alt

Για το βιβλίο της Λίλης Λαμπρέλλη «Μικρό αλφαβητάρι αφήγησης, Εγχειρίδιο αυθαίρετου στοχασμού πάνω στα παραμύθια και στην αφήγησή τους» (εκδ. Πατάκη).

Της Ιωάννας Σπηλιοπούλου

Το παραμύθι είναι λόγος υπερβατικός και ανατρεπτικός
σαν ψίθυρος ερωτικός μέσα στη φασαρία του κόσμου.
Λίλη Λαμπρέλλη, Μικρό αλφαβητάρι αφήγησης
.

Αποτελώντας σε έναν βαθμό συμπλήρωμα του Λόγος εύθραυστος κι αθάνατος (2010), το Μικρό αλφαβητάρι αφήγησης εμπλουτίζει τη βιβλιογραφία της Λίλης Λαμπρέλλη και την ιδιαίτερη οπτική της, σε μια εποχή που παρατηρείται έντονο ενδιαφέρον για την αφήγηση στη χώρα μας. Στόχος να κωδικοποιήσει ‒μέσω «αυθαίρετου στοχασμού»‒ βιωμένες γνώσεις για το θεωρητικό υπόβαθρο και την πράξη της αφήγησης (με παραπομπές στην ανθρωπολογία και την ψυχανάλυση), εστιάζοντας σε έννοιες-κλειδιά γύρω από τα μαγικά παραμύθια και τη συμβολική ανάγνωσή τους.

Μετεωριζόμενοι ανάμεσα στο άχρονο και στο τώρα, οι ήρωες και οι ηρωίδες, αθώοι, ναυαγοί του βίου, γυμνοί, εξόριστοι του εαυτού τους, προσκρούουν στη σκληρή πέτρα της πραγματικότητας.

Πρώτο λήμμα η λυδία λίθος της ανθρώπινης σχέσης, άρα και της επαφής μεταξύ παραμυθά και ακροατών: η αγάπη [1], εν υπνώσει βασιλοπούλα των πάντων. Και πρόκειται ακριβώς για ένα «εγχειρίδιο εργόχειρου» γραμμένο με αγάπη (και με τη δύναμη της προφορικότητας): οι σταυροβελονιές του ‒τα σύμμεικτα: συναισθήματα, στάσεις, πρακτικές, θεωρίες…‒ συνυφαίνουν εντέλει έναν καμβά φιλοσοφίας ζωής, γίνονται οδοδείκτες ενός γίγνεσθαι που περπατιέται χωρίς τα δεκανίκια της δεοντολογίας, παρά μόνο με ευθύνη και αυθεντικότητα.

Όπως στα σεμινάριά της, η συγγραφέας αναδεικνύει επίμονα και εδώ τη γενναιόδωρη δύναμη των παραμυθιών για την προσωπική μας εξέλιξη. Μετεωριζόμενοι ανάμεσα στο άχρονο και στο τώρα, οι ήρωες και οι ηρωίδες, αθώοι, ναυαγοί του βίου, γυμνοί, εξόριστοι του εαυτού τους, προσκρούουν στη σκληρή πέτρα της πραγματικότητας («Πήρε τα μάτια της και περπάτησε, περπάτησε ολομόναχη μέσα στην ερημιά»). Πολιορκημένοι ελεύθεροι να τα χάσουν όλα, να αψηφήσουν τη μοίρα, να αντικρίσουν άφοβα τον ερειπιώνα της απολεσθείσας παιδικής ηλικίας, να συγκατοικήσουν με την έλλειψη και την ατέλεια, να ενηλικιωθούν μετακινώντας τα ριζώματά τους προς την κατεύθυνση της θαυμαστής δυνατότητας... ή να πεθάνουν εγκλωβισμένοι, αυτοπαγιδευμένοι στη στασιμότητα.

Δρόμο παίρνουν, δρόμο αφήνουν ‒τα αφηγηματικά νήματα γίνονται σταυροδρόμια‒, ανεβαίνουν σε δέντρα και βουνά (αναβαθμοί των επιπέδων συνείδησης) για να κατοπτεύσουν το πεδίο, βιώνουν αλλεπάλληλους εσωτερικούς θανάτους [2] και δοκιμασίες στο χείλος του θανάτου, φτάνουν «σε ένα μυστικό ξέφωτο στο δάσος του χρόνου» (όπως λέει ο Γάλλος αφηγητής και δάσκαλος της Λίλης Λαμπρέλλη, Ανρί Γκουγκό). Οι κακοποιοί (δράκοι, στρίγκλες, λάμιες και άλλα τερατάκια) με τη σκοτεινή παρουσία τους αποτελούν σημαδούρες του ταξιδιού μύησης προς την αυτογνωσία και την αυτονομία (ο θαρραλέος ταπεινός θα γίνει βασιλιάς). Κι ενώ ένα σιωπηλό σαρκοβόρο πένθος κατασπαράσσει τον ήρωα, τα παραμύθια μας μαθαίνουν (χωρίς διδάγματα) να μην είμαστε σπαράγματα του εαυτού μας. Ο ήρωας αποδέχεται, υποδέχεται, συμφιλιώνει τα φωτεινά και τα ερεβώδη κομμάτια του. Από τα έγκατα της απελπισίας αναδύεται και αγκυροβολεί στην τραχιά αλήθεια.

Ο homo fabulator, ο καθένας μας, ακολουθώντας τα ίχνη του ήρωα στη συλλογική περιπέτεια της αφήγησης, γίνεται και ο ίδιος ήρωας: η συγγραφέας προτείνει να είναι παρών, αλλοπαρμένος, υψιπετής προσγειωμένος [...] αγκαλιά τόσο με βασιλοπούλες όσο και με δράκους.

Παρόμοια ο homo fabulator, ο καθένας μας, ακολουθώντας τα ίχνη του ήρωα στη συλλογική περιπέτεια της αφήγησης, γίνεται και ο ίδιος ήρωας: η συγγραφέας προτείνει να είναι παρών, αλλοπαρμένος, υψιπετής προσγειωμένος, με έρεισμα το τρίπτυχο αισθήσεις ‒ συναισθήματα ‒ διαίσθηση, αγκαλιά τόσο με βασιλοπούλες όσο και με δράκους, να διανέμει ταπεινά θαύματα, συντονιζόμενος στους ρυθμούς του νερού: «γινόμαστε νερομάνες, χείμαρροι, ρυάκια, μια βρύση που στάζει σταγόνα σταγόνα, ο αντίλαλος από ένα ξερό πηγάδι, μια λίμνη, μια φουρτουνιασμένη θάλασσα [3]». Ξεριζώνοντας τους υπονομευτές της αυθεντικής σχέσης (τη χάρτινη τίγρη του φόβου, το ναρκισσισμό, τη σοβαροφάνεια...), μέσω της φωνής και του σώματός του ιχνηλατεί το αρχέγονο κι άφθαρτο, ανοίγοντας δίοδο για το ψυχικό μάγμα: «Ακούστε με, όπως ακούτε τη βροχή ή τον άνεμο ή μια μακρινή μουσική» [4].

Με δομικό υλικό το όνειρο, το παραμύθι, στις ακρώρειες μνήμης και λήθης, ακτινοβολεί αέναα:

«Το φως των νεκρών αστεριών ταξιδεύει, και η λάμψη από το πέταγμά τους τα κάνει να φαίνονται ζωντανά (....)
Η φωνή ταξιδεύει, και συνεχίζει δίχως το στόμα» [5].

Σαράντα ζευγάρια σιδερένια παπούτσια αργά λιώνουν στα μονοπάτια του χρόνου, ενώ οι ήρωες κατευθύνονται, ενώ κατευθυνόμαστε στο ανοιχτό πέλαγος, στη θάλασσα της ζωτικότητας, με εμπιστοσύνη άνευ ορίων, άνευ όρων. Τα παραμύθια, λόγος απελευθερωτικός, ανυπότακτος, και παλλόμενη σιωπή, χαρτογραφούν θησαυρούς, χαράσσουν ρωγμές για να διεισδύει η καρδιά του φωτός ‒ παραμυθία εν Φαντασία και Λόγω και ανθεκτικότητα. Απέναντι στην εντροπία του κόσμου απονέμουν τη δικαιοσύνη της ζωής. Από την αφετηρία του «Ωχ, καημός!», με προορισμό το «Φτου ξελευτερία!».

* Η ΙΩΑΝΝΑ ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ είναι φιλόλογος.


1«Η αγάπη θα ‘ναι το πιο ζωτικό γιατρικό / Κι εσύ θα ‘σαι το θαύμα της». Clarissa Pinkola Estés, Ο χορός των μεγάλων μητέρων, μτφρ. Άννα Παπασταύρου, εκδ. Κέλευθος, Αθήνα 2017, σ. 11.
2 «Να πεθαίνεις για να ζεις», όπως λέει ο γερο-Αντόνιο στον υποδιοικητή Μάρκος. Subcomandante Insurgente Marcos, Ιστορίες του γερο-Αντόνιο, μτφρ. Γιώργος Καρατζάς, εκδ. Ροές, Αθήνα 2003, σ. 52.
3 Λίλη Λαμπρέλλη, ό.π., σελ. 151.
4 Λίλη Λαμπρέλλη, ό.π., σελ. 138.
5 Eduardo Galeano, Οι λέξεις ταξιδεύουν, μτφρ. Ισμήνη Κανσή, εκδ. Πάπυρος, Αθήνα 2013, σελ. 312: «Λίγα λόγια για τη μνήμη (V)».
 
altΜικρό αλφαβητάρι αφήγησης
Εγχειρίδιο αυθαίρετου στοχασμού πάνω στα παραμύθια και στην αφήγησή τους
Λίλη Λαμπρέλλη
Πατάκης 2017
Σελ. 192, τιμή εκδότη €7,90

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΛΙΛΗΣ ΛΑΜΠΡΕΛΛΗ

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Δημιουργική Γραφή – “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου

«Δημιουργική Γραφή – “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου

Για το βιβλίο «Δημιουργική Γραφή – “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου (εκδ. Ζυγός, σελ. 668)

Του Γιάννη Σ. Παπαδάτου

Ο Ανδρέας Καρακίτσιος αποτελεί μια ξεχωριστή παρουσία στον χώρο της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης...

«Έρχεται ο γίγαντας» του Μάκη Τσίτα (κριτική)

«Έρχεται ο γίγαντας» του Μάκη Τσίτα (κριτική)

Για το βιβλίο του Μάκη Τσίτα «Έρχεται ο γίγαντας» (εικόνες: Νικόλας Χατζησταμούλος, εκδ. Μεταίχμιο), μια ιστορία για τις ψεύτικες ειδήσεις που τρομοκρατούν τον πληθυσμό. 

Του Μάνου Κοντολέων

Ο Μάκης Τσίτας σίγουρα είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση στη...

«Η χώρα των τεράτων» του Μωρίς Σέντακ – Εικονοβιβλίο μαγικού ρεαλισμού

«Η χώρα των τεράτων» του Μωρίς Σέντακ – Εικονοβιβλίο μαγικού ρεαλισμού

Για το εικονοβιβλίο μαγικού ρεαλισμού «H χώρα των τεράτων» του Maurice Sendak (μτφρ. Γιάννης Παλαβός) που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος. 

Του Γιάννη Σ. Παπαδάτου

Σε μια καλαίσθητη έκδοση μαζί με δυο αφίσες, σε μια χρηστική πάνινη τσάντα...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς

Οι New York Times δημοσίευσαν πρόσφατα μια λίστα με τα δέκα καλύτερα βιβλία που κυκλοφόρησαν μέσα στη χρονιά. Αξίζει να αναφερθεί πως, στην κατηγορία της μυθοπλασίας, τέσσερα από τα πέντε προτεινόμενα βιβλία είναι έργα γραμμένα από γυναίκες συγγραφείς. Στην κεντρική φωτογραφία, η βραβευμένη με Πούλιτζερ λογοτεχνίας ...

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Το ΝΠΔΔ του Δήμου Ζωγράφου και οι εκδόσεις Βακχικόν παρουσιάζουν το βιβλίο του Ντίνου Γιώτη Club 23.4. 

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα συζητήσουν ο συγγραφέας Ντίνος Γιώτης με τον συγγραφέ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

10 Νοεμβρίου 2022 ΕΠΩΝΥΜΩΣ

«Γράφε για όσα ξέρεις»: Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες αποτιμούν την πιο διάσημη συγγραφική συμβουλή

Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες μιλούν για τη χιλιοειπωμένη συμβουλή που παροτρύνει τους άπειρους δημιουργούς να βασιστούν στα βιώματα και στις εμπειρίες τους, στην καθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ