Ένας αόρατος πόλεμος μαίνεται στη σχολική αίθουσα. Εκπαιδευτικοί παλεύουν καθημερινά με τα προβλήματα που δημιουργεί η αδράνεια του πολιτικού συστήματος.
Του Παναγιώτη Χαλάτση *
Η έλλειψη πολιτικής αποφασιστικότητας των κομμάτων εξουσίας στη χώρα μας για σημαντική αύξηση των οικονομικών πόρων που παρέχονται στην παιδεία είναι χρόνια και πασίγνωστη.
Μερικά από τα βασικά δομικά προβλήματα που προκύπτουν από αυτή την οικονομική στενότητα είναι οι σοβαρές ελλείψεις σε υλικοτεχνική υποδομή και η στήριξη των σχολικών τάξεων με ένα μεγάλο αριθμό αναπληρωτών και ωρομισθίων εκπαιδευτικών καταδικασμένων σε μια διαρκή «περιπλάνηση» που τους στερεί το αίσθημα της «συνέχειας» και της σιγουριάς μιας σταθερής απασχόλησης.
Συγχρόνως, ο υπερσυγκεντρωτισμός του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος εξασθενίζει τη δυνατότητα (και άρα τη διάθεση) λήψης αποφάσεων στο επίπεδο της σχολικής μονάδας, αναφορικά με τον εκπαιδευτικό σχεδιασμό και τη διαχείριση του εκπαιδευτικού έργου. Το πολιτικό σύστημα γνωρίζοντας πολύ καλά ότι δεν αφιερώνει ουσιαστική ενέργεια στην εκπαίδευση φέρεται σαν ένας ενοχοποιημένος γονιός που δεν αφιερώνει ενέργεια στα παιδιά του. Προστατεύει την εκπαίδευση-παιδί του και δεν την οριοθετεί μέσα από έναν έλεγχο της πραγματικής αποτελεσματικότητάς της με συνέπεια η επιβίωση της να μην εξαρτάται από την απόδοσή της.
Παρόλα αυτά, πολλοί νέοι άνθρωποι παράλληλα με μια συνήθως βαρετή και στείρα σχολική εμπειρία βιώνουν συχνά την εμπειρία μιας μεταμορφωτικής παιδαγωγικής σχέσης μέσα από την επαφή τους με εκπαιδευτικούς και σχολικά περιβάλλοντα που καταφέρνουν να μεγαλουργούν παρά την ύπαρξη των δομικών προβλημάτων. Τι μας λέει αυτό; Ότι τα εμπόδια της κοινωνικής δομής μπορούν να επηρεάζουν αλλά όχι και να καθορίζουν τη βούληση της ατομικής και συλλογικής δράσης. Τι κάνει λοιπόν ένα σχολείο επιτυχημένο και τους μαθητές του ικανοποιημένους παρά η «τρέλα» και το μεράκι κάποιων ανθρώπων για δημιουργία. Κι από πού πηγάζει αυτή η τρέλα αυτών των ανθρώπων παρά από την ανήσυχη αναζήτηση για νόημα στη ζωή τους, από ένα βαθύ πάθος για εσωτερική εξέλιξη; Αυτός που αναζητά το νόημα είναι και αυτός που μπορεί να το προσφέρει.
Συμπερασματικά, μέσα σε ένα κοινωνικό πλαίσιο που οι άνθρωποι παλεύουν να επιβιώσουν και συχνά παραιτούνται μέσα στον «ευδαιμονικό» λήθαργο του μετανεωτερικού ατομισμού και του ψηφιακού οπτικού και επικοινωνιακού παραδείσου, στα σχολεία μας διεξάγεται ένας καθημερινός αόρατος πόλεμος ανάμεσα στο συντηρητισμό της παραίτησης και της δικαιολογίας και τον προοδευτισμό του οράματος και της ορμής προς τη φωτεινή πλευρά του κόσμου.
* Ο Π. Χαλάτσης είναι Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης στη Νέα Σμύρνη.
Παναγιώτης Χαλάτσης
