Αναζητώντας την Άνδρο: Κείμενα και εικόνες από τη Συλλογή Ευστάθιου Ι. Φινόπουλου

Πριν από λίγες ημέρες έλαβα μια έκδοση του Μουσείου Μπενάκη σε συνεργασία με την Καΐρειο Βιβλιοθήκη της Άνδρου και χάρηκα πολύ, γιατί είδα ότι ολοκληρώθηκε ένα έργο που απαίτησε πολλά χρόνια προετοιμασίας. Και δικαίως. Πρόκειται για μια έκδοση «που ενσαρκώνει το όραμα και την επιθυμία του συλλέκτη Στάθη Φινόπουλου» με τη συνδρομή του Δημήτρη Ι. Πολέμη, όπως επισημαίνει στην εισαγωγή της η επιστημονική επιμελήτρια της έκδοσης κα. Μαρία Γιουρούκου, που επωμίστηκε επί σειρά ετών τον συντονισμό ενός πολύπλευρου και πολύπλοκου έργου. Η έκδοση αυτή των 471 σελίδων είναι μια ανθολογία κειμένων για την Άνδρο με εικονογραφικά τεκμήρια πέντε αιώνων που μαγεύουν τον αναγνώστη και εκπλήσσουν τον ερευνητή, καθώς αποτελεί εφαλτήριο για νέες αναζητήσεις.

Ένα επιστημονικό έργο που προβάλλει άγνωστες πτυχές της ιστορίας του νησιού με εμπεριστατωμένα λήμματα ελληνικά ή μεταφρασμένα από άλλες γλώσσες τα περισσότερα, με ορισμένες χειρόγραφες πηγές που παρουσιάζονται για πρώτη φορά, λήμματα που συνδυάζουν αφηγήσεις περιηγητών, διπλωματών, αρχαιοδιφών και ιεραποστόλων...

Χάρις στη σύμπνοια πολλών επιστημόνων (παλαιογράφων, αρχαιολόγων, χαρτογράφων, μεταφραστών, βιβλιοθηκονόμων, ιστορικών, φιλολόγων) και συνεργατών τους αλλά κυρίως στην άοκνη προσπάθειά τους, παρουσιάζεται σήμερα ένα επιστημονικό έργο που προβάλλει άγνωστες πτυχές της ιστορίας του νησιού με εμπεριστατωμένα λήμματα ελληνικά ή μεταφρασμένα από άλλες γλώσσες τα περισσότερα, με ορισμένες χειρόγραφες πηγές που παρουσιάζονται για πρώτη φορά, λήμματα που συνδυάζουν αφηγήσεις περιηγητών, διπλωματών, αρχαιοδιφών και ιεραποστόλωνˑ χάρτες, χαρακτικά, πορτολάνοι και επιστημονικά άρθρα συμπληρώνουν θεαματικά την εικόνα της Άνδρου με πολύτιμες και εντυπωσιακές πληροφορίες. Επιπλέον, τα εργοβιογραφικά σημειώματα στην αρχή των λημμάτων παρέχουν ουσιαστικές πληροφορίες για τους περιηγητές και τους χαρτογράφους, δίνοντας έτσι το στίγμα μιας ολοκληρωμένης έρευνας.

Με αφετηρία το έργο του ευγενούς Cristoforo Buondelmonti από τη Φλωρεντία, ο οποίος ταξιδεύει στις αρχές του 15ου αι., μέχρι τις αρχές του 20ού αι. και τη μελέτη του Ρουμάνου αρχαιολόγου Τeofil Sauciuc-Saveanu, γινόμαστε κοινωνοί κειμένων πολύ σημαντικών για την ιστορία, τη γεωγραφική θέση και τον ρόλο της Άνδρου. Ο αναγνώστης διατρέχει τις σελίδες του βιβλίου και γοητεύεται από το υλικό, μεγάλο μέρος του οποίου μεταφράστηκε στα ελληνικά αποκλειστικά για την έκδοση, και από τις εικόνες, χειρόγραφες και έντυπες, και διαφωτίζεται με άγνωστες λεπτομέρειες για το νησί: ιστορία και μύθος, πειρατές και κατακτητές, δοξασίες και αρχαιολογικές ανασκαφές, καθημερινή ζωή, ενδυμασίες, εμπόριο, εκπαίδευση, η εμβληματική μορφή του Θεόφιλου Καΐρη και οι μεθοδευμένες κινήσεις των ιεραποστόλων, αλλά και η ασφαλής ναυσιπλοΐα γύρω από την Άνδρο είναι μερικά μόνο από τα θέματα που αναδύονται.

Στο «Παράρτημα-Βιβλιοφιλικά» παρουσιάζονται σημειώματα του συλλέκτη Στάθη Φινόπουλου, σχετικά με την ποικιλία των χαρακτικών και των εκδόσεων, ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της συλλογής του. Ακολουθεί μια αξιολογότατη «Ενδεικτική Βιβλιογραφία» που αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για τη συνέχιση των ερευνών στα θέματα του περιηγητισμού και της χαρτογραφίας γενικότεραˑ στη συνέχεια παρατίθεται πίνακας όλων των εικόνων που περιέχονται στην έκδοση, και τέλος Ευρετήριο επικεντρωμένο στην Άνδρο και στα λήμματα της έκδοσης.

Κλείνοντας, ας σημειώσουμε, εκτός από τη μεγάλη επιστημονική προσφορά του βιβλίου, την εξαιρετική εκδοτική εμφάνιση του έργου, σε ό,τι αφορά στην αναπαραγωγή του εικονιστικού υλικού που πλαισιώνει τα κείμενα.

* Η ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ΜΠΟΤΟΥΡΟΠΟΥΛΟΥ είναι Καθηγήτρια της Ιστορίας του Γαλλικού Πολιτισµού και μεταφράστρια.