oneiro_grafis

Του Γιώργου Χαντζή

Mια καινοτόμος εκδοχή διαλόγου που καταλήγει σε μονοφωνικό λόγο εγκαινιάζεται στο βιβλίο των Χάρη Βλαβιανού και Χρήστου Χρυσόπουλου «Το διπλό όνειρο της γραφής». Το σύνθετο αλλά δομημένο οικοδόμημα (στο πρότυπο της αριθμητικής διάκρισης και εμβάθυνσης των ζητημάτων κατά το «Tractatus» του Wittgenstein) δημιουργεί τη συνθήκη των πολλαπλών αλλά, ίσως, όχι άπειρων αναγνώσεών του. Το θέμα του

είναι η ίδια η λογοτεχνία και τα διασταυρούμενα μονοπάτια που τη διατρέχουν: η φαινομενολογία της γραφής, οι λειτουργίες της λογοτεχνικής γλώσσας, οι συνθήκες του νοήματος, οι βλέψεις των συγγραφέων, η σχέση πραγματικότητας και κειμένου. Με άλλα λόγια, η συγκίνηση, η μεγαλοφυΐα, οι ιστορίες, τα επιτεύγματα και οι απάτες, αλλά και οι αλήθειες της γραφής. Οι χρήσεις τις οποίες το ίδιο το βιβλίο ενθαρρύνει τον κάθε αναγνώστη να  υιοθετήσει είναι πολλές. Να μερικές! 

 

διπλό όνειρο της γραφής

(Α) Τοποθέτηση στο πεδίο της Αισθητικής Φιλοσοφίας,  (Κ) Κριτική προέκταση, (Π) Απόκριση με ποίηση!

(Από τη συλλογή: Γιώργος Χαντζής, «Μπέλλα Μπουμ», Μελάνι, φθινόπωρο 2010) 

2.1.2. [...] Η εμβέλεια της γλώσσας (ή μάλλον της λογοτεχνίας) συνεπάγεται απαραιτήτως την απόδοση  κάποιου νοήματος, ακόμα και αν αυτό ανάγεται σ' ένα σόφισμα.

(Π) «Για να ’χει κάτι νόημα, κάτι άλλο δεν πρέπει να έχει καθόλου / και γι’ αυτό δεν είμαστε καθόλου σίγουροι, μα σερί!// Εκτός αν η γάτα είναι και ζωντανή και νεκρή».

2.2. Η ρήση του Ντεριντά [«Δεν ήθελα να πω αυτό»] μοιάζει να υποδηλώνει ότι ο συγγραφέας επινοεί κάθε φορά την πραγματικότητα εκείνη που επικυρώνει τους ισχυρισμούς του.

(Α) Το ζήτημα ευρύτερα είναι ποιος νομιμοποιείται να έχει τα ηνία του νοήματος. Σύμφωνα με τους στοχαστές της πραγματιστικής αισθητικής, αυτοί μπορεί να είναι: α. η κοινότητα των κριτικών (Στάνλεϊ Φις), β. ο συγγραφέας (Κναπ & Μίκαελ) ή γ. ο αναγνώστης (Ρόρτι, Σούστερμαν).

 

20.2.2. «Η αλήθεια δεν ανακαλύπτεται, αλλά επινοείται». (Νίτσε)

(Α) Όποιος αποδέχεται αυτή την κρίσιμη ρήση μπορεί να αποδεχθεί και τη «μόνη ελπίδα που μας έχει απομείνει», την Ποίηση, ως γλώσσα της μεταφοράς της δημιουργίας, έναντι της Επιστήμης και της Φιλοσοφίας, ως γλωσσών των μεταφορών της ανακάλυψης. Όμως, πάλι τι είναι ποίηση και τι είναι μεταφορά;

20.2.3. Επομένως, δεν υπάρχει σταθερή σχέση «βάθους-επιφανείας» η οποία επιτρέπει στον κρυμμένο «πυρήνα» της αλήθειας ν' αποκαλυφθεί αρχαιολογικά, μέσω των κατάλληλων εργαλείων ανασκαφής.

24.2. [...] Αν οφείλει κάτι [ο συγγραφέας] είναι να φέρει στο φως ό,τι βρίσκεται θαμμένο κάτω από στρώματα λέξεων. Να φέρει στην επιφάνεια το βάθος.

(A) Στο πεδίο της πραγματιστικής αισθητικής ο Σούστερμαν προβαίνει σε διάκριση της σχέσης «βάθους-επιφανείας» για την οντολογία του κειμένου και για την πρόσληψή του.  Είναι άλλο αν το κείμενο per se διαθέτει βάθος και άλλο αν διακρίνουμε βάθος κατά την πρόσληψή του. Εκεί ο Σούστερμαν διακρίνει μια αρχική αδιαμεσολάβητη (εντούτοις ευφυή και σκόπιμη) φάση  και μια ύστερη ερμηνευτική, συνειδητή επεξεργασία των δεδομένων του: μάλλον δεν ισχύει ότι «όλα είναι ερμηνεία», αλλά ούτε  ότι «όλα είναι όπως τα πρωτονιώσεις».

 

20.2.9. [...] Μόνο αν τεντώσουμε στα άκρα τα γλωσσικά παιχνίδια και σεβαστούμε την ετερογένειά τους, θα διασώσουμε τη δυνατότητα της σκέψης. [...]

(Κ) Αυτή μοιάζει η πραγματιστική διάσταση (ή μοίρα;) της λογοτεχίας. Ένα είδος μαστίγιου στον πισινό μας καθώς τρέχουμε πίσω από τα καρότα-νοήματα, με τα σάλια μας να παραβγαίνουν μαζί τους. Προσπαθώ να ακούσω οποιοδήποτε/οποιονδήποτε λέει ότι έτσι είναι ο κόσμος (μου), τρέφοντας βαθιά την ανάγκη να το/τον πιστέψω.

 

25.1. Διαβάζουμε: «Αν η ποίηση σπάσει το συμβόλαιό της με την Αλήθεια, έχει αποτύχει».

(Π) «Η αλήθεια: μια λέξη με νόημα μη-νόημα για όσους την καθοδηγούν».

25.1.1. Η άποψη αυτή είναι μάλλον προβληματική, διότι η «αλήθεια» δεν είναι κάτι απόλυτο ως προς το οποίο συμφωνούν όλα τα μέλη της λογοτεχνικής κοινότητας.

(Α) Τα περισσότερα μέλη της λογοτεχνικής κοινότητας θα μπορούσαν να αποδεχθούν ότι η αλήθεια δεν είναι πράγμα ή ορθή πρόταση. Βρίσκεται πλησίον μίας «αίσθησης». Η αλήθεια κάποτε μετατρέπεται σε πάθος, από το οποίο ελάχιστοι καταφέρνουν να ξεφύγουν.

 

       

 

Πέρα από τα κουτάκια, κάποιος αναγιγνώσκει ένα απολαυστικό (ενιαίο) υβριδικό έργο, αρκεί να ρυθμίσει την εστίαση του βλέμματός του.

 

Το διπλό όνειρο της γραφής
Χάρης Βλαβιανός, Χρήστος Χρυσόπουλος
Πατάκης 2010
ΣΕΛ. 207, ΤΙΜΗ €10,50

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Για την ποιητική γραφή» του Γιώργου Βέη (κριτική)

«Για την ποιητική γραφή» του Γιώργου Βέη (κριτική)

Για τον τόμο του Γιώργου Βέη με δοκίμια ποιητικής και κείμενα για την ποίηση «Για την ποιητική γραφή – Δοκιμίων σύνοψις» (εκδ. Ύψιλον).

Του Χρίστου Λάνδρου

Σχεδόν όλοι οι ποιητές επιχειρούν να δώσουν έναν ορισμό ποίησης ή να εξηγήσουν τον δικό τους δρό...

«Σκακιστικές Ολυμπιάδες στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου και μετά» των Λ. Ζαχείλα & Κ. Κέφαλου

«Σκακιστικές Ολυμπιάδες στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου και μετά» των Λ. Ζαχείλα & Κ. Κέφαλου

Για το βιβλίο των Λουκά Ζαχείλα και Κοσμά Κέφαλου «Σκακιστικές Ολυμπιάδες στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου και μετά (1950-2000) – Ο συναρπαστικός κόσμος του σκακιού μέσα από την κορυφαία διεθνή διοργάνωση» (εκδ. Σοφία). Κεντρική εικόνα: Ο αμερικανός Reshevsky απέναντι στον γιουγκοσλάβο Gligorić, ο ο...

«Ομηρικές εκλογές» του Βασίλη Μπουκουβάλα (κριτική)

«Ομηρικές εκλογές» του Βασίλη Μπουκουβάλα (κριτική)

Για το βιβλίο του Βασίλη Μπουκουβάλα «Ομηρικές εκλογές» (εκδ. Το Ροδακιό). Κεντρική εικόνα: Σχέδιο του ζωγράφου Κώστα Παπατριανταφυλλόπουλου.

Της Μαρίας Μαυρικάκη

«Δοκιμαστικές μεταγραφές» αποκαλεί ο ίδιος ο συγγραφέας στον πρόλογό του την κο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση της Φοίβης Γιαννίση «Θέτις και Αηδών – Χιμαιρικό ποίημα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή ...

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Μια συζήτηση με την Αλεξάνδρα Δεληγιώργη με αφορμή την επανακυκλοφορία του βιβλίου της «Το κόκκινο της φωτιάς – Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας» (εκδ. Αρμός).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας», είναι ο υπότιτλος του βιβλ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ