alt

Για το αφήγημα του Πρόσπερ Μεριμέ Α. ΜΠ. - Μια προσωπογραφία του Σταντάλ (πρόλογος-μετάφραση Νίκος Αλιφέρης) και τη συλλογή άρθρων του Stendhal Τα προνόμια (μτφρ. Αλόη Σιδέρη) από τις εκδ. Άγρα. 

Του Γιώργου Βέη

Ας ξεχωρίσω τα εξής, όπως αποθησαυρίζονται επί λέξει στην επιλογική σελίδα του παρόντος τομιδίου: «Δέκα φορές το χρόνο, ο προνομιούχος θα μπορεί να μεταφέρεται σε όποιον τόπο θέλει με ταχύτητα εκατό λεύγες την ώρα· στο διάστημα της μεταφοράς θα κοιμάται». Πρόκειται για ένα ακόμη δημιουργικό, ας το ονομάσω, όνειρο του Γάλλου μετρ, ο οποίος, μεταξύ άλλων, υπογράφει το Μοναστήρι της Πάρμας. Σήμερα τον φέρνει κοντά μας ένας πιστός φίλος του, ο Πρόσπερ Μεριμέ (1803-1870), ο δημιουργός της πασίγνωστης ανά την υφήλιο Κάρμεν. Η σύντομη αυτή προσωπογραφία του Σταντάλ ή κατά κόσμον Ανρί Μπελ (1783-1842) εκδόθηκε πρώτη φορά το 1850. Με τον εβδομηκοστό δεύτερο στίχο από τη ραψωδία λ της Οδύσσειας, δίκην προμετωπίδας και μάλιστα στο πρωτότυπο, εισάγεται κανείς στο κλίμα ενός κομψού, υποδειγματικού επικηδείου. Ήτοι: «μη μ' άκλαυτον άθαπτον ιών όπισθεν καταλείπειν». Τελειώνει δε με την ευχή: «θα ήταν άλλωστε ευχής έργο να δημοσιευθούν μια ημέρα οι επιστολές του Μπ. [Μπελ]· θα έκαναν το κοινό να γνωρίσει και να αγαπήσει έναν άνδρα του οποίου το πνεύμα και τα σπάνια χαρίσματα δεν ζουν παρά στη μνήμη ενός στενού κύκλου φίλων».

Ο έμπειρος περί των ανθρωπίνων πραγμάτων βιογράφος καταθέτει εδώ ασφαλώς με τη θέρμη του εκλεκτού πνευματικού συντρόφου, αλλά με τη ρηματική συνέπεια και με τη δόκιμη πιστότητα που χαρακτηρίζει έναν ταλαντούχο, δηλαδή έναν αυτοελεγχόμενο υφολογικά συγγραφέα. 

Δεν πρόκειται για μια τυπική αγιογραφία ούτε για μιαν έμμεση, εκ του πονηρού δηλαδή, αποδόμηση του έργου του οτρηρού συγγραφέα του Κόκκινου και του Μαύρου. Ο έμπειρος περί των ανθρωπίνων πραγμάτων βιογράφος καταθέτει εδώ ασφαλώς με τη θέρμη του εκλεκτού πνευματικού συντρόφου, αλλά με τη ρηματική συνέπεια και με τη δόκιμη πιστότητα που χαρακτηρίζει έναν ταλαντούχο, δηλαδή έναν αυτοελεγχόμενο υφολογικά συγγραφέα. Εξού και η ομολογούμενη γοητεία του κειμένου: η κάθε λακωνική αποτίμηση συνιστά λυσιτελές επίγραμμα, η κάθε πρόταση αποτελεί γερό σκαλοπάτι για να στηριχθεί η αμέσως επόμενη. Εν κατακλείδι, η κάθε αποστροφή θα έκανε, εικάζω, τον Σταντάλ να χαμογελάσει.

Οι κρυφές πτυχές του ερωτισμού του συνυπάρχουν με τις ευθύβολες αναλύσεις των θεματολογικών του προαιρέσεων. Τα ειδικότερα συμπεράσματα αποφεύγουν συστηματικά τη χρήση ρητορικών υπερβολών ή νοσηρών κοινοτοπιών, ενώ δεν παραλείπονται περιεκτικές αναφορές και κρίσιμες επισημάνσεις, οι οποίες φωτίζουν επαρκώς τον χαρακτήρα του. Υποστηρίζω δε ότι ο Πρόσπερ Μεριμέ θα είχε λάβει υπόψιν του τις ανάλογες δομές βιογραφικών εμπεδώσεων, τις οποίες μας έχει κληροδοτήσει, μεταξύ άλλων, ο Πλούταρχος. Γι' αυτό και το στοιχείο της επιτήδευσης, το οποίο συνήθως παρεισφρέει σε συναφείς περιπτώσεις μαζί με το αντίστοιχο της κενολογίας, έχει εκ των προτέρων αποκλεισθεί.

alt
Ο Prosper Mérimée
Ο Σταντάλ του Πρόσπερ Μεριμέ εμφανίζεται ως ρηξικέλευθος σπουδαστής του ατομικού του βίου. Ρίχνεται στη μελέτη της ίδιας του της ζωής, με όλες τις κεραίες του νου και της καρδιάς σε πλήρη λειτουργία. Ταυτοχρόνως δεν παραλείπει να κρίνει σκαιώς τα ινδάλματα των άλλων. Διακρίνω ενδεικτικά από τη σελίδα 41: «Ο Μολιέρος είναι ένας μασκαράς που απέφυγε να παρουσιάσει επί σκηνής τον αυλοκόλακα, επειδή ο Λουδοβίκος ΙΔ! δεν το θεωρούσε πρέπον». Κατά τα άλλα, πλήττεται από τις εμμονές των «Γότθων», υποφέρει ως αρχετυπικός ιδεαλιστής, δυσανασχετεί σχεδόν καθημερινά ως φιλότεχνος, ο οποίος –φευ– βλέπει να περνάει δίπλα του το οχληρό άρμα της Ασχήμιας, απογοητεύεται κατά κράτος ως ρομαντικός, αλλά δεν καταρρέει. Βλέπει πάντα κάποιες αξίες, ναι, εν κινδύνω αλλά αλώβητες εντέλει, να λάμπουν μέσα στον ζόφο της βιοτής. Όπως εμφαίνεται κυρίως στην αρένα των ατελεύτητων, αιματηρών πολέμων της εποχής του κι όπως χαρακτηριστικά απεικονίζεται στο σημαίνον έργο του περιώνυμου συνομηλίκου του, εκείνου, εννοώ, του κατ΄ εξακολούθηση μονήρους της Δρέσδης και της Φρανκφούρτης, του Άρτουρ Σοπενχάουερ (1788-1860), η ανθρώπινη περιπέτεια συνιστά ανέκκλητα το μέγα όνειδος. Η δυσαρμονία, η οποία καταστατικά επικρατεί στην επικράτεια της Αυτοκρατορίας, μετατρέπεται όμως σε γόνιμο υλικό. Έτσι, καθαρίζοντας από τη λάσπη και τα επιγενόμενα της ηλιθιότητας τον πολίτη των ημερών του, ο Σταντάλ θα πλάσει εντέχνως τη μακέτα μιας καθόλα έντιμης συμφιλίωσης με το κοσμικό δράμα και τα όποια συμφραζόμενά του. Όσο κι αν φθείρεται η ψυχή και το σώμα, τόσο περισσότερο θα ενισχύεται αφ΄ εαυτού ο μηχανισμός άμυνας του εγώ. Όπως ακριβώς δηλαδή προκύπτει και από την προσεκτική ανάγνωση του κομβικού έργου του Περί έρωτος. Εκεί, ως γνωστόν, ο ευφυέστατος αγώνας για την κατάκτηση του δυσερμήνευτου, απροσμάχητου θήλεος δικαιώνεται στο τέλος, διότι το διαρκώς αμήχανο, απορούν άρρεν μαθαίνει, βιώνει σε απόλυτο βαθμό την Αλήθεια, η οποία το αφορά αποκλειστικά.

Η κατάφαση στη ζωή παρέχεται στην προκειμένη περίπτωση υπό έναν όρο: εκεί που συνήθως ανθεί η μετριότητα, οφείλουμε να επιδιώκουμε το Κάλλος.

H έκδοση συνοδεύεται από τα επίσης σύντομα, παιγνιώδη Προνόμια του Σταντάλ. Σημειώνω ότι κυκλοφορήθηκαν σε ευχετήριο βιβλίδιο, εκτός εμπορίου, για τους φίλους και συνεργάτες των Εκδόσεων Άγρα, τα Χριστούγεννα του 2002. Εδώ η κειμενική πρόθεση κατορθώνει να περισώσει με τη δέουσα λεκτική συστολή το άλας της συμπεριφοράς ενός επαρκούς, πολλαπλώς ευέλικτου υποκειμένου. Είναι αυτό, το οποίο, στη θέα του ήδη τετριμμένου, του αθεράπευτα ανιαρού και του εξόφθαλμα περιττού, υψώνει το ισχυρό φράγμα της πολύτιμης ιδιοπροσωπίας του. Κοντολογίς, η κατάφαση στη ζωή παρέχεται στην προκειμένη περίπτωση υπό έναν όρο: εκεί που συνήθως ανθεί η μετριότητα, οφείλουμε να επιδιώκουμε το Κάλλος.

 

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ είναι πρέσβης επί τιμή και ποιητής.
Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή ταξιδιωτικών κειμένων «Εκεί» (εκδ. Κέδρος).


altΑ. Μπ. - Τα προνόμια
Μια προσωπογραφία του Σταντάλ
Prosper Mérimée - Stendhal
Μτφρ. Νίκος Αλιφέρης, Αλόη Σιδέρη
Άγρα 2016
Σελ. 72, τιμή εκδότη €8,90
 
politeia link
 
ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΩΝ PROSPER MÉRIMÉE ΚΑΙ STENDHAL

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τα σχέδια» του Φραντς Κάφκα (κριτική) – Μια σημαντική έκδοση με τα μέχρι πρότινος άγνωστα σχέδιά του

«Τα σχέδια» του Φραντς Κάφκα (κριτική) – Μια σημαντική έκδοση με τα μέχρι πρότινος άγνωστα σχέδιά του

Για το βιβλίο «Σχέδια» του Φραντς Κάφκα [Franz Kafka] (μτφρ. Μαρία Μπεζαντάκου, Σοφία Χρυσαφοπούλου, εκδ. Οξύ).

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Φιγούρες αιωρούμενες, ρευστές, δίχως χαρακτηριστικά στα πρόσωπα, άμορφες, σχεδόν μη α...

«Κινηματογραφικοί στοχασμοί» του Κουέντιν Ταραντίνο (κριτική) – Οι ταινίες που σημάδεψαν τον πιο αιρετικό σκηνοθέτη των καιρών μας

«Κινηματογραφικοί στοχασμοί» του Κουέντιν Ταραντίνο (κριτική) – Οι ταινίες που σημάδεψαν τον πιο αιρετικό σκηνοθέτη των καιρών μας

Για το βιβλίο του Κουέντιν Ταραντίνο [Quentin Tarantino] «Κινηματογραφικοί στοχασμοί» (μτφρ. Άρης Σφακιανάκης – Ηρώ Σκάρου, εκδ. Ελληνικά Γράμματα). Κεντρική εικόνα: © Wikipedia. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Οι «κακ...

«Τι φοβάται το Ισραήλ από την Παλαιστίνη» του Ράτζα Σεχάντε (κριτική) – Μερικές νηφάλιες σκέψεις για το πώς φτάσαμε εδώ

«Τι φοβάται το Ισραήλ από την Παλαιστίνη» του Ράτζα Σεχάντε (κριτική) – Μερικές νηφάλιες σκέψεις για το πώς φτάσαμε εδώ

Για το βιβλίο του Ράτζα Σεχάντε [Raja Shehadeh] «Τι φοβάται το Ισραήλ από την Παλαιστίνη;» (μτφρ. Στέφανος Καβαλλιεράκης, εκδ. Μεταίχμιο).

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Οκτώ μήνες αφότου ξεκίνησε ο καταστροφικός και αδιέξ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Ο Γιώργος Αρβανίτης μάς συστήθηκε πρόσφατα με το μυθιστόρημα «Ταξίδι στον πράσινο ήλιο – Η πιο βλαχομπαρόκ χρεοκοπία που έγινε ποτέ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Book Press

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέα...

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

«Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχόμαστε τις εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και τη διδασκαλία τουλάχιστον δύο ολόκληρων λογοτεχνικών έργων, από τη νέα σχολική χρονιά», σημειώνουν συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι, με αφορμή πρόσφατες εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ.

Επιμέλεια: Book Press...

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ