byron250

Για τη βιογραφία του Λόρδου Μπάιρον «Λόρδος ΜπάιρονΟι έρωτές του» (μτφρ. Σοφία Σκουλικάρη, επιμέλεια Κατερίνα Λελούδη) της Έντνα Ο'Μπράϊεν που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Του Κώστα Κατσουλάρη

«Το σπιτικό του Λόρδου Μπάιρον απαρτίζεται, εκτός των υπηρετών, από δέκα άλογα, οκτώ πελώρια σκυλιά, τρεις μαϊμούδες, πέντε γάτες, έναν αετό, ένα κοράκι κι ένα γεράκι∙ κι όλα αυτά, εκτός των αλόγων, περιφέρονται στο σπίτι, που κάθε τόσο αντηχεί από τους καβγάδες που κάνουν ανεμπόδιστα, λες κι είναι αφέντες του… Αργότερα ανακαλύπτω πως ο κατάλογος των ζώων που απαρίθμησα σε αυτό το παλάτι της Κίρκης ήταν ελλιπής, μόλις συνάντησα στη μεγάλη σκάλα πέντε παγόνια, δύο φραγκόκοτες κι έναν γερανό εξ Αιγύπτου.»

Η περιγραφή ανήκει στον ποιητή Πέρσι Σέλεϊ, σύζυγο της Μέρι Σέλεϊ, συγγραφέως του περίφημου «Φρανκενστάιν», με τους οποίους, παρέα με τον προσωπικό του γιατρό Δρ. Πολιντόρι και την τότε γυναίκα του Κλερ Κλερµόντ, ο Λόρδος Μπάιρον πέρασε μια θρυλική νύχτα σε ξενοδοχείο της λίμνης Λεμάν στην Ελβετία. Στη διάρκεια εκείνης της νύχτας, για την οποία έχουν γυριστεί ταινίες κι έχει χυθεί πολύ μελάνι, γεννήθηκε ένα ακόμη διάσημο «τέρας» της λογοτεχνίας, ο Δράκουλας. Το «Βαμπίρ» του Πολιντόρι, ήταν μια από τις ιστορίες που γράφτηκαν εκείνο το βράδυ, στον άτυπο λογοτεχνικό διαγωνισμό «τρομακτικής ιστορίας» που έλαβε χώρα, συνοδεία αλκοόλ, άλλων ψυχοτρόπων και διάχυτης λαγνείας. Η περιγραφή του Σέλεϊ, που αναφέρεται στο κατάλυμα του Μπάιρον στη Βενετία, ακόμη κι αν έχει στοιχεία υπερβολής, δίνει μια παραστατική εικόνα του ανδρός. Ο όρος «εκκεντρικός» ακούγεται φτωχός και αναχρονιστικός.

Μια απομυθοποιητική βιογραφία

lordbyron3Για τον Έλληνα αναγνώστη, βέβαια, που έχει γαλουχηθεί με τον μύθο του φιλέλληνα «Λόρδου Βύρωνα», τούτη η βιογραφία ίσως αποβεί απομυθοποιητική. Ας μην ξεχνάμε ότι η συγγραφέας της, η Ιρλανδή Έντνα Ο’ Μπράιεν είναι σημαντική μυθιστοριογράφος, με περγαμηνές σε Αγγλία και Αμερική, και η απόφασή της να καταπιαστεί με την «περίπτωση Μπάιρον» δεν θα μπορούσε να είναι σκανδαλοθηρική ή μυθοποιητική. Είναι ωστόσο γραμμένη κατά τον αγγλοσαξονικό τρόπο, με λιτό και στρωτό ύφος, προτάσσοντας τα hard facts (τα αδιαμφισβήτητα γεγονότα) σε βάρος εικασιών και υποθέσεων. Ακολουθώντας ως «μίτο» την πλούσια και πολυκύμαντη ερωτική ζωή του, επιχειρεί να πλησιάσει τον άνθρωπο και, δευτερευόντως, τον λογοτέχνη Μπάιρον. Εντούτοις, δεν χάνει από τη μάτια της και τη διάσταση του «φιλέλληνα». Δεν θα μπορούσε άλλωστε να κάνει αλλιώς: Ο θάνατος είναι το ισχυρότερο hard fact, κι ο θάνατος του Μπάιρον στην Ελλάδα, στα 36 του χρόνια, στο Μεσολόγγι, τρία χρόνια πριν την Έξοδο, δεν είναι ένα απλό βιογραφικό γεγονός: ήταν ίσως η κορυφαία επιλογή της ζωής του.

ο μύθος του είχε ήδη χτιστεί, κι όπως φαίνεται από τον όγκο των βιβλίων που με τον έναν ή τον άλλον τρόπο αναφέρονται σε αυτόν έκτοτε, είναι από τους πιο ισχυρούς και ανθεκτικούς στο χρόνο.

Ο βίος του Μπάιρον

Ο Τζορτζ Γκόρντον Μπάιρον γεννήθηκε το 1788 στο Λονδίνο. Προερχόταν από παρηκμασμένη αριστοκρατική οικογένεια και ήταν απόγονος του βασιλιά της Αγγλίας Εδουάρδου του 3ου. Σπούδασε στο Κέιμπριτζ, όμως οι ανησυχίες του τον έκαναν γρήγορα να στραφεί στη λογοτεχνία. Από νωρίς ακολούθησε έναν εκκεντρικό, τυχοδιωκτικό τρόπο ζωής, πάνω από τις οικονομικές του δυνατότητες, πράγμα που τον έφερνε συχνά σε δύσκολη θέση. Ο ανεξέλεγκτος και πολύμορφος ερωτισμός του, που χαρακτηρίστηκε από έντονες ομοφυλοφιλικές εμπειρίες στην εφηβεία, εξελίχθηκε σε ιδιόμορφο πανσεξουαλισμό, με αποκορύφωμα την επί μακρόν ερωτική του σχέση με την ετεροθαλή αδελφή του Αυγούστα. Ομοφυλόφιλος (οι φήμες και μόνο αρκούσαν για να σε στείλουν στη φυλακή εκείνη την εποχή), πατέρας νόθων παιδιών, εραστής παντρεμένων γυναικών, αιμομίκτης, συγγραφέας αμφιλεγόμενων έργων, μέλος της βουλής των λόρδων με προωθημένες απόψεις, ο Τζορτζ Μπάιρον δεν άργησε να γίνει, ατύπως, ανεπιθύμητος στη χώρα του. Η τελική φυγή του, και η περιπλάνησή στην Ευρώπη μέχρι την κατάληξή του στην επαναστατημένη Ελλάδα, ήταν εν μέρει αναγκαστική.

Το πρώτο ταξίδι στην Ελλάδα και η συνέχεια

Στην Αθήνα βρέθηκε για πρώτη φορά ανήμερα Χριστουγέννων του 1809. Έλληνες, Ελληνίδες, Τούρκοι και Τουρκάλες, Αλβανοί και Αλβανίδες, πέρασαν από την κλίνη του, ενώ στη διάρκεια αυτού του ταξιδιού έγραψε ένα από τα γνωστότερα έργα του, το «Τσάιλντ Χάρολντ». Στη δεύτερη «ελληνική εκστρατεία» του, τίποτε δεν ήταν πια το ίδιο. Η Επανάσταση είχε σχεδόν καταπνιγεί, ενώ κι ό ίδιος ήταν πια καταπτοημένος.

Η πρώτη εντύπωση από τη χώρα μας ήταν απογοητευική: «Οι Έλληνες οπλαρχηγοί, αντί να ενώσουν τις δυνάμεις τους, είχαν εμπλακεί σ’ έναν φαύλο κύκλο πισώπλατων μαχαιρωμάτων», έγραψε. Σκοπός του ήταν να πάει στον Μοριά, αλλά τελικά βρέθηκε στο Μεσολόγγι. Κι εκεί, η κατάσταση δεν ήταν ειδυλλιακή:

«Οι στρατιώτες […] δεν έδιναν δεκάρα για την ελληνική ανεξαρτησία, πίεζαν συνεχώς για μεγαλύτερους μισθούς και καλύτερο φαγητό.»

Λιγότερο από έναν χρόνο αργότερα, θα άφηνε εκεί την τελευταία του πνοή, χωρίς να είναι σαφές τι ακριβώς τον σκότωσε. Πάνω από το πτώμα του έριζαν οι γιατροί, αλλά και πολλοί άλλοι. Μετά από αρκετές μακάβριες σκηνές, η σορός του μεταφέρθηκε με πλοίο στην Αγγλία όπου και ετάφη. Πλήθη συνέρρεαν στον τάφο του, αλλά τα σχόλια στον Τύπο ήταν από χλιαρά έως εχθρικά. Τα περίφημα «Απομνημονεύματά του» ρίχτηκαν κυριολεκτικά στην πυρά από τον ίδιο του τον εκδότη – πράξη επαίσχυντη όσο και δηλωτική του μένους που υπήρχε πια εναντίον του στη χώρα του. Ωστόσο, ο μύθος του είχε ήδη χτιστεί, κι όπως φαίνεται από τον όγκο των βιβλίων που με τον έναν ή τον άλλον τρόπο αναφέρονται σε αυτόν έκτοτε, είναι από τους πιο ισχυρούς και ανθεκτικούς στο χρόνο.

 

byron_exofΛόρδος Μπάιρον
Οι έρωτές του
ΕΝΤΝΑ Ο΄ ΜΠΡΑΪΕΝ
ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 2010
ΣΕΛ. 196, ΤΙΜΗ €16,00

 politeia link more

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«“Να βρω ξανά του νήματος την άκρη...”: Σχεδίασμα ποιητικής βιογραφίας του Θανάση Παπακωνσταντίνου» του Λέοντα Ναρ (κριτική)

«“Να βρω ξανά του νήματος την άκρη...”: Σχεδίασμα ποιητικής βιογραφίας του Θανάση Παπακωνσταντίνου» του Λέοντα Ναρ (κριτική)

Για το βιβλίο του Λέοντα Ναρ «“Να βρω ξανά του νήματος την άκρη...”: Σχεδίασμα ποιητικής βιογραφίας του Θανάση Παπακωνσταντίνου» (εκδ. Πατάκη).

Του Κώστα Δρουγαλά

Με τον πολύ χαρακτηριστικό τίτλο Να βρω ξανά του νήματος την άκρη… –στίχο α...

«Με τον Νίκο Καρούζο – Ημερολόγιο» της Εύας Μπέη (κριτική)

«Με τον Νίκο Καρούζο – Ημερολόγιο» της Εύας Μπέη (κριτική)

Για το βιβλίο με τις καταγραφές της Εύας Μπέη «Με τον Νίκο Καρούζο – Ημερολόγιο» (εκδ. Loggia).

Του Γιάννη Παλαβού

Έχω την αίσθηση πως για αρκετούς Έλληνες ποιητές που έχουν πάνω κάτω τα χρόνια μου το να τσιτάρουν στίχους του Καρούζου και να ανεκδοτολο...

«Κόκκινη Ρόζα» της Κέιτ Έβανς (κριτική)

«Κόκκινη Ρόζα» της Κέιτ Έβανς (κριτική)

Για την εικονογραφημένη –από την Kate Evans– βιογραφία της Ρόζα Λούξεμπουργκ «Η κόκκινη Ρόζα» (μτφρ. Σώτη Τριανταφύλλου, εκδ. Πατάκη).

Της Λεύκης Σαραντινού

Η συγγραφέας και εικονογράφος της Κόκκινης Ρόζα, Κέιτ Έβανς επιλέγει να...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Κλίμακα Μπόγκαρτ» της Μαρίας Φακίνου (κριτική) – Το κακό ως γόρδιος δεσμός

«Κλίμακα Μπόγκαρτ» της Μαρίας Φακίνου (κριτική) – Το κακό ως γόρδιος δεσμός

Για τη νουβέλα της Μαρίας Φακίνου «Κλίμακα Μπόγκαρτ» (εκδ. Αντίποδες).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Η ενοχή των απογόνων, και ειδικότερα της ακριβώς επόμενης γενιάς, είναι ένα ψυχολογικό ζήτημα που εμφανίζεται σε κάθε περίοδο της ιστορίας, όταν μεγάλα εγ...

Στην Ανί Ερνό (Annie Ernaux) το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022

Στην Ανί Ερνό (Annie Ernaux) το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022

Το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022 θα απονεμηθεί, όπως ανακοίνωσε πριν από λίγο από τη Στοκχόλμη η Σουηδική Ακαδημία, στη Γαλλίδα συγγραφέα Annie Ernaux. Τα βιβλία της Ερνό κυκλοφορούν στη χώρα μας από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, σε μετάφραση της Ρίτας Κολαΐτη.

Ένα χρόνο μετά τη βρά...

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Ο Εντουάρ Λουί παρουσιάζει στην Αθήνα το καινούργιο του βιβλίο «Αλλαγή: μέθοδος» (μτφρ. Στέλα Ζουμπουλάκη), το οποίο μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αντίποδες. 

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ανδρωμάχη» του Κώστα Ακρίβου (προδημοσίευση)

«Ανδρωμάχη» του Κώστα Ακρίβου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Κώστα Ακρίβου «Ανδρωμάχη» που θα κυκλοφορήσει στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπάρχει, λέω, τίποτα πιο σκληρό και άδικο από το να πρέπει να αγαπάς κάπο...

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

22 Σεπτεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών.  Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ