Για τη βιογραφία του Γάλλου συγγραφέα Γκυστάβ Φλωμπέρ του Φρέντερικ Μπράουν (μτφρ. Τζένη Κωνσταντίνου, επιμέλεια Άννα Περιστέρη) που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.
Της Μαρίας Τζαμπούρα
Συμβαίνει συχνά να μην κατανοούμε τη δύναμη ενός έργου τέχνης του παρελθόντος παρά μόνο αν το δούμε σε συνάρτηση με την εποχή του. Ο σκοπός του καλλιτέχνη και το γιατί έφτιαξε το έργο του έτσι όπως το βλέπουμε ή το διαβάζουμε εμείς σήμερα, είναι πολύ πιο ξεκάθαρος αν ερμηνευτεί σε σχέση με το ιστορικό πλαίσιο που το δημιούργησε.
Μπορεί η ζωή του συγγραφέα να μου φάνηκε πιο συναρπαστική από τη γραφή του -κι αυτό μάλλον είναι επιτυχία του Μπράουν- αλλά σκέφτομαι σοβαρά να ξαναδώσω μια ευκαιρία στη Μπαντάμ Μποβαρύ, για τρίτη φορά! Αυτή όμως η επιτυχία είναι εξ ολοκλήρου του Φλωμπέρ!
Οι βιογραφίες καλύπτουν αυτή την ανάγκη για περισσότερη πληροφορία και κατανόηση του πνεύματος της περιόδου που ο εκάστοτε αγαπημένος μου ζωγράφος ή συγγραφέας
μεγαλούργησε. Η αλήθεια είναι ότι προτιμώ τις αυτοβιογραφίες, τις προσωπικές σημειώσεις ή ημερολόγια για μια πιο άμεση και χωρίς παρεμβολές τρίτων πρόσβαση στην πηγή, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν έχω απογοητευτεί πολλάκις είτε γιατί ο δημιουργός ως άνθρωπος αποκαλύπτεται κατώτερος του έργου είτε επειδή απλά δεν διακρίνεται για την ικανότητά του να αφηγηθεί την ιστορία του με τρόπο λογοτεχνικά συναρπαστικό.
Πρόσφατα λοιπόν διάβασα τη βιογραφία για τον Φλωμπέρ του Φρέντερικ Μπράουν, από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, με τον τίτλο Φλωμπέρ. Ένα πνεύμα αντιλογίας. Το Γάλλο συγγραφέα τον ξέρω μόνο από μεταφράσεις. Δεν γνωρίζω γαλλικά και έτσι χάνω πολλά από το ύφος και το προσωπικό στιλ γραφής του, για το οποίο τόσα λέγονται. Έχοντας διαβάσει από δυο-τρεις φορές τα έργα του και αδυνατώντας να κατανοήσω σε βάθος τις λογοτεχνικές αρετές που στους φανατικούς του φίλους είναι πασιφανείς, άρχισα να εμβαθύνω στη χρονική περίοδο που έζησε, μήπως και καλύψω το κενό μου.
Ο ίδιος ο Φρέντερικ Μπράουν σημειώνει ότι πρόκειται για μια ανάπλαση της ζωής του μεγάλου συγγραφέα και αυτό το βρήκα εξαιρετικά τίμιο ως διευκρίνηση των προθέσεων του βιογράφου σε σχέση με τον αναγνώστη. Οι περίπου επτακόσιες πενήντα σελίδες του βιβλίου αυτού όμως είναι κάτι πολύ περισσότερο από τίμιες προθέσεις. Γραμμένο σε γλώσσα που ρέει και σε καμιά περίπτωση δεν κουράζει, θα το χαρακτήριζα περισσότερο ως ταξιδιωτικό μυθιστόρημα της Γαλλίας του 19ου αιώνα. Έπιασα τον εαυτό μου νοερό, σιωπηλό συνταξιδιώτη της ζωής του Φλωμπέρ από τη Ρουέν στο Παρίσι ή τη Μεσόγειο και πάλι πίσω, να φορτώνω και να ξεφορτώνω τα «μπαγκάζια», προίκα της διόλου ευκαταφρόνητης περιοδείας μου στο χώρο, στο χρόνο, στα γραπτά και ίσως ελάχιστα και στο μυαλό του ίδιου του Γκυστάβ.
Μπορεί η ζωή του συγγραφέα να μου φάνηκε πιο συναρπαστική από τη γραφή του -κι αυτό μάλλον είναι επιτυχία του Μπράουν- αλλά σκέφτομαι σοβαρά να ξαναδώσω μια ευκαιρία στη Μπαντάμ Μποβαρύ, για τρίτη φορά! Αυτή όμως η επιτυχία είναι εξ ολοκλήρου του Φλωμπέρ!
* Η ΜΑΡΙΑ ΤΖΑΜΠΟΥΡΑ είναι δημιουργός κόμικς, γελοιογράφος και εικονογράφος.
