barnaby360

Για το μυθιστόρημα για εφήβους Μπάρναμπι Μπόκετ (μτφρ.Μαλβίνα Αβαγιανού) του Τζον Μπόιν που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Της Σίσσυς Τσιφλίδου

Ο Τζον Μπόιν είναι γνωστός στο ευρύ κοινό από Το αγόρι με τη ριγέ πιτζάμα, ένα από τα έργα που γνώρισαν τεράστια επιτυχία, μεταφέρθηκαν στη μεγάλη οθόνη και εισήγαγαν στα εφηβικά μυθιστορήματα του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου την οπτική του θύτη. Στο νέο του μυθιστόρημα, Μπάρναμπι Μπρόκετ, συνεχίζει επιτυχημένα μετά το Ο Νόα το έσκασε το παιχνίδι με τους κλασικούς ήρωες. 

Το έργο στρέφεται γύρω από την έννοια του διαφορετικού, κυρίως της αποδοχής αυτού που η εκάστοτε κοινωνία ορίζει ως μη φυσιολογικό. Εστιάζοντας στις ποικίλες αντιδράσεις των ενηλίκων άλλοτε διηθημένες από τις κοινωνικές επιταγές άλλοτε από έναν προσωπικό φόβο που γεννά η δική τους ανάγκη να είναι σιωπηροί και αθόρυβοι, ο συγγραφέας επικεντρώνεται στο να μας αποκαλύπτει το πώς αυτές γίνονται αιτία ανάληψης καίριων αποφάσεων από τα παιδιά-εφήβους. Έτσι, μπορεί να ιδωθεί και ως ένα κομβικό σημείο ανάμεσα στον κόσμο του παιδιού και τον κόσμο των μεγάλων.

Σε ένα άκρως σουρεαλιστικό περιβάλλον (αερόστατα για διακοπές, ταξίδια στο διάστημα) παρατίθενται οι απόψεις για το διαφορετικό το οποίο, όπως δηλώνει και η Παλμύρα, «κάθε άνθρωπος έχει το δικό του τρόπο να το αντιλαμβάνεται».

Η διαφορετικότητα παρουσιάζεται σε όλες τις εκφάνσεις της παίρνοντας τη μορφή του κοινωνικού ρατσισμού: σωματική αναπηρία, δυσμορφία, ιδιαίτερη κλίση-χάρισμα που δεν αποδέχεται η οικογένεια. Ακροθιγώς αναφέρεται και η σεξουαλική προτίμηση μέσα από τη ιστορία της Μάρτζορι και της Έθελ, οι μόνες ηρωίδες που δεν επιστρέφουν ποτέ στο πατρικό σπίτι που τις έδιωξε αφού πρώτα τις απέρριψε. Ο συγγραφέας προβαίνει και σε κοινωνικά σχόλια πάνω στον τρόπο που οι γονείς εκθέτουν τα παιδιά τους στο φως της δημοσιότητας ενώ μέσα από την ιστορία του δημοσιογράφου με τα εγκαύματα στο πρόσωπο καυτηριάζει την ανάλγητη στάση των «φυσιολογικών» ανθρώπων που δεν διστάζουν να εκφράσουν με απρέπεια την απόρριψή τους σε ό,τι αντιτάσσεται στα πρότυπα ομορφιάς και τελειότητας.

Ο ήρωας

Χρόνια πριν η Σέλμα Λάγκερλεφ, που πίστευε στη μαγική στιγμή στη ζωή του ανθρώπου και πως «τα φτερά μιας αγριόπαπιας μπορούν να γίνουν φτερά αγγέλων», έβαλε τον Νιλς Χόλγκερσον να ταξιδέψει πάνω στο χήνο Μαρτίνο για να γνωρίσει τη γεωγραφία της πατρίδας του. Εδώ ο Μπόιν χαρίζει στον κεντρικό ήρωα ένα παράδοξο χαρακτηριστικό που τον οδηγεί σε ένα ταξίδι αναγνώρισης, εμπειρίας και αυτοσυνείδησης: το να αιωρείται αψηφώντας το νόμο της βαρύτητας. 

Ο Μπάρναμπι, ένα αγόρι «περήφανο που είναι διαφορετικό», διαθέτει μια απίστευτη ωριμότητα για την ηλικία του: αξιολογεί, αποφασίζει και δρα με τη σιγουριά ενός ενήλικα. Όταν οι γονείς του αποφασίζουν πως δεν αντέχουν ένα τέτοιο παιδί, «αποδεσμεύεται» κι εμπλέκεται σε ένα πλήθος ιστοριών, κυρίως γνωρίζει «διαφορετικούς» ανθρώπους γεμάτους ευγένεια και ανιδιοτέλεια με τους οποίους αναπτύσσει πραγματική φιλία. Στο χρονικό παρόν της αφήγησης και μακριά από το συναισθηματικά άνυδρο οικογενειακό περιβάλλον η επαφή με αυτούς τους χαρακτήρες, πρώην και νυν «διαφορετικά παιδιά», είναι που αποδυναμώνει σταδιακά την επιθυμία του ήρωα να γυρίσει στο σπίτι του. Αν και η οικογένεια σχεδόν σε όλες τις ιστορίες παραμένει η σταθερή αξία που δεν αμφισβητείται -οι ήρωες πάντα αναζητούν τη θαλπωρή της οικογενειακής εστίας- ο πλούσιος κύκλος της εμπειρίας θα ενδυναμώσει τον ήρωα που θα τη θέσει υπό αμφισβήτηση: «τι σόι γονιός είναι αυτός που πετάει το γιο του έξω από το σπίτι με το έτσι θέλω;» Η συντομία της κάθε ιστορίας μπορεί να αποβαίνει εις βάρος της σφαιρικότητας των χαρακτήρων, δε στερεί, όμως, από το κείμενο τη συγκινησιακή του φόρτιση.

Το παιχνίδι των κειμενικών μεταμορφώσεων

barnaby_john_boynΤο έργο διεμβολίζεται από ένα πλήθος διακειμενικών αναφορών, έναν καταιγισμό πληροφοριών για τόπους και αξιοθέατα ενώ ήρωες γνωστών έργων εισάγονται διακειμενικά με ποικίλους τρόπους. Το αγόρι με τους γάντζους στα χέρια θα ανακαλέσει στη μνήμη του αναγνώστη τον κλασικό κινηματογραφικό Ψαλιδοχέρη ενώ η αγάπη του παιδιού για τα βιβλία και το διάβασμα τη Ματίλντα του Ρόαλντ Νταλ. Ο τελευταίος είναι και ο μοναδικός που μπαίνει φανερά μέσα στην ιστορία: ένας γείτονας έχει ανταλλάξει χειραψία μαζί του και σε υποσημείωση ο συγγραφέας παραθέτει πληροφορίες γι’ αυτόν. Η κυρία Χούπερμαν-Χολ, πρώην διευθύντρια γυναικείων φυλακών, αμέσως ανακαλεί την τρομερή διδα Τράνσμπουλ, τη διευθύντρια του σχολείου της Ματίλντα. Αλλά υπάρχουν και υπαινιγμοί για τον υποψιασμένο αναγνώστη όπως ο χώρος στο σταθμό του τρένου ανάμεσα στην πλατφόρμα 9 και 10 που ανακαλεί το μικρό Χάρι Πότερ στο πρώτο του ταξίδι για το Χόγκουαρτς, όταν μπαίνει μέσα στο σταθμό ψάχνοντας εναγωνίως να βρει την πλατφόρμα 9 και 3/4.

Η εικόνα του παιδιού βιβλιοφάγου

Τα κλασικά αναγνώσματα όπως ο Όλιβερ Τουίστ και Ο Γύρος του Κόσμου σε 80 ημέρες μάς φανερώνουν στοιχεία του χαρακτήρα του Μπάρναμπι. Κάποτε και ο ίδιος δηλώνει τις αναγνωστικές του προτιμήσεις: «μήπως έχετε κάτι σε περιπέτεια;» ρωτά το βιβλιόφιλο συνεπιβάτη του τρένου με το οποίο ταξιδεύει. Άλλοτε ο συγγραφέας παραθέτει ένα απόσπασμα του έργου, όπως στη σκηνή που η μητέρα διαβάζει την αρχή του Ντέιβιντ Κόπερφιλντ: «Για να αρχίσω από την αρχή σας λέω ότι γεννήθηκα μια Παρασκευή τα μεσάνυχτα..», προκειμένου να ταυτίσει στοιχεία της ζωής των δύο ηρώων και να προκαλέσει τη φοβισμένη αντίδραση της μητέρας.

Θα μπορούσαμε να υποθέσουμε πως η καταιγιστική αναφορά των κλασικών έργων αφορά είτε στις πρώτες αναγνώσεις του συγγραφέα ή μια προσεκτική επιλογή κλασικών έργων στο χώρο της παιδικής-εφηβικής λογοτεχνίας με σκοπό να διαγραφεί ο κεντρικός χαρακτήρας. Οι αναγνώσεις της παιδικής μας ηλικίας, όπως παρατηρεί ο M.Tournier, διαμορφώνουν κάτι στέρεα κοινό και προσωπικό, έναν κώδικα επικοινωνίας μεταξύ συγγραφέα, κειμένου και αναγνώστη. Ο κώδικας αυτός ανακαλείται μέσα από την αφήγηση δημιουργώντας κοινά στοιχεία ανάμεσα στους ήρωες. Έτσι, καθώς κανένα κείμενο δεν αποτελεί ένα «ερμητικό όλον», οι κλασικοί ήρωες είτε συντελούν στην ωριμότητα του κύριου ήρωα είτε μεταπλάθονται σε άλλους ήρωες της ιστορίας.

Η φετινή ελληνική εκδοτική παραγωγή στο χώρο της μεταφρασμένης παιδικής-εφηβικής λογοτεχνίας φαίνεται πως δίνει το προβάδισμα θεματικά και στη διαφορετικότητα (το Θαύμα του R.J. Palacio, Με τα μάτια του άλλου της Paola Capriolo, Το βιβλίο όλων των πραγμάτων του Guus Kuijer, η Σίντερ της Marissa Meyer κτλ.). Το συγκεκριμένο βιβλίο δίνει σε πρώτο επίπεδο την ευκαιρία να προβληματιστούμε πάνω στην έννοια του διαφορετικού και σε ένα δεύτερο επίπεδο πάνω στο βαθμό αυτογνωσίας μας σε σχέση με τον τρόπο που υπερασπιζόμαστε τις προσωπικές μας επιλογές όταν καλούμαστε να πάρουμε σημαντικές αποφάσεις για τη ζωή και το μέλλον μας.

Σε κάθε περίπτωση αυτό το εξελικτικό μυθιστόρημα με την έννοια της ολοκλήρωσης ενός κύκλου εμπειρίας του ήρωα που τον προάγει σε μια επόμενη θέση-θέαση της ζωής του, αποτελεί μια απολαυστική αναγνωστική πρόταση.

 

barnaby_exofylloΜπάρναμπι Μπρόκετ
Τζον Μπόιν
Μετφρ. Μαλβίνα Αβαγιανού
Εικονογράφηση: Oliver Jeffers
Εκδόσεις Ψυχογιός, 2013
Τιμή: € 13,30, σελ. 319
politeia-link

 

 

 

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ JOHN BOYNE 

 

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Δον Κιχώτης» και «Τομ Σόγερ»: Δυο εικονογραφημένες διασκευές που βρίσκουν τον στόχο τους

«Δον Κιχώτης» και «Τομ Σόγερ»: Δυο εικονογραφημένες διασκευές που βρίσκουν τον στόχο τους

Για τα εικονογραφημένα βιβλία-διασκευές για παιδιά: «Δον Κιχώτης» του Αντώνη Παπαθεοδούλου (εκδ. Παπαδόπουλος) και «Τομ Σόγιερ» της Τζέμης Τασάκου (εκδ. Μεταίχμιο)

Του Γιάννη Σ. Παπαδάτου

Τα τελευταία χρόνια εκδίδεται πληθώ...

Το ολοκαύτωμα στο εικονογραφημένο παιδικό βιβλίο: Τέσσερα ελληνικά βιβλία

Το ολοκαύτωμα στο εικονογραφημένο παιδικό βιβλίο: Τέσσερα ελληνικά βιβλία

Τέσσερα εικονογραφημένα βιβλία γραμμένα με διαφορετικούς τρόπους γραφής, ύφους ή οπτικής γωνίας και θέμα το Ολοκαύτωμα: «Τα κίτρινα καπέλα» της Κέλλυς Ματαθία-Κόβο με εικονογράφηση της ίδιας (Πατάκης, 2017), «Από μακριά» της Αγγελικής Δαρλάση (εικον. Βασίλης Κουτσογιάννης, εκδ. Μεταίχμιο), «Ζάζα» της Αργυρώς Πιπίνη ...

«Γκούρι, σημαίνει πέτρα», της Θεοδώρας Κατσιφή (κριτική)

«Γκούρι, σημαίνει πέτρα», της Θεοδώρας Κατσιφή (κριτική)

Για το βιβλίο της Θεοδώρας Κατσιφή «Γκούρι, σημαίνει πέτρα» με εικονογράφηση της Πατρίτσια – Ευγενίας Δεληγιάννη (εκδ. Καλειδοσκόπιο). Κεντρική εικόνα: Επεξεργασμένο σκίτσο της Πατρίτσια – Ευγενίας Δεληγιάννη από το βιβλίο.

Του Μάνου Κοντολέων

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Η τρίτη μέρα του Φεστιβάλ Βιβλίου εδώ στα Χανιά, η χθεσινή βραδιά δηλαδή, αποτέλεσε από μια άποψη και την κορύφωσή του, με τον Σταύρο Ζουμπουλάκη να συζητάει σε βάθος με τον Ουκρανό συγγραφέα Αντρέι Κούρκοφ (βλ. κεντρική φωτογραφία).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...
Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Σε αυτή τη στήλη αναρτώνται αδημοσίευτα ποιήματα σύγχρονων Ελλήνων ποιητών. Σήμερα, ο Γεράσιμος Βουτσινάς.

Επιμέλεια στήλης: Γιώργος Αλισάνογλου

Κενό μνήμης
            &n...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – μια πρώτη γεύση

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – μια πρώτη γεύση

Εντυπώσεις από την πρώτη μας μέρα στα Χανιά, τη δεύτερη του Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων με κεντρικό θέμα: «Στις γραμμές των συνόρων». 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ