kokkini roza 02

Για την εικονογραφημένη –από την Kate Evans– βιογραφία της Ρόζα Λούξεμπουργκ «Η κόκκινη Ρόζα» (μτφρ. Σώτη Τριανταφύλλου, εκδ. Πατάκη).

Της Λεύκης Σαραντινού

Η συγγραφέας και εικονογράφος της Κόκκινης Ρόζα, Κέιτ Έβανς επιλέγει να τελειώσει την αφήγηση στο επίμετρο του βιβλίου της με μια φράση, σύμφωνα με την οποία, το πεδίο της έρευνας και της ερμηνείας σχετικά με τη ζωή και το έργο της Ρόζα Λούξεμπουργκ, θα συνεχίσει να τις δίνει υλικό. Πολλά έχουν γίνει προς την κατεύθυνση της ανασύνθεσης της ζωής της, αλλά και πολλά ακόμη μένει να γίνουν, παραδέχεται και η ίδια ευθέως.

«Δεν έχει ακόμα ειπωθεί ολόκληρη η ιστορία. Θα χρειαστεί πολλή ερευνητική δουλειά σε γραπτές και προφορικές πηγές. Η δική μας δουλειά, η δουλειά του καλλιτέχνη και του επιμελητή, είναι μέρος μιας μεγάλης σάγκα που θα έχει συνέχεια: τόμοι γραπτών της Ρόζας μένει να δημοσιευτούν».

Η Ρόζα Λούξεμπουργκ, η πολωνοεβραία επαναστάτρια, ηγετικό μέλος της ένωσης Σπάρτακος, έπειτα από την αποτυχημένη εξέγερση των Σπαρτακιστών, το 1919, αλλά και για χρόνια έπειτα από τον τραγικό της θάνατο, αντιμετωπιζόταν από τους πρώην συντρόφους της με έκδηλη περιφρόνηση, επειδή είχε τολμήσει να εκφράσει την αντίθεσή της στις ανελέητες δικτατορικές πολιτικές που είχε ακολουθήσει ο Λένιν. Έτσι, λοιπόν, αφού είχε διαφωνήσει με την επίσημη γραμμή του κόμματος, τα κείμενά της ως θεωρητικός του μαρξισμού και η δράση της ως ένοπλη επαναστάτρια είχε αποσιωπηθεί. Το 1988, και η Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας την αποκατέστησε, αναγνωρίζοντας την προσφορά και τη δράση της. Το συναρπαστικό αυτό βιβλίο, υπό μορφή ενός ευκολοδιάβαστου γκράφικ νόβελ, μας αφηγείται τη ζωή της.

Γεννημένη το 1871 –το επαναστατικό έτος της παρισινής κομμούνας–, στο Ζάμοστς της Πολωνίας, το οποίο βρισκόταν τότε υπό ρωσική κατοχή, η Ρόζα δεν θα μπορούσε παρά να γίνει επαναστάτρια κυριολεκτικά από τα γεννοφάσκια της. Με Εβραίους γονείς που πίστευαν στη μόρφωση, έμαθε να μιλά τέσσερις γλώσσες –Ρωσικά, Εβραϊκά, Γερμανικά και Πολωνικά–, και γρήγορα επέλεξε να σπουδάσει στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης, το οποίο ήταν από τα ελάχιστα εκείνη την εποχή που δέχονταν γυναίκες. Η μύησή της στον σοσιαλισμό, όμως, χρονολογείται κάποια χρόνια πριν.

Θα γράψει πολλά βιβλία σχετικά με τη θεωρία του μαρξισμού, χωρίς ποτέ όμως, να πάψει να αγωνίζεται ενόπλως για την εφαρμογή των ιδεών της και την πραγματοποίηση της παγκόσμιας σοσιαλιστικής επανάστασης. 

Η Ρόζα θα επιδείξει ένα σπάνιο ταλέντο στη μάθηση και θα το εκμεταλλευτεί πλήρως μέχρι να χριστεί διδάκτορας της Πολιτικής Οικονομίας, με ειδίκευση στην πολωνική εκβιομηχάνιση. Θα γράψει πολλά βιβλία σχετικά με τη θεωρία του μαρξισμού, χωρίς ποτέ όμως να πάψει να αγωνίζεται ενόπλως για την εφαρμογή των ιδεών της και την πραγματοποίηση της παγκόσμιας σοσιαλιστικής επανάστασης. 

patakis evans kokkini rozaΘα φυλακιστεί πολλές φορές κατά τη διάρκεια του πολυτάραχου βίου της στην Πολωνία, τη Ζυρίχη και το Βερολίνο, πριν καταλήξει τελικά βορά στο μένος των εθνικιστικών πολιτοφυλάκων, στα λεγόμενα «Freikorps» («Φράικορπς»), από τους οποίους συνελήφθει και δολοφονήθηκε την ίδια μέρα. Ο αναγνώστης δεν θα μπορέσει να μη θαυμάσει το πώς αυτή η μικροκαμωμένη, ασχημούλα και κουτσή γυναίκα, διέθετε τόσο μεγάλη δύναμη ψυχής, ώστε να μην πάψει ποτέ να προσπαθεί για την υλοποίηση του κοινωνικού της οράματος, ενάντια σε κάθε κατεστημένο. Συν τοις άλλοις, δεν έπαψε ποτέ να καταδιώκεται από τις κοινωνικές δυσκολίες που έθετε σε κάθε της κίνηση το γεγονός ότι ήταν γυναίκα, σε μια εποχή όπου οι γυναίκες δεν είχαν καν δικαίωμα ψήφου. Έτσι η Ρόζα, εκτός από κόκκινη επαναστάτρια, διεκδικεί επάξια και τον τίτλο της μαχήτριας φεμινίστριας.

Η εξαιρετικά ρεαλιστική, στα όρια της ενόχλησης κάποιες φορές, γι' αυτό και πολύ επιτυχημένη εικονογράφηση, έγινε από την ίδια την Έβανς και αποδίδει γλαφυρά την πραγματικότητα και τις δύσκολες συνθήκες της εποχής. Παρόλα αυτά το χιούμορ και η ειρωνεία δεν λείπουν από τους διαλόγους του κειμένου. Τόσο το τέλος του βιβλίου, καθώς και όσων ευρύτερα κατοχυρώθηκαν μέσα από τους αγώνες της Λούξεμπουργκ, μεταδίδουν αίσθημα άκρως συγκινητικό, αισιόδοξο και ελπιδοφόρο.

Εν κατακλείδι, πρόκειται για ένα βιβλίο που ξεπέρασε τις προσδοκίες μας, προσφέροντας όχι μόνο τη ζωή και το έργο της Ρόζα Λούξεμπουργκ, αλλά και πλήθος στοιχείων για την κοινωνικοπολιτική κατάσταση της Ευρώπης στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα. Κλείνοντας, αξίζει να επισημάνουμε το πόσο καλά έχει ενσωματώσει η Έβανς στην ιστορία της ένα πλήθος πληροφορίων σχετικές με το μαρξιστικό δόγμα καθώς και τις θεωρίες που διατύπωσε η Λούξεμπουργκ – στοιχεία απαραίτητα για την πλήρη εικόνα της μεγάλης επαναστάτριας.


* Η ΛΕΥΚΗ ΣΑΡΑΝΤΙΝΟΥ είναι συγγραφέας, ιστορικός και καθηγήτρια μουσικής. Τελευταίο της βιβλίο, ο τόμος «Γραφοσκιάσεις: Ασκήσεις δημιουργικής γραφής για εφήβους και ενήλικες» (εκδ. 24 Γράμματα).

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Λέξεις χωρίς μουσική» του Φίλιπ Γκλας (κριτική) – Η αυτοβιογραφία ενός φωτεινού μουσικού μυαλού

«Λέξεις χωρίς μουσική» του Φίλιπ Γκλας (κριτική) – Η αυτοβιογραφία ενός φωτεινού μουσικού μυαλού

Για την αυτοβιογραφία του Φίλιπ Γκλας [Philip Glass] «Λέξεις χωρίς μουσική» μτφρ. Αφροδίτη Γεωργαλιού, εκδ. Ροπή). Κεντρική εικόνα: προσωπογραφία του Φίλιπ Γκλας από τον Luis Alvarez Roure © Wikipedia. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
«Τη ζωή μου, ομολογώ, την έζησα» του Πάμπλο Νερούδα (κριτική) – Ο παγκόσμιος ποιητής της ζωής

«Τη ζωή μου, ομολογώ, την έζησα» του Πάμπλο Νερούδα (κριτική) – Ο παγκόσμιος ποιητής της ζωής

Για το βιβλίο του Πάμπλο Νερούδα [Pablo Neruda] «Τη ζωή μου, ομολογώ, την έζησα» (μτφρ. Γιώργος Κεντρωτής, εκδ. Gutenberg). Kεντρική εικόνα: © Wikipedia. 

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Όταν προλογίζοντας το βιβλίο τω...

«Μια ασήμαντη γυναίκα» της Σόνια Παρνέλ (κριτική) – Βιρτζίνια Χολ, μια αφανής και δαιμόνια κατάσκοπος

«Μια ασήμαντη γυναίκα» της Σόνια Παρνέλ (κριτική) – Βιρτζίνια Χολ, μια αφανής και δαιμόνια κατάσκοπος

Για το βιβλίο της Σόνια Παρνέλ [Sonia Purnell] «Μια ασήμαντη γυναίκα» (μτφρ. Θεοδώρα Δαρβίρη, εκδ. Μίνωας). Κεντρική εικόνα: Η κατάσκοπος Βιρτζίνια Χολ. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Η επιβλητική θωριά και το απαράμιλλο σ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

Για την ταινία του Ζαχαρία Μαυροειδή «Το καλοκαίρι της Κάρμεν». Τολμηρό φιλμ που όμως δεν πέφτει σε κλισέ και ανούσια δράματα. 

Γράφει η Φανή Χατζή

«Το Καλοκαίρι της Κάρμεν» είναι η απόλυτα καλοκαιρινή ταινία, ιδανική για ένα χαλαρό βραδάκι σε κάπ...

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Αντρές Μοντέρο: «Είμαστε άνθρωποι, πάντα θα μας αρέσουν οι ιστορίες και τα παραμύθια»

Αντρές Μοντέρο: «Είμαστε άνθρωποι, πάντα θα μας αρέσουν οι ιστορίες και τα παραμύθια»

Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Διόπτρα) συνομιλούμε με τον Χιλιανό συγγραφέα Αντρές Μοντέρο [Andres Montero] για τον μαγικό ρεαλισμό και τη σπουδαιότητα της προφορικής αφήγησης.

Συνέντευξη στον Διονύσ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...
«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ανί Ενρό [Annie Ernaux] «Η άλλη κόρη» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σειρά των δύο αφηγήσεων, η δική μου και η δ...

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ