baladeur

Για το βιβλίο της Ευαγγελίας Δαμουλή «Αρσανάδες και αρχονταρίκια», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Γρηγόρη. Στην κεντρική εικόνα, έργο του Τιμ Βάινερ.

Γράφει η Ιφιγένεια Μποτουροπούλου

Πριν λίγο καιρό κυκλοφόρησε το βιβλίο της Αρσανάδες και αρχονταρίκια από τις εκδόσεις Γρηγόρη, της κ. Ευαγγελίας Δαμουλή. Το βιβλίο εστιάζει στους ταξιδιώτες και περιηγητές στο Άγιο Όρος, έναν τόπο με εντελώς γεωπολιτική ιδιαιτερότητα που δεν έχει πάψει να συγκεντρώνει το ενδιαφέρον τόσο των ερευνητών όσο και όλων όσων το επισκέφθηκαν και συνεχίζουν να το επισκέπτονται ανά τους αιώνες. Ας ξεκινήσω πρώτα με ένα σχόλιο για τον τίτλο που τόσο εύστοχα έδωσε η συγγραφέας και που σηματοδοτεί την ουσία της ιδέας αυτής της μελέτης και έχει άμεση σχέση με το περιεχόμενο, γιατί οι Αρσανάδες και τα αρχονταρίκια ήταν και είναι οι τόποι υποδοχής των περιηγητών-επισκεπτών του Αγίου Όρους.

Ο Ταρσανάς ή Αρσανάς, σύμφωνα με πληροφορίες που δίνει το Ναυτικό Μουσείο Καβάλας, είναι δημώδης όρος της κοινής ναυτικής γλώσσας βυζαντινο-τουρκικής προέλευσης. Μια άλλη εκδοχή θέλει τη λέξη να προέρχεται από το αραβικό dar as-sina a, δηλαδή «οίκος του επαγγέλματος»ˑ μέσω Σικελίας σε διάφορες γλώσσες έγινε tarzana και στα ελληνικά ταρσανάς. Η λέξη πέρασε στην ελληνική από τη βενετσιάνικη διάλεκτο, όπου arsenale σημαίνει σταθμός πλοίων. Με τον όρο αυτό νοούνται κυρίως μικρές ναυπηγικές μονάδες και νεώρια στα οποία ανελκύονται μικρά σκάφη συνήθως αλιευτικά και λέμβοι. Χαρακτηριστικοί είναι οι μικροί "αρσανάδες" που υπάρχουν στο Άγιο Όρος όπου φυλάσσονται οι λέμβοι των παράλιων Μονών, και που αποτελούν τα σημεία προσέγγισης από θαλάσσης σ΄ αυτές (κοινώς: σκάλες).

Γενικά, ο Αρσανάς είναι το παράκτιο κτιριακό συγκρότημα που καλύπτει τις λειτουργίες της διά θαλάσσης διακινήσεως ειδών και προσώπων της μονής. Έτσι το συγκρότημα περιλαμβάνει καραβοστάσιο, αποθηκευτικούς χώρους και χώρους κατοικίας, οργανωμένους με την οχυρωματική λογική που επέβαλλε η ανασφάλεια των παλαιοτέρων εποχών. Το καραβοστάσιο συνίσταται σε έναν επιμήκη χώρο με μεγάλη τοξωτή είσοδο, που διανοίγεται πάντοτε στην στενή πλευρά του προς τη θάλασσα, έτσι ώστε να είναι ευχερής, μέσω σκάρας, η ανέλκυση ή καθέλκυση των πλοιαρίων προς και από το εσωτερικό του. Πάνω από το καραβοστάσιο υψώνεται οχυρός πύργος, που περιλαμβάνει, κατά τα γνωστά, οχυρωματικές εγκαταστάσεις, χώρους κατοικίας, παρεκκλήσι, και αποθηκευτικούς χώρους. Αρχαιότερος από τους αρσανάδες του Αγίου Όρους είναι ο αρσανάς της Μ. Βατοπεδίου (1496). Το μεγαλύτερο όμως ενδιαφέρον παρουσιάζει ο αρσανάς της μονής Ιβήρων (1625) με τον επιβλητικό πύργο του.

Το Αρχονταρίκι από την άλλη, είναι μεσαιωνική λέξη, από το ρήμα άρχω της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, από όπου και προκύπτουν οι λέξεις αρχονταρίκι/αρχονταρίκιν <αρχοντάρης < άρχοντας.

«Αρχοντάρης» ονομάζεται ο μοναχός που έχει την ευθύνη της φιλοξενίας ενώ «αρχονταρίκι» είναι ο χώρος υποδοχής και φιλοξενίας προς τον οποίο κατευθύνεται ο ξένος μόλις μπαίνει στη μονή.

«Αρχοντάρης» ονομάζεται ο μοναχός που έχει την ευθύνη της φιλοξενίας ενώ «αρχονταρίκι» είναι ο χώρος υποδοχής και φιλοξενίας προς τον οποίο κατευθύνεται ο ξένος μόλις μπαίνει στη μονή. Το αρχονταρίκι, δηλαδή είδος ξενώνα κατά βάσιν, ανεξάρτητο συγκρότημα χώρων κοντά στην είσοδο της μονής, περιλαμβάνει τα υπνοδωμάτια, τις τουαλέτες, τους νιπτήρες για την καθαριότητα, μια μεγάλη σάλα για την υποδοχή και το κέρασμα των ξένων, μια τραπεζαρία, μια κουζίνα και την κατοικία του αρχοντάρη. Η απόπειρα περιγραφής της λειτουργίας και της τυπολογίας των χώρων αυτών περιορίζεται εκ των πραγμάτων στην περίοδο από τα μέσα του 18ου ως τις αρχές του 20ού αιώνα. Οι διάφοροι συγγραφείς επέλεξαν να παρουσιάσουν το αρχονταρίκι της Μονής Δοχειαρίου λόγω του ενδιαφέροντος που παρουσιάζει το συγκεκριμένο αρχονταρίκι, καθώς αποτελεί διαχρονική εικόνα των οικοδομικών του φάσεων, που ενσωματώνουν αρχιτεκτονικά κατάλοιπα του 18ου αιώνα.

Οι πολυάριθμοι περιηγητές που αναφέρονται στο βιβλίο, δεν παρέλειπαν επομένως, για όλους αυτούς τους λόγους, να σχολιάζουν αυτούς τους χώρους υποδοχής στα μοναστήρια. Εξάλλου η πρώτη εντύπωση για την φιλοξενία έπαιζε καταλυτικό ρόλο για την εικόνα που σχημάτιζαν για την κάθε μονή ξεχωριστά.

Να προσθέσω τώρα κι ένα μικρό σχόλιο για την ονομασία του Άθω που παρουσιάζει επίσης ενδιαφέρον : ο Άθως σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία ήταν ένας από τους Γίγαντες, γιος του Ουρανού και της Γαίας. Κατά τη διάρκεια της Γιγαντομαχίας, δηλαδή της μάχης μεταξύ Θεών και Γιγάντων, που υποκίνησε η Γαία για να εκδικηθεί τον Δία που φυλάκισε τους Τιτάνες, ο Άθως άρπαξε ένα βράχο και το έριξε κατά των Θεών αλλά αυτός έπεσε στην άκρη της Χαλκιδικής και αποτέλεσε την ομώνυμη χερσόνησο, η κορυφή της οποίας έλαβε το όνομά του.

Ας περάσουμε λοιπόν στη συνέχεια στον σχολιασμό του βιβλίου της κ. ΔΑΜΟΥΛΗ.

Είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι το χρονικό πλαίσιο που επέλεξε η συγγραφέας να μελετήσει τις επισκέψεις περιηγητών στην Αθωνική πολιτεία, δηλαδή ο 19ος αιώνας έως σήμερα, παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον δεδομένου ότι είναι μια περίοδος που σημαδεύεται από μεγάλες αναταράξεις και συγκρούσεις που επηρέαζαν σε οικουμενικό επίπεδο τον κόσμο και εξηγούν κατά κάποιο τρόπο την ανάγκη των περιηγητών για έναν τόπο που θα τους απομάκρυνε από την αντάρα της σύγχρονής τους ζωής και θα οδηγούσε τον καθένα ξεχωριστά στην προσωπική του αναζήτηση.

Η συγγραφέας συνέλλεξε μαρτυρίες πολλών κατηγοριών από περιηγητές, επιλεκτικά γαλλόφωνους, και σχολίασε με οξυδέρκεια την κάθε περίπτωση, δηλαδή ποιο ήταν το πολιτιστικό και θρησκευτικό υπόβαθρο καθενός, τι αναζητούσε στον Άθω, τι βρήκε και πως επεξεργάστηκε αυτή την εμπειρία του. Η κ. Δαμουλή παρέδωσε λοιπόν στο αναγνωστικό κοινό έναν τόμο πολύτιμο με αυθεντικές μαρτυρίες που μας δίνουν πληροφορίες στις οποίες διαφορετικά δεν θα είχαμε πρόσβαση, προβάλλοντας συγχρόνως την αξία του περιηγητικού κειμένου, που αποτελεί κατ’ εξοχήν πολιτιστική μαρτυρία της εποχής, ενώ συγχρόνως μας αποκαλύπτει την διαφορετική διαδικασία πρόσληψης του τόπου του Αγίου Όρους από τον κάθε περιηγητή. Οι πηγές από τις οποίες άντλησε το υλικό της, πέρα από τα κείμενα των ταξιδιωτών, παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία καθώς προέρχονται από διάφορα πεδία για τον μοναχισμό, την Ορθοδοξία, την πνευματικότητα γενικότερα. Αυτό της έδωσε την δυνατότητα να προσεγγίσει σε βάθος κάθε περίπτωση ταξιδιώτη και να αναδείξει με τον σχολιασμό της τα ιδιαίτερα στοιχεία εκάστου.

Η σειρά που παρουσιάζονται τα κείμενα δεν έχει να κάνει με την χρονολογική και ιστορική εμβάθυνση, αλλά εστιάζει στην καταγραφή των κειμένων και στη μελέτη της ταξιδιωτικής γραφής, καθώς το ιστορικό γεγονός δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά μόνο το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται το περιηγητικό κείμενο.

Η μελετήτρια διακρίνει πολύ εύστοχα έξι κατηγορίες περιηγητών.

Η μελετήτρια διακρίνει πολύ εύστοχα έξι κατηγορίες περιηγητών: στην πρώτη κατατάσσει τους καθολικούς ιερωμένους και μοναχούς από διάφορα τάγματα που επισκέπτονται τον Άθω αφενός για προσκύνημα αφετέρου για μελέτη των πολύτιμων χειρόγραφων, εικόνων και ιερών βιβλίων που διαθέτει η κάθε μία από τις 20 μονές του Όρους, ενώ ανακαλύπτουν την διαφορετική μοναστική εικόνα που επικρατεί σ’ αυτήν την ιδιαίτερη Αθωνική πολιτεία. Στην δεύτερη κατηγορία εντάσσει τις επιστημονικές αποστολές με αναζητήσεις αρχειακού ενδιαφέροντος, με σημαντικότερες εκείνην που συνόδευε την Γαλλική Στρατιά της Ανατολής το 1917, η οποία φωτογράφισε τα βυζαντινά κειμήλια (εικόνες, τοιχογραφίες και χειρόγραφα των μονών) και εκείνην του Albert Kahn, που έστειλε ομάδα φωτογράφων οι οποίοι απεικόνισαν στιγμιότυπα από την ζωή των μοναχών σε έγχρωμες για πρώτη φορά φωτογραφίες.

Στην τρίτη κατηγορία ανήκουν επισκέπτες που επιζητούσαν το βίωμα του τόπου και ήταν συγγραφείς, καλλιτέχνες, φωτογράφοι όπως ο διάσημος Frederic Boissonas, αλλά και ο μέγας αρχιτέκτονας Le Corbusier, ο οποίος θα επηρεαστεί από την αρχιτεκτονική των μονών. Στην τέταρτη κατηγορία η συγγραφέας εντάσσει περιηγητικά οδοιπορικά ταξιδιωτών που επιζητούν σε προσωπικό επίπεδο να ανακαλύψουν το Άγιο Όρος. Στην κατηγορία αυτή συγκαταλέγονται πολλές σημαντικές και διαφορετικές μορφές συγγραφέων και φιλοσόφων. Στην πέμπτη κατηγορία ανήκουν διπλωμάτες και τέλος στην έκτη εντάσσονται δημοσιογράφοι που συνεχίζουν να συρρέουν ακόμα και σήμερα.

grigori arsanadesΣυνειδητοποιεί λοιπόν ο αναγνώστης αυτής της μελέτης ότι ο Άθως ενσωματώνει πολλαπλές σημασίες και στόχους σε πολλά επίπεδα που οδηγούν με τη σειρά τους σε ζητήματα τόσο της Ορθοδοξίας για την οποία ο ιερός τόπος του Όρους φέρει την τεράστια ευθύνη της διαφύλαξής της, όσο και της φύσης της Ελληνικότητας, γιατί πέρα από την ορθόδοξη θρησκεία, και ο ελληνικός πολιτισμός ως κομμάτι της κληρονομιάς μας είναι για τους παντός είδους δυτικούς αλλά και Έλληνες περιηγητές σημείο αναζήτησης έμπνευσης, αξιών, πνευματικής ανάτασης. Επίσης να σημειώσουμε ότι το «άβατο» αυτού του τόπου που είναι και το μοναδικό, δεν έπαψε να συνομιλεί διαχρονικά με την ίδια την Ιστορία, να συντηρεί μια αστείρευτη ακτινοβολία και να είναι πόλος έλξης.

Συμπερασματικά, θα μπορούσαμε να πούμε ότι μέσα από τις περιηγητικές μαρτυρίες αναδεικνύεται η μεγάλη πρόκληση που αποτελεί διαχρονικά το Άγιο όρος. Είναι ο τόπος στον οποίο ο κάθε περιηγητής ανακαλύπτει ότι στον τρόπο ζωής των μοναχών καταλύονται η καταγωγή, η εθνικότητα, η ιδιότητα καθενός μέσω της ανάγκης για υπέρβαση και επιστροφή στις θρησκευτικές αξίες, ιδιαίτερα στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και στην κρίση ταυτότητας που αυτή προκαλεί. Επομένως, η ταξιδιωτική γραφή αυτού του χρονικού πλαισίου που θέτει η συγγραφέας, διαφέρει ριζικά από εκείνην παλαιοτέρων εποχών που ήταν κατ’ εξοχήν περιγραφική, και άξιζε σήμερα να μελετηθεί ως πεδίο έρευνας, διότι συνδυάζει τον πολιτισμό, την ιστορία αλλά και την λογοτεχνία σε πολλές περιπτώσεις, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση του Γάλλου συγγραφέα Ζακ Λακαριέρ.

Οι Δυτικοί ταξιδιώτες του 19ου αιώνα έως σήμερα προβάλλουν μια γραφή σε προσωπικό ύφος, με φιλοσοφική ή ποιητική διάθεση όπως διαφαίνεται από τις μαρτυρίες που παραθέτει η ερευνήτρια. Αξίζει να επισημάνουμε τέλος, τις πλούσιες πηγές, τα κείμενα και την εν γένει περιηγητική γραμματεία που παρατίθενται σ’ αυτή την μελέτη, και στην οποία ο κάθε αναγνώστης θα βρει πολύ ενδιαφέρουσες πληροφορίες. Δεν θα παραλείψω να επισημάνω επίσης τα πολλά μεταφρασμένα αποσπάσματα από την συγγραφέα που φέρνουν σε άμεση επαφή τον αναγνώστη με τις ιδέες και τα συναισθήματα των γαλλόφωνων ταξιδιωτών, πράγμα πολύ σημαντικό για την κατανόηση τους.

Αξίζουν λοιπόν πολλά συγχαρητήρια στην κυρία Ευαγγελία Δαμουλή που έθεσε στην ευχέρεια του αναγνωστικού κοινού αυτό το βιβλίο με το ιδιαίτερο θέμα.

politeia link more

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μυστική γνώση» του Ανδρέα Κ. Παπανικολάου (κριτική) – Μια επιστημονική προσέγγιση του μυστικισμού

«Μυστική γνώση» του Ανδρέα Κ. Παπανικολάου (κριτική) – Μια επιστημονική προσέγγιση του μυστικισμού

Για το βιβλίο «Μυστική γνώση» του Ανδρέα Κ. Παπανικολάου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Gutenberg. «Μια επιστημονική προσέγγιση του θρησκευτικού, φιλοσοφικού και φαρμακογενούς μυστικισμού». 

Γράφει ο Μύρων Ζαχαράκης

...

«Ενέδρα στο δήμαρχο» του Γιώργου Π. Ιατρού (κριτική) – Μια σύγκρουση στα «χρόνια της απληστίας»

«Ενέδρα στο δήμαρχο» του Γιώργου Π. Ιατρού (κριτική) – Μια σύγκρουση στα «χρόνια της απληστίας»

Για το ιστορικό αφήγημα του Γιώργου Π. Ιατρού «Ενέδρα στο δήμαρχο – Κερατέα-Λαύριο 1865» (εκδ. ΑΩ). Κεντρική εικόνα: Ο αφηγητής της ιστορίας, ο μπάρμπα Γιώργης Ρώμας (1884-1987).

Της Διώνης Δημητριάδου

Μια αφήγηση άγνωστη, δηλαδή αγνοημέ...

«Συζητήσεις με τον Θεό», του Νιλ-Ντόναλντ Γουόλς – Ένας ασυνήθιστος διάλογος

«Συζητήσεις με τον Θεό», του Νιλ-Ντόναλντ Γουόλς – Ένας ασυνήθιστος διάλογος

Για το βιβλίο «Συζητήσεις με τον Θεό – Ένας ασυνήθιστος διάλογος» του Neale Donald Walsch (μτφρ. Πηνελόπη Τριάδα, εκδ. Πεδίο)

Της Κατερίνας Σιδέρη

Το εν λόγω βιβλίο, το δεύτερο από την τριλογία του συγγραφέα Neale Donald Walsch, έρχεται και επιχειρεί ν...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Η ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού, Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης, στήνει νέο ΕΚΕΒΙ ερήμην εκδοτών και συγγραφέων. Τα σωματεία των εκδοτών καταγγέλλουν ότι δεν υπήρξε καμία ανταπόκριση στα αιτήματά τους για συνάντηση και ζητούν από το υπουργείο, την ύστατη ώρα, να κληθούν για να συνεργαστούν. Φωτογραφία: Το κτίριο που...

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

Για την ποιητική και φωτογραφική συλλογή του Γιώργου Ν. Θεοχάρη «Αστικά βήματα» (εκδ. ΑΩ). Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία του Thorsten Koch.

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Αναπαράσταση συναισθημάτων με λόγο και ε...

«Διάλογοι με την αρχαιότητα»: Μία εκδήλωση για τη βία, τον έρωτα και τα παράδοξα στον ελληνορωμαϊκό κόσμο

«Διάλογοι με την αρχαιότητα»: Μία εκδήλωση για τη βία, τον έρωτα και τα παράδοξα στον ελληνορωμαϊκό κόσμο

Οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης σας προσκαλούν στην εκδήλωση «Βία, έρωτας και παράδοξα στον ελληνικό και ρωμαϊκό κόσμο. Αναγνώσεις από τους πρόσφατους τόμους της σειράς Διάλογοι με την αρχαιότητα».

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ