oneiro_grafis

Του Γιώργου Χαντζή

Mια καινοτόμος εκδοχή διαλόγου που καταλήγει σε μονοφωνικό λόγο εγκαινιάζεται στο βιβλίο των Χάρη Βλαβιανού και Χρήστου Χρυσόπουλου «Το διπλό όνειρο της γραφής». Το σύνθετο αλλά δομημένο οικοδόμημα (στο πρότυπο της αριθμητικής διάκρισης και εμβάθυνσης των ζητημάτων κατά το «Tractatus» του Wittgenstein) δημιουργεί τη συνθήκη των πολλαπλών αλλά, ίσως, όχι άπειρων αναγνώσεών του. Το θέμα του

είναι η ίδια η λογοτεχνία και τα διασταυρούμενα μονοπάτια που τη διατρέχουν: η φαινομενολογία της γραφής, οι λειτουργίες της λογοτεχνικής γλώσσας, οι συνθήκες του νοήματος, οι βλέψεις των συγγραφέων, η σχέση πραγματικότητας και κειμένου. Με άλλα λόγια, η συγκίνηση, η μεγαλοφυΐα, οι ιστορίες, τα επιτεύγματα και οι απάτες, αλλά και οι αλήθειες της γραφής. Οι χρήσεις τις οποίες το ίδιο το βιβλίο ενθαρρύνει τον κάθε αναγνώστη να  υιοθετήσει είναι πολλές. Να μερικές! 

 

διπλό όνειρο της γραφής

(Α) Τοποθέτηση στο πεδίο της Αισθητικής Φιλοσοφίας,  (Κ) Κριτική προέκταση, (Π) Απόκριση με ποίηση!

(Από τη συλλογή: Γιώργος Χαντζής, «Μπέλλα Μπουμ», Μελάνι, φθινόπωρο 2010) 

2.1.2. [...] Η εμβέλεια της γλώσσας (ή μάλλον της λογοτεχνίας) συνεπάγεται απαραιτήτως την απόδοση  κάποιου νοήματος, ακόμα και αν αυτό ανάγεται σ' ένα σόφισμα.

(Π) «Για να ’χει κάτι νόημα, κάτι άλλο δεν πρέπει να έχει καθόλου / και γι’ αυτό δεν είμαστε καθόλου σίγουροι, μα σερί!// Εκτός αν η γάτα είναι και ζωντανή και νεκρή».

2.2. Η ρήση του Ντεριντά [«Δεν ήθελα να πω αυτό»] μοιάζει να υποδηλώνει ότι ο συγγραφέας επινοεί κάθε φορά την πραγματικότητα εκείνη που επικυρώνει τους ισχυρισμούς του.

(Α) Το ζήτημα ευρύτερα είναι ποιος νομιμοποιείται να έχει τα ηνία του νοήματος. Σύμφωνα με τους στοχαστές της πραγματιστικής αισθητικής, αυτοί μπορεί να είναι: α. η κοινότητα των κριτικών (Στάνλεϊ Φις), β. ο συγγραφέας (Κναπ & Μίκαελ) ή γ. ο αναγνώστης (Ρόρτι, Σούστερμαν).

 

20.2.2. «Η αλήθεια δεν ανακαλύπτεται, αλλά επινοείται». (Νίτσε)

(Α) Όποιος αποδέχεται αυτή την κρίσιμη ρήση μπορεί να αποδεχθεί και τη «μόνη ελπίδα που μας έχει απομείνει», την Ποίηση, ως γλώσσα της μεταφοράς της δημιουργίας, έναντι της Επιστήμης και της Φιλοσοφίας, ως γλωσσών των μεταφορών της ανακάλυψης. Όμως, πάλι τι είναι ποίηση και τι είναι μεταφορά;

20.2.3. Επομένως, δεν υπάρχει σταθερή σχέση «βάθους-επιφανείας» η οποία επιτρέπει στον κρυμμένο «πυρήνα» της αλήθειας ν' αποκαλυφθεί αρχαιολογικά, μέσω των κατάλληλων εργαλείων ανασκαφής.

24.2. [...] Αν οφείλει κάτι [ο συγγραφέας] είναι να φέρει στο φως ό,τι βρίσκεται θαμμένο κάτω από στρώματα λέξεων. Να φέρει στην επιφάνεια το βάθος.

(A) Στο πεδίο της πραγματιστικής αισθητικής ο Σούστερμαν προβαίνει σε διάκριση της σχέσης «βάθους-επιφανείας» για την οντολογία του κειμένου και για την πρόσληψή του.  Είναι άλλο αν το κείμενο per se διαθέτει βάθος και άλλο αν διακρίνουμε βάθος κατά την πρόσληψή του. Εκεί ο Σούστερμαν διακρίνει μια αρχική αδιαμεσολάβητη (εντούτοις ευφυή και σκόπιμη) φάση  και μια ύστερη ερμηνευτική, συνειδητή επεξεργασία των δεδομένων του: μάλλον δεν ισχύει ότι «όλα είναι ερμηνεία», αλλά ούτε  ότι «όλα είναι όπως τα πρωτονιώσεις».

 

20.2.9. [...] Μόνο αν τεντώσουμε στα άκρα τα γλωσσικά παιχνίδια και σεβαστούμε την ετερογένειά τους, θα διασώσουμε τη δυνατότητα της σκέψης. [...]

(Κ) Αυτή μοιάζει η πραγματιστική διάσταση (ή μοίρα;) της λογοτεχίας. Ένα είδος μαστίγιου στον πισινό μας καθώς τρέχουμε πίσω από τα καρότα-νοήματα, με τα σάλια μας να παραβγαίνουν μαζί τους. Προσπαθώ να ακούσω οποιοδήποτε/οποιονδήποτε λέει ότι έτσι είναι ο κόσμος (μου), τρέφοντας βαθιά την ανάγκη να το/τον πιστέψω.

 

25.1. Διαβάζουμε: «Αν η ποίηση σπάσει το συμβόλαιό της με την Αλήθεια, έχει αποτύχει».

(Π) «Η αλήθεια: μια λέξη με νόημα μη-νόημα για όσους την καθοδηγούν».

25.1.1. Η άποψη αυτή είναι μάλλον προβληματική, διότι η «αλήθεια» δεν είναι κάτι απόλυτο ως προς το οποίο συμφωνούν όλα τα μέλη της λογοτεχνικής κοινότητας.

(Α) Τα περισσότερα μέλη της λογοτεχνικής κοινότητας θα μπορούσαν να αποδεχθούν ότι η αλήθεια δεν είναι πράγμα ή ορθή πρόταση. Βρίσκεται πλησίον μίας «αίσθησης». Η αλήθεια κάποτε μετατρέπεται σε πάθος, από το οποίο ελάχιστοι καταφέρνουν να ξεφύγουν.

 

       

 

Πέρα από τα κουτάκια, κάποιος αναγιγνώσκει ένα απολαυστικό (ενιαίο) υβριδικό έργο, αρκεί να ρυθμίσει την εστίαση του βλέμματός του.

 

Το διπλό όνειρο της γραφής
Χάρης Βλαβιανός, Χρήστος Χρυσόπουλος
Πατάκης 2010
ΣΕΛ. 207, ΤΙΜΗ €10,50

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ενέδρα στο δήμαρχο» του Γιώργου Π. Ιατρού (κριτική) – Μια σύγκρουση στα «χρόνια της απληστίας»

«Ενέδρα στο δήμαρχο» του Γιώργου Π. Ιατρού (κριτική) – Μια σύγκρουση στα «χρόνια της απληστίας»

Για το ιστορικό αφήγημα του Γιώργου Π. Ιατρού «Ενέδρα στο δήμαρχο – Κερατέα-Λαύριο 1865» (εκδ. ΑΩ). Κεντρική εικόνα: Ο αφηγητής της ιστορίας, ο μπάρμπα Γιώργης Ρώμας (1884-1987).

Της Διώνης Δημητριάδου

Μια αφήγηση άγνωστη, δηλαδή αγνοημέ...

«Συζητήσεις με τον Θεό», του Νιλ-Ντόναλντ Γουόλς – Ένας ασυνήθιστος διάλογος

«Συζητήσεις με τον Θεό», του Νιλ-Ντόναλντ Γουόλς – Ένας ασυνήθιστος διάλογος

Για το βιβλίο «Συζητήσεις με τον Θεό – Ένας ασυνήθιστος διάλογος» του Neale Donald Walsch (μτφρ. Πηνελόπη Τριάδα, εκδ. Πεδίο)

Της Κατερίνας Σιδέρη

Το εν λόγω βιβλίο, το δεύτερο από την τριλογία του συγγραφέα Neale Donald Walsch, έρχεται και επιχειρεί ν...

«Για την ποιητική γραφή» του Γιώργου Βέη (κριτική)

«Για την ποιητική γραφή» του Γιώργου Βέη (κριτική)

Για τον τόμο του Γιώργου Βέη με δοκίμια ποιητικής και κείμενα για την ποίηση «Για την ποιητική γραφή – Δοκιμίων σύνοψις» (εκδ. Ύψιλον).

Του Χρίστου Λάνδρου

Σχεδόν όλοι οι ποιητές επιχειρούν να δώσουν έναν ορισμό ποίησης ή να εξηγήσουν τον δικό τους δρό...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Athena: Η νέα εντυπωσιακή ταινία του Ρομέν Γαβράς

Athena: Η νέα εντυπωσιακή ταινία του Ρομέν Γαβράς

Ο Ρομέν Γαβράς (Romain Gavras) άνοιξε δια της παρουσίας του το χειμερινό πρόγραμμα της Στέγης Ιδρύματος Ωνάση με προβολή της τρίτης του ταινίας Αthena, που ξεκίνησε -επίσης χθες- να προβάλλεται σε συνδρομητικό κανάλι.

Του Νίκου Ξένιου

Στα ίχνη του ...

Εθνικά Βραβεία Λογοτεχνίας ΗΠΑ: Ανακοινώθηκαν οι υποψηφιότητες

Εθνικά Βραβεία Λογοτεχνίας ΗΠΑ: Ανακοινώθηκαν οι υποψηφιότητες

Εντύπωση προκαλεί το γεγονός πως οκτώ στους δέκα υποψηφίους για το βραβείο καλύτερου λογοτεχνικού έργου στις φετινές υποψηφιότητες για τα Εθνικά Βραβεία Λογοτεχνίας των ΗΠΑ, είναι πρωτοεμφανιζόμενοι συγγραφείς.

Επιμέλεια: Book Press

...
Πέθανε η Χίλαρι Μαντέλ, συγγραφέας των δύο Μπούκερ και των εκατομμυρίων πωλήσεων

Πέθανε η Χίλαρι Μαντέλ, συγγραφέας των δύο Μπούκερ και των εκατομμυρίων πωλήσεων

Σε ηλικία 70 ετών πέθανε η δύο φορές βραβευμένη με Booker Βρετανή συγγραφέας Χίλαρι Μαντέλ (Hilary Mantel).

Επιμέλεια: Book Press

Βραβευμένη με Μπούκερ για το πρώτο μέρος της τριλογίας της Wolf Hall, η ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ