oneiro_grafis

Του Γιώργου Χαντζή

Mια καινοτόμος εκδοχή διαλόγου που καταλήγει σε μονοφωνικό λόγο εγκαινιάζεται στο βιβλίο των Χάρη Βλαβιανού και Χρήστου Χρυσόπουλου «Το διπλό όνειρο της γραφής». Το σύνθετο αλλά δομημένο οικοδόμημα (στο πρότυπο της αριθμητικής διάκρισης και εμβάθυνσης των ζητημάτων κατά το «Tractatus» του Wittgenstein) δημιουργεί τη συνθήκη των πολλαπλών αλλά, ίσως, όχι άπειρων αναγνώσεών του. Το θέμα του

είναι η ίδια η λογοτεχνία και τα διασταυρούμενα μονοπάτια που τη διατρέχουν: η φαινομενολογία της γραφής, οι λειτουργίες της λογοτεχνικής γλώσσας, οι συνθήκες του νοήματος, οι βλέψεις των συγγραφέων, η σχέση πραγματικότητας και κειμένου. Με άλλα λόγια, η συγκίνηση, η μεγαλοφυΐα, οι ιστορίες, τα επιτεύγματα και οι απάτες, αλλά και οι αλήθειες της γραφής. Οι χρήσεις τις οποίες το ίδιο το βιβλίο ενθαρρύνει τον κάθε αναγνώστη να  υιοθετήσει είναι πολλές. Να μερικές! 

 

διπλό όνειρο της γραφής

(Α) Τοποθέτηση στο πεδίο της Αισθητικής Φιλοσοφίας,  (Κ) Κριτική προέκταση, (Π) Απόκριση με ποίηση!

(Από τη συλλογή: Γιώργος Χαντζής, «Μπέλλα Μπουμ», Μελάνι, φθινόπωρο 2010) 

2.1.2. [...] Η εμβέλεια της γλώσσας (ή μάλλον της λογοτεχνίας) συνεπάγεται απαραιτήτως την απόδοση  κάποιου νοήματος, ακόμα και αν αυτό ανάγεται σ' ένα σόφισμα.

(Π) «Για να ’χει κάτι νόημα, κάτι άλλο δεν πρέπει να έχει καθόλου / και γι’ αυτό δεν είμαστε καθόλου σίγουροι, μα σερί!// Εκτός αν η γάτα είναι και ζωντανή και νεκρή».

2.2. Η ρήση του Ντεριντά [«Δεν ήθελα να πω αυτό»] μοιάζει να υποδηλώνει ότι ο συγγραφέας επινοεί κάθε φορά την πραγματικότητα εκείνη που επικυρώνει τους ισχυρισμούς του.

(Α) Το ζήτημα ευρύτερα είναι ποιος νομιμοποιείται να έχει τα ηνία του νοήματος. Σύμφωνα με τους στοχαστές της πραγματιστικής αισθητικής, αυτοί μπορεί να είναι: α. η κοινότητα των κριτικών (Στάνλεϊ Φις), β. ο συγγραφέας (Κναπ & Μίκαελ) ή γ. ο αναγνώστης (Ρόρτι, Σούστερμαν).

 

20.2.2. «Η αλήθεια δεν ανακαλύπτεται, αλλά επινοείται». (Νίτσε)

(Α) Όποιος αποδέχεται αυτή την κρίσιμη ρήση μπορεί να αποδεχθεί και τη «μόνη ελπίδα που μας έχει απομείνει», την Ποίηση, ως γλώσσα της μεταφοράς της δημιουργίας, έναντι της Επιστήμης και της Φιλοσοφίας, ως γλωσσών των μεταφορών της ανακάλυψης. Όμως, πάλι τι είναι ποίηση και τι είναι μεταφορά;

20.2.3. Επομένως, δεν υπάρχει σταθερή σχέση «βάθους-επιφανείας» η οποία επιτρέπει στον κρυμμένο «πυρήνα» της αλήθειας ν' αποκαλυφθεί αρχαιολογικά, μέσω των κατάλληλων εργαλείων ανασκαφής.

24.2. [...] Αν οφείλει κάτι [ο συγγραφέας] είναι να φέρει στο φως ό,τι βρίσκεται θαμμένο κάτω από στρώματα λέξεων. Να φέρει στην επιφάνεια το βάθος.

(A) Στο πεδίο της πραγματιστικής αισθητικής ο Σούστερμαν προβαίνει σε διάκριση της σχέσης «βάθους-επιφανείας» για την οντολογία του κειμένου και για την πρόσληψή του.  Είναι άλλο αν το κείμενο per se διαθέτει βάθος και άλλο αν διακρίνουμε βάθος κατά την πρόσληψή του. Εκεί ο Σούστερμαν διακρίνει μια αρχική αδιαμεσολάβητη (εντούτοις ευφυή και σκόπιμη) φάση  και μια ύστερη ερμηνευτική, συνειδητή επεξεργασία των δεδομένων του: μάλλον δεν ισχύει ότι «όλα είναι ερμηνεία», αλλά ούτε  ότι «όλα είναι όπως τα πρωτονιώσεις».

 

20.2.9. [...] Μόνο αν τεντώσουμε στα άκρα τα γλωσσικά παιχνίδια και σεβαστούμε την ετερογένειά τους, θα διασώσουμε τη δυνατότητα της σκέψης. [...]

(Κ) Αυτή μοιάζει η πραγματιστική διάσταση (ή μοίρα;) της λογοτεχίας. Ένα είδος μαστίγιου στον πισινό μας καθώς τρέχουμε πίσω από τα καρότα-νοήματα, με τα σάλια μας να παραβγαίνουν μαζί τους. Προσπαθώ να ακούσω οποιοδήποτε/οποιονδήποτε λέει ότι έτσι είναι ο κόσμος (μου), τρέφοντας βαθιά την ανάγκη να το/τον πιστέψω.

 

25.1. Διαβάζουμε: «Αν η ποίηση σπάσει το συμβόλαιό της με την Αλήθεια, έχει αποτύχει».

(Π) «Η αλήθεια: μια λέξη με νόημα μη-νόημα για όσους την καθοδηγούν».

25.1.1. Η άποψη αυτή είναι μάλλον προβληματική, διότι η «αλήθεια» δεν είναι κάτι απόλυτο ως προς το οποίο συμφωνούν όλα τα μέλη της λογοτεχνικής κοινότητας.

(Α) Τα περισσότερα μέλη της λογοτεχνικής κοινότητας θα μπορούσαν να αποδεχθούν ότι η αλήθεια δεν είναι πράγμα ή ορθή πρόταση. Βρίσκεται πλησίον μίας «αίσθησης». Η αλήθεια κάποτε μετατρέπεται σε πάθος, από το οποίο ελάχιστοι καταφέρνουν να ξεφύγουν.

 

       

 

Πέρα από τα κουτάκια, κάποιος αναγιγνώσκει ένα απολαυστικό (ενιαίο) υβριδικό έργο, αρκεί να ρυθμίσει την εστίαση του βλέμματός του.

 

Το διπλό όνειρο της γραφής
Χάρης Βλαβιανός, Χρήστος Χρυσόπουλος
Πατάκης 2010
ΣΕΛ. 207, ΤΙΜΗ €10,50

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Αναζητώντας την Άνδρο: Κείμενα και εικόνες από τη Συλλογή Ευστάθιου Ι. Φινόπουλου

Αναζητώντας την Άνδρο: Κείμενα και εικόνες από τη Συλλογή Ευστάθιου Ι. Φινόπουλου

Για την έκδοση «Αναζητώντας την Άνδρο: Κείμενα και εικόνες 15ου – 19ου αι. από τη Συλλογή Ευστάθιου Ι. Φινόπουλου» (εκδ. Μουσείο Μπενάκη και Καΐρειος Βιβλιοθήκη). 

Της Ιφιγένειας Μποτουροπούλου

Πριν από λίγες ημέρες έλαβα μια έκδοση του Μουσε...

Τα νόστιμα σπιτικά φαγητά της οικογένειας ή αν η μαμά ήταν βίγκαν

Τα νόστιμα σπιτικά φαγητά της οικογένειας ή αν η μαμά ήταν βίγκαν

Κρατώντας στα χέρια το βιβλίο «Τα Νόστιμα – Σπιτικά Φαγητά της Οικογένειας» (εκδ. Mind Power) που συνυπογράφουν οι Όλγα Γ. Γεριτσίδου και Τάνυα-Μαρία Γεριτσίδου αρκεί η προσεκτική ανάγνωση του λιτού και καλοσχεδιασμένου εξωφύλλου του για να μπούμε στο νόημα. Δεν είναι άλλο ένα βιβλίο συνταγών βγαλμένων από την «κουζ...

Οι κρυμμένες ιστορίες πίσω από τα τραγούδια και τα μουσικά γεγονότα, του Τάσου Βαφειάδη

Οι κρυμμένες ιστορίες πίσω από τα τραγούδια και τα μουσικά γεγονότα, του Τάσου Βαφειάδη

Για τα βιβλία του Τάσου Βαφειάδη «Οι κρυμμένες ιστορίες πίσω από τα τραγούδια – 101+1 πραγματικές αφηγήσεις για ό,τι δεν διακρίνεται με την ακρόαση» (εκδ. Ζήτη) και «Ιστορίες από τη μουσική πλευρά της ζωής, 102+2 αφηγήσεις για τραγούδια, άλμπουμ, συναυλίες και μουσικά γεγονότα από το 1893 ως σήμερα» (εκδ. Ζήτη)...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

ΙΝSEQS: Μάθημα μπαλέτου με noise-punk συνθέσεις στην καλύτερη παράσταση χορού φέτος

ΙΝSEQS: Μάθημα μπαλέτου με noise-punk συνθέσεις στην καλύτερη παράσταση χορού φέτος

Για την παράσταση «ΙΝSEQS» σε χορογραφία του Δημήτρη Μυτιληναίου, η οποία παρουσιάστηκε στον πρώην εκθεσιακό χώρο αυτοκινήτων της Φίατ, στο Κουκάκι.

Του Νίκου Ξένιου

Οι σωματικές αναπαραστάσεις που επιδιώκει το μπαλέτο είναι πολύ συγκεκριμένες. Η ...

«Έλγκαρ», του Αχιλλέα Κυριακίδη (κριτική)

«Έλγκαρ», του Αχιλλέα Κυριακίδη (κριτική)

Για το βιβλίο του Αχιλλέα Κυριακίδη «Έλγκαρ» (εκδ. Πατάκη).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Πιστός όπως πάντα στη μικρή φόρμα σε κάθε έκφανση της δημιουργίας του, ο Αχιλλέας Κυριακίδης προσδιορίζει, στη νέα του συλλογή, ειδολογικά τα κείμενά του με όρους μουσι...

«Οι κεφαλές του Κέρβερου», της Φράνσις Στίβενς – Παλπ πρωτοπορία και επιστημονική φαντασία

«Οι κεφαλές του Κέρβερου», της Φράνσις Στίβενς – Παλπ πρωτοπορία και επιστημονική φαντασία

Για το μυθιστόρημα «Οι κεφαλές του Κέρβερου» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος) της Φράνσις Στίβενς που κυκλοφορεία από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος. Στην κεντρική φωτογραφία, η συγγραφέας.

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Γεννημένη το 1884, ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Bill Bryson «Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο» (μτφρ. Κωστής Πανσέληνος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡ...

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Eugen Ruge «Ξενοδοχείο Metropol» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Συζήτηση στον πέμπτο όροφο

...
«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Charlie Jane Anders «Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν» (μτφρ. Πόλυ Μοσχοπούλου), το οποίο κυκλοφορεί στις 30 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Φουρφούρι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το Δέντρο δεν μιλούσε. ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Η επιδημία του AIDS επηρεάζει με πολλούς τρόπους τη ζωή χιλιάδων οροθετικών στη χώρα μας ενώ οι νέες μολύνσεις κάθε χρόνο είναι εκατοντάδες. Το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθιέρωσε την 1η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS. Προσεγγίζουμε το θέμα με οδηγούς δύο καλά βιβλία, πολύ διακριτά μεταξύ τους...

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Καθώς η χρονική απόσταση που μας χωρίζει από την εξέγερση του Πολυτεχνείου πλησιάζει τον μισό αιώνα, τίθεται το ερώτημα πώς να μιλήσουμε στα σημερινά παιδιά για ένα από τα κομβικότερα γεγονότα της σύγχρονης Ιστορίας της Ελλάδας που για τα ίδια δεν είναι παρά μια αργία μεταξύ 28ης Οκτωβρίου και Χριστουγέννων.

...
11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ