις εμμονές των «Γότθων», υποφέρει ως αρχετυπικός ιδεαλιστής, δυσανασχετεί σχεδόν καθημερινά ως φιλότεχνος, ο οποίος –φευ– βλέπει να περνάει δίπλα του το οχληρό άρμα της Ασχήμιας, απογοητεύεται κατά κράτος ως ρομαντικός, αλλά δεν καταρρέει. Βλέπει πάντα κάποιες αξίες, ναι, εν κινδύνω αλλά αλώβητες εντέλει, να λάμπουν μέσα στον ζόφο της βιοτής. Όπως εμφαίνεται κυρίως στην αρένα των ατελεύτητων, αιματηρών πολέμων της εποχής του κι όπως χαρακτηριστικά απεικονίζεται στο σημαίνον έργο του περιώνυμου συνομηλίκου του, εκείνου, εννοώ, του κατ΄ εξακολούθηση μονήρους της Δρέσδης και της Φρανκφούρτης, του Άρτουρ Σοπενχάουερ (1788-1860), η ανθρώπινη περιπέτεια συνιστά ανέκκλητα το μέγα όνειδος. Η δυσαρμονία, η οποία καταστατικά επικρατεί στην επικράτεια της Αυτοκρατορίας, μετατρέπεται όμως σε γόνιμο υλικό. Έτσι, καθαρίζοντας από τη λάσπη και τα επιγενόμενα της ηλιθιότητας τον πολίτη των ημερών του, ο Σταντάλ θα πλάσει εντέχνως τη μακέτα μιας καθόλα έντιμης συμφιλίωσης με το κοσμικό δράμα και τα όποια συμφραζόμενά του. Όσο κι αν φθείρεται η ψυχή και το σώμα, τόσο περισσότερο θα ενισχύεται αφ΄ εαυτού ο μηχανισμός άμυνας του εγώ. Όπως ακριβώς δηλαδή προκύπτει και από την προσεκτική ανάγνωση του κομβικού έργου του Περί έρωτος. Εκεί, ως γνωστόν, ο ευφυέστατος αγώνας για την κατάκτηση του δυσερμήνευτου, απροσμάχητου θήλεος δικαιώνεται στο τέλος, διότι το διαρκώς αμήχανο, απορούν άρρεν μαθαίνει, βιώνει σε απόλυτο βαθμό την Αλήθεια, η οποία το αφορά αποκλειστικά.

Η κατάφαση στη ζωή παρέχεται στην προκειμένη περίπτωση υπό έναν όρο: εκεί που συνήθως ανθεί η μετριότητα, οφείλουμε να επιδιώκουμε το Κάλλος.

H έκδοση συνοδεύεται από τα επίσης σύντομα, παιγνιώδη Προνόμια του Σταντάλ. Σημειώνω ότι κυκλοφορήθηκαν σε ευχετήριο βιβλίδιο, εκτός εμπορίου, για τους φίλους και συνεργάτες των Εκδόσεων Άγρα, τα Χριστούγεννα του 2002. Εδώ η κειμενική πρόθεση κατορθώνει να περισώσει με τη δέουσα λεκτική συστολή το άλας της συμπεριφοράς ενός επαρκούς, πολλαπλώς ευέλικτου υποκειμένου. Είναι αυτό, το οποίο, στη θέα του ήδη τετριμμένου, του αθεράπευτα ανιαρού και του εξόφθαλμα περιττού, υψώνει το ισχυρό φράγμα της πολύτιμης ιδιοπροσωπίας του. Κοντολογίς, η κατάφαση στη ζωή παρέχεται στην προκειμένη περίπτωση υπό έναν όρο: εκεί που συνήθως ανθεί η μετριότητα, οφείλουμε να επιδιώκουμε το Κάλλος.

 

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ είναι πρέσβης επί τιμή και ποιητής.
Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή ταξιδιωτικών κειμένων «Εκεί» (εκδ. Κέδρος).


altΑ. Μπ. - Τα προνόμια
Μια προσωπογραφία του Σταντάλ
Prosper Mérimée - Stendhal
Μτφρ. Νίκος Αλιφέρης, Αλόη Σιδέρη
Άγρα 2016
Σελ. 72, τιμή εκδότη €8,90
 
politeia link
 
ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΩΝ PROSPER MÉRIMÉE ΚΑΙ STENDHAL

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Τα νόστιμα σπιτικά φαγητά της οικογένειας ή αν η μαμά ήταν βίγκαν

Τα νόστιμα σπιτικά φαγητά της οικογένειας ή αν η μαμά ήταν βίγκαν

Κρατώντας στα χέρια το βιβλίο «Τα Νόστιμα – Σπιτικά Φαγητά της Οικογένειας» (εκδ. Mind Power) που συνυπογράφουν οι Όλγα Γ. Γεριτσίδου και Τάνυα-Μαρία Γεριτσίδου αρκεί η προσεκτική ανάγνωση του λιτού και καλοσχεδιασμένου εξωφύλλου του για να μπούμε στο νόημα. Δεν είναι άλλο ένα βιβλίο συνταγών βγαλμένων από την «κουζ...

Οι κρυμμένες ιστορίες πίσω από τα τραγούδια και τα μουσικά γεγονότα, του Τάσου Βαφειάδη

Οι κρυμμένες ιστορίες πίσω από τα τραγούδια και τα μουσικά γεγονότα, του Τάσου Βαφειάδη

Για τα βιβλία του Τάσου Βαφειάδη «Οι κρυμμένες ιστορίες πίσω από τα τραγούδια – 101+1 πραγματικές αφηγήσεις για ό,τι δεν διακρίνεται με την ακρόαση» (εκδ. Ζήτη) και «Ιστορίες από τη μουσική πλευρά της ζωής, 102+2 αφηγήσεις για τραγούδια, άλμπουμ, συναυλίες και μουσικά γεγονότα από το 1893 ως σήμερα» (εκδ. Ζήτη)...

Τρεις χάριτες στον τοίχο & 199 σκαλοπάτια, της Πόλυς Χατζημανωλάκη

Τρεις χάριτες στον τοίχο & 199 σκαλοπάτια, της Πόλυς Χατζημανωλάκη

Για τον τόμο με τα ταξιδιωτικά αφηγήματα της Πόλυς Χατζημανωλάκη «Τρεις χάριτες στον τοίχο» & «199 σκαλοπάτια» (πρόλογος για την κάθε ενότητα: Νίκος Βατόπουλος, εκδ. Εύμαρος).

Της Κούλας Αδαλόγλου

Ίσως να ΄ναι το δικό μου μέτρημα βημάτων, ένας στόχ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Διεθνές Συνέδριο: «Η διαχρονία του Παπαδιαµάντη»

Διεθνές Συνέδριο: «Η διαχρονία του Παπαδιαµάντη»

Η Εταιρεία Παπαδιαµαντικών Σπουδών αποφάσισε να οργανώσει το Δ΄ Διεθνές Συνέδριο για τον Αλέξανδρο Παπαδιαµάντη (1851-1911) και το έργο του, ακολουθώντας την ανά δεκαετία διεξαγωγή του, µε αφετηρία το 1991. Το συνέδριο θα γίνει στις 23-25 Σεπτεμβρίου (Σκιάθος, διαδικτυακά) και 15-16 Οκτωβρίου στην Εθνική Βιβλιοθήκη ...

Διεθνές Συνέδριο Αρχαίου Δράματος: «Η έννοια του ηθικού χρέους στο Αρχαίο Ελληνικό Θέατρο»

Διεθνές Συνέδριο Αρχαίου Δράματος: «Η έννοια του ηθικού χρέους στο Αρχαίο Ελληνικό Θέατρο»

Μια συνεργασία του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού με το Εθνικό Θέατρο, στις 23, 24, 25 Σεπτεμβρίου στο κτίριο Τσίλλερ (αίθουσα εκδηλώσεων).

Επιμέλεια: Book Press

Δελτίο Τύπου, 20/9/2021

Το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού και το Εθνικό Θέατρο στο πλαίσ...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό σύντομα στα ελληνικά από το Μεταίχμιο

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό σύντομα στα ελληνικά από το Μεταίχμιο

Ένα συνταρακτικό βιβλίο για το δικαίωμα της κάθε γυναίκας να ορίζει το σώμα της, στο οποίο βασίζεται η ταινία που έκανε πάταγο στο Φεστιβάλ Βενετίας και τιμήθηκε με τον Χρυσό Λέοντα. Έρχεται τον Ιανουάριο του 2022 από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 32 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ