sacred-india

Του Γιώργου Βέη

Ταξιδιωτικές αποστάξεις υψηλής ποιότητος

«Ο Παράδεισος μέσα μας;» είπε ο Σαλιμουλάχ και σήκωσε τα φρύδια του. «Όχι, όχι, πρόκειται για συναισθηματικά λόγια – ένα όνειρο μόνο[…] Ο Παράδεισος είναι έξω, ένας φυσικός χώρος στους ουρανούς, που τον δημιούργησε ο Θεός για τον λαό του[…] Θα υπάρχουν μαξιλάρια για να ξαπλώσεις, ποτάμια από γάλα και μέλι, δροσερό και καθαρό νερό πηγής». (Από το βιβλίο, σ. 197)

Η έλλειψη ομοιοτήτων, αντιστοιχιών, ή κοινών παρονομαστών, που θα μπορούσαν να διερμηνεύσουν σ' έναν έστω βαθμό την ινδική ιδιοπροσωπία, σε αντιπαραβολή με τα δυτικοευρωπαϊκά πρότυπα, καθιστά την όποια προσέγγιση εκ προοιμίου εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, αλλά και προβληματική, αν όχι τραυματική.

Άλλωστε, όπως μας δίδαξε ο Fernand Braudel στη θεμελιώδη του Γραμματική των πολιτισμών (εκδόσεις «Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης»), μολονότι ο ινδουισμός στη μεσαιωνική Ινδία είναι εξίσου σημαντικός με τον χριστιανισμό στον δικό μας δυτικό Μεσαίωνα, η Ινδία δεν μοιάζει και πολύ με την Ευρώπη, ούτε με τη μεροβιγγιανή, ούτε με την καρολιγγιανή ούτε καν με τη φεουδαρχική. Οι εξόφθαλμες διαφορές και οι υφέρπουσες τυχόν ομοιότητες με τους γειτονικούς και μη λαούς καθιστούν το εγχείρημα της διερεύνησης της ιδιοπροσωπίας της Ινδίας εξαιρετικά συναρπαστικό.

Ο ρηξικέλευθος Γουίλιαμ Νταλρίμπλ (βλ. επίσης το βιβλίο του Στα βήματα του Μάρκο Πόλο, εκδόσεις «Πατάκη» και το άρτια συγκερασμένο Ταξίδι στη σκιά του Βυζαντίου, «Ωκεανίδα») έρχεται λοιπόν κι αυτός με τη σειρά του αντιμέτωπος με το εννοιολογικό χάος από την πρώτη στιγμή. Βεβαίως προηγήθηκαν άλλοι, οι οποίοι του δείχνουν με σύνεση τον στοχαστικό δρόμο της ακώλυτης πρόσληψης των μηνυμάτων αυτής της αχανούς ετερότητας. Περίπου πενήντα χρόνια μάς χωρίζουν, φέρ΄ ειπείν, από τότε που ταξίδεψε στη γενέθλια γη του ινδουισμού ο σκηνοθέτης του Θεωρήματος, ο ακαταπόνητος Πιερ Πάολο Παζολίνι, μαζί με τους ιδεώδεις συντρόφους μιας ζωής, τον Αλμπέρτο Μοράβια και την Έλσα Μοράντε. Με τη βεβαιότητα ότι η Ινδία, ως ιδιότυπο κράμα πολιτιστικών - θρησκευτικών προσαρμογών ελάχιστα διαφοροποιείται από αιώνα σε αιώνα, η επικολυρική μαρτυρία του Παζολίνι, υπό τον τίτλο Το άρωμα της Ινδίας (εκδόσεις «Άγρα») διατηρεί αμείωτο το σφρίγος της πρώτης γραφής των εκπλήξεων. Μαζί μάλιστα με το εμβληματικό  Ένας βάρβαρος στην Ασία, του Ανρί Μισώ (εκδόσεις «Printa») και το περιώνυμο Φως της Ινδίας, του Οκτάβιο Πας (εκδόσεις «Κέδρος»), ο οποίος υπηρέτησε για αρκετό χρονικό διάστημα στο Νέο Δελχί ως πρέσβης του Μεξικού, το Άρωμα της Ινδίας συνιστά πρώτης τάξεως οδηγό ενός υπερευαίσθητου δέκτη για την αντιφατική, αχανή αυτή χώρα, η οποία έχει ήδη αρχίσει να συνειδητοποιεί ότι η πολιτισμική της κληρονομιά ορθώνει μπροστά της ένα τεράστιο εμπόδιο, ικανό να την εγκιβωτίσει αναπότρεπτα στο παρελθόν της, ενώ ο υπόλοιπος κόσμος θα βιώνει κατ' αντιδιαστολή το μέλλον του.

indiaΟ  ταλαντούχος, πολυβραβευμένος Γουίλιαμ Νταλρίμπλ αντιλαμβάνεται σε βάθος την κρισιμότητα μιας εμπεριστατωμένης μαρτυρίας περί την Ινδία. Γι' αυτό και δεν υποκύπτει, ως άκρως υποψιασμένος ταξιδιογράφος, στον πειρασμό να προβεί σε βάναυσες, ηχηρές υπεραπλουστεύσεις, ή, όπως συμβαίνει συνήθως με τους βιαστικούς ψευδοσυγγραφείς και αφελείς τουρίστες, σε εξαγωγές αυταρχικών, διαστρεβλωτικών πορισμάτων, τα οποία θα αδικούσαν κατάφωρα μιαν αρχαιότατη φυλή, η οποία πολλαπλώς και διιστορικά μας ενδιαφέρει. Μεταξύ προόδου και μυστικισμού, μεταξύ προκλητικής ευμάρειας και απίστευτης εξαθλίωσης, μεταξύ μιας κυριολεκτικά απίστευτης ομορφιάς και μιας ασχήμιας, η οποία ίσως να ξεπερνάει τα όρια του ανθρώπινου μέτρου, σύμφωνα με τους δυτικοευρωπαϊκούς δείκτες, η Ινδία εξακολουθεί να ορίζεται ως η κατ' εξοχήν χώρα των κορυφαίων αντιθέσεων. Για τις ανάγκες της εποπτικής στιγμής διακρίνω το εξής χαρακτηριστικό γνώρισμα: «Υπάρχουν μέχρι και Ινδοί που αυνανίζονται σκεπτόμενοι τον Θεό. Διατείνονται ότι θα ήταν πολύ πιο κακό να κάνουν έρωτα με μια γυναίκα[...], γιατί αυτό σε εξατομικεύει υπερβολικά και δεν αφήνει να περάσεις από την ιδέα του έρωτα στην ιδέα του Όλου». (βλ. Ανρί Μισώ, Ένας βάρβαρος στην Ασία). Παραπάνω από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι συνυπάρχουν καθημερινά και διαρκώς, μαζί με τους θεούς και δαίμονές τους, πορτρέτα των οποίων υπομνηματίζει με υποδειγματική σαφήνεια ο πολύτροπος Γουίλιαμ Νταλρίμπλ. Οι εννέα ιστορίες, «με καθεμία [...] να εκπροσωπεί μια διαφορετική μορφή αφοσίωσης ή ένα διαφορετικό θρησκευτικό μονοπάτι», συναποτελούν κατ΄ ουσίαν ολοκληρωμένα  χρονικά ζωής, ολοκληρωμένες εκδοχές  ινδικής πατριδογνωσίας, σαφώς διεξοδικής, αποδεικτικής και απολύτως χρηστικής. Πτυχές, απόκρυφες και μη, της ινδικής ενδοχώρας, εκτίθενται με παρρησία. Το γεγονός προβάλλεται πολυπρισματικά. Οι γωνίες λήψης αποδομούν στερεότυπα των πεπλανημένων «παρατηρητών».

Κοντολογίς, ο συγγραφέας λειτουργεί εδώ ως εκλεπτυσμένος βιογράφος, ως έμπειρος ταξινόμος σημαδιακών φαινομένων. Συγκρατώ  βεβαίως ότι, διαπιστώνοντας εν τέλει κι αυτός το αλλοπρόσαλλο, το παράλογο, το αδιανόητο, να μετατρέπεται διαδοχικά σε κανόνα συμπεριφοράς, σε κώδικα βίου, ακόμη και σε οικονομικό-πολιτικό ιδεολόγημα, αφήνει διακριτικά στον αναγνώστη το πλεονέκτημα της τελικής – αν βεβαίως μπορεί να υπάρξει υπάρχει -κρίσης. Ο  Γουίλιαμ Νταλρίμπλ ξέρει πότε οφείλει να  αποσυρθεί από τη σκηνή, έχοντας ήδη προνοήσει στο μεταξύ να καταστούμε συνειδητοί μέτοχοί της. Έτσι, π. χ, η μοιραία μοτοσικλέτα Enfield Bullet, η οποία σαν τα δικά μας ιερά εικονίσματα, αναδεικνύεται σε όλως αναβαθμισμένο σύμβολο πίστης και ιερό γονιμότητος, καθίσταται εν τέλει και  τρόπαιο ανάγνωσης. Η παρέλαση των ειδώλων συνεχίζεται με τον απρόβλεπτο, εξαιρετικά μορφωμένο Ατζάι Κουμάρ Τζα, ο οποίος τα τελευταία χρόνια, αντί για τον συνήθη ρουχισμό της κάστας του, επιλέγει ως αποκλειστική ενδυμασία τη στάχτη. Δηλαδή τη συμβολική μαρτυρία της φώτισης. Περιορίζομαι, κατ΄ οικονομία, σε δύο μόνο στιγμιότυπα κειμενικής δράσης, αφήνοντας τα υπόλοιπα επτά σ΄ εσάς. Θα σας μείνουν, στοιχηματίζω, αλησμόνητα.

Gouiliam_Ntalrimpl_Ieri_IndiaΓουίλιαμ Νταλρίμπλ
Ιερή Ινδία. Εννιά
Ζωές, Εννιά Ιστορίες
Μετάφραση:  Γιώργος Καλαμαντής
Εκδόσεις  «Μεταίχμιο», σ. 367

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Αναζητώντας την Άνδρο: Κείμενα και εικόνες από τη Συλλογή Ευστάθιου Ι. Φινόπουλου

Αναζητώντας την Άνδρο: Κείμενα και εικόνες από τη Συλλογή Ευστάθιου Ι. Φινόπουλου

Για την έκδοση «Αναζητώντας την Άνδρο: Κείμενα και εικόνες 15ου – 19ου αι. από τη Συλλογή Ευστάθιου Ι. Φινόπουλου» (εκδ. Μουσείο Μπενάκη και Καΐρειος Βιβλιοθήκη). 

Της Ιφιγένειας Μποτουροπούλου

Πριν από λίγες ημέρες έλαβα μια έκδοση του Μουσε...

Τα νόστιμα σπιτικά φαγητά της οικογένειας ή αν η μαμά ήταν βίγκαν

Τα νόστιμα σπιτικά φαγητά της οικογένειας ή αν η μαμά ήταν βίγκαν

Κρατώντας στα χέρια το βιβλίο «Τα Νόστιμα – Σπιτικά Φαγητά της Οικογένειας» (εκδ. Mind Power) που συνυπογράφουν οι Όλγα Γ. Γεριτσίδου και Τάνυα-Μαρία Γεριτσίδου αρκεί η προσεκτική ανάγνωση του λιτού και καλοσχεδιασμένου εξωφύλλου του για να μπούμε στο νόημα. Δεν είναι άλλο ένα βιβλίο συνταγών βγαλμένων από την «κουζ...

Οι κρυμμένες ιστορίες πίσω από τα τραγούδια και τα μουσικά γεγονότα, του Τάσου Βαφειάδη

Οι κρυμμένες ιστορίες πίσω από τα τραγούδια και τα μουσικά γεγονότα, του Τάσου Βαφειάδη

Για τα βιβλία του Τάσου Βαφειάδη «Οι κρυμμένες ιστορίες πίσω από τα τραγούδια – 101+1 πραγματικές αφηγήσεις για ό,τι δεν διακρίνεται με την ακρόαση» (εκδ. Ζήτη) και «Ιστορίες από τη μουσική πλευρά της ζωής, 102+2 αφηγήσεις για τραγούδια, άλμπουμ, συναυλίες και μουσικά γεγονότα από το 1893 ως σήμερα» (εκδ. Ζήτη)...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Δε μ’ αρέσει η βροχή, της Τασούλας Τσιλιμένη (κριτική)

Δε μ’ αρέσει η βροχή, της Τασούλας Τσιλιμένη (κριτική)

Για το εικονογραφημένο βιβλίο της Τασούλας Τσιλιμένη «Δε μ’ αρέσει η βροχή!» (εικονογράφηση Βασίλης Παπατσαρούχας, εκδ. Διάπλους).

Του Ανδρέα Καρακίτσιου

Η Τασούλα Τσιλιμένη είναι καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, όπου διδάσκει τις κλασικές θεματι...

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Στην Λουΐζα Παπαλοΐζου για το μυθιστόρημά της «Το Βουνί» (εκδ. Το Ροδακιό) και τον Ρήσο Χαρίση για την ποιητική συλλογή του «Θάλασσα εσωτερικού χώρου» (εκδ. Κίχλη) απονέμονται τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου για την βιβλιοπαραγωγή του 2020. Όλα τα βραβεία σε όλες τις κατηγορίες.

Επιμέλεια: Book...

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Επιβιβαζόμαστε με τον Lasha Bugadze στο «Λογοτεχνία Εξπρές». Μια συζήτηση με τον Γεωργιανό συγγραφέα με αφορμή την πρώτη έκδοση βιβλίου του στα ελληνικά.

Της Αγγελικής Δημοπούλου

Τι νομίζετε ότι μπορεί να συμβεί όταν Γερμανοί συγκεντρώνουν 100 αλλόγλωσ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη βιογραφία της Simone de Beauvoir «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), της Kate Kirkpatrick που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τη...

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ