Η Μαρία Βασιλάκου εξηγεί στην Ελένη Κορόβηλα τις θέσεις της για μια κοινωνία περισσότερο δημοκρατική και δίκαιη, που θα θεμελιώνεται στις οικολογικές αξίες.
Επικεφαλής του κόμματος των Πρασίνων στη Βουλή του ομόσπονδου κρατιδίου
Υπάρχει εναλλακτικό, βιώσιμο και αποδοτικό κοινωνικοοικονομικό μοντέλο που να βασίζεται στις οικολογικές αρχές κι αξίες;
Το «πράσινο» μοντέλο ανάπτυξης είναι ακριβώς ένας τρίτος δρόμος, ο οποίος οδηγεί παραπέρα από εκεί όπου οδηγούν τα κλασικά σοσιαλιστικά ή καπιταλιστικά μοντέλα που γνωρίζουμε μέχρι σήμερα. Οι βασικές αρχές του μοντέλου αυτού είναι η έννοια της αειφορίας, η αλληλεγγύη και οι ανοιχτές δημοκρατικές δομές, με τη μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών, και αποσκοπεί στην ίση κατανομή του πλούτου και στο πέρασμα της πρωτοβουλίας στα χέρια των πολλών. Όταν, για παράδειγμα, συζητάμε για την αναδιάρθρωση ή, μάλλον, για τη στροφή της παραγωγής ενέργειας αποκλειστικά σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, βλέπουμε ότι είναι κάτι που δεν μπορούμε να το καταφέρουμε ούτε μόνο με τα μεγάλα κεφάλαια ούτε μόνο με τις κρατικές αποφάσεις. Χρειάζεται συνδυασμός μεγάλων επενδύσεων και κρατικής μέριμνας, αλλά και η τοποθέτηση φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων στην ταράτσα κάθε σπιτιού.
Μήπως όμως στη συγκυρία της κρίσης, ένα τέτοιο μοντέλο θα ήταν οικονομικά δυσβάσταχτο;
Είναι ένα απαράδεκτο επιχείρημα. Κάθε περίοδος ύφεσης και οικονομικής κρίσης μπορεί να ξεπεραστεί μόνον αν υπάρξουν επενδύσεις. Το πού θα στρέψουμε αυτές τις επενδύσεις είναι θέμα πολιτικών αποφάσεων. Όταν λοιπόν στην Ευρώπη της οικονομικής κρίσης την περασμένη χρονιά βρέθηκαν εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ για να κρατηθούν οι τράπεζες και για πακέτα στήριξης προς τη βαριά βιομηχανία, δεν μπορώ να καταλάβω γιατί ένα τμήμα των πακέτων αυτών δεν θα μπορούσε να διατεθεί ακριβώς για τη στροφή στις ΑΠΕ, οι οποίες –πέρα από όλα τα άλλα– δημιουργούν και χιλιάδες θέσεις εργασίας. Το αν θα κάνω επενδύσεις για να ξεπεράσω την κρίση δεν είναι κάτι το οποίο αμφισβητείται, αλλά το αν θα κάνω έξυπνες ή ανόητες επενδύσεις είναι θέμα πολιτικής προτεραιότητας.
Πού τοποθετείτε τους Πράσινους στον παραδοσιακό «άξονα» ανάμεσα στην Αριστερά και στη Δεξιά;
Φωτοβολταϊκή εγκατάσταση σε κάθε ταράτσα
Οι Πράσινοι είναι κάτι πολύ περισσότερο από τις κλασικές έννοιες της Αριστεράς και της Δεξιάς, ακριβώς επειδή η Αριστερά και η Δεξιά έχουν κολλήσει στην κλασική αντιπαράθεση – από τη μια μεριά το Κράτος, από την άλλη τα μεγάλα συμφέροντα. Εμείς πάμε πολύ παραπέρα και αποσκοπούμε σε μια κοινωνία στην οποία ο πλούτος αλλά και η ποιότητα ζωής θα βρίσκονται δίκαια κατανεμημένα στα χέρια των πολλών. Θέλουμε ένα ισχυρό κράτος για τον σεβασμό και την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά βρισκόμαστε μακριά από τις αντιλήψεις του κλασικού αριστερού ισχυρού κράτους, το οποίο περιορίζει τις ελευθερίες του πολίτη. Το οικολογικό κίνημα ποτέ δεν ήταν συνήγορος του μεγάλου κεφαλαίου και των ανεξέλεγκτων νεοκαπιταλιστικών μοντέλων ανάπτυξης, τα οποία οδηγούν και στην καταστροφή του περιβάλλοντος και στην εξαθλίωση μεγάλων ομάδων της κοινωνίας. Η Αριστερά ισχυρίζεται ότι την ποιότητα ζωής για τους πολλούς την εγγυάται το ισχυρό κράτος, ενώ η Δεξιά ισχυρίζεται ότι την εγγυώνται η ελεύθερη αγορά και η συγκέντρωση μεγάλων κεφαλαίων που φτιάχνουν θέσεις εργασίας. Οι Πράσινοι λένε «λάθος»· την ποιότητα ζωής για τους πολλούς την εγγυάται το να δώσουμε στον καθένα τη δυνατότητα να μπορέσει να επενδύσει σε κάποια πολύ βασικά πράγματα ο ίδιος. Γι’ αυτό τον λόγο, χρειάζεται μεν ένα ισχυρό κράτος, αλλά πάνω απ’ όλα χρειάζονται συμμετοχικές δομές και στην οικονομία.
Πώς εξηγείτε τη χαμηλή διείσδυση των οικολογικών αξιών σε μια χώρα σαν την Ελλάδα, με τόσο μεγάλα περιβαλλοντικά προβλήματα;
Η διείσδυση της οικολογικής συνείδησης στην Ελλάδα είναι θέμα γενιάς, είναι θέμα ηλικίας. Αν δούμε τους νεότερους, υπάρχει πολύ μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση. Οι μεγαλύτεροι έχουν περάσει από δύσκολες καταστάσεις πολιτικά, και στις γενιές αυτές αυτό που εξακολουθεί να κυριαρχεί είναι η κλασική αντιπαράθεση μεταξύ Αριστεράς-Δεξιάς. Το θέμα είναι να υπάρξει νέος προσανατολισμός σε ένα καινούργιο πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό μοντέλο. Το οικολογικό κίνημα δεν αφορά φυσικά μόνο τους νέους, αλλά είναι ένα νέο κίνημα. Και στην Ευρώπη το μεγαλύτερο μέρος των ψηφοφόρων των Πρασίνων είναι στατιστικά μεταξύ 25 και 45 ετών. Είμαστε ένα πολύ νεότερο κίνημα – με τα χρόνια, φυσικά, θα ανέβει και το όριο ηλικίας.
Πόσο μεγάλο ρόλο παίζουν τα πρόσωπα στην προώθηση των οικολογικών αξιών;
Στην εποχή της μιντιοκρατίας, για κάθε κόμμα και κάθε κίνημα μετρά ο παράγοντας «πρόσωπο», διότι οι ψηφοφόροι επιλέγουν και με βάση την προσωπικότητα εκείνων οι οποίοι δανείζουν το πρόσωπό τους σε ένα κίνημα. Έτσι είναι, είτε μας αρέσει είτε όχι. Ωστόσο, η ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνει δύο πράγματα: Πρώτον, ότι τα «πράσινα» και οικολογικά κόμματα έχουν εδραιωθεί με τέτοιο τρόπο που ένα ταλαντούχο άτομο θα τους δώσει επιπλέον ίσως ένα 2-3%, αλλά δεν θα έχαναν στις εκλογές εξαιτίας του προσώπου. Δεύτερον, σύμφωνα με μετρήσεις που έχουμε από όλα τα «πράσινα» κόμματα, οι «πράσινοι» ψηφοφόροι δηλώνουν ότι το άτομο που είναι μπροστά είναι το λιγότερο σημαντικό στοιχείο. Στην Αυστρία, στις μετρήσεις μετά τις εκλογές, μεταξύ των ψηφοφόρων μας, το ποιος είναι επικεφαλής παίρνει παραδοσιακά το χαμηλότερο ποσοστό. Η απόφαση να ψηφίσει κανείς Πράσινους είναι κατά κύριο λόγο θέμα αξιών, ακριβώς γιατί οι Πράσινοι συνδυάζουν μια σειρά από αξίες, όπως αλληλεγγύη, προστασία του περιβάλλοντος, ανθρώπινα δικαιώματα, αυτοδιάθεση, συμμετοχικές δομές δημοκρατίας – πράγματα σημαντικά για όλο και περισσότερους ανθρώπους. Με την ευκαιρία, να πούμε ότι οι ψηφοφόροι των Πρασίνων προέρχονται και από την ανανεωτική Αριστερά και από την πεφωτισμένη Δεξιά, οι οποίοι περνούν την πόρτα του «πράσινου» κινήματος, θέλοντας να κάνουν κάτι καινούργιο.
