kokkini roza 02

Για την εικονογραφημένη –από την Kate Evans– βιογραφία της Ρόζα Λούξεμπουργκ «Η κόκκινη Ρόζα» (μτφρ. Σώτη Τριανταφύλλου, εκδ. Πατάκη).

Της Λεύκης Σαραντινού

Η συγγραφέας και εικονογράφος της Κόκκινης Ρόζα, Κέιτ Έβανς επιλέγει να τελειώσει την αφήγηση στο επίμετρο του βιβλίου της με μια φράση, σύμφωνα με την οποία, το πεδίο της έρευνας και της ερμηνείας σχετικά με τη ζωή και το έργο της Ρόζα Λούξεμπουργκ, θα συνεχίσει να τις δίνει υλικό. Πολλά έχουν γίνει προς την κατεύθυνση της ανασύνθεσης της ζωής της, αλλά και πολλά ακόμη μένει να γίνουν, παραδέχεται και η ίδια ευθέως.

«Δεν έχει ακόμα ειπωθεί ολόκληρη η ιστορία. Θα χρειαστεί πολλή ερευνητική δουλειά σε γραπτές και προφορικές πηγές. Η δική μας δουλειά, η δουλειά του καλλιτέχνη και του επιμελητή, είναι μέρος μιας μεγάλης σάγκα που θα έχει συνέχεια: τόμοι γραπτών της Ρόζας μένει να δημοσιευτούν».

Η Ρόζα Λούξεμπουργκ, η πολωνοεβραία επαναστάτρια, ηγετικό μέλος της ένωσης Σπάρτακος, έπειτα από την αποτυχημένη εξέγερση των Σπαρτακιστών, το 1919, αλλά και για χρόνια έπειτα από τον τραγικό της θάνατο, αντιμετωπιζόταν από τους πρώην συντρόφους της με έκδηλη περιφρόνηση, επειδή είχε τολμήσει να εκφράσει την αντίθεσή της στις ανελέητες δικτατορικές πολιτικές που είχε ακολουθήσει ο Λένιν. Έτσι, λοιπόν, αφού είχε διαφωνήσει με την επίσημη γραμμή του κόμματος, τα κείμενά της ως θεωρητικός του μαρξισμού και η δράση της ως ένοπλη επαναστάτρια είχε αποσιωπηθεί. Το 1988, και η Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας την αποκατέστησε, αναγνωρίζοντας την προσφορά και τη δράση της. Το συναρπαστικό αυτό βιβλίο, υπό μορφή ενός ευκολοδιάβαστου γκράφικ νόβελ, μας αφηγείται τη ζωή της.

Γεννημένη το 1871 –το επαναστατικό έτος της παρισινής κομμούνας–, στο Ζάμοστς της Πολωνίας, το οποίο βρισκόταν τότε υπό ρωσική κατοχή, η Ρόζα δεν θα μπορούσε παρά να γίνει επαναστάτρια κυριολεκτικά από τα γεννοφάσκια της. Με Εβραίους γονείς που πίστευαν στη μόρφωση, έμαθε να μιλά τέσσερις γλώσσες –Ρωσικά, Εβραϊκά, Γερμανικά και Πολωνικά–, και γρήγορα επέλεξε να σπουδάσει στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης, το οποίο ήταν από τα ελάχιστα εκείνη την εποχή που δέχονταν γυναίκες. Η μύησή της στον σοσιαλισμό, όμως, χρονολογείται κάποια χρόνια πριν.

Θα γράψει πολλά βιβλία σχετικά με τη θεωρία του μαρξισμού, χωρίς ποτέ όμως, να πάψει να αγωνίζεται ενόπλως για την εφαρμογή των ιδεών της και την πραγματοποίηση της παγκόσμιας σοσιαλιστικής επανάστασης. 

Η Ρόζα θα επιδείξει ένα σπάνιο ταλέντο στη μάθηση και θα το εκμεταλλευτεί πλήρως μέχρι να χριστεί διδάκτορας της Πολιτικής Οικονομίας, με ειδίκευση στην πολωνική εκβιομηχάνιση. Θα γράψει πολλά βιβλία σχετικά με τη θεωρία του μαρξισμού, χωρίς ποτέ όμως να πάψει να αγωνίζεται ενόπλως για την εφαρμογή των ιδεών της και την πραγματοποίηση της παγκόσμιας σοσιαλιστικής επανάστασης. 

patakis evans kokkini rozaΘα φυλακιστεί πολλές φορές κατά τη διάρκεια του πολυτάραχου βίου της στην Πολωνία, τη Ζυρίχη και το Βερολίνο, πριν καταλήξει τελικά βορά στο μένος των εθνικιστικών πολιτοφυλάκων, στα λεγόμενα «Freikorps» («Φράικορπς»), από τους οποίους συνελήφθει και δολοφονήθηκε την ίδια μέρα. Ο αναγνώστης δεν θα μπορέσει να μη θαυμάσει το πώς αυτή η μικροκαμωμένη, ασχημούλα και κουτσή γυναίκα, διέθετε τόσο μεγάλη δύναμη ψυχής, ώστε να μην πάψει ποτέ να προσπαθεί για την υλοποίηση του κοινωνικού της οράματος, ενάντια σε κάθε κατεστημένο. Συν τοις άλλοις, δεν έπαψε ποτέ να καταδιώκεται από τις κοινωνικές δυσκολίες που έθετε σε κάθε της κίνηση το γεγονός ότι ήταν γυναίκα, σε μια εποχή όπου οι γυναίκες δεν είχαν καν δικαίωμα ψήφου. Έτσι η Ρόζα, εκτός από κόκκινη επαναστάτρια, διεκδικεί επάξια και τον τίτλο της μαχήτριας φεμινίστριας.

Η εξαιρετικά ρεαλιστική, στα όρια της ενόχλησης κάποιες φορές, γι' αυτό και πολύ επιτυχημένη εικονογράφηση, έγινε από την ίδια την Έβανς και αποδίδει γλαφυρά την πραγματικότητα και τις δύσκολες συνθήκες της εποχής. Παρόλα αυτά το χιούμορ και η ειρωνεία δεν λείπουν από τους διαλόγους του κειμένου. Τόσο το τέλος του βιβλίου, καθώς και όσων ευρύτερα κατοχυρώθηκαν μέσα από τους αγώνες της Λούξεμπουργκ, μεταδίδουν αίσθημα άκρως συγκινητικό, αισιόδοξο και ελπιδοφόρο.

Εν κατακλείδι, πρόκειται για ένα βιβλίο που ξεπέρασε τις προσδοκίες μας, προσφέροντας όχι μόνο τη ζωή και το έργο της Ρόζα Λούξεμπουργκ, αλλά και πλήθος στοιχείων για την κοινωνικοπολιτική κατάσταση της Ευρώπης στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα. Κλείνοντας, αξίζει να επισημάνουμε το πόσο καλά έχει ενσωματώσει η Έβανς στην ιστορία της ένα πλήθος πληροφορίων σχετικές με το μαρξιστικό δόγμα καθώς και τις θεωρίες που διατύπωσε η Λούξεμπουργκ – στοιχεία απαραίτητα για την πλήρη εικόνα της μεγάλης επαναστάτριας.


* Η ΛΕΥΚΗ ΣΑΡΑΝΤΙΝΟΥ είναι συγγραφέας, ιστορικός και καθηγήτρια μουσικής. Τελευταίο της βιβλίο, ο τόμος «Γραφοσκιάσεις: Ασκήσεις δημιουργικής γραφής για εφήβους και ενήλικες» (εκδ. 24 Γράμματα).

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Αλληλογραφία 1927-1938» των Γιόζεφ Ροτ & Στέφαν Τσβάιχ (κριτική)

«Αλληλογραφία 1927-1938» των Γιόζεφ Ροτ & Στέφαν Τσβάιχ (κριτική)

Για τον τόμο με την αλληλογραφία του Joseph Roth με τον Stefan Zweig «Αλληλογραφία 1927-1938» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Άγρα).

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Έχει ειπωθεί πολύ σωστά ότι η φιλία είναι η ισότητα των φίλων. Αυτό δεν συνεπ...

«Μανιφέστο – Πώς να μην τα παρατάς ποτέ» της Μπερναρντίν Εβαρίστο (κριτική)

«Μανιφέστο – Πώς να μην τα παρατάς ποτέ» της Μπερναρντίν Εβαρίστο (κριτική)

Για το βιβλίο της Bernardine Evaristo «Μανιφέστο – Πώς να μην τα παρατάς ποτέ» (μτφρ. Ρένα Χατχούτ, εκδ. Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Τείνουμε να το ξεχνάμε, αλλά πίσω από το σώμα των λέξεων που συγκροτούν ένα βιβλίο (όλα τα βιβλία) υ...

«Γιώργος Σεφέρης: Επιστολές στην αδελφή του Ιωάννα (1946-1952)»

«Γιώργος Σεφέρης: Επιστολές στην αδελφή του Ιωάννα (1946-1952)»

Για τον δεύτερο τόμο «Γιώργος Σεφέρης: “Επιστολές στην αδελφή του Ιωάννα (1946-1952)”» με εισαγωγή, επιμέλεια και σημειώσεις του Γιώργου Δ. Παναγιώτου (εκδ. Μελάνι). Κεντρική εικόνα: Γιώργος Σεφέρης, Στυλιανός Σεφεριάδης, Ιωάννα Σεφεριάδη.

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση της Φοίβης Γιαννίση «Θέτις και Αηδών – Χιμαιρικό ποίημα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή ...

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Μια συζήτηση με την Αλεξάνδρα Δεληγιώργη με αφορμή την επανακυκλοφορία του βιβλίου της «Το κόκκινο της φωτιάς – Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας» (εκδ. Αρμός).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας», είναι ο υπότιτλος του βιβλ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ