baladeur

Για το αυτοβιογραφικό βιβλίο της Λιν Ούλμαν [Linn Ullmann] «Ανησυχία» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου, εκδ. Μεταίχμιο). Στην κεντρική εικόνα, ο Ίνγκμαρ Μπέργκμαν με την κόρη του Λιν Ούλμαν στα γυρίσματα της ταινίας «Autumn Sonata» (1978). 

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Όλα ξεκινούν και τελειώνουν σε ένα σουηδικό νησί, το περίφημο Φάρο, που οι Σουηδοί προφέρουν πιο κοντά στο Φόρο, κι αποτέλεσε τον προνομιακό τόπο όπου ο Μπέργκμαν έζησε, γύρισε αρκετές από τις ταινίες του, κι άφησε την τελευταία του πνοή, στα ογδόντα εννέα του χρόνια.

Εκεί γυρίστηκε και η εμβληματική Περσόνα, το 1965, με πρωταγωνίστριες την Μπίμπι Άντερσον και τη Λιβ Ούλμαν. Μερικούς μήνες μετά το τέλος των γυρισμάτων, η Λιβ Ούλμαν έφερε στον κόσμο... ένα κοριτσάκι.

Η αριθμητική του πατέρα δεν λέει όλη την αλήθεια

Πώς είναι να είσαι το ένατο παιδί ενός διάσημου σκηνοθέτη που είναι δοσμένος ψυχή τε και σώματι στη δουλειά του; Και το μοναδικό μιας διάσημης ηθοποιού που αλλάζει διαρκώς κατοικία, μπέιμπι σίτερ κι εραστές; Η απάντηση σε αυτό το σύνθετο ερώτημα είναι, τρόπον τινά, τούτο το βιβλίο.

«Ο πατέρας μου έχει τέσσερα σπίτια, δύο αυτοκίνητα, πέντε συζύγους, μία πισίνα, εννέα παιδιά κι έναν κινηματογράφο», λέει σε κάποιο σημείο η αφηγήτρια. «Ο πατέρας μου είχε εννέα παιδιά με έξι γυναίκες», συμπληρώνει κάπου αλλού.

Η αριθμητική του πατέρα, ωστόσο, δεν λέει όλη την αλήθεια. Οι αγωνίες που τροφοδοτούνται από μια ασταθή και συναισθηματικά ανώριμη μητέρα είναι εξίσου έντονες, καμιά φορά τρομακτικές.

Αυστηρά και ακατανόητα τελετουργικά

Η συγγραφέας επιλέγει να απαλείψει από το βιβλίο της όλα τα ονόματα, τουλάχιστον για τους πρωταγωνιστές του τριγώνου. Εκείνη είναι η Μητέρα, εκείνος ο Πατέρας, αυτή το Κοριτσάκι. 

Τον Πατέρα τον βλέπει μονάχα μερικές μέρες, τα καλοκαίρια που κι εκείνος αποσύρεται στο αγαπημένο του νησί. Οι επαφές τους κανοναρχούνται από αυστηρά και ακατανόητα τελετουργικά. Ο Πατέρας είναι αυστηρός, απόμακρος, μανιακός με την ακρίβεια και τη συνέπεια.

Η παιδική ηλικία γίνεται συνώνυμο αυτής της αγωνίας.

Έχουν όμως και τις δικές τους στιγμές: Μια από αυτές, να παρακολουθούν καθημερινά μια ταινία, στον αχυρώνα που ο Πατέρας έχει μετατρέψει σε αίθουσα προβολής. 

Όλον τον υπόλοιπο χρόνο, η μητέρα απουσιάζει διαρκώς και για μεγάλα διαστήματα. Οι απουσίες της προκαλούν φοβίες και πανικό στο Κοριτσάκι, που μεγαλώνει με δύο Σουηδέζες μπέιμπι σίτερ και πολλά αγχωτικά υπεραστικά τηλεφωνήματα. Η παιδική ηλικία γίνεται συνώνυμο αυτής της αγωνίας.

Είναι ζωντανή; Γιατί δεν μου τηλεφωνεί; 

Οι συνομιλίες που έγιναν βιβλίο

Πολλά χρόνια μετά, όταν ο Πατέρας είναι στα τελευταία του, αποφασίζουν να γράψουν μαζί ένα βιβλίο. Ξεκινούν ένα πρόγραμμα τακτικών συναντήσεων, αλλά είναι πια πολύ αργά. Οι συνομιλίες γίνονται, καταγράφονται, αλλά πλέον ο Πατέρας είναι φάντασμα του εαυτού του. Ξεχνάει, μπερδεύει την πραγματικότητα με τα όνειρα και τη φαντασία. Λίγους μήνες μετά, πεθαίνει.

Λόγια του Πατέρα πετούν μέσα σε αυτό το άλλο βιβλίο, λέξεις που άλλοτε βαραίνουν και κατακάθονται και άλλοτε εξαϋλώνονται, γίνονται αέρας.

Πολλά χρόνια αργότερα, το Κοριτσάκι, ώριμη γυναίκα πλέον, βρίσκει το σθένος και ακούει αυτές τις συνομιλίες. Είναι αυτές, τώρα, που με την απουσία του Πατέρα να βαραίνει, θα αποτελέσουν το έναυσμα για ένα άλλο βιβλίο.

Λόγια του Πατέρα πετούν μέσα σε αυτό το άλλο βιβλίο, λέξεις που άλλοτε βαραίνουν και κατακάθονται και άλλοτε εξαϋλώνονται, γίνονται αέρας. Η δουλειά όμως έγινε. Το βιβλίο είναι εδώ, το κρατάμε στα χέρια μας.

«Εκδηλώσεις υπερβολικού συναισθηματισμού δεν θα γίνουν, σε καμία περίπτωση, ανεκτές»

«Το μοναδικό πράγμα για το οποίο μπορώ να περηφανευτώ είναι ότι υπήρξα εργατικός», έλεγε ο Πατέρας.

Με σαράντα πέντε ταινίες στο ενεργητικό του, και πολλές δεκάδες θεατρικές παραστάσεις ως σκηνοθέτης, τρία βιβλία για τη ζωή του και κάμποσα σενάρια, η εργατικότητά του και η προσήλωση στην τέχνη του υπήρξε αναντίρρητη. Τα εννιά παιδιά του, από έξι διαφορετικές γυναίκες, δεν ήταν η πρώτη του μέριμνα.

metaixmio anisixiaΓιος πάστορα, μονίμως κατατρεγμένος από πραγματικές και φανταστικές ασθένειες, ήταν μάλλον ένας άντρας συναισθηματικά ακρωτηριασμένος. Η μανία του μέχρι την τελευταία στιγμή να ελέγχει τα πάντα ήταν παροιμιώδης.

«Θέλω να ταφώ με το καφέ κοτλέ παντελόνι μου, το κόκκινο καρό πουκάμισο και το καφεκόκκινο πλεχτό γιλέκο. Εκδηλώσεις υπερβολικού συναισθηματισμού δεν θα γίνουν, σε καμία περίπτωση, ανεκτές», έγραψε ανάμεσα σε πολλά άλλα, στη Διαθήκη του.

Ένα ειλικρινές και σπαρακτικό βιβλίο

Η Ανησυχία, της Λιν Ούλμαν είναι ένα ειλικρινές και σπαρακτικό βιβλίο, άψογα μεταφρασμένο από την έμπειρη Χίλντα Παπαδημητρίου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Διαβάζοντάς το, γνώρισα αναπάντεχες πτυχές της ζωής και του χαρακτήρα ενός από τους μεγαλύτερους σκηνοθέτες του 20ού αιώνα.

Γνώρισα όμως και μια γυναίκα ευαίσθητη και θαρραλέα, με οξεία ματιά και λογοτεχνικό ταλέντο, που ξεγυμνώνει την ψυχή της χωρίς να καταφεύγει σε… «εκδηλώσεις υπερβολικού συναισθηματισμού».


* Ο Κ.Β. Κατσουλάρης είναι συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων «Αφαίας και Τελαμώνος» (εκδ. Μεταίχμιο).

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τη ζωή μου, ομολογώ, την έζησα» του Πάμπλο Νερούδα (κριτική) – Ο παγκόσμιος ποιητής της ζωής

«Τη ζωή μου, ομολογώ, την έζησα» του Πάμπλο Νερούδα (κριτική) – Ο παγκόσμιος ποιητής της ζωής

Για το βιβλίο του Πάμπλο Νερούδα [Pablo Neruda] «Τη ζωή μου, ομολογώ, την έζησα» (μτφρ. Γιώργος Κεντρωτής, εκδ. Gutenberg). Kεντρική εικόνα: © Wikipedia. 

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Όταν προλογίζοντας το βιβλίο τω...

«Μια ασήμαντη γυναίκα» της Σόνια Παρνέλ (κριτική) – Βιρτζίνια Χολ, μια αφανής και δαιμόνια κατάσκοπος

«Μια ασήμαντη γυναίκα» της Σόνια Παρνέλ (κριτική) – Βιρτζίνια Χολ, μια αφανής και δαιμόνια κατάσκοπος

Για το βιβλίο της Σόνια Παρνέλ [Sonia Purnell] «Μια ασήμαντη γυναίκα» (μτφρ. Θεοδώρα Δαρβίρη, εκδ. Μίνωας). Κεντρική εικόνα: Η κατάσκοπος Βιρτζίνια Χολ. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Η επιβλητική θωριά και το απαράμιλλο σ...

«Φλεγόμενο αγόρι» του Πολ Όστερ (κριτική) – Στίβεν Κρέιν, ένας πρωτοπόρος που χάθηκε νωρίς

«Φλεγόμενο αγόρι» του Πολ Όστερ (κριτική) – Στίβεν Κρέιν, ένας πρωτοπόρος που χάθηκε νωρίς

Για το βιβλίο του Πολ Όστερ [Paul Auster] «Φλεγόμενο αγόρι» (μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη, εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Ο Στίβεν Κρέιν [Stephen Crane] όπως φωτογραφήθηκε το 1897 (© Britannica). 

Γράφει ο Μιχάλης Πιτένης

Κά...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

Δόθηκε σήμερα (28/5) η Συνέντευξη Τύπου για το 3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων (26-30 Ιουνίου 2024). Σπουδαίοι Έλληνες και ξένοι συγγραφείς αναμένονται στην Κρήτη, ενώ το πρόγραμμα των εκδηλώσεων είναι πιο φιλόδοξο σε σχέση με τα προηγούμενα δύο χρόνια. Στην κεντρική εικόνα, εκδήλωση από το περσινό φεστιβάλ στα σκαλιά πί...

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί από τις 14 μέχρι και τις 30 Ιουνίου στο Πασαλιμάνι.

Επιμέλεια: Book Press

Ακόμη μια χρονιά η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί σε ένα αγαπημένο σημείο συνάντησης των πειραιωτών, στο Πασαλιμάν...

 «Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

«Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

Για την παράσταση «Σ' εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη που ανεβαίνει στο Αμφιθέατρο Σπύρου Ευαγγελάτου σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη. Κεντρική εικόνα: © Mike Rafail.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ