oneiro_grafis

Του Γιώργου Χαντζή

Mια καινοτόμος εκδοχή διαλόγου που καταλήγει σε μονοφωνικό λόγο εγκαινιάζεται στο βιβλίο των Χάρη Βλαβιανού και Χρήστου Χρυσόπουλου «Το διπλό όνειρο της γραφής». Το σύνθετο αλλά δομημένο οικοδόμημα (στο πρότυπο της αριθμητικής διάκρισης και εμβάθυνσης των ζητημάτων κατά το «Tractatus» του Wittgenstein) δημιουργεί τη συνθήκη των πολλαπλών αλλά, ίσως, όχι άπειρων αναγνώσεών του. Το θέμα του

είναι η ίδια η λογοτεχνία και τα διασταυρούμενα μονοπάτια που τη διατρέχουν: η φαινομενολογία της γραφής, οι λειτουργίες της λογοτεχνικής γλώσσας, οι συνθήκες του νοήματος, οι βλέψεις των συγγραφέων, η σχέση πραγματικότητας και κειμένου. Με άλλα λόγια, η συγκίνηση, η μεγαλοφυΐα, οι ιστορίες, τα επιτεύγματα και οι απάτες, αλλά και οι αλήθειες της γραφής. Οι χρήσεις τις οποίες το ίδιο το βιβλίο ενθαρρύνει τον κάθε αναγνώστη να  υιοθετήσει είναι πολλές. Να μερικές! 

 

διπλό όνειρο της γραφής

(Α) Τοποθέτηση στο πεδίο της Αισθητικής Φιλοσοφίας,  (Κ) Κριτική προέκταση, (Π) Απόκριση με ποίηση!

(Από τη συλλογή: Γιώργος Χαντζής, «Μπέλλα Μπουμ», Μελάνι, φθινόπωρο 2010) 

2.1.2. [...] Η εμβέλεια της γλώσσας (ή μάλλον της λογοτεχνίας) συνεπάγεται απαραιτήτως την απόδοση  κάποιου νοήματος, ακόμα και αν αυτό ανάγεται σ' ένα σόφισμα.

(Π) «Για να ’χει κάτι νόημα, κάτι άλλο δεν πρέπει να έχει καθόλου / και γι’ αυτό δεν είμαστε καθόλου σίγουροι, μα σερί!// Εκτός αν η γάτα είναι και ζωντανή και νεκρή».

2.2. Η ρήση του Ντεριντά [«Δεν ήθελα να πω αυτό»] μοιάζει να υποδηλώνει ότι ο συγγραφέας επινοεί κάθε φορά την πραγματικότητα εκείνη που επικυρώνει τους ισχυρισμούς του.

(Α) Το ζήτημα ευρύτερα είναι ποιος νομιμοποιείται να έχει τα ηνία του νοήματος. Σύμφωνα με τους στοχαστές της πραγματιστικής αισθητικής, αυτοί μπορεί να είναι: α. η κοινότητα των κριτικών (Στάνλεϊ Φις), β. ο συγγραφέας (Κναπ & Μίκαελ) ή γ. ο αναγνώστης (Ρόρτι, Σούστερμαν).

 

20.2.2. «Η αλήθεια δεν ανακαλύπτεται, αλλά επινοείται». (Νίτσε)

(Α) Όποιος αποδέχεται αυτή την κρίσιμη ρήση μπορεί να αποδεχθεί και τη «μόνη ελπίδα που μας έχει απομείνει», την Ποίηση, ως γλώσσα της μεταφοράς της δημιουργίας, έναντι της Επιστήμης και της Φιλοσοφίας, ως γλωσσών των μεταφορών της ανακάλυψης. Όμως, πάλι τι είναι ποίηση και τι είναι μεταφορά;

20.2.3. Επομένως, δεν υπάρχει σταθερή σχέση «βάθους-επιφανείας» η οποία επιτρέπει στον κρυμμένο «πυρήνα» της αλήθειας ν' αποκαλυφθεί αρχαιολογικά, μέσω των κατάλληλων εργαλείων ανασκαφής.

24.2. [...] Αν οφείλει κάτι [ο συγγραφέας] είναι να φέρει στο φως ό,τι βρίσκεται θαμμένο κάτω από στρώματα λέξεων. Να φέρει στην επιφάνεια το βάθος.

(A) Στο πεδίο της πραγματιστικής αισθητικής ο Σούστερμαν προβαίνει σε διάκριση της σχέσης «βάθους-επιφανείας» για την οντολογία του κειμένου και για την πρόσληψή του.  Είναι άλλο αν το κείμενο per se διαθέτει βάθος και άλλο αν διακρίνουμε βάθος κατά την πρόσληψή του. Εκεί ο Σούστερμαν διακρίνει μια αρχική αδιαμεσολάβητη (εντούτοις ευφυή και σκόπιμη) φάση  και μια ύστερη ερμηνευτική, συνειδητή επεξεργασία των δεδομένων του: μάλλον δεν ισχύει ότι «όλα είναι ερμηνεία», αλλά ούτε  ότι «όλα είναι όπως τα πρωτονιώσεις».

 

20.2.9. [...] Μόνο αν τεντώσουμε στα άκρα τα γλωσσικά παιχνίδια και σεβαστούμε την ετερογένειά τους, θα διασώσουμε τη δυνατότητα της σκέψης. [...]

(Κ) Αυτή μοιάζει η πραγματιστική διάσταση (ή μοίρα;) της λογοτεχίας. Ένα είδος μαστίγιου στον πισινό μας καθώς τρέχουμε πίσω από τα καρότα-νοήματα, με τα σάλια μας να παραβγαίνουν μαζί τους. Προσπαθώ να ακούσω οποιοδήποτε/οποιονδήποτε λέει ότι έτσι είναι ο κόσμος (μου), τρέφοντας βαθιά την ανάγκη να το/τον πιστέψω.

 

25.1. Διαβάζουμε: «Αν η ποίηση σπάσει το συμβόλαιό της με την Αλήθεια, έχει αποτύχει».

(Π) «Η αλήθεια: μια λέξη με νόημα μη-νόημα για όσους την καθοδηγούν».

25.1.1. Η άποψη αυτή είναι μάλλον προβληματική, διότι η «αλήθεια» δεν είναι κάτι απόλυτο ως προς το οποίο συμφωνούν όλα τα μέλη της λογοτεχνικής κοινότητας.

(Α) Τα περισσότερα μέλη της λογοτεχνικής κοινότητας θα μπορούσαν να αποδεχθούν ότι η αλήθεια δεν είναι πράγμα ή ορθή πρόταση. Βρίσκεται πλησίον μίας «αίσθησης». Η αλήθεια κάποτε μετατρέπεται σε πάθος, από το οποίο ελάχιστοι καταφέρνουν να ξεφύγουν.

 

       

 

Πέρα από τα κουτάκια, κάποιος αναγιγνώσκει ένα απολαυστικό (ενιαίο) υβριδικό έργο, αρκεί να ρυθμίσει την εστίαση του βλέμματός του.

 

Το διπλό όνειρο της γραφής
Χάρης Βλαβιανός, Χρήστος Χρυσόπουλος
Πατάκης 2010
ΣΕΛ. 207, ΤΙΜΗ €10,50

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τα σχέδια» του Φραντς Κάφκα (κριτική) – Μια σημαντική έκδοση με τα μέχρι πρότινος άγνωστα σχέδιά του

«Τα σχέδια» του Φραντς Κάφκα (κριτική) – Μια σημαντική έκδοση με τα μέχρι πρότινος άγνωστα σχέδιά του

Για το βιβλίο «Σχέδια» του Φραντς Κάφκα [Franz Kafka] (μτφρ. Μαρία Μπεζαντάκου, Σοφία Χρυσαφοπούλου, εκδ. Οξύ).

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Φιγούρες αιωρούμενες, ρευστές, δίχως χαρακτηριστικά στα πρόσωπα, άμορφες, σχεδόν μη α...

«Κινηματογραφικοί στοχασμοί» του Κουέντιν Ταραντίνο (κριτική) – Οι ταινίες που σημάδεψαν τον πιο αιρετικό σκηνοθέτη των καιρών μας

«Κινηματογραφικοί στοχασμοί» του Κουέντιν Ταραντίνο (κριτική) – Οι ταινίες που σημάδεψαν τον πιο αιρετικό σκηνοθέτη των καιρών μας

Για το βιβλίο του Κουέντιν Ταραντίνο [Quentin Tarantino] «Κινηματογραφικοί στοχασμοί» (μτφρ. Άρης Σφακιανάκης – Ηρώ Σκάρου, εκδ. Ελληνικά Γράμματα). Κεντρική εικόνα: © Wikipedia. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Οι «κακ...

«Τι φοβάται το Ισραήλ από την Παλαιστίνη» του Ράτζα Σεχάντε (κριτική) – Μερικές νηφάλιες σκέψεις για το πώς φτάσαμε εδώ

«Τι φοβάται το Ισραήλ από την Παλαιστίνη» του Ράτζα Σεχάντε (κριτική) – Μερικές νηφάλιες σκέψεις για το πώς φτάσαμε εδώ

Για το βιβλίο του Ράτζα Σεχάντε [Raja Shehadeh] «Τι φοβάται το Ισραήλ από την Παλαιστίνη;» (μτφρ. Στέφανος Καβαλλιεράκης, εκδ. Μεταίχμιο).

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Οκτώ μήνες αφότου ξεκίνησε ο καταστροφικός και αδιέξ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Ο Γιώργος Αρβανίτης μάς συστήθηκε πρόσφατα με το μυθιστόρημα «Ταξίδι στον πράσινο ήλιο – Η πιο βλαχομπαρόκ χρεοκοπία που έγινε ποτέ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Book Press

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέα...

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

«Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχόμαστε τις εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και τη διδασκαλία τουλάχιστον δύο ολόκληρων λογοτεχνικών έργων, από τη νέα σχολική χρονιά», σημειώνουν συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι, με αφορμή πρόσφατες εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ.

Επιμέλεια: Book Press...

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ