byron250

Για τη βιογραφία του Λόρδου Μπάιρον «Λόρδος ΜπάιρονΟι έρωτές του» (μτφρ. Σοφία Σκουλικάρη, επιμέλεια Κατερίνα Λελούδη) της Έντνα Ο'Μπράϊεν που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Του Κώστα Κατσουλάρη

«Το σπιτικό του Λόρδου Μπάιρον απαρτίζεται, εκτός των υπηρετών, από δέκα άλογα, οκτώ πελώρια σκυλιά, τρεις μαϊμούδες, πέντε γάτες, έναν αετό, ένα κοράκι κι ένα γεράκι∙ κι όλα αυτά, εκτός των αλόγων, περιφέρονται στο σπίτι, που κάθε τόσο αντηχεί από τους καβγάδες που κάνουν ανεμπόδιστα, λες κι είναι αφέντες του… Αργότερα ανακαλύπτω πως ο κατάλογος των ζώων που απαρίθμησα σε αυτό το παλάτι της Κίρκης ήταν ελλιπής, μόλις συνάντησα στη μεγάλη σκάλα πέντε παγόνια, δύο φραγκόκοτες κι έναν γερανό εξ Αιγύπτου.»

Η περιγραφή ανήκει στον ποιητή Πέρσι Σέλεϊ, σύζυγο της Μέρι Σέλεϊ, συγγραφέως του περίφημου «Φρανκενστάιν», με τους οποίους, παρέα με τον προσωπικό του γιατρό Δρ. Πολιντόρι και την τότε γυναίκα του Κλερ Κλερµόντ, ο Λόρδος Μπάιρον πέρασε μια θρυλική νύχτα σε ξενοδοχείο της λίμνης Λεμάν στην Ελβετία. Στη διάρκεια εκείνης της νύχτας, για την οποία έχουν γυριστεί ταινίες κι έχει χυθεί πολύ μελάνι, γεννήθηκε ένα ακόμη διάσημο «τέρας» της λογοτεχνίας, ο Δράκουλας. Το «Βαμπίρ» του Πολιντόρι, ήταν μια από τις ιστορίες που γράφτηκαν εκείνο το βράδυ, στον άτυπο λογοτεχνικό διαγωνισμό «τρομακτικής ιστορίας» που έλαβε χώρα, συνοδεία αλκοόλ, άλλων ψυχοτρόπων και διάχυτης λαγνείας. Η περιγραφή του Σέλεϊ, που αναφέρεται στο κατάλυμα του Μπάιρον στη Βενετία, ακόμη κι αν έχει στοιχεία υπερβολής, δίνει μια παραστατική εικόνα του ανδρός. Ο όρος «εκκεντρικός» ακούγεται φτωχός και αναχρονιστικός.

Μια απομυθοποιητική βιογραφία

lordbyron3Για τον Έλληνα αναγνώστη, βέβαια, που έχει γαλουχηθεί με τον μύθο του φιλέλληνα «Λόρδου Βύρωνα», τούτη η βιογραφία ίσως αποβεί απομυθοποιητική. Ας μην ξεχνάμε ότι η συγγραφέας της, η Ιρλανδή Έντνα Ο’ Μπράιεν είναι σημαντική μυθιστοριογράφος, με περγαμηνές σε Αγγλία και Αμερική, και η απόφασή της να καταπιαστεί με την «περίπτωση Μπάιρον» δεν θα μπορούσε να είναι σκανδαλοθηρική ή μυθοποιητική. Είναι ωστόσο γραμμένη κατά τον αγγλοσαξονικό τρόπο, με λιτό και στρωτό ύφος, προτάσσοντας τα hard facts (τα αδιαμφισβήτητα γεγονότα) σε βάρος εικασιών και υποθέσεων. Ακολουθώντας ως «μίτο» την πλούσια και πολυκύμαντη ερωτική ζωή του, επιχειρεί να πλησιάσει τον άνθρωπο και, δευτερευόντως, τον λογοτέχνη Μπάιρον. Εντούτοις, δεν χάνει από τη μάτια της και τη διάσταση του «φιλέλληνα». Δεν θα μπορούσε άλλωστε να κάνει αλλιώς: Ο θάνατος είναι το ισχυρότερο hard fact, κι ο θάνατος του Μπάιρον στην Ελλάδα, στα 36 του χρόνια, στο Μεσολόγγι, τρία χρόνια πριν την Έξοδο, δεν είναι ένα απλό βιογραφικό γεγονός: ήταν ίσως η κορυφαία επιλογή της ζωής του.

ο μύθος του είχε ήδη χτιστεί, κι όπως φαίνεται από τον όγκο των βιβλίων που με τον έναν ή τον άλλον τρόπο αναφέρονται σε αυτόν έκτοτε, είναι από τους πιο ισχυρούς και ανθεκτικούς στο χρόνο.

Ο βίος του Μπάιρον

Ο Τζορτζ Γκόρντον Μπάιρον γεννήθηκε το 1788 στο Λονδίνο. Προερχόταν από παρηκμασμένη αριστοκρατική οικογένεια και ήταν απόγονος του βασιλιά της Αγγλίας Εδουάρδου του 3ου. Σπούδασε στο Κέιμπριτζ, όμως οι ανησυχίες του τον έκαναν γρήγορα να στραφεί στη λογοτεχνία. Από νωρίς ακολούθησε έναν εκκεντρικό, τυχοδιωκτικό τρόπο ζωής, πάνω από τις οικονομικές του δυνατότητες, πράγμα που τον έφερνε συχνά σε δύσκολη θέση. Ο ανεξέλεγκτος και πολύμορφος ερωτισμός του, που χαρακτηρίστηκε από έντονες ομοφυλοφιλικές εμπειρίες στην εφηβεία, εξελίχθηκε σε ιδιόμορφο πανσεξουαλισμό, με αποκορύφωμα την επί μακρόν ερωτική του σχέση με την ετεροθαλή αδελφή του Αυγούστα. Ομοφυλόφιλος (οι φήμες και μόνο αρκούσαν για να σε στείλουν στη φυλακή εκείνη την εποχή), πατέρας νόθων παιδιών, εραστής παντρεμένων γυναικών, αιμομίκτης, συγγραφέας αμφιλεγόμενων έργων, μέλος της βουλής των λόρδων με προωθημένες απόψεις, ο Τζορτζ Μπάιρον δεν άργησε να γίνει, ατύπως, ανεπιθύμητος στη χώρα του. Η τελική φυγή του, και η περιπλάνησή στην Ευρώπη μέχρι την κατάληξή του στην επαναστατημένη Ελλάδα, ήταν εν μέρει αναγκαστική.

Το πρώτο ταξίδι στην Ελλάδα και η συνέχεια

Στην Αθήνα βρέθηκε για πρώτη φορά ανήμερα Χριστουγέννων του 1809. Έλληνες, Ελληνίδες, Τούρκοι και Τουρκάλες, Αλβανοί και Αλβανίδες, πέρασαν από την κλίνη του, ενώ στη διάρκεια αυτού του ταξιδιού έγραψε ένα από τα γνωστότερα έργα του, το «Τσάιλντ Χάρολντ». Στη δεύτερη «ελληνική εκστρατεία» του, τίποτε δεν ήταν πια το ίδιο. Η Επανάσταση είχε σχεδόν καταπνιγεί, ενώ κι ό ίδιος ήταν πια καταπτοημένος.

Η πρώτη εντύπωση από τη χώρα μας ήταν απογοητευική: «Οι Έλληνες οπλαρχηγοί, αντί να ενώσουν τις δυνάμεις τους, είχαν εμπλακεί σ’ έναν φαύλο κύκλο πισώπλατων μαχαιρωμάτων», έγραψε. Σκοπός του ήταν να πάει στον Μοριά, αλλά τελικά βρέθηκε στο Μεσολόγγι. Κι εκεί, η κατάσταση δεν ήταν ειδυλλιακή:

«Οι στρατιώτες […] δεν έδιναν δεκάρα για την ελληνική ανεξαρτησία, πίεζαν συνεχώς για μεγαλύτερους μισθούς και καλύτερο φαγητό.»

Λιγότερο από έναν χρόνο αργότερα, θα άφηνε εκεί την τελευταία του πνοή, χωρίς να είναι σαφές τι ακριβώς τον σκότωσε. Πάνω από το πτώμα του έριζαν οι γιατροί, αλλά και πολλοί άλλοι. Μετά από αρκετές μακάβριες σκηνές, η σορός του μεταφέρθηκε με πλοίο στην Αγγλία όπου και ετάφη. Πλήθη συνέρρεαν στον τάφο του, αλλά τα σχόλια στον Τύπο ήταν από χλιαρά έως εχθρικά. Τα περίφημα «Απομνημονεύματά του» ρίχτηκαν κυριολεκτικά στην πυρά από τον ίδιο του τον εκδότη – πράξη επαίσχυντη όσο και δηλωτική του μένους που υπήρχε πια εναντίον του στη χώρα του. Ωστόσο, ο μύθος του είχε ήδη χτιστεί, κι όπως φαίνεται από τον όγκο των βιβλίων που με τον έναν ή τον άλλον τρόπο αναφέρονται σε αυτόν έκτοτε, είναι από τους πιο ισχυρούς και ανθεκτικούς στο χρόνο.

 

byron_exofΛόρδος Μπάιρον
Οι έρωτές του
ΕΝΤΝΑ Ο΄ ΜΠΡΑΪΕΝ
ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 2010
ΣΕΛ. 196, ΤΙΜΗ €16,00

 politeia link more

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ένα παιδί μεγαλώνει στην Αθήνα 1934-1944» του Νίκου Βατόπουλου (κριτική) – Ημερολόγιο μαθητείας

«Ένα παιδί μεγαλώνει στην Αθήνα 1934-1944» του Νίκου Βατόπουλου (κριτική) – Ημερολόγιο μαθητείας

Για το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Νίκου Βατόπουλου «Ένα παιδί μεγαλώνει στην Αθήνα 1934-1944» (εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Ο συγγραφέας με τη μικρή Ada στο σπίτι τους, το 1967 © Από το αρχείο του Νίκου Βατόπουλου.

Γράφει ο Ηλίας Καφάογλου

...
«“Να βρω ξανά του νήματος την άκρη...”: Σχεδίασμα ποιητικής βιογραφίας του Θανάση Παπακωνσταντίνου» του Λέοντα Ναρ (κριτική)

«“Να βρω ξανά του νήματος την άκρη...”: Σχεδίασμα ποιητικής βιογραφίας του Θανάση Παπακωνσταντίνου» του Λέοντα Ναρ (κριτική)

Για το βιβλίο του Λέοντα Ναρ «“Να βρω ξανά του νήματος την άκρη...”: Σχεδίασμα ποιητικής βιογραφίας του Θανάση Παπακωνσταντίνου» (εκδ. Πατάκη).

Του Κώστα Δρουγαλά

Με τον πολύ χαρακτηριστικό τίτλο Να βρω ξανά του νήματος την άκρη… –στίχο α...

«Με τον Νίκο Καρούζο – Ημερολόγιο» της Εύας Μπέη (κριτική)

«Με τον Νίκο Καρούζο – Ημερολόγιο» της Εύας Μπέη (κριτική)

Για το βιβλίο με τις καταγραφές της Εύας Μπέη «Με τον Νίκο Καρούζο – Ημερολόγιο» (εκδ. Loggia).

Του Γιάννη Παλαβού

Έχω την αίσθηση πως για αρκετούς Έλληνες ποιητές που έχουν πάνω κάτω τα χρόνια μου το να τσιτάρουν στίχους του Καρούζου και να ανεκδοτολο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

Για τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» (εκδ. Κίχλη). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Στάλκερ» του Αντρέι Ταρκόφσκι. 

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Μπορεί τα διηγήματα του Μιχάλη Μα...

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση που δέχθηκε ενώ ετοιμαζόταν να δώσει μια διάλεξη στη Νέα Υόρκη, ο συγγραφέας των «Σατανικών Στίχων» βγάζει νέο βιβλίο. Το μυθιστόρημα «Victory City» του Σαλμάν Ρούσντι έχει ηρωίδα μια νεαρή ποιήτρια που ζει τον 14ο αιώνα στη νότια Ινδία. Τα βιβλία του Ρούσντι κυκλοφορούν σ...

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ